HANDBOUND
AT THE
UNIVERSITY OF
TORONTO PRESS
/cfsy
CATALOGUE DES MANUSCRITS
DE LA
MBLIOTIIÈOUE ROYALE DE BELGIQUE
JIINISTÉKE DE L'INTÉRIEUR ET DE L'INSTRUCTION PUBLIQUE ^^^
CATALOGUE
DES
MANUSCRITS
DE LA
BIBLIOTHÈQUE ROYALE DE BELGIQUE
J. VAN DEN GHEYN, S. J.
Conscrvaleur à la Section des Manuscrits
TOME CINQUIÈME
Histoire — Hagiographie
BRUXELLES
HENRI LAMERÏIN, LIBRAIRE - ÉDITEUR
20, RUE DU MARCHÉ AU ROIS, 20
POLLEUNIS ET CEUTERICK, IMPRIMEURS, 37, RUE DES URSULINES
4905
i^ M964 11 ^ooc* '
t. 5
CONCORDANCE
DES
COTES DE L'INVENTAIRE AVEC LES NUMÉROS
DU PRÉSENT CATALOGUE
COTES
NUMÉROS
COTES
NUMÉROS
COTES
NUMÉROS
DE
DU PRÉSENT
DE
DU PRÉSENT
DE
DU PRÉSENT
l'inventaire
CATALOGUE
l'inventaire
CATALOGUE
l'inventaire
CATALOGUE
64
3129
2376-81
3154
5149
3167
98-100
3132
2493-98
3155
5169
3092
104
3130
2695-719
3156
5236
3438
197
3131
2848
3157
5365
3348
206
3132
2894
3402
5367
3580
207-8
3132
2896
3158
5387-96
3168
241
3115
2926-28
3159
5397-407
3169
288
3411
3042-44
3372
5519-26
3170
298-306
3133
3196-203
3439
5527-34
3171
311
3578
3391 -99
3160
5538-39
3172
329-41
3134
3402-3
3427
5833-34
3050
380-82
3137
•Mm
3413
6125-26
3567
388
3425
3640
3570
6127
3567
409
3135
3654
3049"
6128-30
3567
428-42
3136
3662-64
3373
6189
3582
561
3571
3770
3579
6271
3581
581
3137
:38:«
3374
6398-99
3322
582-89
3138
3846
3051
6408
3351
858-61
3139
3882-84
3101
6409
3349
892
3412
3897-919
3095
6417
3353
982
3234
3924
3098
6418
3575
1049-51
3140
3934
3414
6439-51
3108
1079-84
3141
3941-42
3047
6717-21
3173
1116
3426
3945
3572
6731-76
3174
1160-63
3142
3946
3573
6955
3175
1262-67
3143
3947
3574
7050
3583
1328-37
3144
4120-22
3592
7413
3565
14œ
3435
4190-200
3409
7414
3565
1510-19
3145
4222
3375
7415
3565
1638-49
3139
4241
3569
7416
3563
1734
3146
4299
3428
7417
3564
1780-81
3147
4300
3408
7418
3566
1790
3148
4302-5
3376
7460
3176
1800
3149
4459-70
3161
7461
3176
1820-27
3150
4564-68
3162
7462-81
3177
1859-62
3124
4584
3377
7482
3180
1863-64
3124
4620
3112
7483-86
3181
1865-66
3124
4629-30
3350
7487-91
3182
1956-57
3367
4797-99
3163
7503-18
3178
196(J-62
3151
4837-44
3164
7524-55
3558
1970-78
3152
4961
3165
7569
3440
2(fô4
3123
4994
3378
7586
3441
2063
3321
5(J32
3406
7587
3441
2190-91
3371
5047
3166
7666-71
3183
2216-22
3153
5065
3379
7672-74
3179
2324-40
3410
5075
3100
7751
3441
VI
MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
COTES
NUMÉROS
COTES
NUMÉROS
COTES
NUMÉROS
DE
DU PRÉSENT
DE
DU PRÉSENT
DE
DU PRÉSENT
l'inventaire
CATALOGUE
l'inventaire
CATALOGUE
l'inventaire
CATAl.OGUK
7752-58
3442
8231
3336
8751-60
3217
7763
3443
8232-33
3337
8763-74
3216
7771-72
3184
8235-39
3460
8843-44
3382
7773
3444
8240
3461
8847
3403
7782
3445
8241
3461
8848
3404
7783
3446
8245-57
3116
8873-78
3218
7784
3446
8272-82
3195
8883-94
3219
7785-86
3446
8283-86
3196
8895-%
3220
7787-88
3446
8291-98
3462
8911-12
34^0
7789
3446
8299-300
3463
8913-14
3481
7790
3446
8306-17
3464
8915-16
3482
7791
3446
8344-46
3197
8917
3483
7792
3446
8348-64
3465
8918
3484
7793
3446
8365
3323
8919
3485
7794
3446
8368-71
3338
8920
3486
7795-96
3446
8372
3198
8921
3487
7797-806
3185
8380
3118
8922-24
8488
7807
3447
8398-400
3339
8925
3i89
7808
3186
8401
3199
8926
:i4<M)
7812
3448
8402
3466
8927
3491
7823-24
3449
8403
3467
8928
3492
7825-26
3187
8420
3468
8929
3493
7882
3188
8423-24
3469
8930-31
3494
7883
3450
8429
3324
8932
3495
7914
3561
8430-34
3470
8933-34
34iH3
7916
3451
8450-51
3340
8935
3497
7917
3189
8453
3415
8936-38
3498
7959-61
3190
8484
3471
8939
3499
7978-79
3107
8495-5(6
3470
8940
35(J0
7984
3191
8507-9
3407
8941
3501
7985-92
3559
8511-12
3200
8942
3Ô02
8003
3380
8515
3201
8943
35():j
8004-17
3452
8518-20
3202
8944
3504
8027
3429
8530-34
3473
8945
a505
8030-32
3453
8535
3325
8946
3506
8033-34
3192
8545
3474
8947-48
3507
8077-82
3584
8548
3326
8949
a5(j8
8083
3594
8549
3122
8950-52
a509
8117
a585
8550-51
3203
8953-54
:%io
8123
3586
8552
3204
8955-56
3511
8142-43
3560
8555-57
32(J5
8957-58
3512
8144
3587
8582-85
3475
8959-60
3513
8146-49
3588
8586
3476
8%l-62
3514
8150
3589
8587-89
3381
8963
3515
8155-62
3331
8590-98
3477
8964
3516
8163-69
3332
8599 -6(X)
3341
8965-66
3517
8170-77
3454
8601-6
3478
8967-68
3518
8182-90
3455
8609-20
3206
8%9-71
3519
8191-93
Ci4 r\ I r\^\
3333
8623-26
3207
8972-73
3520
8194-99
8200-1
3456
8627-28
3208
8974-75
3521
3457
8629-39
320tJ
8976-78
3522
8208-9
8223
8224-26
8227
8228
8229
8230
3458
8646-52
3210
8979-82
3523
3193
3194
8653
8675-89
3211
3212
8983-84
8985-86
3524
3525
3102
3459
8690-702
8721-28
3213
3214
8987-89
8990-91
3526
3527
3334
3335
8729-31
8736-48
3215
3479
8992-93
8994-97
3528
3529
TABLE DE CONCORDANCE
VU
COTES
NUMÉROS
COTES
NUMÉROS
COTES
NUMÉROS
DE
DU PRÉSENT
DE
DC PRÉSENT
DE
DU PRÉSENT
l'inveïntaire
CATALOGUE
l'inventaire
CATALOGUE
l'inventaire
CATALOGUE
8998-9000
3530
10980
3352
18875-80
3533
9003
3084
11098
3358
18881-88
3534
9012
3118
11173-77
3436
18889-94
3535
9040
3072
11550-55
3233
18895-900
3536
9047
3114
11648
3056
18901-3
3537
9069
3083
11729-30
3430
18904-5
3538
9104-5
3068
11967
3383
18906-12
3345
9119
3221
11973
3562
18913-18
3539
9120
3221
11986
3234
18919-28
3540
9225
3354
11987
3234
18929-34
3541
9226
3420
11988-90
3384
18935-40
3542
9227
3421
11997-12000
3110
18941
3543
9228
3422
12129
3121
18942-46
3544
9229-30
3354
12151
3235
18947-52
3545
9231
3576
12184-5
3104
18953-55
3546
9232
3576
14030-32
3577
18972
3361
9233
3081
14124
3342
18988-89
3244
9255-56
3078
14127
3054
19019
3245
9257
3078
14128a
3054
19049
3246
9258
3079
14128b
3054
19052
3247
9259
3079
14129
3054
19068
3248
9260
3082
14650-59
3236
19071
3251
9265
3222
14705-6
3059
19074
3249
9268
3077
14775-76
3237
19080
3250
9269
3077
14814
3119
19088-89
3252
9271
3087
14852-53
3125
19218
3416
9277
3090
14855-58
3099
19385
3253
9282-85
3423
14923
3093
19395
3254
9289
3223
14924-34
3238
19408-9
3389
9290
3223
15067
3368
19525
3255
9291
3224
15069
3434
19554
3432
9331
3346
15134
3437
19598-99
3256
9368
3225
15140
3431
20073-75
3257
9378
3327
15141
3385
20110-12
3258
9503-4
3070
15142
3386
20300
3066
9537-40
3226
15143
3568
20508
3057
9549
3424
15144
3359
20602
3547
9598-606
3227
15835
3109
20603-4
3548
9636-37
3228
16789
3089
20605
3259
9700-4
3433
17891
3058
20611
3328
9810-14
32^
17893
3053
20612
3260
9890-2
3096
17900
3048
20614
3549
9903
3097
17901
3052
20615-17
3550
9904
3094
18018
3239
20618
3329
9920-31
3230
18179
3105
20619
3330
10168-72
3074
18180
3105
20622
3551
10175
3069
18182-86
3531
20838
3552
10195
3231
18223-24
3387
20670-72
3553
10201
3085
18229-30
3388
20673
3261
10212
3071
18235-36
3343
20674
3262
10233-36
3088
18295
3067
20677-81
3263
10295-304
3355
18412
3240
20682
3547
10326
3356
18421-29
3241
20683-84
3554
l(J478-9
3091
18644-52
3242
20685-86
3555
1(J515
3076
18653-57
3243
20697-700
3556
10747
3a57
18706-11
3360
20787-89
3264
10953-55
3232
18862-63
3532
20826-28
3265
10975
3405
18864-74
3344
20998
3362
VIII
MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE KOYALE
COTES
NUMÉROS
COTES
NUMÉROS
COTES
NUMÉROS
DE
DU PRÉSENT
DK
DU PRÉSENT
DE
DU PRÉSENT
l'inventaire
CATALOGUE
l'inventaire
CATALOGUE
l'inventaire
CATALOGUE
21001
3266
IL 734
3281
IL 1661
3397
21002
3267
744
3127
1942
:^304
21003
3268
754
3113
1944
3398
21004
3269
932
3282
2067
3305
21005-7
3390
937
3283
2112
3306
21008
3270
942
3284
2209
3073
21009
3391
961
3285
2211
a313
21016
3271
973
3286
2243
3363
21238
3060
975
3287
2282
3370
21239
3060
981
3288
2309
3307
21240
3060
982
3289
2310
3308
21241
3060
984
3290
2326
3309
21252
3080
986
3291
2328
3310
21253
3080
988
3086
2331
3311
21383
3055
991
3063
2334
a399
21500
3392
992
3292
2534
3075
21501
3393
993
3293
2541
a314
21741
3272
1011
3294
2544
3312
21762
3273
1016
3295
2559
3315
21763
3274
1024
3296
2568
3316
21875
3394
1045
3297
2611
3317
21877
3417
1047
3298
2616
3318
21885
3275
1055
3299
2628
3MH)
21970
3117
1066
3065
2759
3319
22004
3276
1091
3418
2950
3364
22044
a557
1150
3301
3028
3220
22473
3277
1151
3300
3031
:ui9
22475
3120
1157
3103
3032
3365
1169
3106
3189
3366
IL 143
3395
1179
30(J2
3290
34<)1
147
3396
1180
3302
3325
:}:}47
231
3126
1181
3303
3344
:i590
388
3128
1309
3369
3345
:mn
561
3278
1411
3064
3462
a593
562
3279
1444
3111
700
3280
1574
3061
CATALOGUE DES MANUSCRITS
DE LA
BIBLIOTHÈQUE BOYALE DE BELGIQUE
VII. HISTOIRE
I. Chronologie. Histoire universelle. Histoire ancienne.
3047. (3941-42). -- Ptolemaeus, interprète Iacobo angelo. Gosmo-
graphia (1).
1. (F. 1-16). [Tabula alphabetica].
2. (F. 17-18). Beatissimo patri Alexandre quinte pontifici maxime
IaCOBUS ANGELUS *.
3. (F. 18-179). Claudii Ftholomei viri Alexandrini cesmegraphia.
Parchemin; 179 feuillets, plus deux de garde entête du volume et deux à la fin;
0'",245 X 0"',174; XV** siècle ; initiales rouges et bleues, ancienne pagination 9-15,
1-9, 1-164. Sur le premier feuillet de garde, on lit : Pertinet Roberto Deins presbi-
tero, et f. 1 : Ex Bibliolheca Patrum Carmelitarum Discakealorum liruxellensium.
Élégante reliure moderne, ais de bois recouverts de peau de truie estampée, avec
l'inscription sur les deux plats : Regia Bibl. Uelgica.
3048. (17900). — CHRONOLeGiA.
1. (F. 1-55). Diluvium, id est chaos temperum discussis tenebris
iliustratum.
2. (F. 55^-58^). [Netae chrenelegicae variae].
3. (F. 59-62V). Annetata.
Papier; 62 feuillets, plus trois de garde au commencement et trois à la fin du
volume; 0"', 197 X 0"",156; XVI" siècle. F. 1, on lit : BibUol[hecaé] Ardenb[urgensis] ;
sur le premier plat intérieur, il y a l'ex-libris de Ch. van Hulthem (2). Reliure par-
chemin.
(1) Pour les multiples éditions de ce traité, cf. Fabricius-Harles, Bibt. graectty
t. V, p. 274-75.
(2) Cf. Bibliolheca Hullhemiana, l. VI, manuscrits, p. 277, n» 937.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 1
2 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3049. (3654). — Chronographia. Ab orbe condilo usque ad
annum présent em (1).
Papier; 28 feuillets, plus trois de garde en tête et douze à la fin du volume;
0",31 X O^IST; XVJe siècle. Sur le deuxième feuillet de garde, il y a la cote l'.i et
f. 1,1a note : Collegii Societalis Jesu Lovaniensis bibliotheca professorum. Demi-
reliure moderne, parchemin.
3050. (5833-34). — Chronologia.
- 1. (F. 1-54^). Chronologia veteris testamenli.
2. (F. 55-60). Reformatio chronologiae V. lestamenti P. Harduini
édita Parisiis a. 1697 et iam per compendium dictatae, ac substitutio
chronologiae omnium verisimillimae.
Papier; 60 feuillets, plus dix blancs à la fin du volume; 0",157 X O^jlOl;
XVIII* siècle. Reliure du même temps, veau racine.
3051. (3846). — Christianus Sgrooten (2). Apodixis chronologica.
Ab olympiade CLXXVII usque ad annum Ghristi LXXXIIX
deducla, praecipuas quasque sacram inter profanamque historias de
temporum ratione controversias reconcilians.
• Papier-, 17 feuillets; O^iâO X 0»,293; XVP siècle; ancienne pagination A-N.
Demi-reliure, maroquin rouge.
3052. (17901). — Canon chronologicus (3).
Papier; 9 feuillets, plus deux feuillets blancs en tête du vojume et trois à la fin;
0«',425 X 0"',286; XVII^ siècle. Cartonnage.
3053. (17893). — P. L. Danes. Generalis temporum ratio (4).
Exemplaire annoté et préparé pour une nouvelle édition par
i. N. Paquot (5).
Papier; 307 feuillets; 0'»,194 X O^ISS; XVIII* siècle. Ce manuscrit provient de
la bibliothèque de Ch. van Hullhem (6). Demi-reliure; au dos, le titre doré :
Danes Generalis temporum ratio.
3054. (14127, 14128a, 14128b, 14129). — Chronologia. En quatre
volumes.
Le premier volume (n" 14127) est intitulé LXX Hebdomades, le
. (1) Qui est 1592.
• (2) Voir, au sujet de Chrétien Sgrooten, Pinchapt, Archives des arts, sciences et
lettres, 1. 1, pp. 32, 138-39 ; t. II, pp. 307, 313-314.
(3) Ephémérides se rapportant aux règnes des empereurs Nerva, Trajan et
Hadrien.
, (4) Édifion de Louvain, 1773, in-8». . : .
(5) Manquent les cahiers Qq et Rr, soit les pages 561-592.
<6) Bibliotheca Hullhcmiana, t. VI, manuscrits, p. 276, n» 935.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 3
deuxième (n<* 14128a) s'occupe de la Chronologia SS. Apostolorum
Pétri et PaulL
Dans le troisième (n° 14128b) il y a, outre le traité De Chronologia
(f. 1-125), une notice sur Pierre-Louis Danes (f. 123) (1), puis divers
fragments d'imprimés, parmi lesquelles la feuille 62 du Divi Epi-
phanii episcopi Cypri historia de prophetarum vita et interitu Alhano
Torino interprète et Thèses sacrae ex prioribus capitibus Genesis
[quasi praeside ... loanne Francisco Stoupy ... defendet Ioannes
Adamus Gielen Mosacensis.
Le quatrième volume (n° 14129) renferme un traité de chronologie
appelé Initium Cephae. Suit ensuite un exemplaire imprimé Wehemû-
thiger Sendschreiben eines sorgfàltigen Vatters an seine Kinder. Puis
de nouveau une partie manuscrite Chronologia huius operis.
Papier ; 308, 270, 132 et 238 feuillets ; 0'°,311 X O^.lSo; XVIII" siècle. Demi-reliure
moderne; au dos, le litre doré : Tractalus de chronologia tomus I ..., 11...,
III ..., IV; en dessous, le chiflfre couronné de Léopold I"".
3055. (21383). — Sallier. Manuel chronologique.
1. (F. 1). Titre.
2. (F. 2). Sallier. Dédicace de l'ouvrage.
3. (F. 2v). GiRAULT DE KouDou. Extractum e commentariis universi-
tatis Parisiensis.
4. (F. 3-4). Avertissement et abréviations.
5. (F. 5^-52). [Manuel chronologique] (2).
Papier; 52 feuillets ; 0"",226 X O-'.lSô; XVIIP siècle (1789, date qui se trouve f, 1).
Sur le premier plat intérieur, il y a l'ex-libris à vignettes : Bibliothèque d'Ad.
Mathieu. N" 124, 1827. La griffe Mathieu se lit f. 4" et f. 52. Demi-reliure; au dos,
le titre doré : Manuel chrono. ; tranche jaune.
3056. (11648). — B'-" Beyts. Chronologie (3). . .
1. (F. 1-3^). Chronologie des Hébreux liée à l'astronomie.
2. (F. 4-11). [Beyts. Notes]. Constitution lunaire de l'année 4000,
de l'année 4068, de l'année de l'Exode en 1515; jubilés juifs.
Le feuillet 12 est blanc.
3. (F. 13-2 Iv). Chronologie de la Chine et de l'Egypte.
4. (F. 22-27V). Chronologie des Hébreux liée à l'astronomie.
5. (F. 28-56). [Beyts]. Mes plus anciens travaux chronologiques.
Suit f. 57 et f. 58 un exemplaire imprimé de La Belgique, du jeudi
21 août 1821.
. (1) Biographie nalionale, t. IV, col. 66S-69.
(2) En somme, ce manuel est une simple concordance des Olympiades, de l'année
romaine et de l'ère vulgaire. _ .. . — .
(3) Cf. Biographie nationale, t. II, p. 410-15. ' -
4 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
6. (F. 59-75^), Chronologie des Égyptiens, des Assyriens.
7. (F. 76-81^). Manéthon restitué quant aux trente dynasties
antérieures à Alexandre le Grand.
8. (F. 82-84V). Apparition des géans.
9. (F. 85-93). [Chronologie égyptienne].
Les feuillets 93^-98^ sont blancs.
10. (F. 99-1 14v). Manéthon restitué.
Les feuillets 115 et 116 sont blancs.
11. (F. 117-158). [Beyts. Chronologie égyptienne].
12. (F. 159-214). Calcul antique et primitif. Deux systèmes succes-
sifs de réduction.
Papier ; 214 feuillets; O^.io X O^.SS; XIX» siècle. Demi-reliure maroquin rouge;
au dos; le titre doré : BeyU. Chronologie des Hébreux, des Assyriens et des Égyp-
tiens; plus bas, le chiffre couronné de Léopold I".
3057. (20508). — - B"" Beyts. Notes chronologiques.
Papier; 120 feuillets; 0",349 X 0-21 ; XIX» siècle. Portefeuille.
3058. (17891). — G. van Loon. Inleiding toi de kennisse van de
algemeene historié des werelds.
Papier; 53 feuillets, plus deux de garde au commencement et cinq à la fin;
0'",154 X 0"',104; XVIII» siècle (1720), car on lit cette date, f. 1. Sur le premier plat
intérieur, l'ex-libris de Ch. van Hulthem (1). Reliure vélin.
3059. (14705-6). — Notes historiques.
1. (F. 1-86^, 90-92^'). [Extraits de diverses histoires]. En latin et en
français.
Les feuillets 87-89, 93-95 sont blancs.
2. (F. 91-120). Table des matières d'un ouvrage historique.
Papier; 120 feuillets ; 0",196 X 0'",153; XVII» siècle. Sur le deuxième feuillet de
garde, il y a l'ex-libris : Ex bibliotheca Renessiana, n° 14. Demi-reliure moderne,
dos en maroquin rouge ; au dos, le titre doré : Anecdotes historiques,
3060. (21238, 21239, 21240, 21241). — Compendium historiae
regentioris. En latin, quatre volumes.
Le premier volume contient l'histoire des treize premiers siècles.
Dans le tome II, il y a celle des siècles XIV à XVI. L'histoire des
XVIP et XVIIl« siècles jusqu'en 1714 occupe le tome III et celle des
années 1715 à 1740 se trouve dans le tome IV.
Papier; 316,375, 319 et 182 feuillets; 0»,244 X 0'»,184; XVIU» siècle. Les feuillets
ne sont remplis qu'au recto. Sur le premier feuillet de garde des tomes II et III,
(1) Bibliotheca Hulthemiana, t. VI, mannscrite, p. 276, n" 933.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 5
il y a l'ex-libris imprimé, aux armes : Ex Libris Hor. Ben. Des Franches. Demi-
reliure ; au dos, les titres dorés : Historia recens seculum 1 ad XIII ... Seculum XIV
ad XVII ... saec.XVIIpars I, Annales historici; tranche jaspée.
3061. (II. 1574). — Théophile de Ronquier. Élude sur l'histoire
universelle.
1. (F. 1^-2). Prologue.
2. (F. 3-3^). Tableau synoptique des âges du monde.
3. (F. 4-197). Histoire universelle.
Papier; 197 feuillets; 0"i,279 X 0",21. Manuscrit autographe de l'auteur qui en a
fait don à la Bibliothèque royale en 1894
3062. (II. 1179). — Flavius Iosephus. Opéra (1).
1. (F. 1^-180^). Antiquitatum Iosephi liber.
2. (F. 180^-255^). Flavii Iosephi de bello iudaico liber.
3. (F. 256). [Subscriptio Goderanni scribae] (2).
Parchemin; 256 feuillets, plus trois de garde; 0'",48 X O^.SS; XI' siècle; deux
colonnes ; initiales en toutes couleurs, au nombre de vingt-huit ; la première, f. 1",
renferme le portrait de l'historien Josèphe et la seconde, f. 2", des scènes de la
création; signatures I-XXXI. Ce volume provient de l'abbaye de Stavelot, où il a
été confectionné (cf. f. 256). Sur le premier plat intérieur de la couverture, on lit :
Iste liber pertinet ecclesie sancli Remacli in Slabulaus. En 1847, ce volume fut
vendu à Gand et acheté par le libraire Tilliard, à Londres, pour 1850 francs. Plus
tard, il a appartenu à Sir Thomas Phillipps dans la bibliothèque duquel il portait
lo n° 12347 ; la Bibliothèque royale l'acquit en 1888 pour 1200 francs. Reliure du
XV' siècle ; ais de bois recouverts de veau brun estampé (3); ornements en cuivre
sur les plats ; fermoirs en cuivre gravés aux armes de l'abbaye de Stavelot, le tout
surmonté de la crosse abbatiale. Au dos, le titre doré: loseph deÂnliquitaMS. (4).
3063. (II. 991). — Flavius Iosephus. Opéra.
1. (F. 1-209^). Iosephi hebreorum historiographi iudaice antl-
quitatis libri viginti.
2. (F. 210-307^). Flavius Iosephus. De bello iudaico. Des. niutil.
Lupus autem rector Alexandriae susceptis litteris imperatoris cum
ad templum venisset nonnuUis ablatis donariis templum claudit...
Parchemin; 307 feuillets ; 0'°,477 X 0°',312; XIII« siècle, sauf les feuillets 303-307
écrits au XIV' ; deux colonnes ; belles initiales en toutes couleurs; f. 1', dans la
lettre I occupant toute la page, six médaillons, à fond d'or, représentent des scènes
des premiers chapitres de la Genèse; signatures I-XXXVIII; titre courant. Ce
(1) Voir, pour les éditions latines des œuvres de Flavius Josèphe, E. Schûrer,
Geschichte des iudisches Volkes, 1. 1, p. 75.
(2) Cette souscription a été publiée dans le Catalogue d'une belle collection de
livres et de manuscrits précieux sur vélin du Vllh et du IX' siècle, Gand, 1847, p. 23.
(3) Cf. [J. WealeJ, Bookbindings, p. 358, n» 357.
(4) Voir au sujet de ce manuscrit, Martenk et Durand, [Second] Voyage littéraire
des Bénédictins, p. 150, et Catalogue cité, p. 23.
6 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
volume a été acquis à Gheltenham, en 1888, pour 400 francs. Reliure moderne,
peau de truie estampée, sur le plat, l'inscription : Regia bibl. belgica ; fermoirs en
cuivre.
3064. (II. 1411). -^ Flavius Iosephus. ludaicae.antiquitates.
Parchemin ; 195 feuillets; 0'°,323 X 0'»,242; XV siècle ; deux colonnes; initiales
rouges et bleues. F. 1, il y a la note à moitié effacée : OM. Tongerl[oensis] (l).Plus
tard, le volume a appartenu à Sir Thomas Phillipps ; sur le premier feuillet de
garde, il y a l'ex-libris : Sir T. P. Middle Hill 3758. Ce manuscrit a été acquis par
la Bibliothèque royale en 1891. Reliure du XVI» siècle, ais de bois recouverts de
vélin estampé ; restes de fermoirs en cuivre.
3065. (IL 1066). — Historia iudaica.
1. (F. l-70).Exceptiones historiographorum de statu iudaice plebis.
Inc. Status imperii iudaici breviter in hoc libello annotatus est.
2. (F. 70^-87). Responsio cuiusdam ad quendam monachum Cister-
ciensis ordinis qui quesierat ab eo quid significationis habeant illa
signa que per Samuelem Sauli prophetata sunt. Inc. Dilectissimo ...
fratri H. frater indignus suo praenomine.... Questionem iilam de
Saule quam a me mininio sollicitas.
3. (F. 87-105 V). Expositio sacri canonis. Inc. In virtute sancte cru-
cis et in sacramento altaris (2).
4. (F. 105^-116). De libro numeri capitulum XIII.
5. (F. 116-119). De duabus manibus Domini. Inc. Quia dulcis et
rectus est Dominus.
6. (F. 119-124). Sermo in adventu Domini de verbis Amos pro-
phète. Inc. Sancti prophète qui de titulo sancte conversationis et
visionum privilégie videntes.
7. (F. 125-129^). Significatio processionis que fit pro defunctis
fratribus sepeliendis. Inc. Illa processio que de consuetudine pro
sepeliendis fratribus fit.
8. (F. 129^'-150v), De eodem expositio quae moraliter est. Inc. Quia
videtur quod ea que dicta sunt de processione que fit pro sepelien-
dis mortuis.
9. (F. 150V-159). Liber S. Bagharii ad lanuarium. = PL., t. XX,
col. 1037.
, 10. (F. 159^-183). Soliloquia sancti Augustin! episcopi. = Ihid.,
t. XXXIl, col. 589-90, 869-904.
11. (F. 183v-185^). [Serlo]. Exposicio super dominicam oratio-
nem (3).
. (1) Cf. Sanderus, Bibl. belg. ms., part. II, p. 154.
(2) Cf. 1. 1 de ce Catalogue, p. 201, n» 376 (IL 2332), 2».
• (3) Cf. C. DE VisGH, Bibliotheca script, sacri ordinis Cisterciensis, 4", Duaci, 1649,
p. 338, et Histoire littéraire de la France, t. XII, p. 521-23.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE T
12. (F. 185^). Index.
Parchemin; 185 feuillets; 0'",33 X O^jSlT; XIIP siècle ; deux colonnes; quelques
lettrines en bleu; initiales en rouge et en vert; signatures I-XXIIf. F. 185^, il y a la
note : Liber sancte Marie deAlna (1), et f. 1, l'ex-libris 4646 Ph[illipps]. Ce volume
a été acquis de la bibliothèque de Gheltenham en 1888. Demi-reliure anglaise
moderne, percaline; dos et coins en cuir.
3066. (20300). — P. Glaes. Dissertatio historica (2).
Exponantur causae quibus effectum sit ut Regnum luda diutius
persisteret quam Regnum Israël.
Papier; 60 feuillets; 0'",20 X O'"^?; XIX« siècle. Demi-reliure, maroquin rougè.
3067. (18295). — Histoire ancienne jusqu'à César. En vieux
français (3).
Des. mutil. Lucyus Gensorynus et Marcus Malinyus et Publius
Scipio, qui encore adont n'estoient mie conseilles, furent esleuz pour
trespasser la mer.
Parchemin; 194 feuillets, plus deux de garde en papier; 0'",314 X 0°,240;
XIII® siècle; deux colonnes; rubriques; quelques lettrines peintes; initiales et
crochets alinéaires alternativement bleus et rouges, les premières décorées de fils
rouges et bleus. Des miniatures représentent : f. 1, la création; f. 12', le mariage
d'Abraham avec Sara; f. 50, un combat; f. 53, Œdipe pendu à la branche d'un
arbre ; f. 68, le camp des Grecs devant Troie; f. 83', la réconciliation de Ménélas
avec Hélène; f. 99, la construction de Rome; f. 132, le couronnement d'Alexandre;
f. 142, les éléphants attaquant les troupes d'Alexandre; f. 148', un esclave présen-
tant à Alexandre une coupe empoisonnée; ff. 152' et 156', des batailles; f. 165', le
combat entre les Romains et les Carthaginois montés sur des éléphants; flf. 170"
et 187', des batailles; f. 194'', le sac de Carthage, Au sommet du f. 1, il y a le titre
suivant, d'une écriture moderne : Histoire universelle depuis la Création jusqu'à la
prise de Carthage. Ainsi que nous l'apprend une note du b"" de Reiffenberg placée
sur le premier plat intérieur de la couverture, ce volume a été Acheté au mois
d'août 1840 à M. P. Van Waeyenberch, rentier, à Bruxelles, fr. 50. Demi-reliure;
dos en veau brun avec le titre doré : Chronique universel[e] en francoi[s] depuis la
creati. jusq. à la prise de Carlhag[e]. Ms. ; tranches jaspées.
3068. (9104-5), — Waulchier de Denain. Histoire ancienne.
1. (F. 1-215). [Histoire ancienne jusqu'à Gésar] (4).
Le feuillet 216 est blanc.
2. (F. 217-395). Li fais des Romainz (5). ':'
. (1) Voir Sanderus, Z?i6L 6eig. ms., part. II, p. 256.
(2) Cette dissertation est la réponse à une question posée par l'Université de ,
Louvain. ' , ',
(3) Cf. Grôber, Grundriss derrorhanischen Philologie, 1. 11,1" pdiTl., p. Tiii-é.
(4) Voir PAur, Mkyer, dans la Romania, t,XlV (1885), p. 36-63; Grôber, loc.cit.T
p. 723-24.
(5) VoirJilEYER, loc. cit., p. 1, 3-6; Grôber, loc. cit., p. 723. .
Sr MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Parchemin; 395 feuillets, plus un fragmenta la fin et deux de garde en papier;
O^jéSS X 0™,330; XIV» siècle; trois colonnes; rubriques; lettrines peintes en toutes
couleurs, avec prolongements marginaux; initiales alternes bleues et rouges à filets
rouges et bleus; réclames. F. 1, un frontispice divisé en quatre compartiments
représente les œuvres de la création et la tentation d'Eve; d'autres miniatures ont
pour sujets : f. 2, Adam et Eve chassés du Paradis terrestre; f. 3, le meurtre d'Abel;
f. 3% la mort de Gaïn; f. 4% l'arche de Noé; f. 5', l'ivresse de Noé; f. 6, les descen-
dants de Noé; f. 7, la tour de Babel; f. 12, Abraham et Sara devant Pharaon ; f. 14,
Melchisedech félicitant Abraham ; f. 15, la visite des trois anges h Abraham ; f. 1(5,
la destruction de Sodome et la fuite de Loth; f. 18, le sacrifice d'Abraham ; f. 20',
divers rois des pays d'Orient; f. 23, Jacob auprès d'Isaac; f. 24", Laban accordant
saillie à Jacob; f. 26% les anges venus à la rencontre de Jacob; 29, Prométhée
instruisant les hommes; f. 30, la vision de Joseph; f. 31", la robe de Joseph
rapportée à Jacob; f. 34, Joseph expliquant les songes de ses compagnons de
prison; f. 35", Joseph conseillant à Pharaon de faire des provisions de blé; f. 3G',
Jacob envoyant ses fils en Egypte ; f. 38, la coupe retrouvée dans le sac de Benjamin ;
f, 40', arrivée de Jacob auprès de Joseph; f. 41, mort de Jacob; f. 43, combat (1);
f. 45, Busiris offrant à son dieu du sang humain; f. 46, à gauche, Laïus et Jocaste,
à droite, Œdipe pendu dans la forêt; f. 47', combat d'Œdipe et du Sphinx; f. 48',
Œdipe se crevant les yeux ; f. 49', combat de Polynice et de Tydée ; f. 52', bataille ;
f. 53, Tydée résistant à ses agresseurs; f. 56, l'armée venant sç désaltérer à la
fontaine indiquée à Tydée par la fille de Lycurgue; f. 59, joute mortelle de Polynice
et d'Étéocle; f. 60', combat entre Athéniens et Cretois; f. 63, Pélias commandant
à Argus un vaisseau pour Jason; f. 64, la reconstruction de Troie par Priam ; f. 65*»
l'enlèvement d'Hélène par Paris; f. 69. combat ; f. 72, la mort d'Achille dans le
guet-apens préparé par Hécube ; f. 73, Pyrrhus frappant à mort Penthésilée dans
une bataille; f. 74', le butin apporté à Agamemnon et supplice de Polyxène; f. 76,
Énée voguant vers l'Italie; f. 81, les rois d'Italie; f. 87, l'aigle fondant sur une
troupe de cygnes sous les murs de Laurente; f. 90, naissance de Homulus et
Rémus;f. 93, consuls et sénateurs de Rome; f. 98*, le dévouement de Marcus
Curtius; f. 101', divers rois des pays orientaux ; f. 107', Judith tranchant la tête
à Holopherne; f. 115', les premiers rois de Macédoine; f. 120', les délégués de
Rome apportant des présents à Alexandre; f. 123, la mort de Darius; f. 125,
l'armée d'Alexandre attaquée par des Indiens montés sur des éléphants; f. 127, les
hippopotames; f. 128', Alexandre priant Dieu de faire joindre les montagnes;
f. 129', les monstres du marais saisissant deux chevaliers d'Alexandre; f. 132,
l'oracle des arbres ;f. 134', Gandace reconnaissant Alexandre grâce à sa statue;
f. 136, mort d'Alexandre; f. 138, supplice d'Olympias et emprisonnement d'Hercule
et de sa mère; f. 140, les Tarentins attaquant les Romains à l'abordage de leurs
navires; fif. 143', 147, 155, 172, 177', batailles; f. 178', l'incendie de Garthage;
f. 188', combat; f. 190', la reconstruction de Garthage; f. 196', combat aux portes
de Tongres; f. 200, les pains sanglants; f, 206', départ de Sertorius; f. 213', mort
deMilhridate; f. 217, discussion entre sénateurs; f. 218, naissance de Gésar; f.225',
Gaton discourant; f. 231, mariage de Gésar; ff. 235, 247, 253', combats; f. 259, Gésar
préparant ses vaisseaux pour passer en Bretagne; f. 265, les Gaulois lançant des
tisons enflammés sur les tentes des Romains ; f. 280, attaque d'un convoi de vivres;
f. 281, bataille; f. 290, Gésar poursuivant les Chartrains jusque dans leur ville;
f. 296, Gadorix conseillant de délivrer Gésar; f. 297, convoi de vivres attaqué par
(1) L'un des combattants se trouve reproduit dans le Vade-mecum du peintre ou
recueil de costumes du moyen âge, de F. De Vigne, t. II, Gand, 1835-40, pi. 38.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 9
les Romains; f. 298", prise de la forteresse de Luclerius; f. 302", passage du
Rubicon ; f. 306, arrivée du devin Aaron à Rome; f. 320^, César campant devant la
ville où se tiennent Petreius et Afranius; f. 323, Afranius venant trouver César
dans sa tente ;f. 327', l'assemblée des sénateurs en Grèce; f. 337", Sextus Pompée
consultant la devineresse; f. 343^ la bataille de Pharsale ; f. 384', fuite de Pompée;
f. 350', douleur de Gornélie à l'arrivée de son mari; f. 354, assassinat de Pompée;
f. 363, Sabèle mordu par un serpent; f. 365, Pulius emporté par un dragon; f. 367,
la tête de Pompée présentée à César; f. 374', les vaisseaux de César attaquant le
Phare; f. 383, combat de César contre Cnéius Pompée; f. 387, retour de César
à Rome; f. 393', mort de César. Les fï, 1 et 395 ont porté l'estampille rouge de la
Bibliothèque nationale de Paris, mais elle a été grattée. Reliure, veau racine,
rehaussé d'or; au dos, le titre doré, qui se voit aussi sur une étiquette de maroquin
rouge appliquée à la garde : Chronique universelle ; plus bas, l'écusson belge et la
cote : Bibl. royale; tranches dorées; fermoirs en argent (1).
3069. (10175). — Waulchier de Denain. Histoire ancienne (2).
1. (F. 1-18^). La table de ce présent livre.
2. (F, 19^-332). Le Livre qui parle du commence[me]nt du monde
jusques au temps que Jule César se partist de Romme pour
conquester France.
Parchemin; 332 feuillets, plus un de garde à la fin et deux en papier;
0'",349 X 0™,241; XIV« siècle; deux colonnes; rubriques; initiales alternes bleues
et rouges filigranées en rouge et en bleu; rehauts rouges dans les majuscules;
fohotation ancienne de môme couleur, en chiffres arabes, et commençant au f. 20.
Le copiste a signé son œuvre à la fin : Cesl Livre escrist Bernart d'Acre; mais la
table et le premier feuillet du texte (f. 20) sont d'une main notablement postérieure
à la sienne. Sur ce premier feuillet, une grande miniature, formant frontispice,
représente le Paradis terrestre. D'autres, plus petites, ont pour sujets : f. 22', les
reproches du Seigneur à Caïn; f. 24', l'arche de Noé; f. 40, le Seigneur à la table
d'Abraham; f. 41', la destruction de Sodome; f. 45, le sacrifice d'Abraham; f. 52,
Jacob présentant la nourriture à Isaac ; f. 61', la mort d'Isaac ; f. 63, Joseph racon-
tant sa vision à son père en présence de ses frères; f. 68', Joseph et Putiphar;
f. 71', le songe de Pharaon; f. 73, Joseph promené sur le char de Pharaon; f. 74,.
Jacob convenant avec ses fils de les envoyer en Egypte; f. 79, Joseph se donnant à
reconnaître à ses frères; f. 82, l'entrevue de Jacob avec Pharaon; f. 84, la mort do
Jacob ; f. 90, Laius en compagnie de Jocaste, et les chasseurs découvrant Œdipe
exposé dans la forêt; f. 92, le combat d Œdipe et du Sphinx; f. 96', le combat de
Tydée et de Polynice: f. 110', le tigre de Thèbes frappé à mort; f. 117', les femmes
Scythes en campagne; f. 119, le combat des sœurs d'Antiope contre Hercule et
Thésée; f. 121, l'expédition de Jason et d'Hercule; f. 130, la mort d'Hector; f. 138,
Pyrrhus au combat; f. 151', suicide de Didon et départ d'Énée; f. 165% combat
entre la troupe d'Énée et celle de la reine Camille; f. 172, construction de Rome;
f. 195, arrivée d'Holopherne aux portes de Jérusalem; f. 195, Judith devant Holo-
(1) Sur l'exécution matérielle de ce volume, voir L. Delisle, Mélanges de paléo-
graphie et de bibliographie, p. 220; sur sa provenance, Barrois, Bibliothèque proti/r-
pographique, p. 123, 310, nn»» 710, 2189.
(2) Voir Paul Meyer, dans la Romania, t. XIV (1885), p. 36-63 ; Grôber, Grund-
ris$ der romanischen Philologie, t. II, 1" part., p. 723-2
10 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE ^
pherne; f. 216" Alexandre reçu par les prêtres à son arrivée à Jérusalem; f. 218',
l'armée'd'Alexandre attaquée par des Indiens montés sur des éléphants; f. 222, le
monstre de l'étang; f. 224, le combat contre la bête aux deux têtes ; f. 254'. l'autel
de Janus;f. 304', Jugurtha emmené en captivité à Rome; f. 328, le retour de
Pompée à Rome. Sur le feuillet de garde en parchemin se trouvent quelques notes
relatives à la naissance de Jaquette et d'Éléonore de Lusignan, en 1432 et 1433;
elles ont été écrites par leur père, qui devait être Phœbus de Lusignan, fils naturel
du roi de Chypre Janus (1). Le manuscrit lui-même a sans doule été exécuté en
Chypre, sauf toutefois la partie refaite, dont la miniature, f. 20, présente plutôt un
caractère flamand. Au bas de l'encadrement qui entoure celte miniature sont
peintes les armoiries suivantes: d'azur à la filière engrelée de gueules, à la bande
d'or accompagnée au 2» quartier d'une tête de lion lampassée de gueules et cou-
ronnée d'argent. Le volume est arrivé à la Bibliothèque de Bourgogne avec la
collection de manuscrits ayant appartenu à Marguerite d'Autriche (2). F. 1 et f.332',
on voit les traces de l'estampille rouge de la Bibliothèque nationale de Paris.
Reliure, veau racine à filets d'or ; au dos, le litre doré, que reproduit une étiquette
de maroquin rouge appliquée à la garde : Histoire universelle ; plus bas, les armes
de Belgique et l'inscription Bibl. royale; tranches dorées.
3070. (9503-4). — Histoire de l'antiquité. Second volume (3).
1. (F. 1-72^). Quart livre, qui parlera des Assiriens, du grant roy
Nabugodonozor, el autres pluseurs. Inc. Apres ce que des Troiens
avons parle et comment leur cite fut jadiz destruitte.
2. (F. 73^-156^). Cinquième livre, qui fait mancion des Macedonois
et des faitz du grant roy Alixandre.
3. (F. 157-2 10^). Sixième livre, qui parlera du roy Anlhiocus, de
Mathatias et des Machabieux.
Parchemin ; 210 feuillets, plus un de garde au commencement, deux à la fin, et
en outre deux en papier; O^.SôS X 0™,260; XV* siècle; deux colonnes; rubriques;
initiales et signes de paragraphes en or sur cadres allernalivemenl de pourpre el
d'azur. En lête de chaque livre se voit une belle miniature qui représente : f. 2, la
construction de Babylone; f. 75, celle d'Alexandrie; f. 158, l'entrée d'Antiochus à
Jérusalem. Au bas du f. 2 ont été peintes postérieurement les armoiries d'un
évêque de la maison de Savoie. Sur le dernier feuillet de parchemin, qui est lacéré,
on relève l'ex-libris suivant : Ce livre est à madame Marguerite d'Ausleriche el de
Bourgonne, duchesse de Savoie veve. C'est de la main d'elle mesme, et plus bas : Ce
(1) Ces notes ont été publiées successivement par Kervyn dk Lettenhovk dans
les Bull, de la Commission roy. d'hisL, 2* sér., t. XI (1858), p. 447, par L. de Mas-
"Lkim^A^nsld. Bibliothèque de l'École des Charles, L XXXV (1874), p. 138-9, par
P. Meyer, foc. cii., p. 49.
(2) Voir l'inventaire de 1516 publié par Lb Glat, Correspondance de l'empereur
Maocimilien i*»" el de Marguerite d'Autriche, Soc. de l'hist. de France, 1839, t. II,
p. 470; l'inventaire de 1523, publié par Michelant, Bull, de la Comm. roy. d'histr,
3» sér., t. XII (1871), p. 28; l'inventaire de 1556, publié par GACHARD,i6id., 1" sér.,
t. X (1845), p. 228, n» 22, et l'inventaire de 1577, publié par Marchal, Catalogue,
1. 1, Introd., p. cclxv, n» 725.
(3) C'est à tort que ce ms. a été pris pour un fragment de la Fleur des histoires
de Jean Manskl (cf. L. DEusLE_dans le Journal des Samnts, 1900, p. 108). .
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 1 1
livre est a madame de Savoie. Dans la bibliothèque de Marguerite, le volume se
trouvait En purpitre sur la porte, le quarante septiesme, ainsi que nous l'apprend
une note placée au sommet de la garde de tête (1). Le premier feuillet blanc de la
fin a reçu un grossier dessin à la plume représentant deux mausolées ; sur l'un, une
femme est étendue et on lit cette inscription : Ses deux sy desus son mon père et ma
mère, moti oncle et ma tant, ausy ma gran mère ; sur l'autre, on voit un chevalier
à côté d'une dame, avec l'inscription suivante : Sy git l'anfan, sy git la mère. || Sy
git la seur, ausy le frère. \\ Sy git la famé et le mary. || Et n'y a que deux cors ycy.
Les ff. 2 et 210' ont porté l'estampille rouge de la Bibliothèque nationale de Paris.
Reliure, veau racine orné d'or ; au dos, le titre doré : /. Mansel. Histoire univer-
selle. 4« et 5« liv. ; plus bas, les armes de Belgique et la cote : Bibl. royale; sur le
premier plat intérieur, il y a l'ex-libris armorié d'Albert et Isabelle; tranches
dorées.
3071. (10212). — Les Faits des Romains (2).
Parchemin; 281 feuillets; 0'»,308 X 0">,231; XIII» siècle, sauf les ff. 226
col. 6-253", qui sont du XIV* ; deux colonnes ; quelques rubriques ; initiales
alternes filigranées rouges et bleues; réclames; signatures ii-xv. De petites minia-
tures nous montrent : f. 1, le départ de l'armée romaine; f. 53", la construction
des vaisseaux destinés à transporter César en Bretagne ; f. 69, l'arrivée de l'armée
à Trêves; f. 209, le meurtre de Pompée; f. 234, la présentation de la tête de
Pompée à César. F. 124", il y a aussi une lettrine historiée représentant un
combat. Au sommet des ff. 1, 69, on trouvs cet ex-libris d'une écriture du
XVIIP siècle : De La Bibliothèque des Augustins de La Voulte (3). Le f. 1 porte des
traces de l'estampille rouge de la Bibliothèque nationale de Paris. Reliure en
maroquin rouge rehaussé d'or; au dos, le titre doré : Commentai\res^ de César; sur
les plats, le perron liégeois accosté des armoiries et des noms H. Bailly,
N. 1. Clossel, avec la date 1731 (4).
3072. (9040). — Les Faits des Romains (5).
1. (F. 1-4). Les liltres du Livre de Jullius Gesar.
2. (F. 5-299). [Les Faits des Romains].
Parchemin; 299 feuillets, plus un de garde à la fin et deux en papier;
0,453 X 0™,315; XV« siècle; deux colonnes; rubriques; initiales d'or fleuronnées
sur champs successivement bleus et grenats; f. 5', une lettrine finement historiée ;
ancienne foliotation rouge, commençant au f. 5. F. 5 également, un grand et
superbe frontispice a pour sujet le triomphe de César; la page est en outre
entourée d'une banderole sur laquelle alternent les lettres MG bl ; à la marge infé-
rieure se trouvaient peintes des armoiries, qui ont été effacées. Le timbre rouge
(1) Voir l'Inventaire fait à Malines en 1523, dans les Bull, de la Commiss. roy.
d'/its<., 3* sér.,t. XII (1871), p. 30.
(2) Voir Paul Meyer dans la Romania, t. XIV (1885), p. 1-36; Groeber, Grund-
riss der romanischen Philologie, t. II, l" part., p. 723.
(3) Voir quelques renseignements sur cette bibliothèque dans le Bulletin de la
Société des anciens textes français, t. XIV (1888), p. 78.
(4) Voir la même reliure aux nn. 2600 (10570), 2708 (10467), 2732 (10573), du
présent Catalogue, t. IV, pp. 58, 151, 162.
(5) Voir Paul Meyer, op. cit., p. 1-36; Groeber, op. cit., p. 724. ,
12 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
de la Bibliothèque nationale de Paris a été gratté fif. 1 et 299. Reliure veau racine
à fils d'or; au dos, le titre doré, reproduit sur une étiquette de maroquin rouge
appliquée à la garde : Histoire de Jules César; plus bas, l'écusson belge et la cote :
Bibl. royale; a l'intérieur, sur le premier plat, se trouve la vignette aux armes des
archiducs Albert et Isabelle ; tranches rouges.
3073. (II. 2209). — Henry Rommain. Les faits des Romains.
1. (F. 1-3). Rubriches et declaracion par chapitres.
2. (F. 3-235). [Henry Rommain. Les faits des Romains]. Des. mutil.
de la cité de Dieu y respond et dit... (1).
3. (F. 236-250). Le livre de Senèque des quatre vertus cardinales
translate de latin en françois par maître Jehan Gourtecuisse à Paris
l'an mil cccc. et trois (2).
Parchemin; 250 feuillets; 0»,368 X 0",256; XV« siècle; deux colonnes. Les
feuillets 1, 3, 167' et 240' sont élégamment enluminés et encadrés ; très jolies let-
trines en toutes couleurs; capitales rouges et bleues rehaussées d'or. F. 250', il y
a la note : Cest livre esta tnoy et le ma donne frère guillaume Rommain provincial
des Celeslins le xxiiij^ jour de septembre mil cccc Ixxii en lieu et recompense de deux
rachaps quil me pria quitter aux Celestins de Soixons, ce que fis a sa requeste et por
estre en leurs prières. Puis le volume a fait partie de la bibliothèque Phillipps, à
Gheltenham, voir f. 1, où il y a la note : Phillipps ms. 45HG. Il a été acquis à une
vente chez Sotheby, à Londres, le 9 juin 1898, pour 1775 francs (3). Reliure du
XVII« siècle, veau racine ; au dos, le titre doré : Origine des Romains ; tranche
jaspée.
3074. (10168-72). — Li fait des Roumains (4).
1. (F. 1-170^). Li fait des Roumains compile ensamble de Salute,
de Suetoine, de Lucain (5).
2. (F. 171-188^). L'ystoire des empereres de Rome. Inc. Octoviens
Augustes après la nativité Jesu Grist lu empereres de Rome
xxxiiij anz. Des. Puis s'en vint li rois d'Aufrique en Secyle.
3. (F. 189-205). [La suite des papes jusqu'à Nicolas IV, f 1292J.
Inc. En l'an d'Octovian Auguste xlij fu nez Nostre Seignor.
4. (F. 206-222V). Li livres des vij saiges de Roume (6).
5. (F. 223-227). Hystoria hedificiorum civitatis Rome. Inc. Murus
civitatis Rome habet turres ccclxi. Des. Non poterit nisi prius lavetur
in conca illa.
(1) Le prologue a été publié par J. Van den Gheyn, dans l'article Pour la Biogra-
phie nationale, Ann. de l'Acad. royale d'Archéol, de Belgique, 5» série, t. IV (1904),
p. 213-16.
(2) Cf., au sujet de ce traité, Groebeb, Grwndm*, t. II, p. 1072.
(3) Cf. Bibliotheca Phillippica, 1898, p. 88, n° 655.
(4) Reifpenberg a donné une notice de ce ms. dans les Bulletins de l'Académie
royale, t. IX, 1" partie (1842), p. 328-34.
(5) Ghoeber, op. cit., p. 723. Voir aussi Paul Meyer, Romania, t. XIV (1885), p. 1-36*
(6) Groeber, op. cit., p. 994.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 13
6. (F. 228-228^). [Fragment de l'Estoire de Eracles]. Inc. Con-
stantis. La fist oster del pooir. Des. Mais Solimans qui le jour devant
l'avoitespiee (1).
Parchemin; 227 feuillets, plus un de garde en papier à la fin ; 0'",342 X 0",240;
XIIP siècle (1239), car le copiste dit, f. 170' : Explicil li roumanz de Julius César
qui fu escril a Roume en lan de grâce mil.cc.lxxx. et xiij, et fu l'essamplaire pris
a mesire Luge de Sabele un chevalier de Roume. Deux colonnes ; rubriques , très
belles initiales en toutes teintes, souvent ornées de figures d'hommes ou d'ani-
maux. Les miniatures, dont certaines se trouvent enchâssées dans des lettrines,
sont de petite dimension; elles représentent : f. 1, une troupe dechevahers; f. 18,
la défaite de Grassus par les Turcs et son supplice; f. 27% la rencontre des Belges
avec les troupes de César; f. 33, la bataille des Romains et des Bretons; f. 36% la
guerre contre les Sesnes; f. 41, César faisant préparer des vaisseaux pour passer
en Angleterre ; f. 49, la prise de Trêves; f. 52, un sacrifice chez les Gaulois; f. 81, les
Romains sortant de Ravenne: f. 94, les libéralités de César à ses chevaliers; f. 100",
la soumission de Petreiuset d'Afranius à César; f. 105, le combat des armées de
César et de Pompée; f. 114', Sextus Pompée consultant la sorcière; f. 120', l'allo-
cution de Pompée à ses troupes; f. 132, le meurtre de Pompée et les meurtriers
apportant sa tête à César; f, 147', la tentative de meurtre contre César à table;
f. 160', la sortie des partisans de Pompée contre l'armée de Basile; f. 168', la mort
de César; f. 171, un empereur de Rome; f. 206, l'empereur, son fils et les sept
sages; f. 208, Bancillas rencontrant les serviteurs qui emmènent l'enfant; f. 209',
le sage Auguste devant l'empereur; f. 211', l'arrivée de Lentulle au palais; f. 213,
celle de Manevidart; f. 215; Caton auprès du palais; f. 217, l'arrivée du sixième
sage ; f. 219, le septième sage devant l'empereur; f. 223, les murs de Rome. Toute
cette décoration est traitée dans le genre italien. Le manuscrit a été exécuté pour
un personnage dont les armes y apparaissent très souvent>,soit dans les marges,
soit dans les lettrines (ff. 1, 27, 33, 36\41, etc.), et qui sont: de sable à la croix
d'or chargée d'une fleur de lis de gueules. Plus tard, il a appartenu à Charles
de Croy, qui a placé son ex-libi'is à la fin, f. 227 : C'est le livre de Lucain traittant
des faits des Romrnains, ou il y a xxvii hisloirss, lequel est a monseigneur Charles
de Croy, comte de Chimay. Charles. Ff. 1, 228', on a gratté le timbre rouge de la
Bibliothèque nationale de Paris. Reliure, veau racine orné d'or; au dos, le titre doré,
que porte aussi une étiquette de maroquin rouge placée sur la garde : Les faits des
Romains; plus bas, les armes de Belgique et l'inscription : Bibl. Royale ; tranches
bleues avec les armes de Croy et le grelot.
3075. (II. 2534). — Recueil historique.
1. (F. 1^-14^). [Brève chronique sacrée depuis la Création jusqu'au
pontificat Gerbert (Silvestre II, 999)]. Inc. mutil. Et vij personnes
avecques lui, c'est assavoir sa femme, ses trois filz et les trois femmes
de ses trois filz. Des. Car il veoit par les estoilles qu'il s'enffuyoit et
son livre emportoit.
2. (F. 15-18). [La légende de la guérison de Tibère par la Sainte-
Face], Inc. I[l] advint on point et en l'eure de la passion Nostre
(1) Ibid., p. 721 ei Recueil des historiens des croisades. Hist. occidentaux, 1. 1,
1" partie (1844), p. 111-115.
14 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Seigneur Jhesu Grist que Thiberius, l'emperiere de Romme, fu seur-
pris de grant affermettes (1).
3. (F. 18^-36^). [La vie de saint Denis]. Inc. Apres la précieuse
mort Nostre Seigneur qui est vray Dieu et vray homme (2).
4. (F. 37^-43^). [La vie de saint Jean- Baptiste]. Inc. Moult devroit
chascun crestiain et chascune crestienne voulentiers oyr parler de
Dieu et de ses amis. En cellui temps que Nostre Sires Jhesu Grist
descendi en la benoite Vierge Marie... (3).
5. (F. 44-154^). [Ghronique de l'antiquité et de la France, depuis
Nemrod jusqu'en 1335]. Inc. Gi comencent les ystoires de qui régnè-
rent et qui furent ceulx qui premièrement habitèrent es t[err]es qui
sont départies en iij parties. Des. mutil. (?) Et furent toutes ses
praieries faictes du commandement le roy de France (4).
Parchemin; Ihi feuillets, plus un de garde à la fin et quatre en papier;
0'",3'*0 X 0'",268; XV* siècle; deux colonnes; initiales en or rehaussées d'ornements
bleus et rouges. Au sommet du feuillet de garde en parchemin, on relève deux
fois la signature V. Jaquemin. Au revers, il y a celte cote, d'une écriture plus
récente : C. Hwass. A. n" 30. Le volume a fait partie en dernier lieu de la biblio-
thèque Phillipps, n» 4401 ; il a été acquis par la Bibliothèque royale le 23 juin 1900.
Reliure en vélin avec au dos l'inscription suivante : Histoire universelle sacrée el
prophane, depuis Adam, jusqu'au règne de Philippe de Valois, l'an 1335.
Manuscrit sur vélin ; tranches rouges.
3076. (10515). — Jean Mansel. La Fleur des histoires (5).
1. (F. l-5v). [Table].
2. (F. 6-6^). Prologue du livre. Inc. Corne il appartiegne a chascun
roy avoir en son roiaulme trois lieux principaux.
3. (F. 6^-126^). [Le premier livre, contenant l'histoire générale
depuis la création jusqu'au règne d'Auguste].
4. (F. 127-220V). [Le second livre].
a) F. 127. [Prologue].
b) F. 127v. [Vie de Notre-Seigneur].
c) F. 156v. Des fais des apostres.
(1) Sur l'original latin de cette légende, voir la Bibliolheca hagiographica lalina
des Bollandistes, t. 1, 1898-99, p. 626, n» 4218. Comparer avec la version du ms,
B. N. fr. 1553, publiée par E. du Méril, Poésies pop. lai. du moyen âge, Paris, 1847,
in-8o, p. 364-8.
(2) Groeber, Grwndriss der romanischen Philologie, p. 987 ; Romania, t. XXX
(1901), p. 315.
.(3) Pour d'autres copies de la même version voir Paul Meyer, dans lea.Notices
el extraits des manuscrits, t. XXXVI, 2» part., 1901, p. 428.
(4) Entre les ff. 46-47, la disparition de plusieurs feuillets a amené une lacane
s'étendant de l'arrivée de Nemrod en Perse jusqu'à la bataille de Roncevaux.
(5) Voir L. Delisle, dans le Journal des Savants, 1900, p. 22.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 15
d) Y. 169^. De la glorieuse assumpclon en corps et en ame de la
benoîte Vierge Marie.
é) F. 171^. Pluiseurs notables miracles de la glorieuse Vierge Marie.
f) F. 196. Histoire des angles.
g) F. 200. Des Rommains, [depuis la mort d'Auguste jusqu'au
règne de Domilien].
' h) F. 206. De toutes les provinches du monde [en suivant l'ordre
alphabétique].
i) F. 218. De la noblesse des edeffices de Romme.
Parchemin; 220 feuillets, plus deux blancs et deux de garde en papier;
O'",3o2 X 0'°,281 ; XV* siècle; deux colonnes; rubriques; initiales filigranées et
crochets de paragraphes rouges et bleus ; majuscules rehaussées en jaune.
Plusieurs miniatures devaient décorer le volume : flf. 6, 77', 89', 96, 127, 203 ; deux
seulement ont été exécutées : celle du f. 6, fort peu remarquable, qui représente la
création d'Eve, et celle du f. 127, due à une main plus habile, qui contient les
scènes de la naissance de la Vierge. Dans la lettrine du f. 6 ont été ajoutées, après
coup, les armes de la maison de Croy-Ghimai, et, à la fin, f. 220', il y a cet ex-libris :
C'est le premier volume de la Fleur des histoires et y a une histoire au commencement,
lequel est a monseigneur Charles de Croy, comte de Chimay. Charles. F. 1 et f.220', il
reste des traces de l'estampille rouge de la Bibliothèque nationale de Paris. Reliure,
veau racine orné d'or; au dos, le titre doré : La Fleur des histoires. 1, reproduit à
l'intérieur sur des fragments de maroquin rouge; en outre, l'écusson belge et
l'inscription : Bibl. rçyale ; tranches dorées.
3077. (9268, 9269). — Jean Mansel. La Fleur des histoires. En
deux volumes (1).
Tome premier.
1. (F. 1-12V). [Table générale].
2. (F. 13-300^). Second volume de la Fleur des histores.
a) F. 13. Les histores rommaines.
Tome second.
1. (F. 1-286). [Suite du second volume delà Fleur des histoii-esj.
a) F. 1. [Suite des histoires romaines, jusqu'à Constantin].
b) F. 250. La derreniere partie de nostre second volume contertant
une recollection d'exemples des vertueux fais de pluseurs anciens
princes et philosophes au propoz des quatre vertus cardinales.
■ 2. (F. 286-287). Conclusion de ce présent volume, par quoy l'en
peut congnoislre les noms de l'acteur et du livre.
Papier, aux filigranes de l'écu de Troyes sommé de la croix de Malte et de
l'ancre avec une croix à la base; 300 et 287 feuillets, plus deux de garde dans
chaque to'me; 0"',382 X 0"',280; XV' siècle ;. deux colonnes; rubriques; initiales
filigranées et signes de paragraphes alternativement rouges et bleus; ijuelques
(1) Voir L. Delisle, Journal des Savants, 1900, p. 114.
,16 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
lettrines peintes en or sur fonds de pourpre et d'azur rehaussés de fils blancs;
foliotation ancienne à l'encre rouge, à partir du f. 14, 1. 1, ij-ij. iiy'nHij, et conti-
nuée au t. II, ij-uij^''ix-v'lxocv, lequel t. II commence immédiatement après la
rubrique du chapitre consacré à l'expédition de Scipion contre les Gaulois. Le
1. 1 renferme deux aquarelles : f. 13, un frontispice symbolique représentant César
sur un trône au centre de la ville de Rome, dont les portes sont gardées par ses
plus célèbres généraux ; f. 164, l'arrivée d'Annibal sous les murs de Rome et la
prise de Carthage. Dans la décoration marginale qui accompagne ces aquarelles,
se voient les armes de la maison de Savoie brisées d'une bordure componée d'or
et d'azur. Ff. 1, 300' et 1,287, il y a l'estampille rouge, H. ¥., de la Bibliothèque
nationale de Paris. Reliure, veau racine à filets d'or ; aux dos, il y a le titre doré :
La Fleur des histoires, avec les chiffres i et 2, qu'on trouve aussi sur des fragments
de maroquin rouge appliqués à la garde; il y a en outre l'écusson belge et la cote
Bibl. royale ; tranches dorées et ciselées.
3078. (9255-56, 9257). — Jean Mansel. La Fleur des histoires. En
deux volumes (1).
TOHE PREMIER.
1. (F. 1-12). La table des rubriches du tiers livre et volume de la
Fleur des histoires.
2. (F. 13-275^). La tierce partie de la Fleur des hystoires.
a) F. 13. [Prologue]. Inc. Ainsi comme il appartient a la maieste
impériale avoir en son royaume gens de tous estas.
b) F. 13^. De la vie de Nostre Seigneur.
c) F. 91. [La vengeance de la mort de Notre Seigneur],
d) F. 101. De la glorieuse assumption [de Notre Dame].
e) F. 105. [Les actes des Apôtres].
f) F. 127^. De plusieurs beaulx miracles fais par la glorieuse
Vierge Marie.
g) F. 165. [Note sur l'année liturgique].
h) F. 167^ Des vies et miracles des sains selon l'ordre [alphabé-
tique].
Tome second.
1. (F. 1-391). [Suite du troisième livre].
h) F. 1. [Suite des vies de saints rangées alphabétiquement].
i) F. 226v. [Notes sur quelques fêtes célébrées par l'Église].
;) F. 239. Les exemples prins en brief sur le dialogue de monsei-
gneur Saint Grégoire.
k) F. 278. Des exemples moraulx a divers propos selon le A. B.C.
l) F. 359. L'istore des papes de Romme [jusqu'à Clément VJ.
m) F. 374v. De saint Anthide, archevesque de Bezenchon.
n) F. 375v. Exemples moraulz a divers propos.
(1) Voir L. Delisle, dans le Journal des Savants, 1900, p. 25.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 17
Papier, filigranes de l'écu aux armes de Troyes sommé de la croix de Malte, et
de l'ancre avec une croix à la base ; 275 feuillets, plus deux de garde en tête et trois
à la fin, dans le t. II; O-njaSl X O^STô; XV« siècle; deux colonnes; rubriques;
initiales alternes rouges et bleues; titre courant rouge jusqu'au f. 107 du 1. 1. Les
deux tomes ne formaient originairement qu'un seul volume; ils sont foliotés à
l'encre rouge, d'une main ancienne : j-ij<^ .Ixiiij , ij'.lxv-vj'^.lv; la coupure suit
immédiatement le titre de la légende de S"^* Eugénie. Le tome I renferme deux
grossières miniatures qui semblent bien être postérieures à la confection du ms.;
celle du f. 12", en pleine page, représente le Christ trônant au milieu de ses
disciples; celle du f. 101, l'assomption de la Vierge. Dans les guirlandes qui ornent
les marges des ff. 12% 13. 13" et 165, on aperçoit les armoiries de la maison de
Savoie brisées d'une bordure componée d'or et d'azur. L'estampille rouge aux
faisceaux de la Bibliothèque nationale de Paris se remarque sur le premier et le
dernier feuillet de chaque tome. Reliure, veau racine orné d'or; au dos, le titre
doré, reproduit à l'intérieur sur une étiquette de maroquin rouge : Tm Fleur des
histoires ; en outre, ces inscriptions, également reproduites à l'intérieur : 1-3. Partie
et 2-3. Partie ; puis les armes de Belgique et la cote : Bibl. royale ; tranches dorées
et ciselées.
3079. (9258, 9259).— Jean Mansel. La Fleur des histoires. En
deux volumes (1).
Tome premier.
1. (F. 1-6). La table des rubrices du premier livre du tiers volume
de la Fleur des histoires.
Le feuillet 7 est blanc.
2. (F. 8-3 18^). Tiers volume de la Fleur des histoires.
a) F. 8. Prologue. Inc. Ainsi qu'il appartient a la mageste impé-
riale avoir en son royalme gens de tous estas.
b) F. 8^ [Vie de Notre Seigneur].
c) F. 98. [La vengance de la mort de Notre Seigneur].
d) F. 108^. De la glorieuse assumpcion [de la Sainte Vierge].
e) F. 112. Des fais des apostles.
f) F. 135. Plusieurs miracles fais par la Vierge Marie.
g) F. 175. [Note sur l'année liturgique].
h) F. 178. Des saints et sainctes selon l'ordre de VA.B.C.
Tome second.
1. (F. 1-6). Table de la ij° partie du tiers volume de la Fleur des
histoires divide a moitié a cause de l'espesseur du dit volume.
2. (F. 7-314). La secunde partie du tiers volume.
h) F. 7. [Suite des vies de saints d'après l'ordre de l'alphabet].
i) F. 173^. [Notes sur quelques fêtes de l'Église].
;') F. 184. Les exemples prins en brief sur le dyalogue de monsei-
gneur saint Gregore.
(1) Voir L. Delisle, dans le Journal des Savants, 1900, p. 114.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V.
18 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
h) F. 218. Des exemples moraulx a divers propoz selon l'ordene de
\a.bx.
l) F. 289. L'istore des papes de Romme [jusqu'à Clément VJ.
m) F. 380\ De saint Anthide, archevesque de Bezanclion.
n) F. 301^. [Autres exemples moraux].
Papier, sauf les ff. 8, 19 du 1. 1, qui sont en parchemin; filigranes, le P et le crois-
sant; 318 feuillets, plus quatre blancs en tête et deux à la fin, dans le t. I; 354, plus
un de garde au commencement, dans le t. II; 0'",370 X 0",267; XV" siècle; deux
colonnes; rubriques; initiales et signes de paragraphes alternativement rouges et
bleus; foliotation rouge ancienne commençant au f. 8 du t. I, j-iij .x, et se pour-
suivant à partir du f. 7 dans le t. II, iiy.xij-vj'.xxxia;. Au sommet du f. 8, t. I,
dont toute la partie supérieure était destinée à recevoir une miniature, on lit ces
mots, de la main de Marguerite d'Autriche : Panses a nioy, ma cousine, c'est Margot
quy fet la rime (1). L'estampille rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale
figure sur les ff. 1, 318', du même L I, tandis qu'elle a été effacée dans le t. IL
Rehure, veau racine, rehaussé d'or; au dos, le titre doré La Fleur des histoireit, et
les inscriptions i-5.par/tV, 2-3. partie, que reproduisent des étiquettes de maro-
quin rouge appliquées à la garde; en outre, l'écusson belge et la cote Itibl. royale.
3080. (21252, 21253). — Jean Mansel. La Fleur des histoires. En
deux volumes.
Tome premier.
1. (F. 1-17^). La table des rubrices du derrenier volume de la Fleur
des histoires.
Le feuillet 18 est blanc.
2. (F. 19-136^), La tierce partie du troizieme volume de la Fleur
des histoires.
a) F. 19. Exemples moraulz a divers propos selon le A. B. C.
b) F. 105^. L'istoire des papes de Romme [jusqu'à Clément V].
c) F. 120^. De saint Anthide qui fut archevesque do Besanchon.
d) F. 121^. Exemples moraulx.
Le feuillet 137 est blanc.
3. (F. 138-278^). [Le quatrième volume de la Fleur des histoires].
a) F. 138. Prologue.
b) F. 138\ Des provinces du monde [selon l'ordre de l'alphabet].
c) F. 173v. De la noblesse des ediffîces de Romme.
d) F. 176. [Histoire générale, à partir de Constantin].
Tome second.
1. (F. 1-269^). [Suite du quatrième volume de la Fleur des
histoires].
d) F. 1. [Suite de l'histoire générale, jusqu'à la campagne de
Flandre, en 1382J.
(1) Cf. Marchal, dans les Bull, de l'Académie roy., t. XVII, l'" part., 1850, p. 271.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 19
2. (F. 270-270^). Plusieurs clauses rigmees par lesquelles en
congnoist les noms de l'acteur et du livre.
Sur le premier feuillet de garde de l'un et de l'autre tome, notes
bibliographiques.
Papier, sauf les ff. 19, 138 du 1. 1 et les fl'. 13, 40 du t. II, qui sont en parchemin ;
filigranes : le cœur couronné avec les lettres JBkla. pointe, le monde supportant la
croix ornée d'une banderole ; 278 feuillets, plus huit de garde dans le 1. 1 ; 270, plus
cinq de garde en tête et quatre à la fin, dans le t. II; 0'n,385 X 0°',273; XV» siècle;
deux colonnes; rubriques; initiales filigranées et crochets alinéaires alternative-
ment bleus et rouges; quelques lettrines en or sur cadres bleus et rouges à filets
blancs; rehauts jaunes dans les majuscules. Les deux tomes ne formaient origi-
nairement qu'un volume, lequel a été coupé au milieu d'une phrase, au commen-
cement du chapitre relatif à Mahomet; les feuillets sont munis d'une numérotation
ancienne à l'encre rouge, commençant au f. 20 du 1. 1, ij-ij'^lx, et se poursuivant dans
le t. II, iflxj-v'xxx. Des miniatures de dimensions variables représentent, dans le
n. 21252 : f. 19, l'abbé se plaignant à S. Antoine, et la correction administrée
à un jeune moine (1); f. 79, la célébration de la messe; f. 105", l'introduction d'un
pape et le martyre de divers pontifes ; f. 137, ville et paysage ; f. 174, Rome; f. 176\
le concile de Nicée ; f. 243% le baptême de Clovis et l'ange lui apportant l'écu aux
fleurs de lis; f. 252% Glotilde et ses fils au lit de mort de Clovis; f. 276, Dagobert
dirigeant la construction de l'abbaye de Saint-Denis. Dans le n. 21253; f. 13, le
couronnement de Charlemagne; f. 33% Louis le débonnaire et ses fils; f. 40,
scènes de l'histoire de Gérard de Roussillon; f. 74", Guillaume d'Orange demandant
du secours au roi de France, puis emmenant avec lui Rainouart; f. 88% S. Odon,
abbé de Gluny; f. 96,1e débarquement des croisés en Terre Sainte; f. 129%
scènes de l'histoire fabuleuse de Baudouin de Flandre; f. 152', l'embarquement de
S. Louis pour la croisade et sa mort; f. 159, le duel de Jean Tristan avec Charles
de Sicile, puis Robert de Béthune mené au supplice f. 169% l'armée anglaise sous
la conduite d'Edouard; f. 181% le supplice d'Enguerrand de Marigny; f. 186%
l'armée du comte de Flandre entrant à Courtrai; f. 198, la bataille de Crécy;
f. 203% la prise du roi Jean à la bataille de Poitiers; f. 226% le couronnement de
Charles VI et un combat entre Français et Flamands ; f. 231, les cardinaux appor-
tant la croix à Philippe de Valois et au roi de Navarre, puis l'armée française en
mer. Dans l'encadrement du f. 19, 1. 1, figurent les armes suivantes : de sable à la
croix d'or cantonnée de quatre croix ancrées de même, puis la devise Gar loy de ly.
Demi-reliure, dos en veau racine avec le titre doré : Fleur des histoires. Manuscrits,
et les chiffres i et 2.
3081. (9233). — Jean Mansel. La Fleur des histoires (2).
1. (F. 1^-6^). La table du quart volume.
2. (F. 7-219). Quart volume de la Fleur des histores.
a) F. 7. Proheme.
(1) Cette miniature se trouve reproduite dans Paul Lacroix, Sciences et Lettres
au Moyen Age, Paris, 1877, gr.-8°, p. 9.
(2) Voir Reiffenberg, Nouvelles Archives historiques des Pays-Bas, t. VI, 1832,
p. 348-9; L. Delisle, Journal des Savants, 1900, p. 115-6; Paul Mëyer, Girart de
Roussillon, Paris, 1884, 8", Introd., p. clvi.
20 MANUSCRITS DE LA IBLIOTHÈQUE ROYALE
h) F. 7^. Des provinces du monde [suivant l'ordre alphabétique].
c) F. 26v. De la noblesse des edefices de Romme.
d) F. 27^- [Histoire générale depuis Constantin jusqu'à l'avènement
de Charles VI, en 1380J.
3. (F. 219^-220). Conclusion de cest euvre par quoy l'en peut
scavoir le nom de l'acteur et cellui du livre présent.
Parchemin; 220 feuillets, plus un de garde en papier à la fin ; O^.iTô X 0",34f5 ;
XV* siècle; deux colonnes; rubriques; initiales et crochets alinéaires dorés avec
encadrements bleus et rouges rehaussés de blanc; les feuillets sont chiffrés d'une
main ancienne iiiyxx-vfxxxiij, à partir du f. 7. Le même f. 7 est orné d'une
grande et fort belle miniature où se voient une ville et un souverain entouré de sa
cour. F. 66, une vignette représente l'entrevue d'un prince avec un prélat; f. 90, une
mêlée de cavaliers. Immédiatement sous YcxpUcU, f. 220, on trouve la signature de
Marguerite d'York, femme du Téméraire : Margarete d'Angellare (1). Ff. 1, 7 et 220%
il y a le timbre rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris. F^eliure.
veau racine à fils d'or; au dos le titre doré : La Fleur des histoires et le chiffre 3,
reproduits l'un et l'autre à l'intérieur sur des étiquettes de maroquin rouge; plus
bas, l'écusson belge et l'inscription Bibl. royale.
3082. (9260). — Jean Mansel. La Fleur des histoires (2).
1. (F. 1-7^). La table du quart et derrenier volume.
Les feuillets 8-10 sont blancs.
2. (F. 11-278). Le quart volume du livre nomme la Fleur des
hys tores.
a) F. 11. Prologue.
b) F. llv. Des provinces du monde [rangées suivant l'ordre de
l'alphabet].
c) F. 16^, De la noblesse des edefices de Romme.
d) F. 37*. [Histoire générale, depuis Constantin jusqu'à la bataille
de Courtrai, en 1302].
3. (F. 278-279). Conclusion de ce présent volume, par quoy l'en
peut congnoistre les noms de l'acteur et du livre.
Papier, sauf les ff. 11, 22, qui sonten parchemin; filigranes, l'écu deTroyes sommé
d'une croix de Malte et l'ancre avec la croix à la base; 279 feuillets, plus un de
garde en tête et trois à la fin; 0™,394 X 0°',285; XV" siècle; deux colonnes;
rubriques; initiales filigranées rouges et bleues; crochets alinéaires de mêmes
couleurs; ancienne foliotation à l'encre rouge commençant au f. Il, j-ij'^.lxviij ;
signatures rouges également, Uz-aé, bi..., les dernières rognées par le couteau du
relieur. F. 11, il y a une belle miniature contenant une vue générale du monde.
Les marges de la page sont en partie couvertes d'une jolie guirlande dans laquelle
(1) Voir L. Delisle, Journal des Savants, 1900, p. 115-6; Paul Meyer, Girart de
Roussillon, Paris, 1884, in-S», Introd., p. clvi.
(2) Voir L, Galesloot, Marguerite d'York, duchesse douairière de Bourgogne
(1468-1503), Bruges, 1879, 8", p. 79; Barrois, Bibliothèque protypographique,
pp. 125, 215, n" 719, 1504.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 21
on trouve les armes de la maison de Savoie brisées d'une bordure componée d'or
et d'azur, armes qui se trouvent également peintes sur les tranches. Les ff. 1 et 279
portent le timbre rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris.
Reliure, veau racine, orné d'or; au dos, et aussi à l'intérieur sur des fragments de
maroquin roùge, se lit le titre doré : La Fleur des histoires, 4. Partie; on y relève
en outre les armes de Belgique et l'inscription Bibl. royale.
3083. (9069). — Baudouin d'Avesnes. Le Trésor des histoires (1).
1. (F. 1-1 Iv). La table des rubriches des chappittres sur les
Cronicques martiniennes (2).
2. (F. 11^-274). S'ensieult la matière [delà première partie, depuis
la création jusqu'à Tibère]. -
Parchemin; 274 feuillets, plus un de garde en tête et deux en papier;
0'",522 X 0'",378; XV» siècle. Le scribe du manuscrit s'est nommé à la fin : Expli-
ciunl les Hystoires martiniennes escriptes par Jacquemart Pilavainne, escripvain
et enlumineur, demourant a Mons en Uaynnaut, natif de Peronne en Vermendois.
Deux colonnes; rubriques; initiales en or sur cadres de couleurs avec des guir-
landes dans les marges; crochets alinéaires dorés ou bleus à filets noirs ou
rouges; majuscules rehaussées en jaune. Quelques belles miniatures, la plupart de
grande dimension, décorent le volume; elles représentent : f. 12, un écrivain —
l'auteur de l'œuvre ou le copiste ? — à son scriptorium (3); f. 12% la création d'Eve
et l'expulsion du Paradis terrestre ; f. 25', le passage de la mer Rouge ; f. 35, le siège
de Thèbes; f. 46% la prise de Troie; f. 54, Samson brisant les mâchoires du lion;
f. 58', l'élection de Saiil ; f. 60, le combat de David contre Goliath ; f. 78, la fondation
de Rome par Romulus ; f. 97", Judith tranchant la tète à Holopherne ; f. 138, un
combat entre les troupes d'Alexandre et celles de Darius; f. 162, la victoire
d'Annibal sur les Romains; f. 182, un combat livré par les Romains sous les murs
de Numance ; f. 216, la rencontre des Helvètes avec l'armée de César; f. 252", la
bataille de Pharsale. Les pages à grandes miniatures sont munies de splendides
encadrements dans lesquels se voient, comme aussi dans plusieurs lettrines, les
armoiries de Croy brisées d'un lambel d'azur, la devise : J\loy seul, et la clochette
tricolore. F. 274, il y a la note suivante : Ce livre est appelle les Martinienes, trait-
tant de la creacion du monde et des fais et rengne de pluiseurs empereurs, ou il y a
XV histoires, lequel est a monseigneur Charles de Croy, comte de Chimay. Charles.
Au haut du feuillet de garde en parchemin se trouve la cote : Ou pupitre sur la
(1) Voir A. Bayot dans la Revue des Bibliothèques et Archives de Belgique, t. II
(1904), p. 424-25. Sur ce ms. voir également Léon Paulet, Jacmart Pilavaine,
miniaturiste du XV^ siècle, Brux. et Amiens, 1858, broch. in-8''; Alexandre Pin-
CHART, Archives des arts, sciences et lettres, 1" sér , t. II (1863), p. 21-24.
(2) L'appellation de Chroniques martiniennes s'applique proprement aux traduc-
tions du Cronicon pontificum et imperatorum, de Martinus Polonus; voir notam-
ment la version du XIV' siècle, dont un exemplaire est mentionné dans l'Inven-
taire des livres de l'anc. Bibliothèque du Louvre fait en l'année 1373, par Gilles
Mallet, publié par J.Van Praet, Paris, 1836, p. 16, n° 64 (cf. aussi p. 20, 21, n»' 78, 81)
et la version de Sébastien Mamerot, en 1458, sur laquelle cf. Groebër, Grundriss
der romanischen Philologie, t. II, 1'" part., p. 1158. C'est abusivement que la même
appellation est donnée à la présente compilation.
(3) Celte miniature est reproduite en tête de la brochure de Paulet.
22 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
porte, le vingtroiziesme. L'estampille rouge de la Bibliothèque nationale de Paris a
été grattée iï. 1 et 274. Reliure, veau racine rehaussé d'or; au dos, le titre doré,
reproduit à l'intérieur sur une étiquette de maroquin rouge : Chroniques marli-
niennes ; plus bas, l'écusson belge et l'inscription : liibl. royale ; sur le premier plat
intérieur, l'ex-libris armorié des archiducs Albert et Isabelle ; tranches dorées avec
le grelot aux trois couleurs; fermoirs en argent.
3084. (9003). — Baudouin d'Avesnes. Le Trésor des histoires (1).
1. (F. 1^'). [Début d'une table des chapitres].
2. (F. 2-5). [Sommaire des chapitres classés par sujets].
3. (F. 6-222). [Le Trésor des histoires. Première partie, à partir de
la guerre des Gaules; seconde partie jusqu'en 1124].
Parchemin; 222 feuillets, plus six de garde, deux en tête, quatre à la fin;
0'",414 X O^jSOO; XV» siècle; deux colonnes; initiales alternativement d'azur et
d'or, ornées en rouge et en vert; f. 1, il y a une grande et belle lettrine en toutes
couleurs, accompagnée de grotesques. De-ci de-là, quelques brèves annotations
ont été introduites dans les marges par une main étrangère. Sur le premier feuillet
de garde de la fin et au revers du troisième se trouvaient autrefois des ex-libris
que le grattage dont ils ont été l'objet ne permet plus de décliiffrer aujourd'hui.
A la marge inférieure du f. 2, on lit la note suivante : Ce volume, enlevé de la
Bibliothèque Itoiale de Bourgogne après la prise de Bruxelles en 1646, et qui depuis
lors a été placé dans la Bibliothèque du Boi A Paris a été restitué par la France, et
replacé à Bruxelles dans la Bibliothèque de Bourgogne le 7 juin 1770. Il reste des
traces de l'estampille rouge du dépôt parisien fT. 2 et 293'. Reliure en maroquin
rouge, à filets d'or ; au dos, le titre doré : Chroniqu[e] depluis] les guer\ res] de César,
et doubles monogrammes couronnés de Louis XV; sur les plats, les armes de
France.
3085. (10201). — Baudouin d'Avesnes. Le Trésor des histoires.
Première partie et commencement de la seconde, jusqu'à Septime
Sévère (2).
Parchemin; 87 feuillets, plus quatre de garde en tôle et autant k la fin; 0",332 X
0'",245; XV" siècle; deux colonnes; initiales alternes rouges et bleues. F. 87^ on lit
cette note -.C'est le Livre abrégiez depuis le temps de Adam jusques au temps de
Severus, empereur de Bome, lequel est a monseigneur Charles de Croy, comte de
Chimay. Charles. Au sommet du troisième feuillet de garde, il y a la cote : Du ii
pepitrc, le xij«. L'estampille rouge, R.F., de la Bibliothèque nationale de Paris
se voit fï. 1 et 87'. Reliure en veau jaune; sur le premier plat intérieur se trouve
appliquée la vignette aux armes des archiducs Albert et Isabelle.
(1) Ce ms. a été décrit et analysé par Gachet, dans les Bulletins de la Commission
royale d'histoire, 2» sér., t. IX (1857), p. 279 sqq. Voir A. Bayot, dans la Bévue des
Bibliothèques et Archives de Belgique, t. II (1904), pp. 422, 428.
(2) Cf. le volume suivant IL 988, t. II, f. 28. Cette copie comporte des suppres-
sions correspondant aux passages suivants du même ms. : t. I, f. bô'-bG" et 180-
224; un certain nombre de chapitres y sont en outre fortement abrégés : f, 7-16
(= IL 988, 1. 1, f. 11-52), f. 27-29 (= 65''-81*), f. 32'-34'' (= 86-176), f. 38" (= 225»-
263"). Voir A. Bayot, dans la Revue des Bibliothèques et Archives de Belgique,
t. II (1904), p. 419 sqq., surtout p. 425.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 23
3086. (II. 988). — Baudouin d'Avesnes. Le Trésor des histoires.
Deux volumes (1).
Tome premier.
1. (F. l-3v). [Table].
2. (F. 4-300^). [Le Trésor des histoires; première partie, depuis
la création du monde jusqu'à Tibère] (2).
Au commencement est encartée une noie, en anglais, concernant
le ms.; une autre note, relative à Boussu, se trouve collée au revers
de la couverture.
Tome deuxième.
1. (F. l-5v). [Table].
2. (F. 6-293). [Deuxième partie, jusqu'en 118f)].
Parchemin ; dans le premier volume, 300 feuillets, plus deux de garde, 0™,393 X
©■".STO; dans le second, 293 feuillets, plus deux de garde également, 0",402 X
O^.STS; XIV* siècle, sauf la note appliquée à la couverture du t. I, qui est du
XVIII', et celle en anglais, qui est du XIX*; deux colonnes; rubriques; belles let-
trines en or et couleurs avec des ramifications marginales, souvent chargées de
grotesques; crochets alinéaires bleus ; majuscules rehaussées en rouge; ancienne
foliotation rouge; signatures I-XXIIl dans l'un et l'autre volume; réclames. La
grande initiale du tome premier, f. 4, est historiée; on y voit Dieu sur son trône et
la création d'Eve ; celle du tome second, f. 6, représente le festin d'Hérode et la
décollation de S. Jean-Baptiste. Plusieurs feuillets sont lacérés, on en a découpé
des grotesques. Au bas du dernier feuillet, une main a écrit ces mots : Chi faut chou
que ensivir se doit de lanee M. C. iUj"", et vj. dusques a le anee M. ip. Ixxvj. Dans
l'encadrement du f. 4, vol. I, on a peint, postérieurement à la confection du ras.,
les blasons suivants : 1» d'or à trois lions d'azur armés et lampassés de gueules;
2* chevronné d'argent et de sable de six pièces ; 3° un écu aujourd'hui difficile à
déchiffrer et qui semblerait devoir se blasonner ainsi : de sable semé de fleurs de
lis d'or, fretté d'azur? Dans le vol. II, ff. 2 et 293, il y a cet ex-libris : Iste liber per-
tinel ecclesie sancti Gisleni in cella ordinis sancti Benedicli, Cameracensis diocesis.
Par la suite le ms. a fait partie de la bibliothèque Phillipps, à Cheltenham, où la
Bibliothèque royale l'a acquis le 23 août 1888 pour la somme de 800 fr. (3). Reliure
moderne en veau brun.
3087. (9271). — Baudouin d'Avesnes. Le Trésor des histoires (4).
1. (F. 1-12). La table du second livre du Trésor des histoires.
2. (F. 13-293^')- La darraine partie du Trésor des histoires, [depuis
Hérode Antipater jusqu'en 1131J.
(1) Voir A. Bayot, dans la Revue des Bibliothèques et Archives de Belgique, t. II
(1904), p. 423-424.
(2) Le prologue a été publié, ibid., p. 429.
(3) Voir les A nnales de l'abbaye de Saint-Ghislain par Dom Pierre Baudry,
livres X-XII, publiées par le P. Poncelet, dans les Annales du cercle archéolo-
gique DE MoNs, t. XXVI (1897), p. 364-5.
(4) Voir A. Bayot, op. cit., pp. 422, 426 et 429.
24 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Papier aux filigranes suivants : la tête de bœuf surmontée de la croix de
S. André, l'écu de France couronné avec le 7 à la pointe, l'ancre; 293 feuillets,
plus quatre de garde à la fin; O^.SSS X O-.aTO; XV siècle; deux colonnes; rubri-
ques ; initiales rouges ; ancienne foliotation à l'encre noire. F. 293*, il y a celte note:
C'est le second livre du Trésor des histoires, dont il en y a deux, lequel esta monsei-
gneur Cliarlesde Croy, comte de Chimay. Charles. Ff. 1 et 293. on voit l'estampille
rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris. Au sommet du f. 1 se
trouve collée une étiquette en parchemin portant ces mots : Fleurs des Histoires,
2'^^ part. Reliure, veau racine rehaussé d'or: au dos le titre doré, qui se trouve
reproduit à l'intérieur sur des fragments de maroquin rouge : Trésor des histoires.
2 Partie; plus bas, Técusson belge et la cote : Bibl. royale.
3088. (10233-36). — Baudouin d'Avesnes. Abrégé des chroniques.
1. (F. 1-280^). Cronikes estraittes et abregies des livres mon-
seigneur Baudouin de Avesnes, [avec une continuation jusqu'en 1399,
dans laquelle est insérée, ff. 130-197, la Chronique normande abrégée,
1296-1371J (1).
2. (F. 281-289). Les lignies des rois de France [jusqu'à Charles V,
1364]. Inc. A tous nobles qui aiment biaux faiz et bonnes istores veul
escripre... comment le royaume de Gaule et la cite de Lutesse furent
commencées.
3. (F. 290-301). Les croniques d'Englelerrc abregies... jusques a
l'an mil. ccciiijxxvj, Inc. Avant Jhcsu Crist plus de xij' ans.
4. (F. 302-304). [Liste chronologique ecclésiastique, depuis le pon-
tificat de S. Pierre jusqu'à S. Louis J.
Papier, aux filigranes de la balance et de l'arc tendu armé dune flèche; 304 feuil-
lets, plus six blancs en tête et dix à la tin; 0»,285 X 0'",208; XV» siècle. La seconde
partie du volume, à partir du f 281, est d'une autre main que la première, et on y
trouve des rubriques; par contre, la place des initiales y est restée blanche, tandis
qu'elles sont enluminées de rouge dans la première. Une note apposée au bas du
f. 1 relate que ce manuscrit, enlevé de la Bibliothèque de Bourgogne après la prise
de Bruxelles en 1746 et placé dans la Bibhothèque du Hoi à Paris, a été restitué
par la France, le 7 juin 1770. Il reste des traces de l'estampille rouge du dépôt
parisien ff. 1 et 304". Reliure, maroquin rouge à fils d'or; au dos, le titre doré :
Histoire de Margueri[te] de Flandre, et doubles monogrammes couronnés de
Louis XV; sur les plats, les armes de France (2).
(1) Voir sur ce ms. et spécialement sur les Chroniques abrégées de Baudouin
d'Avesnes les notices suivantes : Reiffenberg, dans les HuU. de l'Acad. royale, \. X,
1" part. (1843), p. 259-267,2" part. (1843), p. 240-242, et dans les Bull, de la Comm.
rot/aie d'/tis<., l'esér., t. VI (1843), p. 272-89; Cachet, ihid., 2« sér., t. II (1851),
p. 39-40, t. IX (1857), p. 277; Kervyn de Lettenhove, ibid., 2" sér., t. II (1851),
p. 162-5, Bull, de l'Acad. royale, 2« sér., t. II (1857), p. 447-460, et Introd. des
More et croniques de Flandres, t. I, 1879, p. xxix; A. et E. Molinier, Chronique
normande du XIV^ siècle, publiée pour la Soc. de l'Hist. de France, 1882, Introd.,
p. LIV.
(2) Barrois, Bibliothèque protypographique, pp. 222, 275, n»' 1563 et 1931.
CHRONOLOGIE, HISTOIRE UNIVERSELLE, HISTOIRE ANCIENNE 25
3089. (16789), — Baudouin d'Avesnes. Chroniques abrégées.
Depuis la mort de Gharlemagne, avec une continuation jusqu'en
1395 (1).
Papier; 89 feuillets, plus deux de garde en tête et un à la fin; 0'°,346 X O^-.SSO;
X VHP siècle. C'est la copie du ms. 10233-36, ff. TS^-a-iO', Au revers de la couverture,
il y a l'ex-libris de Ch. van Hulthem (2) ainsi que cette note de sa main : Ex Biblio^
thecâ Cornelii Francisci de Nelis, Episcopi Antverpiensis. n" 31. Hune codicem Ms,
mihi comparavi Anlverpiae in auctione publicâ 9 iunii 1808. C, Van Hulthem,
Reliure, veau fauve estampé; sur le plat supérieur, le lion belge et l'inscription :
Regia Bibl. Belgica.
3090, (9277), — L'Histoire des Césars.
D'après le Trésor des histoires de Baudouin d'Avesnes, avec une
continuation jusqu'à l'avènement de Philippe de Valois, en 1328 (3).
Parchemin; 295 feuillets, plus un de garde en papier à la fin; 0™,385 X O^âSS;
XV® siècle ; deux colonnes ; rubriques ; initiales et crochets alinéaires en or sur
cadres bleus et rouges rehaussés de fils blancs. Le f. 1 est orné d'un frontispice
représentant le triomphe d'un empereur; d'autres miniatures, plus petites, nous
montrent : f. 22, l'entrevue d'Arioviste et de César; f. 26, les troupes d'Arioviste
tentant d'empêcher les Romains de dresser leurs tentes; f. 37, le combat des
Romains contre les Nivernais; f, 40, les Gaulois s'approchant des troupes de
Servius Galba; f, 52', le passage du Rhin par César ; f, 73, la défaite des Nerviens;
f. 96, l'apparition du géant à César sur les eaux du Rubicon ; f. 106", le couron-
nement de César; f. 114, la bataille de Pharsale; f. 119,1a mort de Pompée; f. 140',
la mort de César; f. 146, le couronnement d'Auguste; f, 175', le couronnement de
Caligula; f. 188',la mortde Senèque; f. 195, le suicide de Néron ; f. 210, l'avènement
de Marc Aurèle et de Lucius Verus, et la défaite du roi de Perse ; f. 217', les persé-
cutions sous Valérien ; f. 223', Carausius reconnu comme empereur, puis mis à
mort parAllectus; f. 229, l'apparition de S.Pierre et de S, Paul à Constantin;
f. 242, le dragon tué par l'évêque Donat ; f. 254, le couronnement de Charlemagne ;
f. 261, l'empereur Conrad I" hébergé dans la maisonnette du comte Liutpold ;
f. 264, l'embarquement des croisés; f. 287, l'emprisonnement d'Enguerrand de
Marigny, Dans l'encadrement du f. 1 figurent les armes de la maison de Croy-
Chimai et à la fin, f. 295', se lit cette note : C'est le livre des xij. césariennes, qui
parle de la grand bataille de Thesaille, et y a vingt chincq histoires, lequel est a
monseigneur Charles de Croy, comte de Chimay. Charles, On trouve l'estampille
rouge, H. F., de la Bibliothèque nationale de Paris, ff. 1 et 295', Reliure, veau racine
à fils d'or; au dos, le titre doré, qu'on voit aussi à l'intérieur sur une étiquette de
maroquin rouge : Histoire des XII Césars; plus bas, l'écusson belge et l'inscription :
Bibl. royale; tranches dorées.
(1) Voir Cachet, dans les Bull, de la Comm. royale d'hist., 2« sér., t, II (1851),
p. 41, t. IX (1857), p, 277; Kervyn de Lettenhove, Istore et croniques de Flandres,
t, 1, 1879, Introd,, p. xxx,
(2) Bibliotheca Hulthemiana, t, VI, manuscrits, p. 175, n* 580.
(3) Voir A, Bayot, dans la Revue des Bibliothèques et Archives de Belgique, t, II
(1904), p. 425,
26 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
3091. (10478-79). — Gilles le Bel. Histoire ancienne.
1. (F. 1-126^). [Gilles le Bel]. Li livres dez mervellcs et des
notables fais, advenees, batailles, puis la création dou monde (1).
Inc. [AJfien qu'on sache comment li siècle est aleis dou tamps
passeit... ju, Gille le Biaul, cantre et canoine de Sainte Crois, dit de
Saint Martein, en Liège, fich ce livre chi... commenchiet l'an de
l'Incarnation... M.IIIJ-', trois jours devant le Noiel.
2. (F. 127-184). Gronikes estraites et abregies des livres mon-
seigneur Bauduin d'Aves.nes, [jusqu'en 1248] (2).
3. (F. 1 84-249 V). [Récits d'un ménestrel de Reims] (3).
Papier aux filigranes du pennon, du scarabée et de la licorne ; 249 feuillets, plus
un de garde en tête et deux à la fin ; OiisSBô X 0'",203; XV* siècle; dans la seconde
partie, à partir du f. 127, deux colonnes, rehauts jaunes, réclames, et signatures j-rii;
ajoutées postérieurement. Ff. 1 et 249', on trouve l'estampille rouge, H. F., de la
Bibliothèque nationale de Paris. Reliure, peau chamoisée violette, avec, au dos, le
titre doré : Croniques (4).
II. Chroniques générales.
3092. (5169). — Prosper Aquitanus. Ghronicon.
C'est la rédaction du Chronicon integrum (5).
Sur le premier plat intérieur, il y a une note d'ALBERXus Le Roy,
ord. Erem. S. Aug., au sujet de ce manuscrit.
Parchemin; 55 feuillets; O" ,218 X 0'",162; IX» siècle ; signatures I-VII. Il manque
un cahier entre les feuilles 16 et 17 et un autre après le feuillet 48. Sur le premier
plat intérieur, l'ex-libris de la bibliothèque des anciens bollandistes : iff. 12, et
f. 55", la note suivante de la main du P. Bollandus : Hic liber commodatus est
R. P. Aegidio Bucherio, ab eo millendus R. P. Pelro Francisco Chi/flelio ac deinde
(1) Voir Reiffenberg, dans les Bull, de l'Acad. royale, t. X. 2" part. (1843),
p. 241-2; Kervyn de LErrENHOvE, ibid., 2" sér., t. II (1857), p. 430-60.
(2) Voir Reiffenberg, dans les Bull, de la Comm. d'ftist., 1" sér., t. VI (1843),
p. 272-89 ; Cachet, ibid., 2« sér., t. II (1851), p. 39-40, t. IX (1857), p. 277 ; Kervyn de
Lettenhove, Islore et croniques de Flandres, 1. 1, 1879, Introd., p. xxix-xxx.
(3) Cf. PoTTHAST, Bibliolheca liistorica mediiaevi, 2« éd., t. II, p. 955; Groeber,
Grundnss der romanischen Philologie, t. II S p. 1016. Cette copie, qui est placée ici
comme une suite des Chroniques abrégées, n'a pas été remarquée des éditeurs des
Récils.
(4) Barrois, Bibliothèque protypographique, p. 264, n» 1848; cf aussi appendice,
p. 324, n° 2306.
(5) Voir PoTTHAST, op. cit., p. 941, qui renseigne les manuscrits et les éditions
de cette chronique.
CHRONIQUES GÉNÉRALES 27
Ântverpiam ad P. loannem Bollandum remitlendus. Reliure du XVII" siècle, veau
estampé, fermoirs en cordelettes vertes ; tranche verte (1).
3093. (14923). — Liudprandus. Antapodosis.
1. (F. 1). Vaticinium Sibille de francorum, ut creditur, rege. Inc.
Tibi dico, L. pastor corporum.
2. (F. lv-85). Liber antoapodoseos = PL., t. GXXXVI, col. 787-898.
3. (F. 85^-86). Epistola domni Bernardi abbatis ad Eugenium
papam = PL., t. GLXXXII, col. 427.
4. (F. 86V-96). [Liudprandus. Historia Ottonis]. = PL., t. GXXXVI,
col. 897-910.
5. (F. 96-96V). Episcopis Hosliensi, Prenestino et Tusculano fraler
Bernardus. = PL., t. GLXXXII, col. 417.
Parchemin ; 96 feuillets ; O'^,'2oô X ()"',lo5; XIIP siècle. F. 1, il y a la note : Sancli
Pétri Lobbiensis, Q., f. 95* : Liber sancli Pétri Laubiensis ecclesie, servanti bene-
dictio, loUenti maledictio, fiât, fiât, et f. 96'' : Liber S. Pétri Laubiensis ecclesie (2).
Demi-reliure moderne, dos en maroquin rouge, avec le chiffre couronné de
Léopold l" et le titre: Luitprandi hisloria saec. XI (sic).
3094. (9904). — Liudprandus. Historia Ottonis.
Parchemin; 70 feuillets; O^.SSô X 0"',185; XI» siècle (3). F. 1, il y a la marque :
>ï< MS. 115, de la hibliothèque des anciens hollandi«tes, et f, 70' : Codex Spanheym.
L'estampille rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris se voit
f. 1 et f. 70*. Reliure moderne, veau racine ; au dos, le litre doré : Luitprandi
Historiae XI saec, avec les armes de Belgique et l'inscription : liibl. royale (4).
3095. (3897-919). — Guido pisanus. Liber historiarum.
. 1. (F. 1). [Epistola S. Bonaventurae ministri generalis ordinis
Sancti Francisci]. Datum Parisius anno M°.GG°. l.vi° in capitulo
generali (5).
2. (F. 2). Prologus libri Guidonis compositi de variis historiis pro
diversis utilitatibus lectori proventuris (6).
(1) Voir au sujet de ce manuscrit : Bucherius, De doclrina temporum, 1634,
pp. 135 et 211; Miraeus, iVotoc ad Gennadium, dans Fabricius, Bibl. eccl., p. 38;
Du Chesne, flistonae Francorum scriptores, t. I, 1636, p. 201; Haenel, Catalogus
calalogorum, p. 763; Perz, Archiv, t. VII, p. 233; MGH., Auct. antiq., Chronica
minora, 1. 1, p. 366.
(2) Voir, au sujet de ce manuscrit, H. Omont, Catalogue des manuscrits de l'abbaye
de Lobbes, Revue des bibliothèques, 1. 1, 1891, pp. 3, 13 (n° 129).
(3) On lit f. 1 : Hoc folium restituil Nicolaus Serbelius, erat non omnino oblite-
ratum et tempus non restai.
(4) Cf., au sujet de ce manuscrit, MGH., scr., t. III, p. 270; Potthast, Bibl. hist.
med. aevi, 1. 1, p. 743.
(5) Cf. Waddino, Annales minorum, 1. 1, p. 200.
(6) Publié par le h"" de Reiffenberg, Bulletins de l'Académie royale des sciences
28 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3. (F. 3-38^). [GuiDONis liber primus].
a) (F. 3-7). De civitatibus Italiae(l).
b) (F. 8-lOv). Liber provinciarum Italia (2).
c) (F. 10^-13). Liber de origine situque et qualitate Romanae
urbis (3).
cl) (F. 13-33). Liber qui itinerarius vocatur provinciarum omnium
Antonii Augusti.
e) (F. 33-36^). Descriptiones tolius maris.
f) (F. 36^-38^). Itinerarium maritimum.
4. (F. 39-46). [GuiDONis liber secundus].
a) (F. 39-41). De regnis mililieque vocabulis (4).
b) (F. 41 '-43). De edificiis publicis (5).
c) (F. 43v). De habilaculis (6).
d) (F. 43V-45V). De civibus (7).
e) (F. 45^-46). De anulis (8).
5. (F. 46-59^). Liber tertius. De divisione orbis (9).
6. (F. 59'). [GuiDONis liber quartus].
a) (F. 59-63). [Chronicon] (10).
b) (F. 63-65'). [Carmen in victoriam Pisanorum, Genensium et
aliorum Italiensium deTimino,Saraeenorum rege,ducibus Benedicto,
et des belles-lettres de Bruxelles, t. X, 1" part., 1843, p. 469-70 et dans VAnnmire
de la Bibliothèque royale, t. V, 1844, p. 100-102.
(1) Extraits deschap. 37 et 38 du 11* livre de r.4 nonymc de Ravenne, et ch. 2 du
Polyhislor de Solin, ch. 30-36 du livre IV de l'Anonyme.
(2) Hisloria Langobardorum de Paul Diacre, lib. II, cap. 9, 14 sqq.; et cap.
23, 27, 26 deV Anonyme de Ravenne et Solinus, Polyhislor, cap. 4.
(3) Publié par le b»" de Reiffenberg, dans Bulletins de l Académie royale des
sciences et belles-lettres de Bruxelles, t. XI, 1" partie, 1844, p. 316-324 ; cf. t, XI,
2« partie, 1844, p. 24-25, et Annuaire de la Bibliothèque royale de Belgique,
t. VI, 1845, p. 237-38.
(4) Sous ce titre on a le livre IX, chap. 3, d'Isidore de Séville.
(5) Ibid., lib. XV, cap, 2.
(6) ifeid., lib. XV, cap. 3, §1-8.
(7) Ibid., lib. IX, 4.
(8) Ibid., lib. XIX, cap. 32, § 2 jusqu'à la fin.
(9) Ce livre contient Isidore lib. XIV, cap. 2, 3, 4, 5; puis livre II, cap. 20 et 21,
livre III, cap. 12, livre IV, cap. 46 et ss, livre IV, cap, 1, 4, 11 et ^ de V Anonyme de
Ravenne, puis, XIII, 16 et 17; XIV, 6, 7 et 8 d'Isidore. Un extrait, f. 51, a été publié
parle bo"DE Reiffenberg, Bulletins de l'Académie royale des sciences et belles-lettrei
de Bruxelles, t. X, 2« partie, 1843, p. 75-76.
(10) Formée de l'abrégé chronologique qu'on lit chez Isidore, £/jt/m., lib. VI, et
de la suite des souverains lombards, francs et allemands qui ont gouverné l'Italie,
voir pour cette suite MGH., script., t. V, p. 64. Le b"" de Reiffenberg a publié la
dernière partie f. 61''-63 dans Bulletins de l'Académie royale des sciences et des
belles-lettres de Bruxelles, t. XI, 1" partie, 1844, p. 324-28.
CHRONIQUES GÉNÉRALES 29
Petro, Sismundo, Lamberto, Glandulfo, de expugnatione urbium
Sibilia et Madia, die S. Xisti.] (1).
c) (F. 66-75). Chronica Sancti Ieronimi et Sancti Augustini (2).
7. (F. 76-111). Liber historié magni Alexandri imperatoris (3).
8. (F. 112-121V). Daretis Frigii Istoria de devastatione Troie a
Cornelio Nepote Saluslii Grispi de greco in latinum translata (4).
9. (F. 121V-128V). Origo Troianorum, liber exitium Troie (5).
10. (F. 129-141). Liber Aeneidum deitinere suo.
11. (F. 141V-172). Liber historié romane (6).
12. (F. 173). Fragment d'hymne notée. Inc. ... lycheris iam rosam
aspicis.
13. (F. 173-174V). Fragment de rentier.
Parchemin; 174 feuillets ; O^.SôS X 0",176; XIP siècle. Ce volume est orné de
peintures et de croquis, f. 2", carte de l'Italie (7), f. 3; buste d'empereur; f. 7,
croquis représentant des édifices somptueux entourant l'entrée d'une ville qui est
censée être celle de Rome (8) ; f. V, portrait colorié de Gastorius (9) ; f. 34, portrait
de l'empereur Antonin (10); f. 35', croquis du phare d'Alexandrie; f. 46% la Terre
divisée en trois continents (11); f. 53, l'empereur Auguste; f. 53', planisphère (12);
f. 62, la ville de Ravenne; f. 66, deux miniatures représentant deux bustes, l'un de
moine et l'autre d'évêque, peut-être S. Jérôme et S. Isidore; f. 70% l'empereur
Vespasien (13); f. 109, Aristote; 122", Junon, Vénus et Minerve, plus bas, Hécube;
f. 123, Vénus; f. 127% la ville de Troie, et dans la marge dessin d'un cheval, d'exé-
cution récente ; f. 128, le songe d'Enée (14) ; f. 134% le suicide de Didon, et f. 158',
: (1) Publiée par le b"" de Reiffenbero, dans les Bulletins de l'Académie royale des
sciences et belles-lettres, t. X, part. I, p. 524 sq., puis dans V Annuaire de la Biblio-
thèque royale, t. V, 1844, p. 112-135. Cf. les corrections de C, P. Bock, ibid., t. XII,
1851, p. 59. Puis Edelestand du Méril a donné une seconde édition; cf. Annuaire
de la Bibliothèque royale, t. IX, 1848, p. 323-24.
(2) C'est le Chronicon d'Isidore, jusqu'au § 120 de l'édition d'Arevalo, avec
plusieurs suites d'empereurs et de rois.
(3) Des extraits ont été publiés par le b»° de Reiffenberg, loc. cit., t. X, 2' partie,
1843, p. 77-81.
(4) Cf. Hain, Repertorium bibliographicum, t. II, p, 229-30,
(5) La chanson d'Hector, qui se trouve à la fin, a été publiée par M. Bock, loc.
cit., p. 61.
(6) C'est l'histoire romaine de Paul Diacre.
(7) Cette carte a été reproduite souvent, par exemple dans Bulletins de l'Acadé-
mie royale des sciences et belles-lettres, t. X, 1" partie, 1843, p. 470.
(8) Reproduit dans Lelewel, ^</as </w W08/en dge.
(9) Reproduit d'après un dessin de Pinchart dans l'Annuaire de la Bibliothèque
royale de Belgique, t. XII, 1851.
(10) Reproduit dans Marchai,, Catalogue des manuscrits de la Bibliothèque de
Bourgogne, t. II, p. 85.
(11) Voir ibid., p. 85 et Paul Lacroix, Sciences et Lettres au moyen âge, p. 273.
(12) Reproduit par Lelewel, op. cit., et Marchal, loc. cit., p. 85.
(13) Reproduit par Marchal, /oc. cit.,
(14) Cf. Vergil., Jeneirf., lib. II, V. 269-97.
30 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Jules César (1). Au sujet de la provenance de ce manuscrit qui est de facture
italienne, on lit f. 1", la note suivante : Liber hospUalis S. A'ico/ai (2j quem (ledit
domnus lo. lucus canonicus et cantor ecclcsie CardonensLs cuius anima requiescal in
pace, puis l'ex-libris >i< MS. lOi de la bibliothèque des anciens boUandistes.
F. 172',on litle nom propre : Domno Damaso. L'estampille rouge, aux faisceaux,
de la Bibliothèque nationale de Paris se voit f. 3 çt f. 172'. Reliure ancienne
restaurée, ais de bois recouverts de veau brun estampé et graufré (3).
3096. (9890-92). — Ranulphus Higden. Polychronicon (4).
1. (F. 1-2^). [Epistola Antonii Matthaei] Danieli Papebrochio,
27 martis 1705 (5).
2. (F. 3-3v). [Nota de fontibus et divisione operis Ranulphi].
3. (F. 3^-4). [Note de Papebrogh sur ce volume].
Les feuillets 4*-6 sont blancs.
4. (F. 6^). [Note de Janning sur ce volume].
5. (F. 7-206^). [Ranulphi Cestrensis polycronicon] (6).
Le feuillet 207 est blanc.
6. (F. 208-237). Tabula super Ranulphum Cistrensis in sua poli-
cronica.
A noter, f. 219, la remarque suivante au sujet du B.Jean Fisher,note
écrite au XVI® siècle : Anno 153.^, translatione divi Thomae martiris,
beatiis loaunes Pisscator Roffensis quondam episcopus apud Londhmm
capite plectifur, pro Christi fide, scientia, vita et moribus beato Hiero-
nymo compar. Heu! iacet granum oppressum palea, celum domo com-
mutans luthea. Post wesperam usque tourehyll sepidturam praebuit (7).
(1) Toutes ces miniatures sont décrites d'une façon très détaillée par C.-P. Bock,
Lettres à Monsieur L. Bethmann dans ÀNNUAmE de i,a Bibliothèque royale de
Belgique, 1851, t. XII, p. 63 68.
(2) Il s'agit de l'hôpital de Saint-Nicolas à Cuss, près de Trêves.
(3) Ce volume a été souvent étudié. Voir, outre les références déjà citées,
Th. Oehler, Briisseler Handschriften dans Rheinisches Muséum Fûr Philologie,
Neue Folge, 1. 1, 1842, p. 314; Perz, Archiv, t. VII, p. 537-40; M. Pinder et G. Par-
they, Ravennatis Anonymi Cosmographia et Guidonis geographia, p. x-xi;
PoTTHAST, Bibl. hist. med. aevi, 2» éd., p. 550.
(4) Voir, pour les manuscrits et les éditions, Potthast, Bibl. hist. med. aevi,
2" éd., p. 952.
(5) Sur Antoine Matthaeus, troisième du nom (1635-1710), professeur de droit à
l'uni versilé de Leyde, voir A. J. van der Aa, Biographisch woordenboek der Neder-
landen, t. XII, p. 387-88.
(6) L'épitaphe de Henri I"-, roi d'Angleterre, qui se trouve f. 185', a été publiée
par A. Van Hasselt, Élégie sur la mort du prince Guillaume, (ils de Henri /«', roi
d'Angleterre, vers sur la mort de Henri le'-, Annuaire de la Bibliothèque royale de
Belgique, t. XII, p. 217-19.
(7) Ce témoignage relatif à la sépulture du B. Jean Fisher n'est pas sans intérêt
pour cette question encore très controversée. Cf. Anal. Boll., t. X, pp. 135, 155-156:
t. XII, pp. 200, 203-204.
CHRONIQUES GÉNÉRALES 31
Hune tertia die sequitur omnium litterarum decus Thomas beatus
Morus, christiane fidei testis. Sit Deo laus.
Papier; 237 feuillets, plus quatre de garde en tête et trois à la fin du volume;
0°','286 X O^jlS; XIV* siècle; écriture anglaise; initiales rouges et bleues, titre
courant, nombreuses notes marginales. Au verso du quatrième feuillet en tête du
volume, il y a la note: Liber Henrici Ferrarii Basislei (1) ex dono Alleni, (2); de
même f. 5 : Henricus Fcrrarius ; puis f. 7 : R. G. Somersetl. F. 6', il y a cette autre
note Liber Cornely Duyn Aemstelrcdami Hagae Comitis HoUandiae anno Domini
MDC XIL L'ex-libris t^ MS. 114 de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes se
voit sur le troisième feuillet de garde, f, ^'' et f. 7. F. 7 et sur le premier feuillet
de garde de la fin, l'estampille rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale
de Paris. Reliure moderne, veau racine ; au dos, le titre doré reproduit à l'intérieur
sur une étiquette en maroquin rouge : Ranulfi polycronicon, avec les armes de
Belgique et l'inscription Bibl. royale (3).
3097. (9903). — Ranulphus H[gden. Polychronicon (4).
1. (F. 1). Note de Ch. Ruelens sur ce volume.
Les feuillets l'*^-?^ sont blancs, sauf quelques notes de provenance.
2. (F. 8-155V). [Ranulphi polychronicon].
3. (F. 155V-163V). [Tabula].
Parchemin ; 163 feuillets ; 0"',287 X 0°,183; XIV» siècle; deux colonnes ; initiales
rouges et bleues. F. 6", on lit : Policronicon id est cronica plurium temporum fralris
lohannis Berlelot. De librario sancli Auguslini Cantuariensis dislinctione X",
gradu III", et f. 163' : Liber de studio (?) sancli Auguslini Cantuariensis et f. 3 :
Cornely Duijn Aemslelredamensis Hagae Comitis HoUandiae anno Domini
MDCVIIP. Reliure moderne, veau racine; au dos, le titre doré, reproduit sur une
étiquette en maroquin rouge à l'intérieur du volume, avec les armes de Belgique,
et rinscriplion Bibl. royale (5).
3098. (3924). — Romualdus Salernitanus. Chronicon (6).
Fragment de la Chronique, savoir les pp. 443-61 de l'édition de
W. Arndt, dans MGK, Scr., t. XIX, p. 398-461.
(1) Voir sur Henry Ferrers (1549-1663), fils d'Edouard Ferrers Baddesley Clinton,
Diclionary of national Biography, t. XVIII, p. 385-86.
(2) Il s'agit peut-être de Thomas Allen (1542-1632), voir ibid., 1. 1, p. 313-14.
(3) Voir, au sujet de ce manuscrit. Anal. BolL, 1904, t. XXIII, p. 455-58.
(4) Voir le volume précédent.
(5) Voir au sujet de ce manuscrit G[aston] P[aris], Histoire littéraire de la
France, t. XXV III, 1884, p. 485-86, et Montague Rhodes James, The ancient libra-
ries of Canterbury and Dover, 1903, p. 519. Cf. Revue des Bibliothèques et Archives
de Belgique, 1904, p. 235.
(6) Pour les manuscrits et les éditions de cette chronique, voir Potthast, Bibl.
hist. med. aevi, 2^ éd., t. II, p. 983. Notre manuscrit n'en comprend qu'une minime
partie; on lit, du reste, f. 1 : Fragmentum chronicorum S. Romualdi Salernitani ex
bibliolheca Vaticana.
32 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Papier; 9 feuillets, plus trois en tête et deux à la tin du volume; 0",27 X 0",21 ;
XVII* siècle. F. 1, il y a la note suivante : Paraphe au désir de l'arresldu 8 juillet
1763 . Mcsnil, puis de la main de Vande Velde : Bibl. Lovaniensis, anno 1779,
n" 1848. Reliure moderne, veau racine, fers dorés (1),
3099. (14855-58). — Guilelmus de Nangiaco. Ghi'onicon ab orbe
condito ad annum 1308 (2).
Parchemin; 436 feuillets ; 0%256 X O^IS; XIV' siècle, initiales rouges et bleues.
Reliure parchemin (3).
3100. (5075). — Martinus Polonus. Chronicon (4).
1. (F. 1-1^). [Notae historicae de S. Ludovico, de successoribus
démentis VI, de Philippe FormosoJ.
2. (F. 2-10). [Tabula alphabeticaj.
3. (F. 10^-12). [Chronica ponlificum romanorum a Nicolao III ad
Clementem XIj,
4. (F. 13-86^). Cronica fratris Martini penitentiarii domini pape et
capellani.
Parchemin, sauf les douze premiers feuillets; 86 feuillets; O^.IQQ X 0",15;
XIV* siècle; initiales rouges et bleues. F. 1, on lit les notes suivantes : Carolus de
Langhe canonicus leodiensis et Socielatis lesu Lovanii. Reliure parchemin.
3101. (3882-84). — Martinus olonus. Chronicon.
1. (F. 1-2), Epistola Enee Silvu de remediis contra amare (5).
Les feuillets 2^-19^ sont blancs.
2. (F. 20-21^), Compendium cronicarum. Capitula in cronica.
3. (F. 22-62). [Chronica].
4. (F. 62-130^). Chronicon F. Martini ordinis Praedicatorum.
5. (F. 130^-135). Alla cronica de pontificibus et imperatoribus facta
per alium auctorem.
6. (F. 135^). De doctrina sancti Ludovici régis Francie quam dédit
Philippe filio suo (6).
7. (F. 136-142). [Chronicon]. Suite du n»5.
Papier, aux filigranes du cerf, du pape en chaire, de l'écu de Champagne, de la
lettre F surmontée d'une croix; 142 feuillets, plus deux en tête et six à la fin du
volume; 0»,26 X O^SOô; XV' siècle; ancienne pagination 1-127. Reliure
parchemin.
(1) Voir au sujet de ce manuscrit, Perz, Ârchiv, t. VIII, p. 492; MGH., scr.,
t. XIX, p. 397; PoTTHAST, Bibl. hist. med. aevi, 2» éd., t. II, p. 983.
(2) Cf. PoTTHAST, toc. cit., p. 554.
(3) Ce manuscrit est cité par Perz, Archiv, t. VIII, p. 540.
(4) Voir, pour les édition.s, Potthast, loc. cit., 1. 1, p. 771-72.
(5) Aeneae Sylvii Piccolomini... Opéra, Basileae, p. 607-10.
(6) Cf. Recueil des historiens de France, t. XX, p. 500-502,
CHRONIQUES GÉNÉRALES 33
3102. (8227). — Martinus Polonus. Chronica.
Papier, au filigrane de la fleur de lis ; 99 feuillets, plus neuf feuillets blancs à la
fin ; O^jSg X O",^!; XV« siècle; signatures ax-iô. F. 1, il y a la note : Collegii Socie-
talis lesu Anlverpic D. P. Sur le même feuillet, on lit la note écrite par André
Scholt : Edilum est a lo. Oporino et Plantino. Demi-reliure moderne, maroquin
brun ; au dos, le titre doré : Martini Poloni Chronica summorum pontificum et
imperatorum, XVsaec.
3103. (II. 1157). — Martinus Polonus. Chronica.
1. (F. lv-2v). [Index].
2. (F. 3-1 84^). Goronica fratris Martini ordinis fratrum praedicato-
rum domini nostri pape capellani et penitenciarii.
3. (F. 184^-187^). [Appendix ad chronicam a Nicolao IIII ad Calli-
stum III].
Papier, au filigrane du chariot; 187 feuillets, plus onze restés blancs à la fin du
volume ; 0"',216 X 0'°,144; XV« siècle. Sur le premier feuillet, il y a la note : Liber
monasterii canonicorum regularium sancli Martini in lovanio (1), et en dessous
l'ex-libris : Sir T. P. Middle Hill 6988. Ce volume a été acquis à Cheltenham
en 1888 pour 30 francs. Reliure restaurée du XVIP siècle, ais de bois recouverts de
veau brun estampé; sur le deuxième plat, l'inscription : Chronica Martini cxvj;
au dos, le titre doré : Cronica fris Martini; anciens fermoirs en parchemin et en
cuivre.
3104. (12184-85). — Martinus Polonus. Chronicon pontificum et
imperatorum. Abrégé en français.
1. (F. 1-44^). S'ensuiwent pluseurs memores em brief estraites et
translatées des Gronikes frère Martin, que on dist les martinienes.
Inc. Seloncq les Gronikes martinienes, il y eult de la création du
inonde. Des. Li rois de Navare, qui malades estoit venus d'Aufricque,
trespassa de ce siècle.
2. (F. 45-46). Tables des papes qui ont estet seloncq les Gronikes
martiniienes.
3. (F. 46-47). Table des empereurs seloncq les martiniienes.
4. (F. 48-48^). La manière comment li damoisiaux Guillammes,
comtes de Hollandes li xiiij®^, fu fais chevaliers apries chou qu'il fu
esleux a yestre rois des Roumains, environ l'an mil cc.lxvij. Des.
mutil. In primis cum devocione recordacionem dominice passionis
diurnal...
Parchemin; 48 feuillets; 0'",216 X 0'",160; XV« siècle; rubriques; initiales
alternes rouges et bleues; signes de paragraphes rouges. Sur le premier plat inté-
rieur, l'ex-libris de Le Candele. Couverture de mouton rouge, en forme de por-
tefeuille.
(1) Cf. Sanderus, liibl. belg. mss., part. II, p. 220,
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V.
34 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3105. (18179, 18180).— Iohannes Brando. Chronodromon (l).En
deux volumes.
Le tome premier va jusqu'à l'année de la naissance du Christ; le
tome deuxième commence, avec le livre IIL à l'année 800 et va
jusqu'en 1409.
Dans le premier volume, au verso du premier feuillet de garde,
note du B°" de Reiffenberg sur ce manuscrit, et collées sur le feuillet
suivant, deux lettres de P. G. Vander Meersgh pour J. F. Délavai,
29 octobre et l""" novembre 1839, au sujet de la vente de ces
volumes.
Parchemin; 255 et 232 feuillets; 0" ,412 X 0",299, pour le premier volume, et
O^.ôlâ X 0'",354 pour le second ; X V« siècle ; les deux volumes sont de deux écritures
différentes. F. 255 du premier volume et f. 2.31 du tome deuxième, il y a la note :
Hune librum scribi et ornari fecil Reverendux in Chri.slo l*aler domuus PhUippns
Couraldi Ci) primas hiiiiis nominis abbas monaiterii sancli Pelri iuxla (iandavum.
Le premier volume est sans ornements, sauf quelques grandes capitales multico-
lores et d'élégantes initiales en rouge et en bleu. Le second volume a le premier
feuillet enluminé; deux miniatures représentent l'une Jean Brandon, l'auteur de la
Chronique, l'autre Charlemagne couronné par le pape S. Léon, encadrement
à fleurs et à personnes ; au bas, soutenues par deux anges les armoiries d'un abbé,
sans doute de Philippe Courault. Ces volumes ont appartenu d'abord à l'abbaye de
Saint-Pierre à Gand. car on lit sur le premier feuillet de chacun d'eux : Ex liiblio-
theca Amplissimi Domini abbatis monasierii sancti Pelri iuxla qandavum et
Exempli monasierii sancti Pelri iuxla Gandavum (2). Plus tard, ces volumes
entrèrent dans la bibliothèque de Lammens h. Gand, cf. l'ex-libris, au revers du
premier plat de la couverture dans le tome premier : Ex bibliotheca P. P. C. Lam-
mens. Ils furent acquis par la Bibliothèque royale pour 184() francs, à la vente des
livres de Lammens en 1839. Reliure moderne, veau racine ; au dos, le titre doré
Chronodro : id est cursus lemporum, lom. /.... lom, II, III. ; tranche rouge (3).
(1) Une partie de l'œuvre de Brandon a été publiée dans Sweerts, Rerum belgi-
carum annales et Kervyn de Lettenhove, Chroniques relatives A l'histoire de la
Belgique sous la domination des ducs de Bourgogne (textes latins), 1870. p. 166.
Cf. De Nei.is, Prodromus, p. 72 ; S. de VVind, Bibliotheek der Scderlandsche Geschied-
schrijvers, 1. 1, p. 83; Lorenz, Deutschlands Geschichtsquellen im Mitlelalter, 3« éd.,
t. II, 1887, p. 23-24; Biographie nationale, 1. 1, col. 904-05 ; Potthast, BM. hisl.
med. aevi, 2* éd., p. 169.
(2) Abbé de Saint-Pierre, à Gand, de 1445 à 1475. Cf. t. II de ce Catalogue, p. 174,
n» 1142 (IL 2766).
(3) Voir au sujet de ce manuscrit, Dom Berthod, Anciens mémoires de l'Académie de
Bruxelles, t. V, partie historique, p. 236; Bulletins de l'Académie royale des sciences
et belles-lettres de Bruxelles, t. V, 1834, p. 382-85 ; C. Carton, Cronica abbatum
monasierii de Dunis, 1839, p. 176-77; Id., Jean Brando dans les Annales de la
Société d'Émulation... de la Flandre occidentale, 1. 1, 1839, p. 190; Perz, Archiv,
t. Vil, p. 710; Bulletins de la Commission royale d'histoire, 1. 1, p. 14; t. III, pp. 102
et 167; Kervyn de Lettenhove, Chroniques relatives à l'histoire de la Belgique sous
la domination des ducs de Bourgogne (textes latins), 1870, p. III; Potthast, Bibl.
hisl. med. aevi, p. 169.
CHRONIQUES GÉNÉRALES 35;
3106. (II. 1169). — loHANNEs Brando. Chronodromon. En trois
volumes.
Tome premier.
1. {F. P). Garolus de Visgh, Bibliotheca scriptorum s. ord. Cister-
cimsis, p. 176, édit. Colon, ann. 1656.
2. (F. 2-6^). Prologus super librum qui cronodromon dicitur.
3. (F. 6^-271^). Prima pars cronodromonis, [Ab initio mundi ad
Christum].
Tome deuxième.
A Christo nato ad annum 800.
Tome troisième.
Ab anno 800-1412.
Parchemin; 271, Ml et 220 feuillets; XV« siècle; le premier volume a
0°,439 X O^jSl^; et les deux autres 0",50 X 0°',3'i7. Ces volumes sont gracieusement
enluminés. Dans le tome premier, f. 2, superbe bordure avec fleurs, fruits, insectes
et oiseaux, Jean Brandon écrivant sa chronique, S. Nicolas vénéré par un chanoine
à genoux, probablement celui dont les armoiries sont suspendues à l'encadrement
(d'azur à trois feuilles de vigne d'or). Dans le second volume, la miniature initiale
représente un moine occupé à tailler sa plume ; il y a les mêmes armoiries, avec la
devise : Aequo animo; au verso du même feuillet se trouve une miniature représen-
tant la naissance du Christ. La miniature du premier feuillet du troisième volume
met de nouveau en scène un moine dans sa cellule, et plus bas, Charlemagne en
costume impérial (1). Ces trois volumes se trouvaient jadis au collège d'Arras à
Louvain; ils furent acquis en 1888 de la bibhothèque de sir Thomas Phillipps, où
ils étaient cotés n° 9706, pour 5500 francs. Reliure, cuir de Russie, filets d'or ; au
dos, le titre doré : lohannis Brando Cronodromon Antiquitatis. j\Is. in pergam.
M.CCCaXlV, iom. I, II, III (2).
3107. (7978-79). — Adrianus de But. Rapiarium.
1. (F. 1). Acte de Pierre Caulier gardien du couvent des frères
mineurs de Valenciennes, 1456.
2. (F. 2-3). Notes sur ce volume.
3. (F. 4-4v). Lettre de Pierre Ysebrand Kivit à André Schott,
3 septembre 1616.
4. (F. 5-6). Tabula decennalis.
5. (F. 6-8v). Prohemium eximii doctoris ac sacre Théologie pro-
fessons magistri quondam Egidii dicti de Roya abbatis monasterii
béate Marie de regali monte in Francia sed professi postea in Dunis.
6. (F. 9v-14v). Tabula summorum pontificum.
(1) Voir la description de ces miniatures par Joseph Destrée, dans le Bulletin
des Commissions rotjales d'art et d'archéologie, t. XXXVII, 1898, p. 111-15. M. Destrée
croit pouvoir attribuer ces miniatures à Jean van der Moere. Cf. t. II de ce Cata-
logue, p. 185.
(2) Voir sur ce manuscrit, Neues Archiv, t. IV, p. 596.
36 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
7. (F. 15-332). [Adriands de But. Rapiarium] (1).
8. (F. 332^). Tabula imperalorum sive regum Ytalie.
9. (F. 333-337^). Tabula ronianorum imperatorum et Almanie.
10. (F. 338). Initium Regum Britonum.
11. (F. 338^). Descensus Edwardi ducis Eboracensis.
12. (F. 339 344). Regnorum christianorum initia, fundalionesque
locorum aliorum.
13. (F. 344-345). Abbates de Dunis. — Epylaphium M. E. de Roya.
— Professio dompni Io[hannis] abbatis de Dunis.
14. (F. 345^). [Récit de la bataille navale contre les Turcs en
1480J. En latin.
Papier, aux filigranes de l'ancre et de la lettre /* lleuronnée; les feuillets 1, 6-14
sont en parchemin: 345 feuillets ; 0'°,294 X 0» ,212; XV» siècle. F. l',ily a la note :
Anno Domini IH''CCCC°XCI'' dominus Peints Vaillant abhas Dunensis dédit hune
librum conventui Wilhelmitantm in bnujis iuxia porlnm gnndensem. Orale pro eo.
Et domnus Chrislianus abbax donationein ratificavit anno M''(yCCC''XCV'', et en
dessous : Fraler loannes Crucius hoc ulitur codice. De là, le volume a passé dans
la bibliothèque des BoUandistes dont on voit la cote iV. Mt. 1 au verso du premier
feuillet. Reliure restaurée du XV* siècle, ais de bois recouverts de veau brun
estampé (2).
3108. (6439-51). — Annales Bertiniani et Vedastinl
1. (F. 1-lv). [Annales Laureshamenses] (3).
2. (F. 2). Genealogia regum francorum (4).
3. (F. 3-11). [EuTROPius.J Historia romana]. Inc. mutil. ... retur in
regnum bellum Romanis intulit (5).
4. (F. 11-16^). Gronica Marcellini comitis (6).
5. (F. 16^-17). Libellus provinciarum imperii romani (7).
6. (F. 17-59*). [Gregorius Turonensis]. Scripta in gestis Francorum
regum (8).
(1) A partir du f. 248', anno 1431, la chronique a été publiée par Kervtn
DE Lkttenhove, Chroniques relatives à l'histoire de la Belgique sous la domination
des ducs de Bourgogne, textes latins, p. 211-512. Cf. V. Fris, Les Chroniques d'Adrien
de But, dans Compte rendu des séances de la Commission royale d'histoire, 1901,
p. 537 sqq. Le feuillet 285 a été en partie publié dans Fragmenta, 3* année, p. 132.
(2) Voir, au sujet de ce manuscrit, E. Cachet, Sur le Rapiarium d'Adrien De But
deSaeftinghe, Bulletins delà Commission royale d'Histoire, t. III, 1840, p. 101-117;
ibid., 2* série, 1. 1, 1851, pp. 42, 43 ; t. II, pp. 41-46, 167-70; noie de Kkrvyw dk Lbt-
TENHovE, ibid., 3» série, t. IX, 1867, p. 140-42.
(3) Fragment, savoir depuis ... afflictis magna ex parte Saxonibus.
(4) Les dernières lignes ont été publiées par le b*" Kervtn de Lettentîove,
Compte rendu des séances de la Commission royale d'Histoire, 2» série, t. XI, p. 441.
(5) Lib. I, § 11, de l'édition de Hartel.
(6) Pour les éditions et les manuscrits voir Potthast, Bibl. hist. med. aevi, p. 764.
(7) Ou Notitia Galliarum. Cf. Potthast, op. cit., p. 868.
(8) Les neuf premiers livres de Grégoire de Tours, voir Potthast, op. cit., p. 542,
CHRONIQUES GÉNÉRALES ;37
7. (F. ôQ^'-Tlv). [Fredegarius. Chronicon] (1).
8. (F. 71^-88). De geslis regum Francorum (2).
9. (F. 88-1 15v). [Annales BertinianiJ (3).
10. (F. 115^-116). Chronicaab anno incarnationis dominicae (4).
11. (F. 116-118). [Annales Laureshamenses minores] (5).
12. (F. 118-122V). [Annales Vedastini] (6).
13. (F. 122v). Reges Francorum. Comités Flandriae.
14. (F. 123-123V). [Fragmentum chronici] (7).
Parchemin; 123 feuillets; 0'",47 X 0'",315;XI« siècle; deux colonnes; grandes
lettrines en vermillon ; signatures I-XI. Entre les feuillets 102 et 103 on a inséré une
addition sur un fragment de parchemin. Mgr Dehaisnes pense que ce manuscrit
provient de l'abbaye de Lobbes (8); M. Krusch le dit originaire de Saint-Vaast (9).
F. 1 et f. 3, on lit : Collegii Societalis lesu Brugis (10). Reliure moderne, cuir et toile;
sur le premier plat intérieur, étiquette en cuir avec les titres des diverses pièces ;
tranche verte (11).
3109. (15835). — Annales Vedastini (12).
(1) Voir B. Krusch, MGH., scr. rer. meroving., t. II, p. 123-178.
(2) Sous ce titre, il y a les Annales Einhardi, cf. Potthast, BihL hist. med. aevi,
p. 394.
(3) Cf. ibid., p. 55-56.
(4) C'est la Chronique de Bède.
(5) Voir Potthast, op. ci(., p. 74.
(6) Ibid., p. 94.
(7) C'est-à-dire des extraits des n" 8, 9 et 11 des Annales Vedastini.
(8) Les Annales de Saint-Berlin et de Saint-Vaast, Paris, 1871, in-S", p. n-iii.
(9) MGH., scr. rer. meroving., t. II, p. 13-14.
(10) Ibid. , p. 14, M. Krusch assure que ce volume a passé des Jésuites de Bruges
dans la bibliothèque des Bollandisles à Anvers. Cette assertion est démentie par le
fait qu'en 1781, M. D'Hoop signale encore notre volume dans la bibliothèque des
Jésuites de Bruges. Cf. Comptes rendus des séances de la Commission royale
d'Histoire, t. II, p. 119.
(11) Ce volume est décrit dans Sanderus, Bibliotheca belgica manuscripta, part.I,
p. 282; SmMUNDUS, Opéra omnia, t. II, praef.; MGH., scr. rer. merov., t. II, p. 192-93;
Dehaisnes, op. cit., p. n-ni, xi; Monod, dans Revue critique, 1872, p. 242 sqq.; Waitz,
dans Gôttingische gelehrle Anzeigen, 1873, p. 1-9; MGH., scr. rer. merov., 1. 1, p. 26;
Waitz, Annales Berliniani, 1883, p. ix ; B. Krusch, loc. cit., p. 13-14; MGH., auct.
antiq., t. IX, Chron. minora, t. I, p. 566; t. II, p. 47-48; P, Thomas, Catalogue des
manuscrite de classiques latins de la Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 28. F. 2%
on lit cette note écrite au XVII* siècle : Hic est liber ille de quo meminit Auberlus
Miraeus in Donat. Belgic. lib. I, cap. XXX in notationi[bus]. Cette note est abso-
lument erronée ; le manuscrit dont Aubert Le Mire parle à cet endroit, n'a rien de
commun avec celui-ci. En réalité, la description de Miraeus se rapporte à notre
manuscrit n^ 9178-87. Voir J. Van den Gheyn, La Provenance du manuscrit
no 6439-51 de la Bibliothèque royale de Belgique, dans Revue des Bibliothèques
et Archives de Belgique, t. II, 1904, p. 296-304.
(12) Voir Potthast, op. cit., 2* éd., p 94.
38 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Parchemin; 16 feuillets ; 0°',301 X O^.aS; X« siècle. F. 1, il y a la note : Biblio-
thecae Berlinianae, n" 258, et f. 56' : Liber sancli lierlini abbatis et ls(e liber est
sancli Bertini. Siquis retinuerit, celaverit et furaverit, anathema sit. Amen. Au
verso de la couverture, il y a cette note : Ms. acheté à la vente des mss. de M. le
chanoine Gasparoli, faite à Anvers, le 3 septembre 1823, Ch. Van Hulthem, m" 52.
En dessous, l'ex-libris : Ex Bibliotheca C Van Hulthem (1). Reliure du XVII» siècle,
veau racine (2).
3110.(11997-12000). — Compendium chronicarum.
1. (F. 1-107^'). Compendium cronicarum.
2. (F. 108-151). [Cronicade summis pontificibus].
3. (F. 152-152^). [Notices historiques].
Papier, aux filigranes de l'ancre et de la tête de bœuf surmontée d'une croix ;
152 feuillets ; 0'»,299 X 0™,215 ; XV» siècle ; ancienne pagination ï-cli, signa-
tures Oj-Zi, az-fzi. Demi-reliure maroquin rouge ; au dos, les titres dorés.
3111. (II. 1444). — ViNCENTius Bellovacensis. Spéculum histo-
riale (3).
1. (F. 1-8^). Tabula primi voluminis speculi ystorialis.
2. (F. 8^-1 26v). Spéculum ystoriale fratris Vincensii. Excerpla ex
primo volumine.
F. 113^, il y a la note : Liber septimus habetur in alto volumine^
ibidem quaere et invcnies. Le feuillet 114 est blanc.
3. (F. 127-129^). Tabula secundi voluminis speculi hystorialis.
4. (F. 130-206^). Excerpta secunde partis speculi hystorialis.
Les feuillets 207-210 sont blancs.
5. (F, 211-274). Tercium volumen speculi hystorialis.
F. 260, on passe du livre XVIII au livre XXI; mais f. 260^, il y a la
note : Quaere in alio volumine et invenies excerpta XIX. Libri et
XX. ad signum taie f.
Papier, aux filigranes de l'écu de France, de la lettre P, de la fleur de lis cou-
ronnée avec les initiales I. B., bon nombre de feuillets sont en parchemin;
274 feuillets; 0'",295 X O^.aU; XV» siècle; deux colonnes; signatures Aj-Ov,.
Sur le premier plat intérieur, estampe xylographique du XV» siècle représentant
S. Laurent. F. 1, il y a la note : M. B. Collegii Societatis lesu Lovanii, nunc emptione
musei Bellarmini Societatis lesu, puis ce volume a appartenu à Sir Thomas
Phillipps avec la cote 9103 ; il a été acquis par la Bibliothèque royale en 1891.
(1) Cf. Bibliotheca Hulthemiana, t. VI, manuscrits, p. 74, n° 251.
(2) Ce volume est cité par G. Dehaisnes, Les Annales de Saint-Berlin et de Sainl-
Vaast, p. vm; Potthast, Bibl. hist. med. aevi, p. 94.
(3) Ce volume a échappé au recolement lorsque nous avons décrit, t. III,
p. 293-297, les autres exemplaires que la Bibliothèque royale possède du Spéculum
hisloriale de Vincent de Beauvais. Malgré son caractère peu historique, nous
renseignons ici cet ouvrage pour ne pas le renvoyer au supplément de la Théologie
ascétique qui ne paraîtra pas de si tôt.
CHRONIQUES GÉNÉRALES 39
Reliure du XV' siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé ; sur la tranche
le titre : Pars speculi hislorialis, et au dos, le titre doré : Vincentii excerpta MS.
3112. (4620). — COMPENDIUM HISTORIARUM.
1. (F. 1). [Florimundus Reymundus. De Marcione] (1).
Suit un exemplaire imprimé de Chronologia brevis... F»oberto
Card. Bellarmino auctore.
Puis sur des feuillets intercalés
2. (F. 2-171^). Compendium historiarum compendiosissimum.
Papier; 171 feuillets; 0°',148 X O-^.OS?; XVII» siècle. F. 1 et f. 3, on lit le nom
propre : F. loannes Aggerius Harlemensis. Demi-reliure moderne.
3113. (II. 754). — Ghronicon. En deux volumes.
Tome premier.
1. (F. 1-176). Chronique, en latin, des années 726-1110.
Les feuillets 176^-179 sont blancs.
2. (F. 1 80-1 83 V). Liste bibliographique : leges antiquae, diplomata,
chronica.
Tome deuxième.
1. (F. 1-185). Chronique, en latin, des années 1111-1500.
Les feuillets 185^-188^ sont blancs.
2. (F. 186). Suite des chroniques citées f. 182 du précédent volume
Papier; 183 et 186 feuillets ; 0",26 X O^.aOô; XVIIP siècle. Ces volumes ont été
achetés en 1880 au notaire Jacobs, à Bruxelles. Reliure, parchemin vert; tranche
jaspée, fermoirs en cordelettes vertes.
3114. (9047). — Le livre des sept âges du monde.
Inc. mutil. ... quel chose est Dieux. Chy après s'ensieut la table des
chapitres du premier livre. Des. Et le roy Loys de Baiviere passa les
mons et fu couronnez a Melan a empereur l'an. M. iij'^ et xxvj. a ren-
contre du pape, et laissa mambourc en Alemaigne et vicaire le duc
de Baiviere, son frère, dont il fist tort au roy de Behaigne ... pour tant
que le roy de Behaigne luy avoit donne son élection.
Parchemin ; 350 feuillets, plus quatre de garde, dont deux en papier ;
0'",443 X 0'",305; XV« siècle; deux colonnes; rubriques; initiales filigranées etfleu-
ronnées en couleurs ; crochets alinéaires alternativement d'or et d'azur; rehauts
jaunes dans les majuscules; réclames. Deux grandes miniatures représentent:
l'une, f. 1", Adam et Eve au Paradis terrestre, l'autre, f. 12, les signes du zodiaque;
f. 34' se voit aussi une vignette représentant la ville de Ninive. Les marges des
ff. 1', 12, 17, 138, sont superbement décorées. Dans les lettrines des ff. 1% 17, 138,
ont été ajoutées après coup les armes de la maison de Croy-Ghimai. A la fin, on
(1) De origine haereseon, lib. I, cap. 15, post med.
40 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
trouve cet ex-libris : C'est le livre des vij eages du monde et n'y a que trois histoires^
lequel est a monseigneur Charles de Croy, conte de Chimay. Charles. Les (T. 1 el 350
gardent les traces du timbre rouge, It.F., de la Bibliothèque nationale de Paris.
Reliure, veau racine orné d'or; au dos, le titre doré, que reproduit une étiquette
de maroquin rouge appliquée à la garde : Les sept âges du monde ; plus bas, l'écus-
son belge et la cote : Bibl. royale ; sur le plat intérieur, il y a l'ex-libris armorié
d'Albert et Isabelle; tranches dorées et ciselées (1).
III. Histoire ecclésiastique
1. Traités généraux
3115. (241). — Cassiodorus. Historia tripartita (2).
Parchemin; 114 feuillets, plus quatre de garde; 0»,387 X 0",28; XV* siècle;
deux colonnes; titre courant en rouge; initiales rouges et bleues; ancienne pagi-
nation i-cxnij. F. 1', très belle lettrine, avec encadrement marginfil. Sur le troi-
sième feuillet de garde, en tête du volume, il y a la note : Perlinet monaslerio
canonicorum regularium vallis Sancti Martini in Lovanio (3). L'estampille rouge
R.F. de la Bibliothèque nationale de Paris se voit f. 1 et f. 114. Reliure restaurée
du XV* siècle ; restes de l'étiquette, autrefois sous corne : [Histor]ia ecclesiastica
tripartita, avec la cote en rouge M.ï (4).
3116. (8245-57). — Bede. Historia ecclesiastica. Anglorum.
1. (F. iv). Index.
2. (F. 2-87). Venerabilis Beda presbileri historia ecclesiastica
gentis Anglorum (5).
Les feuillets 87^-88* sont blancs.
3. (F. 89-120^). Leonardi Florentini historia Ostrogothorum (6).
4. (F. 121). Sigibertus in libro suo de illustribus viris... de Paulo
historiographo Longobardorum (7).
5. (F. 121-153). Historia Longobardorum édita a Paulo monacho
Cassinensis cenobii (8).
Les feuillets 153^-154^ sont blancs.
(1) Bkrrois, Bibliothèque prolypographique. Appendice, p. 31.5, n" 2217.
(2) Cf., pour les manuscrits et les éditions, Potthast, BWl. hist. med. aevi,
p. 197.
(3) Voir Sanderus, Bibl. belg. manuscripta, part. II, p. 213.
(4) Voir, pour d'autres exemplaires de l'Histoire Iripartite, t. II de ce Catalogue,
p. 235-36.
(5) Pour les manuscrits et les éditions, cf. Potthast, Bibl. hist. med. aevi, p. 138.
(6) Voir Fabricius, Bibl. lat. med. et inf. aet., 1. 1, p. 292.
(7) Voir PL., t. CLX, col. 565.
(8) Cf. Potthast, op. cit., p. 899.
HISTOIRE ECCLÉSIASTIQUE GÉNÉRALE 41
6. (F. 155-241). Iacobi de Vitriaco Acconensis episcopi hystoria
occidentalis et orientalis (1).
Les feuillets 241-247^ sont blancs.
7. (F. 248-263^). Gronica priorum domus niaioris Garthusie (2).
8. (F. 264-284^). Spéculum Garthusianum. Inc. Ad edificationem fra-
trum Garthusiensium ac universorum pie in Ghristo vivere volentium.
9. (F. 285). De lite inter Gelestinos et Garthusienses de eorum
personis recipiendis.
10. (F. 285^-288^). Modus et ordo consecrandi virgines moniales
ordinis Garthusiensis (3).
11. (F. 289-290^). Domus ordinis Garthusiensis scripte anno
M°GGGG<'LVII'' de Garlhusia misse.
Le feuillet 291 est blanc.
12. (F. 292-297). Vita sancti Theobaldi episcopi et confessons =
BHL. n° 8028.
13. (F. 297-298). De sancto Wiberto confessore.
Résumé de BHL. n° 8882.
14. (F. 298-299^). De sancto Vérone presbitero et martire.
Résumé de BHL. n» 3862.
15. (F. 300-308^). Repertorium singularum materiarum quinque
etatum secundum ordinem alphabeti ordinatum.
Le feuillet 309 est blanc.
16. (F. 310-319^). Repertorium singularium materiarum sexte
aetatis secundum ordinem alphabeti ordinatum.
17. (F. 320^). Intellectus quarundam litterarum sive sillabarum in
historiis aliquando occurrentium.
Papier, aux filigranes de l'écu de France et de la lettre P fleuronnée; de-ci de-là
un feuillet en parchemin ; 320 feuillets ; 0">,279 X O.^.aOS; XV" siècle (1489), car on
lit f. 87 : Edilm necnon excopialus anno Domini M<>.CCCC<>LXXXIXo die XV deccm-
brisper fralrem Anlhonium de Bergis supra Zomam cantorem huius monasterii de
Korssendonck (4) et quod scripta non sunt meliora hoc efjecit sua feslinancia. Deux
colonnes. F. 1", on lit : Hoc volumen scriplum estper fratrem Anlhonium de Bergis,
et plus bas :
Hic liber esl fratrum de Korssendonck prope Turnhoat,
Que tenel inferius ecce notata paient.
Anlhonii liber isle manu esl bergcnsis aralus
Pro mercede cui Dominus det gaudia celi.
In quibus erravil scriptor veniam sibi poscit,
Nam festina manus viciis obnoxia constat.
(1) Cf. PoTTHAST, Bibl. hisl. med. aevi, p. 634.
(2) Cette chronique est inédite, Un extrait a été publié par GurcHENON, Histoire
généalogique de la royale Maison de Savoie, t, II, p. 223.
(3) Cf. Le Couteulx, Annales ordinis Garthusiensis, t. V, p. 179.
(4) Voir J. Van den Gheyn, L'Obiluaire de Korssendonck, p. 21.
42 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Puis encore, sur le môme feuillet : Liber canonicorum regularium monaslerii
beatissime virginis Marie in Korssendonck prope Turnout in campinia hrahantia.
Puis, f. 2, la note à moitié effacée : Uibliolhecae Tongerlloensis]. Heliure du
XVII» siècle, veau racine; au dos, le titre doré : Uedae fiisloria ecclesiasi. manscrp.,
et les armoiries de Tabbaye de Tongerloo, avec la devise : Veritas vincit ; tranche
jaspée.
3117. (21970). — Theodorus lector. Historia ecclesiaslica.
1. (F. 1-2^). Geobujpou dvaYViû(TTOu KuuvcTTavTivouTTÔXeujç èKKXr|-
aiacTTiKfi ÎCTTOpi'a.
2. (F. 3-4). Notes et transcription du fragment précédent par
N. LouMYER, et quelques corrections de Miller. .
Bombycin et papier; 4 feuillets; 0",275 X 217; XV» et XIX» siècle. F. 1, on lit :
Vente van Alstein. Prix : fr. 1.60. Cartonnage (1).
3118. (8380, 9012). — Liber pontificalis.
Inc. mutil. ... fabricas per cimiteria fieri precepit (2).
Parchemin; 82 feuillets; 0",25 X 0»,185; X« siècle. Ce volume provient de
l'abbaye de Saint-Bertin ; en effet, on lit sur le premier plat intérieur cette note
écrite par Rosweyde : Hic est codex Bertinianus et co[nsta(\ quia ita mutilas ah
initio fuit. Consule Anastasius pag. 9 et 127. L'ex-libris -Hf MS. 75 de la biblio-
thèque des Bollandistes se trouve à la même place et sur le premier feuillet.
Reliure, ais de bois (3).
3119. (14814). — Gesta pontificum romanorum.
1. (F. 1^). Notes d'HENscHENius et de Papebrogh, et lettre de Schel-
straete au sujet de ce volume.
2. (F. 2). Epistola Hieronimi presbiteri ad Damasum papam,
Damasi ad Hieronimum.
3. (F. 2-160). Séries pontificum romanorum (4).
Il y a de-ci de-là des notes marginales de Papebrogh.
Papier; 160 feuillets ; 0"',281 X 0"',209 ; XV siècle, après 1430, écriture italienne
romaine renouvelée. Ce volume provient de la bibliothèque des anciens Bollan-
distes, comme l'indique la cote li. 104, qui se voit f. 1*. Reliure du XVII» siècle,
veau brun estampé, tranche bleue (5).
(1) Cf., au sujet de ce manuscrit, H. Omont, Catalogue des manuscrits grecs de la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 33, n» 103.
(2) C'est-à-dire p. 148 de l'édition de L. Duchesne. Le texte va jusqu'à la p. 456
delà même édition.
(3) Ce volume est décrit par L. Duchesse, Étude sur le Liber Pontificalis,
pp. cLxxix et cLxxxvm. Cf. Mommsen, MGH., Gestapont. rom., 1. 1, p. lxxxix.
(4) Compilation qui comprend d'abord le Liber pontificalis et ensuite la Vie des
autres papes jusqu'à Martin V (f 1430).
(5) Voir, au sujet de ce manuscrit, Perz, Archiv, t. VIII, p. 540, qui attribue
cette histoire des papes à Jacques Zeno.
HISTOIRE ECCLÉSIASTIQUE GÉNÉRALE 43
3120. (22475). — Sozomenus Pistoriensis. Ghronica. En deux
volumes (1).
Premier volume.
1. (F. l-16v). Tabula primi voluminis.
2. (F. 17-466). Prima pars CroniceSozoMENipresbiteri.
Inc. mutil. (le premier feuillet a été arraché) longe lateque diffu-
sum abigit.
Deuxième volume.
1. (F. 1-17). Tabula secundi voluminis.
2. (F. 18-333V). [Sozomenus. Ghronica].
Parchemin ; 466 et 333 feuillets ; 0'",348 X 0'°,256; XV^ siècle; écriture romaine
renouvelée ; initiales rouges et bleues ; manchettes et notes marginales ; les seize
premiers feuillets du premier volume et les dix-sept premiers du second, tous à
deux colonnes; ancienne pagination i-ccccli. F. 1 et f. 333' du second volume, il y
a la note : Sum Bibliothecae Collegij Adrianj VI Pontificis Lovanij. Plus tard, ces
volumes ont appartenu à Mgr De Ram, recteur de l'Université de Louvain, qui les
a légués à la Bibliothèque royale. Reliure du XVII* siècle, veau brun estampé sur
ais de bois; au dos, le titre doré : Sozomenus Chronica manuscripta, tom. I ...,
tom. II; clous, coins et fermoirs en cuivre, tranche jaune (2).
3121. (12129). — Baronius. Annales.
1. (F. 1-41 V). [BaroniusJ. Tomi decirai prosecutio.
C'est-à-dire de 867 à 1155.
Les feuillets 42-44 sont blancs.
2. (F. 45-47). Méditation sur les fins dernières.
Papier; 47 feuillets; 0™,203X0™,16; XVIIP siècle. Demi-reliure du même temps;
dos en maroquin rouge.
3122. (8549). — Baronius. Annales.
Excerpta ex tribus primis tomis per P. Heribertum Rosweydum.
Papier; 129 feuillets, plus trois de garde en tête; 0™,212 X O^.lô; XVII« siècle.
Volume de l'ancienne bibliothèque des BoUandistes, car sur le premier plat inté-
rieur, il y a l'ex-libris ^ MS.I, cote qui se trouve reproduite au verso du troisième
feuillet de garde. Reliure moderne, parchemin.
3123. (2054). — ViTRhNGA. Historia ecclesiastica (3).
1. (F. 1). Titre. . .
(1) Cf , au sujet de ce chroniqueur, Potthast, Bibl. hisL med. aevi, 2» éd.,
p. 1027. Potthast, qui cite ce manuscrit, le mentionne comme faisant encore
partie de la bibliothèque de Mgr De Ram.
(2) Voir, au sujet de ces manuscrits, l'article de Mgr De Ram, Bulletins de l'Aca-
démie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique, t. XVIII, 1852,
part. I, p. 605 sqq., part, II, p. 75 sqq.
(3) Cf., au sujet de cet auteur, van der Aa, Biographisch Woordenboek der Neder-
landen, t. XIX, p, 261-264. Le traité que nous signalons ici, paraît inédit.
44 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
2. (F. 2-50). Historiae ecclesiaslicae pars prior de temporibus ante
Christum,
Les feuillets 50^-5 1^ sont blancs.
3. (F. 52-168). Historiae ecclesiasticae pars poslerior ab adventu
Messiae.
Papier; 168 feuillets, plus quatorze feuillets blancs à la fin du volume;
0°,205 X 0",168; XVIII« siècle (1703), car on lit f. 1 : Ab ipso Iradila anno 1703
et ex ore eius excepta a D. D. L. B. Franequerae (l). Sur le même feuillet, il y a
la noie: 1750. BUfl. Coll. Socielatis lesu Gand[avi\ sup. S. 23. Demi-reliure
moderne.
3124. (1859-62, 1863-64, 1865-66). — Historia egclesiastica. En
trois volumes.
Tome premier (n» 1859-62).
1. (F. 1-74). Imperium orientis.
2. (F. 75-110). Imperium occidentis.
3. (F. 111-192'). Regio Galliae.
4. (F. 193-232). Regnum Hispaniae.
Les feuillets 232^-233' sont blancs.
5. (F. 234-279). Angliae regnum.
Tome deuxième (n« 1863-64).
1. (F. 1-222V). Pontifices.
Les feuillets 223-224' sont blancs.
2. (F. 225-260). Concilia.
Tome troisième (n<* 1865-66).
1. (F. 1-127'). Scriptores et viri illustres [ecclesiae].
2. (F. 128-277'). Haeretici.
Papier; 279,260 et 277 feuillets ; X VIII" siècle. L'estampille rouge, aux faisceaux,
de la Bibliothèque nationale de Paris, se voit sur le premier et le dernier feuillet
de chaque volume. Demi-reliure moderne; sur le dos en maroquin rouge, le
chiffre de Léopold I»', la couronne royale et les armes de Belgique.
3125. (14852-53). — Racine. Histoire ecclésiastique (2).
1. (F. 1-338). Abrégé de l'abrégé de l'histoire ecclésiastique de
M. l'abbé Racine, où l'on a recueilli les traits les plus intéressants de
cette même histoire (3).
(1) Vilringa devint professeur d'histoire sacrée à Franeker en 1693.
(2) Sur l'abbé Bonavenlure Racine (1708-1745), voir Biographie universelle,
Paris, Michaud, 1823, t. XXXVI, p. 518-19.
(3) Cet abrégé est un résumé de V Abrégé d'histoire ecclésiastique, qui parut de
1748 à 1758 en treize volumes in-12.
HISTOIRE ECCLÉSIASTIQUE GÉNÉRALE 45
2. (F. 339-344). Justification de l'histoire ecclésiastique de M. l'abbé
Racine.
Papier; 344 feuillets; 0»,285 X O^.lTô; XVIIIo siècle (1774). F. 1% on lit : Auto-
graphe de Don Clément. Cartonnage.
3126. (II. 231). — T. H. J. Fafghamps. Notes d'histoire ecclésias-
tique.
1. (F. 1). Biographie de Toussaint-Henri Fafchamps par son neveu
Fafghamps, capitaine retraité.
2. (F. 2^-5). Table des matières.
3. (F. 6-240^'). Notes de droit canon par ordre alphabétique.
4. (F. 241-243). Noms des papes par ordre alphabétique.
5. (F. 243^-248). Chronologie des papes.
6. (F. 248^-255). Table.
Les feuillets 256-262 sont blancs.
7. (F. 263-264^). Empereurs d'Occident.
8. (F. 265-269). Extrait de l'accord des vrais principes de l'Église,
de la morale et de la raison sur la Constitution civile du clergé de
France.
Papier; 269 feuillets, plus cinq de garde à la fin du volume; O^.SSS X 0'",205;
XVIII« siècle. Ce manuscrit a été acquis à la vente du 15 décembre 1876, chez
M. Bluff, à Bruxelles (n» 1169 du catalogue), pour fr. 5. Demi-reliure parchemin.
3127. (IL 744). — Abrégé de l'histoire de l'Église. Résumé de
l'histoire de l'Église par Godeau (1).
Papier; 265 feuillets; 0™,155 X 0'°,094; XVIII» siècle. Sur le premier plat inté-
rieur, il y a armorié et gravé VEx-libris B.D. De La Luzerne. Ce volume a été
acquis en 1885 avec des imprimés. Reliure moderne, veau racine; au dos, le titre
doré : Histoire de Godeau, tranche jaspée.
3128. (IL 388). — Dénombrement des diocèses. En six volumes (1).
Tome premier.
1. (F. 1-28). Diocèses de toute la chrétienté.
Les feuillets 28^-30^ sont blancs.
2. (F. 31-109). Gallia Christiana.
3. (F. 110-118). Concilia Germaniae. Cl. loannes Fredericus
Schannat.
Les feuillets 1 18^-1 19^ sont blancs.
4. (F. 120-134^). Almanach de Hongrie pour l'année 1778.
(1) Antoine Godeau, évêque de Grasse et de Vence (1605-1672). Voir Biographie
universelle, Paris, Michaud, 1816, t. XVII, p. 542-45.
(2) Cette collection a été rassemblée par Vander Maelen.
46 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
5. (F. 135-141^). Les évêchés de l'ancienne Arménie par HunMus,
archevêque arménien, à Venise, 1852.
6. (F. 142-232^) Statistique religieuse. Analyse de 2 volumes en
allemand par Barth.
Le feuillet 232 est blanc.
7. (F. 233-236^). État général des missions, 1844.
Tome deuxième.
1. (F. 1-53). Fouillé des diocèses de Cambrai, Tournai, Thérouanne,
Arras, Liège. Extrait du manuscrit qui se trouve aux archives de
Mons(l).
2. (F. 54-169). Diocèse de Tournai. Abbayes. Églises collégiales.
Chapitres. Prieurés. Congrégations. Couvents. Dénombrement des
anciens diocèses des Pays-Bas. Constitution des nouveaux. Notice
historique sur le diocèse de Tournai. Extrait des CoUationes ecchsia-
sticae dioecesis Tornacensis. Quaestiones et responsa. Tornaci, Casier-
man, communiqué par M. l'abbé Duray, en janvier 1869, les tomes
2, 3, 4, ce dernier incomplet.
Le feuillet 170 est blanc.
3. (F. 171-185^). Diocèse de Tournai en 1330. Extrait des archives
de la Flandre orientale, n° 83, MS. Pergam.
4. (F. 186-192). Corollarium episcopatus Tornacensis prout hodie
est, descriptio Beneficiorum Curialium, Extrait de la Summa statuto-
rum synodalium cum praevia sytwpsi vitae episcopoi'um Tornacensium.
InsulisM.D. CC XXVI.
5. (F. 193-194V). Archevêché de Cambrai. Extrait de V Annuaire
historique, 1847, p. 178, de deux manuscrits et de Le Glay, Camera-
cum Christianum, pp. 494, 386.
6. (F. 195-232V). Fouillé de l'évêché de Cambrai communiqué par
Monsieur l'avocat Duvivier en août 1861. Recueil D, p. 193-301, aux
archives de la ville de Bruxelles.
Le feuillet 233 est blanc.
7. (F. 234-237^). Archiepiscopatus Cameracensis, 1609. Copie de
Frocheur, extraite du n** 7945 de la Bibliothèque royale. Autres
extraits.
Le feuillet 238 est blanc.
8. (F. 239-254V). Calendrier ecclésiastique de Cambray, 1754.
Le feuillet 255 est blanc.
9. (F. 256-259^). Évêché d' Arras. Extrait de V Annuaire historique
pour Vannée 1847.
(1) F. 51, ce manuscrit est ainsi désigné : Dimes et bénéfices ecclésiastiques,
layette lil, n" 2.
HISTOIRE ECCLÉSIASTIQUE GÉNÉRALE 47
10. (F. 260-263^). Châtellenie de Lille. Extrait d'un Mémoire sur
l'intendance de Flandre.
11. (F. 264-273). Diocèse de Thérouanne en 1553. Tiré du manu-
scrit 16615 de la Bibliothèque de Bourgogne et de Miraeus, Opéra
diplomatica, t. Il, pp. 1078, 1102, 1299.
Les feuillets 273^-274^ sont blancs.
12. (F. 275-288^). Diocèse d'Utrecht, extrait du Dictionnaire de
Bruzen de la Martinière, t. IX, p. 317, et du n° 25137 du catalogue
van Hulthem.
Tome troisième.
1. (F. 1-14^). Diocèse de Malines.
Le feuillet 15 est blanc.
2. (F. 16-21). Diocèse de Gand.
3. (F. 22-24). Diocèse d'Ypres.
Les feuillets 24^-25^ sont blancs.
4. (F. 26-29). Diocèse d'Anvers.
5. (F. 30-3 Iv). Diocèse de Bruges.
6. (F. 32). Diocèse de Ruremonde.
Les feuillets 29^-33 sont blancs.
7. (F. 34-39). Diocèse de Cambrai.
8. (F.. 40-45V). Diocèse de Tournai.
9. (F. 46-49^). Diocèse de Trêves.
10. (F. 50-54V), Diocèse de Namur.
Le feuillet 55 est blanc.
11. (F. 56-58). Diocèse de Liège.
Les feuillets 58^-59^ sont blancs.
12. (F. 60-61^). Archevêché de Malines. Extraits de VAlmanach
ecclésiastique des Pays-Bas, 1778, p. 48, de l'Annuaire historique, 1848,
p. 71, et d'un manuscrit et d'une carte manuscrite des Archives du
Royaume.
13. (F. 62-65). Diocèse d'Anvers, extraits de C. Diercxsens. Antver-
pia Christo nascens et crescens, d'un manuscrit communiqué par le
R. P. Carpentier et de la Synopsis Actorum Ecclesiae Antverpiensis.
Les feuillets 65^-66^ sont blancs.
14. (F. 67-68^). Diocèse de Bois-le-Duc. Extrait de Historia
episcopatus Silvaeducensis... Bruxellis 172J.
15. (F. 69-73^'). Évêché de Gand. Extraits de V Annuaire histo-
rique, 1848, p. 75, Flandria illustrata, t. I, p. 213; Le Calendrier de
Belgique pour 1761, p. -72.
16. (F. 74-87V). Extraits envoyés par M. l'avocat Léopold Maertens,
novembre 1849. Enclavement, seigneriers et genre de justice, chatel-
leries du Vieux-Bourg à Gand.
Le feuillet 88 est blanc.
48 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
17. (F. 89-89^). Évêché de Bruges. Extraits de V Annuaire histo-
rique, 1848, p. 77; Flandria illustrata, t. II, p. 43; Den grooten
Brugschen Almanak, 1764, p. 85.
Le feuillet 90 est blanc,
18. (F. 91-92). Évêché d'Ypres.
Les feuillets 92^-94^ sont blancs.
19. (F. 95-99^). Histoire ecclésiastique du duché de Gueldre. Évêché
de Ruremonde, 1561. Extrait de VHistoire ecclésiastique du duché de
Gueldre, authore Ioanne Knippenbergh.
20. (F. 100-100^). Évêché de Boulogne.
Le feuillet 101 est blanc.
21. (F. 102-102^). Évêché de Saint-Omer.
Le feuillet 103 est blanc.
22. (F. 104). Évêché de Namur.
Les feuillets 104^-105^ sont blancs.
23. (F. 106-109^). Diocèse de Namur, 1639. Extrait par Florian
Frocheur du ms. n" 1758 de la Bibliothèque royale, à Bruxelles.
Le feuillet 110 est blanc.
24. (F. 111-115V). Diocèse, évêché de Middelbourg.
25. (F. 116-120). Évêché d'Harlem.
26. (F. 121-128V). Diocèse de Deventer.
27. (F. 129-133^). Episcopatus Groningensis.
Le feuillet 134 est blanc.
28. (F. 135-141V). Évêché de Leeuwarden.
Tome quatrième.
1. (F. 1-74). Fouillé de Liège avant 1559, communiqué par
M. Alphonse Wauters en 1862 (1).
2. (F. 75-98). Délices du Pays de Liège ou Description géographique,
topographique et chorographique, 1738, 5 vol. in-fol. Analyse.
Les feuillets 98^-99^' sont blancs.
3. (F. 100-123^). Diocèse de Liège. Extraits de VAlmanach de Liège,
1787, et du n° 14815 de la Bibliothèque royale de Belgique.
Le feuillet 124 est blanc.
4. (F. 125-161). Archevêché de Cologne. Extraits de A. J. Binterim
et J. H. Mooren, Die alte und neue Erzdiocese Kôln.
Tome cinquième.
Ce volume contient trente-neuf cartes manuscrites, dont la plupart
sont des copies.
1. Charta chorographica episcopatuum Germaniae ab anno 300
(1) Voir Analectes pour servir à l'histoire ecclésiastique de la Belgique, t. III. 1866.
HISTOIRE ECCLÉSIASTIQUE GÉNÉRALE 49
ad 1500 dicala clarissimo et reverendissimo DD. loanni Mauritio
comiti de Manderscheidt.
2. Charte der Erz und Bisthumer Deutschlands... von A. J. Bin-
TERIM.
3. Geographische Charte der alten Erzdiôcese Coin von Binterim
und MooREN.
4. Die Erzdioecese Kôln nach der neuesten Organisation von
Binterim und Mooren.
5. Galliae christianae Germaniae primae, provinciae Mogunti-
nensis, pars septentrionahs scripta a I. B. Nolin geographo.
6. Galliae christianae Germaniae primae Provinciae Mogunli-
nensis pars meridionalis descripta a I. B. Nolin geographo.
7. Galliae christianae provincia ecclesiastica Trevirensis.
8. Dalmatia sub imperio Romanorum. Illyrici sacri tomus primus
auctore Daniele Farlato, Venetiis, 1751.
9. Dalmatia Veneta sive hodierna. Ibidem.
10. Carte de l'Illyrie. Ex Daniele Farlato.
11. Archevêché de Salone. Ibidem.
12. Topographia urbis et agri Salonitani. Ibidem.
13. Topographia altéra urbis et agri Salonitani. Ibidem.
14. Dioecesis episcopatus Antverpiensis. Petrus Verbist.
15. Galliae christianae Germania secunda. Provincia ecclesiastica
Coloniensis c. Rhenum desumpta a I. B. Nolin geographo.
16. Gaerte der Diocèse des Bisdoms van Gend, 1789.
17. Galliae christianae Belgica quarta provincia ecclesiastica
Mechliniensis, descripta a I. B. Nolin geographo.
18. Descriplio dioceseos archiepiscopatus Mechliniensis... Iagobi
Florentii van Langren, d'après la copie aux Archives du Royaume.
19. Descriptio geographica archiepiscopatus Mechliniensis, 1725.
Trois feuilles et un calque, d'après une copie des Archives générales
du Royaume.
20. Carte du diocèse d'Ypres, 1782, copiée aux Archives du
Royaume.
21. Galliae christianae Narbonensis secunda, provincia eccle-
siastica Aquensis scripta a l. B. Nolin.
22. Galliae christianae Aquitanica quarta provincia ecclesiastica
Albiensis, descripta a I. B. Nolin.
23. Galliae christianae provincia ecclesiastica Arelatensis descri-
pta a I. B. Nolin.
24. Galliae christianae Aquitanica tertia provincia ecclesiastica
Auxitana descripta a I. B. Nolin.
25. Galliae christianae provincia ecclesiastica Avenionensis descri-
pta a I. B. Nolin.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 4
50 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
26. Galliae christianae Aquilanica secunda provincia Burdiga-
lensis descripta a I. B. Nolin.
27. Galliae christianae Aquitanica prima provincia Bituricensis.
28. Galliae christianae Belgica tertia provincia ecclesiastica
Cameracensis descripta a I. B. Nolin.
29. Galliae christianae Alpes Maritimae provincia ecclesiastica
Ebredunensis descripta a I. B. Nolin.
30. Galliae christianae Lugdunensis prima provincia ecclesiastica
Lugdunensis descripta a I. B. Nolin, 1728.
31. Galliae christanae Narbonensis prima, provincia ecclesiastica
Narbonensis descripta a I. B. Nolin.
32. Galliae christianae provincia ecclesiastica Parisiensis descripta
a I. B. Nolin. Deux cartes.
33. Galliae christianae Belgica secunda, provincia ecclesiastica
Remensis, pars meridionalis, septentrionalis et occidentalis descripta
a I. B. Nolin.
34. Galliae christianae Lugdunensis secunda provincia ecclesiastica
Rotomagensis descripta a I. B. Nollv.
35. Galliae christianae provincia ecclesiastica Sononensis.
36. Galliae christianae provincia ecclesiastica Tolosana.
37. Carte des châtellenies de Lille, Douai, Orchies, etc.
38. Map ot' antient Ireland. William Beauford.
39. Tabula Italiae medii aevi, extrait de Mubatori.
40. Trois cartes de l'Afrique chrétienne, tirées de l'ouvrage de-
MoRCELLi, Africa christiana, t. IIL
Papier; 236, 288, 14^ 161 et 42 feuillets; 0«>3 X 0",235. Ces volumes ont été
acquis à la vente des livres de Van der Maelen, le 16 novembre 1880, avec d'autre»
volumes imprimés. Demi-reliure vélin.
2. Hagiographie (1)
1. Vie de saints en Intin.
3129. (64). — VlTAE SANCTORUM.
1. (F. l-8v). Vita S. Nicholai episcopi et confessons. = BHL.,
n° 6105. Des. mutil. Cum aulem diu mullumque ita gemerent, Nepo-
tianus.,.
(1) Le principe de division qui nous a guidé dans cette partie du Catalogue, est
celui de la diversité des langues dans lesquelles les Vies des saints ont été rédigées.
Nous donnerons successivement les passionnaires et les légendaires latins, les
textes grecs, les Vies de saints en français, en flamand et dans les autres langues.
VIES DE SAINTS EN LATIN 51
2. (F. 9-11^). Passio S. Andreae apostoli. = BHL., n« 427.
3. (F. llv.14). Vita S. Pétri Ravennatis archiepiscopi. = Ibid.,
no 6770.
4. (F. 14-16). Miracula S. Nicholai episcopi. = Ibid., tino^ 6150-56,
6164.
5. (F. 16-17^). Passio S. Luciae virginis. = Ihid., n° 4992.
6. (F. 17^-23^). Passio S. Thomae apostoli. = Ibid., n" 8136.
7. (F. 23^-26). Vita S. Silvestri papae. = Ibid., n» 7726.
8. (F. 26-29^). Acta S. Barbatiani confessons. = Ibid., n» 972.
9. (F. 29^-32^). Passio S. Marcelli papae. = Ibid., n° 5235.
10. (F. 32V-44). Passio S. Sebastiani. = Ibid., n» 7543.
11. (F. 44-47). Passio S^^^ Agnes. = Ibid., n° 156.
12. (F. 47-50). Passio S. Vincentii martiris. = Ibid., n» 8628.
13. (F. 50-51). In conversione S. Pauli apostoli. = PL., t. XXXVIII,
col. 1268.
14. (F. 51-53). Vita S. Severi archiepiscopi. = BHL., n«> 7680.
15. (F. 53-57). Passio S. Blasii martiris. = Ibid., n" 1379.
16. (F. 57^-60). Passio S*«« Agathae virginis. = Ibid., n» 133.
P17. (F. 60-62). Passio S. Valentini. = Ibid., n° 8460.
'■ 18. (F. 62-67^). Passio SS. martirum Faustini et lovittae. =
Ibid., n" 2838.
19. (F. 67V-70). Sermo in cathedra sancli Pétri. = PL., t. XXXVIII,
col. 2100-02.
20. (F. 70-72). Vita S. Gregorii papae. =- BHL., n" 3645.
21. (F. 71-72V). Unde supra. = Ibid., n» 3640.
22. (F. 72V-73). Vita S. Benedicti. = Ibid., n» 1102.
23. (F. 73^-75). Passio S. Marci evangelistae. = Ibid., n« 5276.
24. (F. 75-75V). Passio S. Vitalis martiris. = Ibid., n» 8701.
25. (F. 75V-76). Passio S. Phihppi apostoli. = Ibid., n^ 6817.
26. (F. 76-77). Passio S. lacobi fratris Domini. = Ibid., n" 4092.
27. (F. 77-80). Sermo de inventione sanctae crucis. = Ibid.,
n" 4169.
Toutefois, il y aura ensuite une section spéciale pour les recueils généraux
consacrés aux études hagiographiques, tels que la Légende dorée en divers idiomes,
les CoUectanea des BoUandistes et autres ouvrages similaires.
Dans ces diverses divisions nous n'avons pas tenu compte de l'âge des manus-
crits, ni fait le groupement des manuscrits en parchemin et de ceux écrits sur
papier; ces distinctions sont, dans l'espèce, toutes factices. Nous suivons donc les
numéros de l'inventaire. Il est utile de rappeler, bien que la remarque ait été faite
dans la préface du tome premier, que les sigles BHL., BHG., RU., qui revien-
dront fréquemment, désignent ]a Bibliotheca hagiographica latina et la Bibliotheca
hagiograpkica graeca publiées par les BoUandistes et le Repertorium hymnolo-
gicum du chanoine Ulysse Chevalier.
52 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
28. (F. 80-84). Passio SS. Alexandri, Eventi et Theodori. == BHL.,
n° 266.
29. (F. 84-85). Passio SS. Gordiani et Epimachi. = Ibid., n» 3612.
30. (F. 85-86). Passio S. Victorini. = Ibid., n» 6063.
31. (F. 86-89). Passio SS. martirum Nerei et Acliillei. = Ibid.,
n° 6058.
32. (F. 89^-90). Passio S^*® Petronillae et Feliculae virginis. =
Ibid., n° 6061.
33. (F, 90-91). Passio Domitillae, Theodorae et Eufrosinae virginis
et Sulpicii et Servatiani sponsorum earum. := Ibid., n° 6066.
34. (F. 91-92). Passio S. Panchratii niartiris. = Ibid., n» 6427.
35. (F. 92-96). Passio S. Proculi. = Ibid., n" 6957.
36. (F. 96-98). Passio SS. Marcellini et Pétri. = Ibid., n° 5230.
37. (F. 98-100^). Passio SS. Primi et Feliciani. = Ibid., n° 6922.
38. (F. 100^-106). Passio S. Viti martiris. = Ibid., n° 8714.
39. (F. 106-107). Passio SS. Gervasii et Prolasii. = Ibid., n<>3514.
40. (F. 107-108^). Passio SS. lohannis et Pauli. = Ibid., n° 3237.
41. (F. 108^-109v). Item de triumpho eorum. = Ibid., n» 3239.
42. (F. 109^-117^'). Vita vel actus sive passio beatissimi Pétri
apostolorum principis féliciter édita a beato Lino episcopo roniano. =
Ibid., n" 6655.
43. (F. 117V-118). Prologus de passione S. Pauli. = Ibid., n° 6570.
44. (F. 118-122). Passio S. Pauli aposloli. = Ibid., n° 6570.
45. (F. 122-123^). Passio SS. Processi et Martiniani. = Ibid.,
n* 6947.
46. (F. 123V-124). Passio SS. septem Fratrum. = Ibid., n° 2853.
47. (F. 124-126). Passio SS. Naboris et Felicis. = Ibid., n» 6029.
48. (F. 126-128). Vita S. Rophini confessons. = Ibid., n° 7284.
49. (F. 128-129^). Gesta beatae Mariae Magdalenae. = Ibid.,
n» 5454.
50. (F. 129V-132). Passio S. ApoUinaris marlyris. = Ibid., n" 623.
51. (F. 132-134V). Passio S. lacobi apostoli. = Ibid., n»4057.
52. (F. 134V-136V). Passio SS. Nazarii et Celsi. = Ibid., n» 6039. Le
prologue manque.
53. (F. 136V-137). Passio SS. Simplicii, Faustini et Beatricis. =
Ibid., n° 7790.
54. (F. 137-137V). Passio S. Felicis martyris. = Ibid., n° 2857.
55. (F. 137V-140). Passio SS. martirum Abdon et Sennen (1).
56. (F. 140-148). Passio S. Stephani pontificis. = Ibid., n° 7845.
(1) Voir Calai, cod. hagiogr. lat. hibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 13, n° 55, pour se
rendre compte de la façon dans cette Passion est composée.
VIES DE SAINTS EN LATIN 53
57. (F. 144-145). Inventio corporis S. Stephani protomartiris. =
BHL.,n°J8bl.
58. (F. 145^'-147v). Passio S. Xisti episcopi. = Ibid., n° 7809.
59. (F. 147v- 149). Passio S. Donati episcopi. = Ibid., n" 2289.
60. (F. 149-151V). Passio S. Laurentii martiris. = Ibid., n'^ 4760.
61. (F. 151V-153V). Passio S. Yppoliti. = Ibid., n» 3962.
62. (F. 153^-154). Passio S. Gassiani. = Ibid., n° 1626.
63. (F. 154-154^). Alia [passio eiusdem]. = Ibid., n° 1625.
64. (F. 154^-156). Passio S. Agapiti martiris. = Ibid., n° 125.
65. (F. 156^-159^). Passio S. Bartholomei apostoli. = Ibid., n° 1002.
66. (F. 159V-160V). Passio S. Genesii. = Ibid., n° 3321.
67. (F. 160^-162v). Passio S. Alexandri martiris. = Ibid., no 276.
68. (F. 163-165). Actus et vita S. Augustini episcopi. = Ibid.,
n" 792.
69. (F. 165-168^'). Inventio capitis S. lohannis Baplistae. = Ibid.,
n° 4290. Le prologue manque.
70. (F. 168V-171V). [Beda]. Sermo eiusdem. = PL., t. XCIV,
col. 237-43, homilia xx.
71. (F. 171^-174). Passio S. Terrenliani episcopi. = 5iZL.,n'' 8003.
72. (F. 174-177). Passio S. Antonini martiris. = Ibid., n° 572.
73. (F. 177-184). Passio SS. Proti et lacincti et S-^^ Eugeniae virgi-
nis. = Ibid., n« 2666.
74. (F. 184-185). Passio S. Cornelii papae. = Ibid., n» 1958.
75. (F. 185-186). Passio S. Cipriani martiris. = Ibid., n» 2037.
76. (F. 186-187V). Exaltatio sanctae crucis. = mU,n°4178.
77. (F. 187V-191V). Passio SS. Luciae et Geminiani. = Ibid.,
no 4988.
78. (F. 191V-196V). Passio S. Mathei apostoli. = Ibid., no 5690.
79. (F. 196v-199v). Passio SS. martirum Mauritii, Exuperii, Gan-
didi, Innocentii atque Victoris. = Ibid., n° 5744.
80. (F. 199V-202). Passio SS. Gosme et Damiani. = Ibid., n° 1970.
81. (F. 202-203V). Dedicatio basilicae S. Michaelis archangeli. =
Ibid., no 5948.
82. (F. 203V-208). Textus vitae et actus beati Hieronimi. = Ibid.,
no 3871.
83. (F. 208-210). Textus vitae et actus atque obitus beati Remigii
Remorum archiepiscopi. = Ibid., n" 7155.
84. (F. 210-211). Passio St»« Reparatae virginis. = Ibid.,n^ 7184.
85. (F. 211-214). Passio S. Dionisii martiris. = i6ïd, no 2178.
86. (F. 214-215). Passio S. Domnini martiris. = Ibid., n» 2265.
87. (F. 215-217). Passio S. Calixti episcopi. = Ibid., n" 1523.
88. (F. 217-220). Sermo S. Lucae apostoli et evangelistae. = Ibid.,
no 4973.
54 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
89. (F. 220-222). Passio S. Miniatis martiris. = BHL., n» 5965.
90. (F. 222-227). Natale apostolorum Simonis et ludae. = Ihid.,
n° 7751.
91. (F. 227-227V). Pa.ssio S. Cesarii. = Ibid., n° 1515.
92. (F. 227^-228"). Passio SS. Vitalis et Agricolae. = /6/c?., n" 8691.
93. (F. 228^-232'). Passio Sanctorum IIII"' Coronalorum. = Ibid.,
n° 1837.
94. (F. 232V-234V). Passio S. Theodori martiris. = Ibid., n" ^Ti.
95. (F. 234V-243). Vita S. Martini episcopi. = Ibid., n» 5610.
Au lieu de la lettre de Sévère à Désiré, il y a celle à Eusèbe. =
J6W., n°5611.
96. (F. 243-244). Natale S. Britii. = Ibid., n» 1452.
97. (F. 244-252). Passio S'«« Ceciliae virginis. = Ibid., n» 1495.
98. (F. 252-254V). Passio S. démentis episcopi. =- ibid., n» 1848.
99. (F. 254^-255^). Item de libris miraculorum démentis. = Ibid.,
no 1855.
100. (F. 255V-263V). Passio S. Crisogoni martiris. = Ibid., n» 1795.
101. (F'. 263V.267). Passio S. lacobi Intercisi. = Ibid., n» 4100.
102. (F. 267-272V). Passio SS. disanti et Dariae. = Ibid., n° 1787.
103. (F. 272V-273V). Vita S. Ambrosii. = Ibid., n» 377. Le prologue
manque.
104. (F. 273^-274v). Acta et vita S. Zenonis episcopi. = Z6irf.,no9006.
105. (F. 274V-275). Vita S. Syri episcopi. = Ibid., n» 7976.
106. (F. 275-278). Vita Pauli heremitae édita a S. Hieronimo. =
Ibid., no 6596.
107. (F. 278-279). Vita S. Geminiani episcopi. = Ibid., n° 32%.
108. (F. 279-292V). Vita S. Basilii episcopi. = Ibid., n» 1024. Le
prologue manque.
109. (F. 292V-293V). Vita S. Felicis presbiteri. = Ibid., n» 2885.
110. (F. 293V-294V). Vita S. Mauri abbatis. = Ibid., no5773.
111. (F. 294V-295). Vita S. Antonii monachi. = Ibid., n» 609. Partie
de ce texte, les nn«» 3-8.
112. (F. 295-296). Actus et vita S. Galli. = IHd., n» 3247. Les trois
premiers chapitres seulement.
113. (F. 296-299). Sermo venerabilis Bedae (1) presbiteri in lau-
dem S. Mathiae apostoli. = Ibid., n° 5695.
114. (F. 299-303). [Vita] S. Patricii confessons. = Ibid., n» 6497.
115. (F. 303-304). Passio S. Barnabae apostoli. = Ibid., n*» 984.
116. (F. 304-309^). Vita beati Martialis. = Ibid., n» 5552. Les
vingt premiers chapitres.
(1) En réalité d'Autpert ou Berthaire, abbé du Mont-Cassin.
VIES DE SAINTS EN LATIN 55
117. (F. 310). [Fragmentura Vitae S. Donali]. = BHL., dp 2308.
118. (F. 310-310^). In Gonceptione B^ae Mariae (1).
Parchemin; 310 feuillets ; 0"',438 X O^-^â; XI" siècle, sauf le dernier feuillet
écrit au XIII"; deux colonnes; grandes capitales. F. 310', il y a la note : Isle liber
est Hybernicorum Herbypolensis diocesis extra muros eiusdem. F. 1 et f. 310%
l'estampille rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris. Reliure
moderne; ais de bois recouverts de peau de truie estampée; sur les deux plats,
l'inscription : Ilegia Bibl. Belgica (2).
3130. (104). — Breviarium. Vitae sangtorum.
1. (F. lv-3v). [Galendarium totius annij.
2. (F. 4). Cycli paschales decemnovennales Dionysii exiguf, tabula
festorum mobilium, indictionum et epactorum ab anno 1137 ad
1213 (3).
3. (F. 4V-230V). [Officia de tempore a dominica SS. Trinitatis ad
AdventumJ.
4. (F. 231-410). [Proprium sanctorum a vigilia S. loannis Baptislae
ad S. Andream inclusive].
Dans cette dernière parlie, il y a un certain nombre de vies de
saints complètes.
«) (F. 238-239). De SS. loanne et Paulo. = BHL., n» 3238.
b) (F. 256v-258^'). Passio S. lacobi apostoli = Ibid., n° 4057.
c) (F. 259-261^). [De S. Petro ad vincula]. = Jbid., n° 6681.
d) (F. 261V.262). [De SS. Felicissimo et Agapito martyribus] =
Ibid., n'>lSOi.
e) (F. 262^-265^). Passio SS. Gyriaci martyris et sociorum eius. =
Ibid., n° 2062.
f) (F. 266-267). Passio S. Laurentii levitae et martyris. = Ibid.^
n" 4755.
g) (F. 268v-269v). Passio S. Ypoliti et sociorum eius. = Ibid.,
n° 3961.
(1) Voir Miraculorum B.V. Mariae .... index, n» 485, Anal. Boll., t. XXI, 1902^
p. 271.
(2) Voir, au sujet de ce manuscrit. Anal. Boll., 1. 1, p. 539-40 et Calai, cod.
hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p. 3-23. Dans ces deux articles, datant l'un de
1882, l'autre de 1883, il est constaté qu'à la fin du volume que nous venons de
décrire, il y avait, à cette époque, un feuillet contenant les noms d'une vingtaine
de moines écossais de Wûrzburg, de plus la copie du procès-verbal de l'élection
d'un abbé du monastère de Saint-Jacques des Écossais à Erfurth et une pièce de
trente et un vers en l'honneur du prieur Marin. Nous devons faire l'aveu que ces
pièces ont aujourd'hui disparu; c'est probablement en 1899, lors de la reliure du
volume, que cette disparition fâcheuse se sera produite.
(3) En face de l'année 1137, il y a, en marge, la note : Isto anno perfectus est iste
liber.
56 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
h) (F. 285^-288^). [Passio] S. Bartholomei apostoli. = BHL.,
n° 1002.
i) (F. 301-304). Passio S. Cornelii papae et martyris. = Ibid.,
no 1963.
h) (F. 304-305^). Passio S. Cypriani Kartaginensis episcopi et
martyris. = Ibid., n° 2043.
l) (F. 306-308^). Passio S. Malhei apostoli et evangelislae. =
i6<U,n°5690.
m) (F. 311-313^). Passio SS.martyrumMauricii,Exuperii,Candidi,
Innocenlii, Vitalis et sociorum eorum. = Ibid., n" 574^; le prologue
est omis.
n) (F. 314-316). Passio SS. Gosmae et Damiani fratrum. = Ibid.,
n» 1970.
o) (F. 320-321). Vila S. Hieronymi presbyteri. = Ibid., n» 3869.
p) (F. 321-323). Vila S. Remigii episcopi et confessoris. = Ibid.,
îi° 7152.
q) (F. 323V-326V). Passio SS. Dionisii, Rustici et Eleutherii. =
Ibid., n» 2175,
r) (F. 327-331). Passio sanctarum virginum undecim millium. =
Ibid., n» 8430.
s) (F. 332-333^). Passio apostolorum Symonis et ludae. = Ibid.,
nn°« 7750 et 7751.
t) (F. 339^-344^). Vita S. Martini episcopi et confessoris. = Ibid.,
n° 5613. Le prologue manque.
u) (F. 345-349). Passio S. Ceciliae virginis et martyris. = Ibid.,
n» 1495.
v) (F. 349^-352). Passio S. démentis papae et martyris. = Ibid.,
n° 1848.
w) (F. 354^-357v). Passio S. Andreae apostoli. = Ibid., n» 428.
Parchemin; 410 feuillets; O-jôS X 0'»,35; XII« siècle (1137), car on lit f. 4:
Islo anno [1Î37] perfeclus est isle liber. Deux colonnes; très belles initiales,
en toutes couleurs, à entrelacs et à figures d'animaux; notes de musique.
L'estampille rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris, se trouve
f. 410'. Reliure moderne, veau racine, dos en maroquin au chifTre couronné de
Léopold I".
3131. (197). — VlTAE SANCTORUM.
1. (F. 1-lv). Tabula huius presentis per modum calendarii.
A remarquer le 22 août Dedicatio ecclesie rubee vallis.
Le feuillet 2 est blanc.
2. (F. 3-10). Hystoria de assumptione gloriose et intemorate
Virginis Marie. = BHL., n° 5353.
3. (F. 10-1 Iv). Passio sancti Agapiti martiris. = Ibid., n° 125.
VIES DE SAINTS EN LATIN 57
4. (F. 11^-12^). Vita sancte Hélène regine matris Constantini
Augusti. = BHL., n° 3783 (1).
5. (F. 12^-15). Passio sancti Magni martiris. = Ibid., n" 5174.
6. (F. 15-19). De sancto Bernardo abbate. = Ibid., n" 1236.
7. (F. 19-19V). De sancto Tymolheo martyre (2).
8. (F. 19V-20). De sancto Symphoriano (3).
9. (F. 20-25). De sancto Bartholomaeo. = BHL., n" 1002.
10. (F. 25-29*). Vita beati Ludovic! confessons quondam Franco-
rum régis incliti. = IbicL, n"^ 5047-5049.
11. (F. 29^-30). Passio sancti Rufi martyris. = Ibid.,n° 7376.
12. (F. 30-37). De sancto Augustino episcopo. = Ibid., n° 796.
13. (F. 37-39V). Passio S. Hermetis martiris. = Ibid., n» 3854.
14. (F. 39^-43^). DefestodecollationissanctiIohannisBaptistae(4).
15. (F. 43^-44). Passio sancte Sabine virginis et martyris. = BHL.,
no 7407.
16. (F. 44-44.V). Passio sanctorum martirum Felicis et Adaucti.=
ièî<^.,n»2879.
17. (F. 44^-47). Vita S. Veronis et Veronae sororis eius. = Ibid.,
n° 8548. Le prologue manque.
18. (F. 47-48^). De sanctis Saviniano et Savino. = Ibid., n° 7442.
19. (F. 48V-49). Vita S. Lupi archipiscopi (sic). =- Ibid., n" 5084.
20. (F. 49-49V). Vita S. Mamertini. = Ibid., n" 5202.
21. (F. 49^-53). De sancto Egidlo abbate. = Ibid., n° 93. Au lieu du
prologue, il y a le commencement du chap. 130 de la Legenda aurea.
22. (F. 53-55V). Vita sancti Remacli episcopi. = Ibid.^ n" 7113.
23. (F. 55^-56^). Vita sancti Evorcii episcopi. Inc. Temporibus
Constantini imperatoris floruit sanctus Evorcius.
24. (F. 56^-61). Hystoria de nativitate béate Marie virginis (5).
25. (F. 61-67). Passio sancii Adriani martyris. = BHL., n° 3744.
26. (F. 67-69). Passio sanctorum Gorgonii et Dorothei. = Ibid.,
n''3617.
27. (F. 69-70). Passio sanctorum Prothi et lacincti et Eugénie
virginis (6).
28. (F. 70-73). Vita sancti Guidonis confessons. = BHL., lY^ 8871.
29. (F. 73-75^). De ratione inslitutionis festi sancte crucis (7).
(1) Le commencement a été fortement abrégé.
(2) Legenda aurea, cap. Ii21.
(3) Ibid., cap. 122.
(4) Ibid., Dresflae, 1841, p. 566.
(5) 76irf.,p.585.
(6) Ibid., cap. 136.
(7) y6îd.,p. 605.
58 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
30. (F. 75^-76^). De sanclo Cornelio. = BHL., n» 1958.
31. (F. 76V-77V). De sanclo Cypriano. = Ibid^n" 2038.
32. (F. 77^-80). Passio sanctorum Lucie et Geminiani martyrum.=
J6/d,n°4985.
33. (F. 81-84^). Passio sancte Eufemie virginis. = Ibid., n° 2708.
34. (F. 84^-87). Passio sancti Lamberli episcopi et martiris. =
Ibid., n° 4688. Le prologue manque.
35. (F. 87^-89). Passio sanctae Faustae virginis. = Ibid., n° 2833.
36. (F. 89-94^). De sancto Matheo apostolo. = Ibid., n° 5690, sans
le prologue.
37. (F. 94^-98^). De sancto Maurilio et sociis eius (1).
38. (F. 98^-102). Passio S^^»* Teclae virginis. = BHL., n" 8020.
39. (F. 102-103^). Passio S. Cypriani episcopi et lustinae virginis. =
Ibid., n° 2050.
40. (F. 103^-106). Passio SS. Cosmae et Damiani. = Ibid., n" 1969.
41. (F. 106-110''). De sancto Mychaele archangelo. /hc. Michaclis
archangeli sacra solempnitas dicitur apparitio, Victoria, dedicatio et
memoria (2).
42. (F. 110V-115V). De sancto Hicronymo. ~ BHL., n" 3874.
43. (F. 115V-116V). De sancto Remigio (3).
44. (F. 116V-117V). Vita S. Bavonis. =- BHL., n" 1049 (résumé).
45. (F. 1 17^-1 18^). Passio sancli Leodegarii. = Ibid., n° 4583
(abrégé).
46. (F. 118*-123v). De sanclo Francisco. = iô/rf., n° 3130.
47. (F. 123^). De sancto Marco papa et passio sanctorum Marcelli
et Apulii. = PL., t. CGXXVIII, col. 1.
48. (F. 123V-124). Passio sanctorum Sergii et Bachi. = BHL.,
n« 7599 (abrégé).
49. (F. 124-125). Vita sancte Pélagie.
50. (F. 125-125^). Vita sancte Margarite dicte Pelagius.
51. (F. 125V-126). De sancta Thayde meretrice (4).
52. (F. 126-129). De sancto Dyonisio (5).
53. (F. 129- 132). Vita sancti Gummari confessoris. = BHL., n» 3694.
54. (F. 132-134^). Passio sancti Gereonis et sociorum eius. = Ibid.,
n° 3446 (sans le prologue).
55. (F. 134^-135'). Translatio sancti Augustini episcopi. = Ibid.,
n"" 794 (fragment).
(1) Legenda aurea, cap. 141.
(2) Ibid., cap. 145.
(3) Ibid., cap. 16.
(4) Ce texte et les deux précédents sont des résumés. Cf. BHL., n» 6605.
(5) Legenda aurea, cap. 153.
VIES DE SAINTS EN LATIN 59
56. (F. 135v-137^). Passio sancti Galixti pape et raartiris. = BHL.,
n° 1523,
57. (F. 137^-138v). Vita S. Galli abbatis. = Ibid., n° 3247 (résumé).
58. (F. 138^-139^). De transita S. Luce evangeliste. = PL., t. XCV,
col. 1530.
59. (F. 139^-144^). Passio sanetorum undecim millium virginum. =
i^flL., nn°« 8428-8430.
60. (F. 144^-145^). Vita sancti Severini Agrippine civitatis epi-
scopi. = Ibid., n" 7652.
61. (F. 145^-147^). Passio sanetorum Grispini et Crispiniani. =
Ibid., n» 1990.
62. (F. 147^-153). De sanclis Symone et luda. = Ibid., n° 7749.
63. (F. 153-156^). Passio sancti Quintini martiris. = Ibid., n" 7008
(sans le prologue).
64. (F. 156^-160). Hystoria de omnibus sanctis(l).
65. (F. 160-162). Passio sancti Gesarij dyaconi et martyris. =
5i?L.,nM511.
66. (F. 162- 166^), Gommemoralio omnium fidelium defuncto-
rum (2).
67. (F. 166^-171^). Passio sancti Eustachii et sociorum eius. =
BHL., n» 2760.
68. (F. 171V-173''). De sancto Leonardo (3).
69. (F. 173V-174). Vita S. Willibrordi episcopi. = BHL., n° 8935
(abrégé).
70. (F. 174-178). Passio sanetorum martyrum quatuor Coronato-
rum. = Ibid., n° 1837.
71. (F. 178-1 78v). Passio S. Thedori (sic) martyris. = Ibid., n° 8078
(résumé).
72. (F. 178V-179). De sanclo Martino papa. = PL., t. CXXVIII,
col. 738.
73. (F. 179-183). De sancto Martino episcopo. = BHL., n» 5610
(sans le prologue).
74. (F. 183). Passio sancti Menne martyris. = Ibid., n° 5923.
75. (F. 183-185). Vita sancti Lebuini presbiteri et confessons. =
Ibid., n» 4812 (abrégé).
76. (F. 185-185V). Vita sancti Brictii episcopi. = Ibid., n" 1454.
77. (F. 185V-192V). De sancta Elyzabeth. = Ibid., n° 2506.
78. (F. 192V-195V). Vita sancti Columbani abbatis. = Ibid., n» 1898
(abrégé).
(1) Legenda aurea, p. 718.
(2) Ibid., p. 728.
(3) Ibid., cap. 155.
GO MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
79. (F. 196-203). De sancta Gecilia. = BHL., n° 1495.
80. (F. 203-206 V). Passio sancti Clementis pape et martiris. —
Ibid., n° 1848.
81. (F. 206^-207). Passio sancti Crisogoni martiris. = Ibid., n» 1793
(résumé),
82. (F. 207-222). De sancta Katherina. = Ibid., n» 1672.
83. (F. 222-223). Passio S. Pétri Alexandrie episcopi. = Ibid.,
n° 6696 (abrégé).
84. (F. 223-223^). Passio sanctorum Saturnini et aliorum marti-
rum, = Ibid., n« 7501.
85. (F. 223^-227). Passio sancti Grisanti martiris et Darie virgi-
nis. = Ibid., n" 1787 (sans le prologue).
86. (F. 227^-232). De dedicatione ecclesie (1).
87. (F. 232-233). Passio duorum Ewaldorum. = BHL., n° 2805.
88. (F. 233-238). Vita S. Huberti tungrensis episcopi. = Ibid.,
n° 4000 (sans le prologue).
89. (F. 238-239V). De sanclo lacobo interciso. = Ibid., n°4101.
90. (F. 240-241^). De prescntatione béate Marie virginis. Inc. In
principio voluminis regum legimus quod Anna uxor Hclchane.
Parchemin; 241 feuillets; O-.SS X 0-27; XV» siècle (1465), car on lit f. 239' :
Iste liber pertinel fralribus monasterij Sancti Pauli dicli Hubee vnUis in Zonia iuxla
Bruxcllam. Qui et scriplus esl in eodem monasterio ar finilus anno Domini
M''.CCCC". Ixv in oclava sancti lohannùi evangelùlc. Per manus fratris lohnjinis
Back presbiteri donali (2). Oratepro eo. Deux colonnes; initiales rouges et bleues.
F. 1 et f. 241", l'estannpille rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de
Paris. Demi-reliure moderne; dos en maroquin rouge avec le titre doré /oanni*
Back. Legenda Sanctorum anno 1465 (3).
3132. (207-8, 98-100, 206). — Passionale. En trois volumes.
Tome premier (n« 207-8).
1. (F. 1^). Nomina sanctorum in hoc passionali contentorum.
2. (F. 2-2v). Calendrier (mai-décembre).
3. (F. 3-9v). Vita S. Basilii episcopi. = BHL, n° 1023. Le prologue
manque.
4. (F.9V-18V). Vita S. Fulgentii. = Ibid., n^ 3208.
5. (F. 16^-21). Passio sanctae Martinae. = Ibid., n» 5588.
6. (F. 21-28). Vita S. Mauri abbatis. = Ibid., n» 5773.
7. (F. 28-28V). Passio S. Goncordii martyris. = Ibid., n" 1906.
(1) Legenda aurea, cap. 182.
(2) Au sujet de Jean Back, voir Bollandiani, Ànecdota ex codicibus lohannis
Gielemans, p. 284.
(3) Voir Cat. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p. 97-108.
VIES DE SAINTS EN LATIN 61
8. (F. 28^-29). Passio S. Secundi martyris. = BHL., n° 7559.
9. (F. 29-3 iv). Vita St«« Eufrosinae virginis. = Ibid., n" 2723.
10. (F. 31V-32V). Vita S. Genovefae virginis. = Ihid., n° 3336.
11. (F. 32V-33). Passio S. Pétri qui Balsamus dicitur. = Ibid.,
n° 6702.
12. (F. 33-44). Passio S. Theogenis martyris. = Ihid., n» 8106.
13. (F. 34-36). Vita S. Symeonis moflaclii. = Ibid., n° 7957.
14. (F. 36V-37). Passio S. Luciani martyris. = Ibid., n° 5008.
15. (F. 37-39). Passio SS. Iuliani et Basilissae martyrum. = Ibid.,
n« 4529.
16. (F. 39^-44). Passio SS. Iuliani et Celsi martyrum. = Ibid.,
n» 4529.
17. (F. 44-47^). Passio S. Pauli, primi heremite. = Ibid., n° 6596.
18. (F. 47^-52v). Vita S. Hilarii episcopi. = Ibid., iv 3886.
19. (F. 52^-55). Vita S. Felicis quam scripsit Beda presbyter. ==
Ibid., n° 2873. Le prologue manque.
20. (F. 55-59V). Vita S. Fursei. = Ibid., w 3209.
21. (F. 61^-62^). Passio S. Pontiani martyris. = Ibid., n° 6891.
22. (F. 62^-64). Passio S. Diodori et Mariniani martyrum. = Ibid.,
n° 2164.
23. (F. 64-73). Passio S. Sebastiani martyris. = Ibid., n" 7543.
24. (F. 73-75). Passio S^^^ Agnetis martyris, = Ibid., n° 156.
25. (F. 16-15"). Passio SS. Fructuosi, Auguri et Eulogii diacono-
rum. = Ibid., n° 3197.
26. (F. 15^-11^). Passio S. Vincentii martyris. = Ibid., n° 8628.
27. (F. 77V-81V). Passio S. Anastasii martyris. = Ibid., n° 409.
28. (F. 81^-82). Passio trium fratrum [Claudii, Asterii, NeonisJ. =
Ibid., n° 1829.
29. (F. 82-83V). Passio S. Babillae episcopi. = Ibid., n° 889. Des.
mutil. Volumus Babill.... (1).
30. (F. 84-89). [Vita S*''"^ Brigidae]. = Ibid., n" 1456. Inc. mutil...
sedit cum cognatis.
31. (F. 89-92). Passio S. Blasii martyris. = Ibid., nP 1370.
32. (F. 92-92V). Passio S. Antonini martiris. = Ibid., n" 572.
33. (F. 92V-94V). Passio S*^« Agathae. = Ibid., n° 135.
34. (F. 94^-97). Passio S. Vedasti confessoris. = Ibid., rf 8506.
35. (F. 97-98^). Vita sancti Amantii episcopi. = Ibid., n" 351. Le
prologue manque.
(1) Il manque ici seize feuillets, 81-96 de l'ancienne pagination. D'après l'index,
ces feuillets contenaient la fin de la Passion de S. Babylas, la Passion de S. Poly-
carpe, celle de» SS. Thyrse et Galien et le commencement de la Vie de
S*« Brigitte.
62 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
36. (F. 98^-100). Passio SS. Valentini presbiteri, Asterii, Audifax
et Abbacuc et Marthae martyrum. = BUL., n° 8463.
37. (F. 100-101^). Passio S. Valentini episcopi. = IbkL, n<» 8460.
38. (F. 101^-104). Passio SS. Fauslini et lovitae marlirum. = Ibid.,
n» 2837.
39. (F. 104-105'). Passio S^"^ luiianae virginis. = Ibid,, n» 4522,
avec le prologue.
40. (F. 105^-106^'). Passio S. Phileae episcopi. = Ibid., n° 6799.
41. (F. 106^-107^). Passio St''^ Dorotheae virginis. = Ibid., n" 2323.
42. (F. 107^-108^'). Passio S. Thcophili martyris. = Ibid., n" 2323.
43. (F. 108»-109). Passio S«« Eulaliae virginis. = Ibid,, n» 3693.
44. (F. 109-109'). Passio S. Sereni martyris. = Ibid., n" 7595.
45. (F. 109»-110^). Sermo de sancto Mathia apostolo. Inc. Cum
praeclara beati Mathiae festivitas per annui cursus revolutionem se
repraesentat, maximae iucundilatis gaudia merito nobis multiplicat.
46. (F. 110-113). Passio SS. Montani et Gemelii martyrum. =
BHL., n° 6010.
47. (F. 113-114). Passio S. Nestoris episcopi et martyris gloriosi. =
Rid., n" 6068.
48. (F. 114-115'). Vita S. Albini confessons. = Ibid., n*> 234, sans
prologue. Des. mut il. (n' 14 initio) fiebat insolentia de... (1).
49. (F. 116-117). [Vita S. Foce]. = Ibid.. n» 6838. Inc. mutil
probatam amare sententiam.
50. (F. 117-118'). Passio SS. Perpetuae ac Felicitalis. = Ibid.,
n° 6635.
51. (F. 118-120'). Passio SS. Philemonis, Apollonii sociorumque
eorum. = Ibid., n» 6803.
52. (F. 120'-122). Vita beati Athali abbatis. =lbid., n" 742.
53. (F. 122-124). Passio quadraginta martyrum. = Ibid., n° 7539.
54. (F. 124-130). Vita S. Gregorii papae. = Ibid., n» 3640.
55. (F. 130-131'). Passio S. Pyonii martyris. == Ibid., n» 6852.
56. (F. 131'-132). Passio S. Alexandri martyris. = Ibid., n«>280.
57. (F. 132-138). Vita S. Heriberti Coloniensis archiepiscopi. =
Ibid., n" 3827.
58. (F. 138-141'). Vita St*« Gerthrudis virginis. == Ibid., n° 3490.
59. (F. 141'-142'). Miracula S*»» Gerthrudis virginis. = Ibid.,
n° 3399.
60. (F. 142'-143). Vita S. loannis Penarim. = Ibid., n» 4420.
61. (F. 143-148). Vita S. Guthberti episcopi. = Ibid., n" 2019, sans
le prologue.
62. (F. 148-149). Passio S. Theodoreti martyris. = Ibid., n« 8074.
(1) Deux feuillets manquent ici, les feuillets 129 et 130 de l'ancienne pagination.
VIES DE SAINTS EN LATIN 63
63. (F. 149V-150V). Passio S. Pygmenii martyris. = BHL., n« 1322.
64. (F. 150-165). Vita S. Ludgeri episcopi. = Ibid., n"494â.
65. (F. 165-167). Passio S^»® Mariae sororis S^''^ Teclae martyris. =
Ibid., n° 5422.
66. (F. 167-168). Passio S. Achaici martyris. = Ihid., n» 25.
67. (F. 168-172). Vita S. Walarici. = Ibid., n° 8762; le prologue
manque.
68. (F. 173-176). Vita S. Mariae Egyptiacae. = Ibid,, n» 5417, sans
le prologue.
69. (F. 178-183). Passio S^^e Theodosiae virginis. = Ibid., n» 8090.
70. (F. 183-185). Vita S. Lupi Senonicae urbis episcopi. = Ibid.,
n° 5083.
71. (F. 185-190V). Vita S. Ambrosii episcopi. = Ibid., n° 377.
72. (F. 190^-191). Passio S. Hyrenei episcopi. = Ibid., n'' 4466.
73. (F. 191V-192V). Vita S. Fronlonii monachi. = Ibid., n° 3189.
74. (F. 192^-194). Passio S. Eleutherii episcopi et Anciae matris
eius. = Ibid., n» 2451.
75. (F. 194-195). Passio S. Yppopodii Lugdunensis.=iè*U, n°2574.
76. (F. 195-197V). Passio S. Georgii martiris. = Ibid., n» 3388.
77. (F. 197^-198^). Passio S. Alexandri martiris. = Ibid., n« 279.
78. (F. 198^-199'). Passio S. Marci evangelistae. = iôîW., nn^^ 5274
et 5276.
79. (F. 199V-200V). Vita S. Victorini. = Ibid., n° 7661.
80. (F. 200V-201). Vita S. Severini. = Ibid., n° 7663.
81. (F. 201-203V). Vita S. Richarii presbyteri. = Ibid., n^ 7224.
82. (F. 203V- 204v). Passio S. Torpetis martyris. = Ibid., n° 8305.
83. (F. 204V-206V). Passio SS. Ananiae et Pétri. = Ibid., n" 397.
84. (F. 206^-207^). Passio S. lacobi apostoli fralris Domini. = Ibid.,
n» 4089.
85. (F. 207v). Vita S. Philippi apostoli. = Ibid., n° 6814.
86. (F. 208V-210V). Vita S. Walburgis virginis. = Ibid.,xi° 8766.
87. (F. 210-21 Iv). De inventione S. crucis. = Ibid., n° 4171.
88. (F. 211V-213V). Passio SS. Alexandri, Eventii et Theodoli. =
Ibid., n» 266.
89. (F. 213^-215). Passio S. Quiriaci episcopi qui crucem Domini
invenit. = Ibid., n° 7024. La première partie de la pièce, soit les
nn°8 1-14, manque.
90. (F. 215-215^). Passio S. Floriani martyris. = Ibid., n° 3055.
91. (F. 215V-217). Passio SS. Mariani et lacobi. = Ibid., n" 131.
92. (F. 217-217V). Passio St=»« Domitillae virginis. =-- Ibid., n° 2257.
93. (F. 217V-218V). Passio S. Victoris martyris. = Ibid., n°8580.
94. (F. 218V-219V). Passio SS. Victoris et Goronae. = Ibid., n" 8561.
95. (F. 219V-220). Passio SS.GordianietEpymachi. = i6/d,no3612.
64 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
96. (F. 220-220^). Vita S. Beali marlyris. = BHL., n" 1065.
97. (F. 220^-222). Passio S, Victoris martyris. = Ibid., n° 8570.
98. (F. 222-224). Passio SS. Simplicii, Faustini et Anlimi. = Ibid.,
nn°«564ct561.
99. (F. 224-224^). Passio S. Pancratii marlyris. = 26/V/.,no6421.
100. (F. 224^-227). Passio SS.Nerei et Achillei et alioruni. = Ibid.,
n° 6058, avec omission des nn°« 21-25.
101. (F. 227-229^). Passio S. Gengulfi marliris. = Ibid., n° 3328.
102. (F. 229^-230^'). Passio SS. Victoris et Goronae. = Ibid.,
n° 8560.
103. (F. 230^-231). Vita S. Orienlis episcopi. — Ibid., n° 6345.
104. (F. 231-231^). Passio SS. Pétri, Andrcae, Pauli et Dyonisiae
virginis. = Ibid., n° 6716.
105. (F. 231V-231V). Passio S. Peregrini martyris. = Ibid., n» 6623.
106. (F. 231^-233). Passio S»»*» Potentianae virginis. = Ibid.,
n° 6991.
107. (F. 233-233^). Passio S. Zenonis et filii eius. = Ibid., n" 1912,
108. (F. 233^-234^). Passio SS. Donaliani et Rogatiani marty-
rum. = Ibid., n" 2275.
109. (F. 234^-236). Passio S. Urbani papae et martyris. = Ibid.,
n" 8372.
110. (F. 236-241*). Vita S. Germani Parisiaeae urbis episcopi. =
Ibid., n- 3^8.
111. (F. 241^-243^). Vita S. Maximini Treverorumarchiepiscopi.=
Ibid., n° 5824. Le prologue manque.
112. (F. 243^-244). Passio S. Suiberti episcopi et marliris. = Ibid.,
n" 7938.
113. (F. 244-245). Passio SS. martyrum Canti, Gantiani et Gantia-
nillae virginis. =^ Ibid., n" 1544.
114. (F. 245-248), Vita S. Symeonis monachi apud Treverim quie-
scentis. = Ibid., n° 7963, sans le prologue.
115. (F. 248-249V). Passio SS.Marcelli et Pétri martyrum. = Ibid.,
n° 5231.
116. (F. 249^-251^). Passio sanctorum XL et VIII martyrum. =
i6ic?.,n° 6389(1).
117. (F. 251^-253). Passio S. Herasmi martyris. = Ibid., n° 2578.
118. (F. 253-254). Passio SS. martyrum Pergentini et Laurentini
fratrum. = Ibid., n° 6632.
119. (F. 254-255). Passio S. Bonifatii martyris. = Ibid., n" 1413.
120. (F. 255-262). Vita S. Bonifatii Moguntinae civitatis archi-
episcopi. = Ibid., n° 1400.
(1) Voir cependant Calai, cod. hagiogr. lat. biblioth. reg. Bruxell., 1. 1, p. 154.
VIES DE SAINTS EN LATIN 65
121. (F. 262v). Passio S. Procopii martyris. = BHL., n«6949.
122. (F. 262V-263V). Passio S. Potiti pueri et martyris. = Ibid.,
n° 6908.
123. (F. 263^-264v). Passio S. Faustae virginis. = Ibid., n« 2834.
124. (F. 264v). Passio SS. Polieuti, Gandidiani et Filoromi mar-
tyrum. = Ibid., n° 6888.
125. (F. 264V-267). Passio SS. Speleusippi, Eleusippi et Meleu-
sippi. = Ibid., n" 7829.
126. (F. 267-268). Passio S. Macharii et Eugenii. = Ibid., n° 5103.
127. (F. 268-268^). Passio sanctorum XXXV martyrum. = Ibîd.,
n«6584.
128. (F. 268^-271). Provinciale continens nomina omnium dioce-
sum per universam christianitatem et quae quibus ecclesiis suffra-
gentur (1).
Tome deuxième (n° 98-100).
Sur le premier plat intérieur Nomina sanctorum in hoc passionali.
1. (F. Iv). Calendrier pour les mois de juin à septembre.
2. (F. 2v-3v). Vita S. Medardi episcopi et confessoris. = BHL.,
n" 5864.
3. (F. 3v-4v). Passio SS. martyrum Primi et Feliciani. = Ibid.,
n« 6922.
4. (F. 4v-5v). Passio SS. Basilidis, Trophidis et Mandalis marty-
rum. = Ibid., n» 1019.
5. (F. 5v-7v). Passio S. Barnabae apostoli. = Ibid., n° 985.
6. (F. 7^-8^'). Passio Nazarii discipuli S. Pétri apostoli. = Ibid.,
n° 6039. Le prologue manque.
7. (F. 8^). De inventione eorumdem martyrum. = Ibid., n^ 6050.
8. (F. 8v-9). Passio S. Viti martyris. = Ibid., n" 8715.
9. (F. 9-10). De translatione S. Viti martyris. = Ibid., n" 8720.
10. (F. 10-1 Iv). Vita S. Aviti presbyteri. =^ Ibid., n° 879.
11. (F. 11V-12V). Vita S. Marinae virginis. = Ibid., n° 5528.
12. (F. 12V-13V). Passio SS. Gervasii et Prothasii martyrum. =
Ibid., n» 3514.
13. (F. 13^). Epistola S. Ambrosii ad sororem suam de inventione
eorumdem martyrum. = Ibid., np 3513.
14. (F. 13^-16). Passio S. Albani martyris Magontiensis. == Ibid.,
n°8110.
15. (F. 16-18)). Vita S. Eustasii confessoris. = Ibid., n» 2773.
(1) Voir, au sujet de ce provincial, l'article de D. Rattinger S. I. dans VHisto-
risches Jahrbuch, t. II, 1881, p. 24 sqq. Cf. Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg.
BruxclL, 1. 1, p. 135, note 1.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 5
66 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
16. (F. 18-19^). Vita S. Paulini episcopi et confessons. = BHL.,
r\^ 6558.
17. (F. 19^-20). Relatio S. Gregorii papae do eodem. = Ihid.,
ii"6560.
18. (F. 20-20^). Passio S*»» Mustyolae et aliorum. = Ibid., n° 4455.
19. (F. 20V-22). Passio SS. lohannis et Pauli martyrum. = Ihid.,
n" 3236 et n" 3239.
20. (F. 22-25). Passio SS. scptem Dormientium. == Ibid., n" 2315.
21. (F. 25-28). Passio SS. apostolorum Pétri et Pauli. = Ibid.,
n°« 6657 et 6658.
22. (F. 28-36^). Passio S. Pétri apostolorum principis. = Ibid. ,
n° 6663.
23. (F. 36'-38'). Passio S. Pauli apostoli. = Ibid., n» 6570.
24. (F. 38^-41). Epistola S. Clementis ad lacobum apostolum. =•
PG., t. II, col. 31-56.
25. (F. 41-49^). Vita S. Martialis discipuli beati Pelri apostoli. =
BHL., n° 5552.
26. (F. 49^-51). Passio SS. virginuni Fidei, Spei et Caritatis. =»
i6îW.,n»2971,
27. (F. 51-55). Vita S. Karelephi presbyteri. = Ibid., n» 1568.
28. (F. 55-56). Passio SS. martyrum Processi et Martyniani. =
Ibid., n° 6947.
29. (F. 56-61^). Vita S. Uldalrici episcopi et confessons. = Ibid.,
n° 8362. Le prologue manque.
30. (F. 61^-65^). Vita S. Goaris confessons. = Ibid., n° 3566.
31. (F. 65^-70). Libellus miraculorum beati Goaris confessons et
de translatione eius. = Ibid., n" 3567.
32. (F. 70V-73). Passio S. Kyliani martyris. = Ibid., n" 4661.
33. (F. 73-73V). Passio S. Cyrilli episcopi. = Ibid., n« 2070.
34. (F. 73^-74). Passio St«« Anatholiae virginis. = Ibid., n" 418.
35. (F. 74-76). Vita S. Paterniani episcopi. = Ibid., n» 6472.
36. (F. 76^-77). Passio S*" Felicitatis VIIt«°» que filiorum eius. =
Ibid., n" 2853.
37. (F. 77-78). Passio SS. virginum Rufmae et Secundinae. =
Ibid., n° 7259.
38. (F. 78-80). Passio S. Hermagorae episcopi. = Ibid., n" 3841.
39. (F. 80-81 V). Passio S. Eugenii episcopi et martyris. = i^/t/.,
n° 2680.
40. (F. 81V-84). Vita St=»e Margaretae virginis. = Ibid., n" 5303.
41. (F. 84-86). Passio SS. martyrum Cirici et lulittae. = Ibid.,
nM809.
. 42. (F. 86-88^). Passio S. Agylolphi Coloniensis archiepiscopi. =^
Ibid., n° 145.
VIES DE SAINTS EN LATIN 67
43. (F. 88V-89V). Vita S. Alexis confessons. = BHL., n" 286.
44. (F. 89^-90). Vita S^»" Praxedis virginis. = Ibid., n° 6920.
45. (F. 90-92^). Vita S^^^ Mariae Magdalenae. = Ibicl., n» 5439.
46. (F. 92^-94). De translatione eiusdem. = Ibid., n" 5490.
47. (F. 94-94V). Miracula St^« Mariae Magdalenae. = iè/d, nn°« 5481
et 5482.
48. (F. 94^-97). Passio S. Apollinaris discipuli S. Pétri apostoli. =
Ibid., n° 623.
49. (F. 97-100). Passio S^^^ Grystinae virginis. =- Ibid., n« 1748.
50. (F. 100-101^). Passio S. lacobi apostoli fratris S. lohannis evan-
gelistae. = Ibid., n^ 4057.
51. (F. 101^-103). Translatio eiusdem. == Ibid., n° 4067.
52. (F. 103-104^). Passio S. Ghristophorimartyris. = i6/t?.,n° 1768.
53. (F. 104^-106). Vita sanctissimae Glodesindis. = Ibid., n'»3563.
54. (F. 106-109). Passio S. Pantaleonis martyris. = Ibid., n° 6436.
55. (F. 109). Passio S. Felicis papae et martyris. = Ibid., n° 2857.
56. (F. 109-109^). Passio SS. Simplicii, Faustini et Beatricis. =
76/t;.,n'>7790.
57. (F. 109^-1 lOv). Vita S. Lupi episcopi et confessoris. = Ibid.,
no 5087.
58. (F, llOv-lUv), Passio S^"^ Seraphiae virginis. = Ibid., n° 7586.
59. (F. 111V-112V). Passio SS. Abdon et Sennen. = iè/(?.; nno« 6884
et 6.
60. (F. 113-113V). Passio SS. virginum Florae etLucillae. = Ibid.,
n° 5017.
61. (F. 113^-118^). Vita S. Germani Autisidiorensis episcopi. =
Ibid., n° 3453.
62. (F. 118V-120). Passio S. Felicis martyris. = Ibid.,^ 2865.
63. (F. 120-122^). Passio S. Stephani papae et martyris. = Ibid.,
n° 7845.
64. (F. 122^-123^). De revelatione SS. Stephani prothomartyris,
Nicodemi, Gamalielis atque Abibon. = Ibid., n° 7851.
65. (F. 123^-125). Translatio eiusdem prothomartyris Stephani qua-
liter ab Hierosolimis Gonstantinopolim devectus sit. = Ibid., n° 7858.
66. (F. 125-126^). Translatio eiusdem prothomartyris de Gonstan-
tinopoli ad urbem Romain. = Ibid., n° 7882.
67. (F. 126^-129^'). Relatio de miraculis eiusdeni prothomar-
tyris. = Ibid., n° 7873.
68. (F. 129^-130). Passio S. Memmii martyris. = Ibid., n° 5908.
69. (F. 130-131). Passio SS. Sixti et sociorum eius. = Ibid.,
n<'7806.
70. (F. 131-131V). Passio SS. marlyrum lusti et Pastoris. = Ibid.,
n° 4595.
68 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
71. (F. 131^-134^). Passio SS. Donati episcopi et Hilarini mona-
chi. = i^//L.,n°2294.
72. (F. 134^-136^). Conversio et passio S^"** Afrae martyris cum
sociis suis. = Ibid., n° 108.
73. (F. 136V-138). Passio S. lustini presbyteri et socioriim eius. =
Ibid., n" 4583.
74. (F. 138-140). Passio S. Cyriaci sociorumque eius. = Ibid.,
n<'2056.
75. (F. 140-141^'). Passio S. Laurentii martyris et levitae. = Ibid.,
n*' 4756.
76. (F. 141^-142^). Vita S. Gaugerici episcopi. = Ibid., n° 3287.
77. (F. 142^-143^'). Passio S*''^ Susannae virginis. = Ibid., n" 7937.
78. (F. 144-148). Sernio in assumptione beatae Dei genitricis Mariae.
79. (F. 148-148*'). Sermo de Domina noslra Maria (1),
80. (F. 148^-151). Vita S. Arnulphi Metensis episcopi. = i6/rf.,n°689.
81. (F. 151-152). Passio S. Agapiti martyris. = Jbid., n» 125.
82. (F. 152-155). Vita bealissimi Philiberli abbatis. =- Ibid., n" 6805.
83. (F. 155-156). Passio S. Privati martyris. = Jbid., n« 6932.
84. (F. 156-157). Passio S. Simphoriani martiris. = Ibid., n» 7967.
85. (F. 157-158). Passio SS. Tymothei et Apollinaris martyrum. =
Ibid., n° 8297.
86. (F. 158-159*). Passio S. Barlholomei apostoli. = Ibid., n^ 1001.
Des. mutil. tu es qui everlisli fratrem...
87. (F. 160-160*). [De S. Bibiano episcopo et confessore Santonis
in Gallia]. = Ibid., n° 1324. Inc. mutil cognoscens pedibus beatis-
simi Bibiani.
88. (F. 160V-161). Passio S.Iuliani martyris. = i6î</., n° 4540.
89. (F. 161-163*). De revelatione capitis S. lohannis Baptistae. =
Ibid., n" 4290. Le prologue manque.
90. (F. 163*'- 164'). Relatio de inventione et translatione capitis
S. lohannis Baptistae. = Ibid., n° 4294.
91. (F. 164^-165). Passio St«« Sabinae virginis. = Ibid^n" l^ffl.
92. (F. 165-166V). Vita S. Savinae virginis. = Ibid., n^ 7411.
93. (F. 166V-167). Passio SS. Felicis et Adaucti. = Ibid., n" 2880.
94. (F. 167-168*^). Vita S. Paulini Trevirorum archiepiscopi. =
Md., n° 6563.
95. (F. 168*'-170*'). Vita sanctissimi Egidii abbatis. = Ibid., n" 93.
96. (F. 170*^-171). Vita S. lusti episcopi et confessons. = Ibid.,
n«4599.
(1) Voir, pour ces deux sermons, C<ilal. cod. hag. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1,
p. 39.
VIES DE SAINTS EN LATIN 69
97. (F. 171-172V). Passio S. Antonini martyris. = BIIL., n° 572.
Le prologue manque.
98. (F. 172-173^). Passio S. Marcelli martyris. == Ibicl, n° 5245.
99. (F. 173-175V). Vita S. Evorlii epi.copi. = Ibid., n° 2799. Le
prologue manque.
100. (F. 175^). Praefatio S. Iheronimi presbyteri ad Eustochium
virginem de nativilate S^"'' Mariae virginis. = FL., t. XXX, col. 297.
lOL (F. 175V-176V). Sermo de nativitate eius. = i^2(^., col. 298-305.
102. (F. 176V-180V). Passio S. Adriani martyris. — 7^i/"L., n° 3744.
103. (F. 180^-181^). Passio SS. Gorgonii et Dorothei martyrum. ==
i6/(^.,n°3617.
104. (F. 181^-186^). Vita S. Corbiniani episcopi et confessons. =
Ibid., n° 1948.
105. (F. 186^-187). De exaltatione sanctae Grucis. = Ibiâ., n° 4178.
106. (F. 187-187^). Relatio de passione imaginis Domini. = Ibid.,
n° 4228.
107. (F. 187^-189^). Libellus Athanasii archiepiscopi Alexandrinae
urbis de passione imaginis Domini qualiter crucilîxa est in urbe quae
Beritus dicitur. = Ibid., n° 4228.
108. (F. 189V-191). Passio S. Gornelii papae et martyris. = Ibid.,
n° 1963.
109. (F. 191-192^), Passio S. Gypriani episcopi et martyris. = Ibid.,
n» 2043.
110. (F. 192v-194^). Passio S*"« Eufemiae virginis. = Ibid., n" 2709.
111. (F. 194^-196^). Passio SS. Luciae et Geminiani martyrum. =
Ibid., li^m^h.
112. (F. 197-201^). Passio S. Lamberti episcopi et martyris. =
Ibid., n" 4686.
113. (F. 201-202). Passio S. Ferreoli martyris. = Ibid., n° 2911.
114. (F. 202-203^). Passio S. lanuarii episcopi et martyris socio-
rumque eius. = Ibid., n" 4115.
115. (F. 203-204V). Miracula eiusdem. = Ibid., n^ 4139.
116. (F. 204v-205v). De translatione S. lanuarii episcopi et mar-
tyris. = Ibid., n° 4140.
117. (F. 205^-208). Passio S. Mathei apostoli et evangelistae. =
Ibid., n° 5690.
118. (F. 208^-210). Passio SS. Mauricii sociorumque eius. = Ibid.,
n" 5737.
119. (F. 210-211). Vita S. Sollempnis episcopi et confessons. =
Ibid., n" 7816.
120. (F. 211-213V). Passio S'=>e Teclae virginis. =- Icid., n" 8020.
121. (F. 213V-215V). Vita et Passio S. Firmini episcopi et mar-
tyris. = Ibid., n° 3002.
70 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
122. (F. 215^). De Iranslatione S. Castoris. = BHL., n° 1643.
123. (F. 216-217^). Relatio de inventione reliquiarum S. Celsi con-
fessons = Ibid., n" 1720. Le prologue manque.
124. (F. 217^-220). Miracula S. Celsi confessons. = Ibid., n. 1721.
125. (F. 220-223^). Vita S. Adeheydis virginis. = Ibid., n°67.
126. (F. 223^-227). Vita S. Burgondoforae virginis. = Ibid., n" 1487.
127. (F. 227-228^). [Vita S. Bertulphi abbatisj. = Ibid., n° 1311.
128. (F. 228V-232V). Vita S^** Euphraxye virginis. = Ibid., n° 2718.
129. (F. 232^«>233^). Vita S. Roberti Worniacensis episcopi. = /6irf.,
n° 7392.
130. (F. 233V.234). Passio SS. Rufini et Valerii martyrura. = Ibid.,
n" 7373.
131. (F. 234). Passio S*'« Symphorosae et seplem filiorum oius. ==
Ibid., l'en.
132. (F. 234^). Passio SS. Sysinnii, Marlyrii et Alexandri. = Ibid.,
n° 7796.
133. (F. 235-235V). Passio SS. Gethulii et Cerealis martyrum. =
Ibid., n» 3525.
134. (F. 235^'). Passio S. Sperati et sociorum eius. = Ibid., n° 7530.
135. (F. 235V-237). Vita S. Verenae virginis. = Ibid., n° 8541.
Tome troisième (n" 206).
Sur le premier plat intérieur, liste des Vies des saints contenues
dans le volume.
1. (F. lv-3). Calendrier.
2. (F. 3^-8). Passio SS. Cypriani et lustinae virginis. = BHL.,
n» 2047.
3. (F. 8-9^). Passio SS. Cosmae et Damiani. = Ibid., n° 1980.
4. (F. 9V-14). Passio S. Wenzlai martyris. = Ibid., n» 8226.
5. (F. 14-14^). Sermo de dedicatione basilicae S. Michaelis archan-
geli. - Ibid., n" 5948.
6. (F. 14^-22). Vita S. Remigii episcopi et confessons. = Ibid.,
nno« 7152 et 7153.
7. (F. 22-26V). Passio S. Leodegarii episcopi et martyris. = IHd.,
n° 4853, sans le prologue.
8. (F. 26V-27V). Passio SS. Caprasii et Fidei virginis. = Ibid.,
no 2928.
9. (F. 27V-30V). Passio SS. Sergii et Bachi martyrum. = Ibid.,
n" 7599.
10. (F. 30^-33^). Passio S. Philippi episcopi et martyris. = Ibid.,
n» 6835.
11. (F. 33^'). [Fragmentum Vitae S**** Pelagiae paenitentis]. = Ibid.,
n° 6605, le prologue seul.
VIES DE SAINTS EN LATIN 71
12. (F. SS^-SS^'). Passio SS. Dyonisii, Rustici et Eleuterii mar-
tyrum. = BHL., \\° 2171; le premier prologue manque.
13. (F. 38^-40^). Passio eorumdem sanclorum. = Ihid., n" 2171 (la
suite).
14. (F. 40^-42^). Passio SS. Gereonis sociorumque eius. = Ibid.,
n'>3446.
15. (F. 42^-46^). Passio SS. Taraci presbyteri et Andronici. =
Ibid., n" 7989 (la fin manque).
16. (F. 46^-47^). Vita S. Lubencii confessons. = Ibid., n° 4968.
17. (F. 47^-48^). Passio S. Galixti papae et martyris. = Ibid.,
n° 1523.
18. (F. 48^-50). Passio S. Eliphii martyris. = Ibid., n" 2481.
19. (F. 50-56). Miracula S. Galli abbatis. = Ibid., dp 3248.
20. (F. 56-57V). Vita S. Lucae evangelislae. = Ibid., n» 4973.
21. (F. 57^'-60). Passio sanctarum undecim milium virginum. ==
Ibid., nno« 8428-8430.
22. (F. 60-60V). Vita S. Severi episcopi et confessoris.= Ibid., n° 7680.
23. (F. 60v-62v). Vita S. Severini Goloniensis archiepiscopi. = Ibid.,
!!•> 7647.
24. (F. 62V.63V). De translatione eiusdem. = Ibid., no 7648.
25. (F. 63V-64V). Vita S. Venantii abbatis. = Ibid., n" 8556.
26. (F. 64^-66). Vita S. Fronti. = Ibid., n° 3182.
27. (F. 66-67). Passio S. Miniatis martyris. = Ibid., n'' 5966.
28. (F. 67-68^). Passio S.Cesarii diaconi et martyris.=ièîflf.,n° 1511.
29. (F. 68v-72v). Passio S. Benigni presbyteri et martyris. = Ibid.,
n«1155.
30. (F. 72v-75v). Passio SS. Eustachii ac sociorum eius. = Ibid.,
n° 2760.
31. (F. lh^-11^). [Miracula S. Pirminii episcopi]. = Ibid., n° 6858.
32. (F. 77V-80V). Vita S. Leonardi confessons. = Ibid., n° 4862.
33. (F. 80^-94). Vita et actus S. lohannis episcopi Alexandrini. =
Ibid., n« 4388.
34. (F. 94-95). Vita S. Guniberti Goloniensis archiepiscopi. = Ibid.,
no 2017.
35. (F. 95-96V). Vita S. Paterni episcopi. = Ibid., n» 6478, sans le
prologue.
36. (F. 96^-97). Passio S. Felicis martyris. = Ibid., dP 2885.
37. (F. 97-99V). Vita S. Magni monachi. = Ibid., n» 6386, sans le
prologue.
38. (F. 99^^-101^). Vita S. Aniani episcopi. = Ibid., no 473.
39. (F. 101V-103V). Vita S. Florini confessons. = Ibid., nP 3064.
40. (F. 103^-105^). Passio SS. Romani, Ysici, Baralae et Venantis
martyrum. = Ibid., n" 7304.
72 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
41. (F. 105^-106). Vita S. Simplicii Augusludunensis episcopi. =
7?J/L.,n»7787.
42. (F. 106-111). Passio S*»* Geciliae virginis etmarlyris. = Ibid.,
n° 1495.
43. (F. 111-112). Passio S. Longini rnilitis et marlyris. = Ibid.,
no 4965.
44. (F. 112-114). Passio S. Petri Alexandrini episcopi. = Und.,
n" 6696.
45. (F. 114-122). Passio S'"« Kalharinac virginis et martyris. =
Ibid., n® 1663 (le prologue manque).
46. (F. 122-123). Passio S. Saturnini episcopi et martyris. = Ibid.^
n" 7495 (sans le prologue).
47. (F. 123-127). Passio SS. Crisanti et Dariae virginis. = Ibid.,
n» 1787.
48. (F. 127-127^). De translatione eorundem martyrum. = Ibid.,
n" 1793.
49. (F. 127^-128^). Passio SS. Ferreoli presbyleri et Ferrucionrs
diaconi. = Ibid., n» 2903.
50. (F. 128V-129V). Passio S. Pelagii martyris. = Ibid., n» 6615.
51. (F. 129V-132). Passio S. Ferrucii martyris. == Ibid., n" 2914.
52. (F. 132-137^). Miracula S. Andreae apostoli. = Ibid., n- 430.
53. (F. 137v-139^). Passio eiusdem. = Ibid., n" 428.
54. (F. 139V-140V). Passio SS. Amsani et Maximac. = Ibid., n" 515.
55. (F. 140^-141^). Passio S""" Barbarae virginis. = Ibid., n» 913.
56. (F. 141V-144V). Vita SS. Eucharii, Valerii et Materni. = Ibid.,
nn°« 2655 et 2656.
57. (F. 144^-145^). Passio SS. Fusciani et Victorici martyrum. =
Ibid., n" 3226.
58. (F. 145V-148*). Vita S^^^ Odiliae virginis. = Ibid., n° 6277.
59. (F. 148^-151^). Passio S. Ignacii martyris. = Ibid., n» 4259.
60. (F. 151-152). Passio S. Gregorii Spoletani. = ibid., n» 3677.
61. (F. 152-155V). Passio S. Thomae apostoli. = Ibid., n» 8136.
62. (F. 155^-157). Passio S**® Victoriae virginis et martyris. = Ibid.,
n° 8591.
63. (F. 157-159^). Passio S'^« Anastasiae virginis et martyris. =
Ibid., n» 1795.
64. (F. 159^-162). Passio Theodotae et trium filiorum eius. = Ibid.,
n° 8093.
65. (F. 162-165^). Passio S*^® Eugeniae virginis et Prothi et lacincti
eunuchorum. = Ibid., n° 2667.
66. (F. 165V.178). Vita beati Silvestri. = Ibid., nn»» 7725-7728.
67. (F. 178-179). Passio St»« Columbae virginis et martyris. = Ibid.,
no 1893.
VIES DE SAINTS EN LATIN 73
68. (F. 179-184). Vita et miracula S^^^ Liobae virginis. = BHL.,
n» 4845 (sans le prologue).
69. (F. 184-185^), Passio S. Sabini episcopi et martyris. = lUd.,
n° 7451.
70. (F. 185^-190^). Passio S. Livini episcopi et martyris. = Ihid.,
n° 4960.
71. (F. 190^-191^'). Passio S. Edmundi régis et martyris. = Ibid.,
n" 2392 (sans le prologue).
72. (F. 191v). Miraculum S. Thomae apostoli. = Ibid., n^ 8146.
Parchemin; 271, 237 et 191 feuillets; 0%49 X 0™,344; XIIP siècle; deux colonnes;
superbes lettrines en toutes couleurs à entrelacs. Les deux premiers volunaes ren-
ferment quelques miniatures assez grossières; dans le premier volume (n° 207-8),
il y a, f. 16% une miniature représentant S'* Martine ; f. f. 32", S. Pierre Abselamus ;
f. 22", S. Béat. Dans le tome deuxième (n° 98-100), on voit f. 13", une miniature de
S. Ambroise; f. 29, S. Pierre; f. 49", les SS'<=' Foi, Espérance et Charité; f. 51.
S. Carilephe; f. 78, S. Hermagoras; f. 122", S. Etienne ; f. 140, S. Laurent ; f. 151,
S. Agapit; f. 165", S''' Sabine; f. 175", la S*° Vierge. L'estampille rouge, aux
faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris se trouve sur le premier et le
dernier feuillet de chaque volume. Le premier a une reliure moderne, les deux
autres ont gardé leur reliure du XV* siècle, ais de bois recouverts de peau de truie
estampée ; restes de fermoirs en cuivre (1).
3133. (298-306). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-12V). Vita S. Hugonis Graeianopolitani. = BHL., dP 4016.
2. (F 13-27). Vita S. Anselmi Belicensis episcopi. = Ibid., n'' 560.
3. (F. 27v-36^). Vita S. Stephani Dyensis episcopi. = Ibid., n° 7903.
4. (F. 37-39^). Tractatus magistri Arnoldi de nova villa (2).
5. (F. 40-75^). ïraclatus de origine et veritate perfectae religionis
ad defendendum ordinem Cartusiensem (3).
6. (F.75V-81). Addicio seusupplecio prescriptispeculiCartusiani(4).
7. (F. 82-111). [Spéculum Garthusianum] (5).
8. (F. 111-113). Scripta egregii sacre pagine doctoris magistri
loHANNis Gerson caucellarii parisiensis contra impugnantes ordinem
Garthusiensem (6).
(1) Voir au sujet de ces volumes, Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell.,
1. 1, pp. 135-181, 23-90, 108-134; Acla SS., Novembr. 1. 1, p. 201.
(2) Publié dans Opéra Ârnoldi, Bâle, 1585, 1. 1, n° 45.
(3) Cf. Petreius, Bibl. Carlh., p. 121 ; Bossetus a monte regau, Syllabus scriplo-
rum Pedcmontis, p. 250.
(4) Une note en marge dit : Haec suppletio addenda est ad finem secundae partis.,
fol. 102.
(5) Par son contenu ce Spéculum ressemble à la Brevis historia ordinis Carlhu-
sicnsis publiée par Martene, Amplissima collectio, t. VI, p. 151-216. Cf. plus haut,
p. 4L
(6) Elmes du Pin, lohannis Gersonii opéra, Antverpiae, 1706, t. II, p. 711-14.
74 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
9. (F. 113-120^). Tractatus praefali magislri Iohannis Gerson de
non esu carnium Cartusiensibus admittendo (1). Des. mutil. contem-
plationis virtuli in qua felicitatem...
10. (F. 121-225). Vita B. Hugonis lincolniensis episcopi. = BHL.,
n°4018.
11. (F. 225^-226^). Miracula anle et post niorlom per eum facta. =
Ibid., n° 4020, les chapitres vi-viii.
12. (F. 226^-228^). Miracula beali Hugonis post sepulluram eius
ab eo facta. = Ibid., n» 4028.
13. (F. 228-228^). De canonizatione eiusdem sancti viri Hugonis. =
Ibid., 4029.
14. (F. 228^-229^). Translacio corporis sancti Hugonis Lincol-
niensis episcopi. = Ibid., n» 4024.
Parchemin; 2-29 feuillets; O^.SSô X 0",24; XV» siècle; deux colonnes. Le pre-
mier feuillet a une miniature représentant S. Hugues de Grenoble et ses compa-
gnons accueillis par S. Bruno ; ancienne pagination i-ccxxxix,il manque aujourd'iiui
les feuillets i, cxx-cxxxi. F. 81, on lit : Liber doimis Silve sancli Martini ordinis
Cartusiensis. Une inscription semblable : Liber domus Silve sancli Martini ordinis
Carliisiensis Cameracensis diocesis iuxla G rende mon le m in Flandria, se trouvait
naguère encore f. 1 (2), mais la reliure Ta fait disparaître. Dans cette inscription, les
mots Liber Sancli Marlini avaient été biffés et remplacés par liruxellarum. Demi-
reliure moderne.
3134. (329-41). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-19). [Passio sancti Pantaleonis]. - BHL., n° 6429.
2. (F. 19V-26). Sermo in natale sancti Pantaleonis (3).
3. (F.26-46V). Miracula sancti Pantaleonis marlyris.=i6ic?.,n'' 6445.
4. (F. 47-49V). Omelia beati Augustlni episcopi. = PL., t. XXXV,
col. 1706, n° 9; col. 1707, nMl.
5. (F. 49-50^). In festo S. Maurini abbatis et martyris. =i6ïrf.,
n" 5735, len° 1 de l'édition des Ada Sanctorum.
6. (F. 50^-53^). Sermo in natali sancti Maurini martyris. ^ Ibid.,
n" 5735, les §§ 2-4.
7. (F. 53^-67). De translatione sancti Maurini. = Ibid., n" 5735,
les §§ 4-15.
8. (F. 67-7 Iv). Relatio de passione sancti Albini martyris. = Ibid.,
n° 213.
9. (F. 72-75). Relatio quomodo eiusdem pretiosi martyris reliquiae
ad nostrum delatae sunt monasterium. = Ibid., n" 238.
(1) Publié dans Trombt, Sloria del palriarca S. Brunone e del ordine suo Cartu-
siano, t. VIII, p. cxlv-cliv.
(2) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p. 187.
(3) Cf. ibid., p. 194.
VIES DE SAINTS EN LATIN 75
10. (F. 75-76^'). Praefatio de translatione S. Albini martyris. =
BHL., n° 239.
11. (F. 76V-80). Item alia relatio de translatione sancti Albini
martyris. = Ihid., n° 239.
12. (F. 80-83). Item relatio. = Ihid., n" 239.
13. (F. 83-136V). Vita gloriosae reginae Mathildis. = Ibid., n° 5684.
14. (F. 136^-139). Testamentum ecclesiae Sanctae Caeciliae (1).
15. (F. 139-147). De constructione monasterii istius loci (2).
16. (F. 148-164). Narratio de vita S. Brunonis. = Ibid., n« 1469.
17. (F. 164v). [Versus in laudem S. Brunonis]. = Ibid., n» 1469.
18. (F. 165-231^). Vita domni Brunonis archiepiscopi. — Ihid.,
n° 1468.
19. (F. 231^-235). Testamentum domni et in Christo venerandi
Brunonis archiepiscopi Goloniensis. ^ Ihid., n° 1469, § 49.
20. (F. 235^-238). In dedicatione ecclesie sermo S. Augustini
episcopi. = PL., t. XXXIX, col. 2166.
21. (F. 238-242). Sermo beati Augustini. - Ibid., col. 2171.
22. (F. 242-260^). Omelia venerabilis viri Bede presbiteri. = PL.,
t. XCIV, col. 433-39.
23. (F. 260-264V). Visio Elysabeth de assumptione B. Mariae vir-
ginis. = BHL., n" 5355.
Parchemin ; 264 feuillets; O^.SS X O^.aS ; XIV* siècle ; deux colonnes; très jolies
lettrines à personnages représentant f, 1, S.Brunon et l'empereur; f.47, S.Augustin;
f. 50, le moine Etienne écrivant la vie de S. Maurin, f. 50', S. Maurin; f. 54, la trans-
lation de S, Maurin ; f. 68, le martyre de S. Albin ; f. 72, la translation de S. Albin;
f. 165, le moine Rotger écrivant la vie de S. Brunon ; f. 166, S. Brunon, archevêque
de Cologne; f. 203\ S. Patrocle; animaux, scènes de chasse, grotesques; ancienne
pagination, p. 1-528. F. 1 on lit : Liber sancti Pantaleonis Colonie, et Liber bibliothe-
cae sancti Pantaleonis martyris intra Coloniam ; f. 264" : Ex donis perfectus hic liber
magistri Michaelis. Le chiffre R.F., de la Bibliothèque nationale de Paris se trouve
f. 1 et f. 264v Très curieuse reliure du XVIP siècle, ais de bois recouverts de peau
de truie estampée. Sur les deux plats de la couverture, un écusson d'abbé, une
main levée tenant une rose épanouie avec un bois de cerf entrelacé. En dessous de
l'écusson, on lit la devise Terrel et allicit et il y a la date de 1675 et les initiales
JE. It. c'est-k-dire jE[gidius] R[omanus]
A. P. A[bbas] P[antaleonis].
ou Égide Rômer (3), qui fut abbé de Saint-Pantaléon à Cologne de 1646 à 1684 (4).
(1) Édité dans M. Lacomblet, Urkundenbuch fiir die Geschichte des Niederrheins,
t. I,p. 60, n°105.
(2) Diplôme de S. Brunon, évêque de Cologne, donné en 964.
(3) Cf. VON Mehring-Reischert, Die Bischofe und Erzbischôfe von Kôln, t. I,
p. 389-92.
(4) Voir au sujet de ce manuscrit, MGH., scr., t. IV, pp. 283-302, 275-79; Calai,
cod. hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL, t. I, p. 194-202; J. Van den Gheyn, Notices et
76 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3135. (409). — Passionale sanctorum.
1. (F. 1-1^). Fragment de bréviaire, XIIP siècle, neumes.
2. (F. 2). Fragment de la Vie de S. Quentin.
Les feuillets 2^-3^ sont blancs.
3. (F. 4-4^'). Prohemium in opus sequens scilicet passionale san-
ctorum et sanctarum.
4. (F. 5-6). Tabularis directio per modum kalendarii. — Calen-
drier de décembre à avril.
Les feuillets 6^-8^ sont blancs.
5. (F. 9-9^). Prologus in passionale sanctorum.
6. (F. 9^-13). Hystoria de quadruplici adventu Domini nostri Ihesu
Ghristi (1).
7. (F. 13-16'). De S. Andréa (2).
8. (F. 16^-18^). Vita S. Eligii episcopi et confessons. = BHL.,
n° 2474. Le prologue manque.
9. (F. 18^-24). De sancta Barbara virgine et martyre.
10. (F. 24-24V). [Miraculum S. Barbarae]. = BHL., n° 967.
11. (F. 25-28). De sancto Nycholao episcopo (3).
12. (F. 28-32). De institulione festi conceptionis beale Marie vir-
ginis (4).
13. (F. 32-32^). Item de conceplu sacratissime Marie virginis. Inc.
Honoretur a nobis dies dilcclus.
14. (F. 32^-33^ ). De sancto Euchario episcopo et confessore.
15. (F. 33^-34^). Passio sancte Eulalie virginis et martiris.= BHL.,
n° 2696.
16. (F. 34^-35). De sancto Damaso papa et confessore. = Ibici,
n° 2085.
17. (F. 35-36^). Vita sancti Autberti episcopi et confessons.
18. (F. 36V-38). [Miracula S. AutbertiJ. = BHL., nn''^ 864 et 873.
19. (F. 39-40'). De sancta Lucia virgine. = Jbid., n» 4996.
20. (F. 40'-41). Vila sancli ludoci confessons. = Ibid., n« 4511. Le
prologue manque.
21. (F. 41^-44^). Passio sancti Nychasii episcopi et martyris et
socioruni eius. = Ibid., n" 6076.
22. (F. 44'-49v). De sanclo Thoma apostolo. = Ibid., n° 8136.
23. (F. 49'-50). [Miraculum S. Thomae].
extraits des manuscrits, Bulletin de l'Académie botale d'archéologie de Belgique,
1900, p. 478.
(1) Sauf indication contraire, la plupart de ces pièces sont des abrégés.
(2) Legenda aurea, cap. 2.
(3) Ibid., cap. 3.
(4) Voir Miraculorum B. V. Mariae ... Index, Anal. Boll., t. XXI, p. 351, n» 1698.
24.
25.
26.
27.
VIES DE SAINTS EN LATIN 77
F. 50-53). Hystoria de nativitate Domini nostri Ihesu Christi.
F. 53-55). De sancta Anastasia (1).
F. 55-57). De sancto Stephano prothomartire (2).
F. 57-58^). De sancto lohanne aposlolo et evangelista (3).
F. 58^-60). De sanclis innocentibus.
F. 60-62). De sancto Thoma archiepiscopo (4).
F. 62-63). Passio sancti Sabini episcopi et sociorum eius (5).
F. 63-66V). De sancto Silvestro (6).
F. 66^-69^), Hystoria de circumcisione Domini.
F. 69^-71). Passio sancte Martinis virginis (7).
F. 71-73). Vita sancti Basilii episcopi. =- BEL., n° 1025.
F. 73-74V). Vita S. Macharii abbatis (8).
F. 74^-75^). Vita sancte Genovelfe virginis.
F. 75^'-76v). Vita S. Symeonis monachi. = BHL., if 7957.
F. 76^-79^), Hystoria de epyphania Domini.
F. 79v). Passio sancte Macre virginis.
F. 79V-84). Vita sancte Gudile virginis. = BEL., n° 3685.
F. 84-88^'). Passio sanctorum martyrum Iuliani, Basilisse et
= Ibid., n° 4536.
F. 88^-89^). Vita sancti Pauli primi heremite (9).
F. 90-91). De sancto Remigio (10).
F. 91-92). De sancto Hylario episcopo (11).
F. 92-93). Passio S. Pontiani. - BEL., n° 6892.
F. 93). Vita sancti Felicis in Pincis confessons (12).
F. 93-94V). Vita sancti Mauri abbatis (13).
F. 94^-95). De sancto Marcello papa (14).
F. 95-96^). Vita S. Fursei abbatis et confessoris. = BEL.,
1) Legenda aurca, cap. 7.
2) 76irf.,cap. 8.
'3) Ibid., cap. 9.
4) Ibid., cap. 11.
5) Cf. BHL., n»7451sqq.
6) Legenda aurea, cap. 12.
7) Cf. BHL., n» 5587.
;8) Legenda aurea, cap. 28.
;9) Cf. fi//L.,*n°6596.
lOj Legenda aurea, cap. 16.
11) /6id.,cap. 17.
12) /&id.,cap.l9.
13) Cf. //ffL.,n<>5772.
14) Cf. ibid., n''5234.
15) Legenda aurea, cap. 21.
78 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
51. (F. 98-98^). Passio sancte Prisce virginis.
52. (F. 98^-99^'). Vita sancti Sulpitii episcopi(l).
53. (F. 99^-100). Passio sanctorum martyrum Marii et Marthe. =
BHL., n» 5543.
54. (F. 100). De sancto Fabiano (2).
55. (F. 100-103^). De sancto Sebastiano. = BHL., n° 7543.
56. (F. 103^-105^). De sancta Agnete virgine et martyre (3).
57. (F. 105^-108). De sancto Vincentio martyre. =• BHL., n» 8630.
58. (F. 108-108^). Passio sancte Emerenliane virginis. = Ibid.,
n° 2527.
59. (F. 108^-110^). Vita S. lohannis elemosinarii.
60. (F. 110-lllv). De sancto Tymotheo (4).
61. (F. lll'-112*). De sancto Paulo.
62. (F. 112^413). Passio sancti Preiecti.
63. (F. 113). Passio S. Policarpi episcopi et morlyris. = BHL.,
n" 6874.
64. (F. 113^-115'). Vita S. lohannis Chrysostomi. = Ihid., n" 4379.
65. (F. 115^-117'). Vita St»« Paule. = Ibid., n° 6650.
66. (F. 117^-118). Vita S. Valerii episcopi Treverensis. = Ibid.,
no 8498.
67. (F. 118-119). Vita sancte Aldegundis virginis. = Ihid., n» 245.
Le prologue manque.
68. (F. 119-121). De sancto Ignatio episcopo et martyre. = Ibid.,
n° 4256.
69. (F. 121^-122'). Vita sancte Brigide virginis.
70. (F. 122^-126). De septuagesima, sexagesima, quinquagesima,
quadragesima.
71. (F. 126-129). De purificatione béate Marie virginis.
72. (F. 129-131). De sancto Blasio episcopo et martyre (5).
73. (F. 131-133). De sancta Agatha virgine et martyre (H).
74. (F. 133-135^). Passio sancte Dorothée virginis et martiris. =
BHL., n- 2325.
75. (F. 135^-136). De sancto Vedasto episcopo (7).
76. (F. 136-136V). De sancto Amando (8).
77. (F. 136^-137^). Passio sancte Appollonie virginis.= ^I?L.;n»643.
(1) Cf. BHL., n» 7930.
(2) Legenda aurea, cap. 22.
(3) Ibid., cap. 24.
(4) Cf. ifflL., n'>8294.
(5) Legenda aurea, cap. 38.
(6) Ibid., cap. 39.
(7) Ibid., cap. 40.
(8) Ibid., cap. 4L
VIES DE SAINTS EN LATIN 79
78. (F. 137V-138). VitasancteScolastice. - BHL.,n° 7514.
79. (F. 138-141V). Vita sancte Eufrosine virginis. = Ihid., n» 2723.
80. (F. 141^-144^). Vila sancti Gwilhelmi ducis Aquitanie et comitis
Pictavensis. = Ihid., n" 8923. Le prologue et la généalogie manquent.
81. (F. 144^-145). De sancto Gwilhelmo Bituricensi episcopo. -=
Ibid., n» 8905.
82. (F. 145-146). De sancto Valentino episcopo et martire (1).
83. (F. 146-149^). De sancto Iuliano Cenomannensi episcopo (2).
84. (F. 149^-152). Passio sancte Iulianc virginis. -= BHL., n° 4522.
]nc. f. Benignitas.
85. (F. 152-154). Hystoria de cathedra sancti Pétri apostoli.
86. (F. 154-157). De inventione capitis sancti lohannis Baptisti. =
BHL., n° 4290. Le prologue manque.
87. (F. 157-161). De sancto Mathia apostolo. = Ibid., n° 5669, sans
le prologue.
88. (F. 161-162^). Passio sancti Foce martiris (3).
89. (F. 162^-163^). Passio sanctarum Perpétue et Felicitatis. =
BHL., n« 6634.
90. (F. 163^-169). De sancto Gregorio papa (4).
91. (F. 169-173V). Vita sancte Ghertrudis virginis.= BHL., n^ 3493,
à partir du livre IL
92. (F. 173V-176V). De sancto Benedicto. = Ibid., n° 1113.
93. (F. 176^-178). Hystoria de annunciatione béate Marie virginis.
94. (F. 178-179^). In Gêna Domini ad collationem.
94. (F. 179^-181). De passione Domini nostri Ihesu Christi.
95. (F. 181-186^). De resurrectione Domini.
96. (F. 186^-193). De sancto Ambrosio episcopo (5).
97. (F. 193-194^'). Vita sancti Leonis primi pape et confessoris. =
^HL.,n°4817.
98. (F. 194^-195). Passio sanctorum Tyburtii et Valeriani mar-
tyrum. = Ibid., n» 8483.
99. (F. 195-198V). De sancto Georgio. = Ibid., n° 3395.
100. (F. 198^-201). De sancto Marco evangelista. = Ibid., n° 5290.
101. (F. 201-201 V). De litania maiore.
102. (F. 201^-202). De sancto Vitale martyre (6).
103. (F. 202-203^). Passio sancte Théodore virginis (7).
1) Legenda aurea, cap. 42.
(2) Ibid., cap. 30.
(3) ViNC. Bellov., XI, 62-65.
(4) Legenda aurea, cap. 46.
(5) Ibid., cap. 57.
(6) Ibid., cap. 61.
(7) Cf. BHL., n" 8072.
80 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
104. (F. 203V-206V). De sancto Petro martyre. =- BHL., n*» 6724 (1).
105. (F. 207-207^). Passio sanctorum Genliani, Fusciani et Victo-
rici martyrum (2).
106. (F. 207^-209). Passio sancli Gregorii marlyris. = BHL.,
n° 3677.
107. (F. 209-210). De sancto Marino martyre. = Ibid., n" 5539.
108. (F. 210-211). Passio sancti Longini martiris. = Ibid., n" 4965.
109. (F. 211-215). Vila sancte Marie Egiptiace. = Ibid., n" 5417, le
prologue manque.
110. (F. 215-2 19v). Passio sancte Theodosie virginis. = Ibid,,
n» 8090.
111. (F. 219^-220^). Passio sanclarum virginum Agapes, Chionie et
Hyrene. = Ibid.,n° 118.
112. (F. 220^-224). Passio sancli Adalberti episcopi. Inc. Post
mortem Pragensis episcopi.
113. (F. 220-224^). Passio sancti Alexandri lugdunensis martyris.=
BHL., n° 279.
114. (F. 224^-226^). De sancto Clcto et de destruclione Iheru-
salem.
115. (F. 226^-227^). Vita S. Fulgenlii episcopi et confessons (3).
116. (F. 227^-229). Vita S. Patricii episcopi. Inc. Patricius in
baptismo quidem dictus est Sulha.
117. (F. 229-231). Vita sancli Thome de Aquino (4).
118. (F. 231-231^). Passio sancti Secundi martiris (5).
Parchemin ; 231 feuillets, plus deux feuillets blancs à la fin; 0»,385 X 0»269
XV" siècle; deux colonnes; initiales rouges et bleues; litre courant en rouge;
pagination de i-cc.xxni; signatures ui-Zf-, aot-ddj. F. 1, on lit la note : Passionale
sayictonim a mcnsed ecembri usque ad aprilein aulhore lohanne Hack (6) sacci-dole
donato huius dnmus, et sur le dernier feuillet de garde : Liber monasterii rubce
vallis in Zonia inxta Bruxellam scriptusper manus fratris lohannis Hack sacerdoti»
primi donati professi eiusdem monasterii. Orelur pro eo. Pro libraria. L'estampille
rouge, R.F., de la Bibliothèque nationale de Paris se trouve f. 4 et f. 231'. Reliure
restaurée du XV* siècle, veau brun estampé (7).
(1) F. 206', on lit : Sequuntur légende plurium sanctorum cl sanctarum que
propter angusliam temporis suis in locis legi plerumque non possunt, idcirco tem-
pore vacante legi habent sive post quadragesimam $ive post pascha prout tempus
permiseril.
(2) Legenda aurea, appendix, cap. 229.
(3) Cf. BflL., n°3208.
(4) Gî.ibid., p. 1181.
(5) Cf. ibid., n° 7562 sqq.
(6) Voir plus haut, p. 60, n» 3131 (197).
(7) Ce manuscrit est décrit dans Catal. cod. hagiog.. bibl. lat. reg. BruxclL,
1. 1, p. 228-32.
VIES DE SAINTS EN LATIN 81
3136. .(4^28-42). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-P). Fragments de la Bible.
2. (F. 2). Notes diverses au sujet de ce volume.
3. (F. 2v). Index.
4. (F. 3). Notes de Matthieu sur ce manuscrit.
5. (F. 4-57). WiLHELMf, abbatis sancti Theoderici, vita beatissimi
Bernard! Glarevallensis abbatis. -= BEL., nn°s 1211-1216.
6. (F. 57^-61)). Vita sanctorum Eucharii, Valerii et Materni Treve-
rice urbis episcoporum. = Ibid., n° 2655.
7. (F. 61^-69^). Vita sancti Hemmerammi martyris.= iè/6/.; n° 2538.
8. (F, 69^'-70'^). Copia bulle reverendissimi in Christo patris domni
RoPERTi Goloniensis antistitis de institutione magne solempnitatis
praesentationis (1).
9. (F. 70-71^). Narracio de institucione nove solemnitatis que
dicilur praesentacio Marie semper virginis in templo.
10. (F. 71'v-91). [Sex sermones de festo praesentationis gloriose
semper virginis Marie].
11. (F. 91-92). Epistola domni Fulgonis cognomento Boni, Ande-
gavorum et Turonorum comitis incliti, ad S. Odiloneni coUactaneum
suum et S. Odilonis ad eumdeni responsoria. = FL., t. GXXXIII,
col. 815-18.
12. (F. 92-96^). Texlus historiae translationis in Burgundiam et
relationis in Turonicam civitatem corporis beati Martini a S. Odilone
abbate eleganti stylo cditus. = BHL.^n° 5653.
13. (P. 96^-103^). Miracula que post translationem sancti Martini
ad eius sepulchrum facla sunt. = Ibid., n° 5654.
14. (F. 103^-106). Item de miraculis sancti Martini. = PL., t. LXXI,
col. 832-38, cap. iv-xiv.
15. (F. 106-110). Ortus, vita et obitus sanctorum VU dormientium
consanguineorum beati Martini et in maiori monasterio corporaliter
quiescentium. = BEL., n' 2320; le prologue manque.
16. (F. 110-111). Miraculum sancti Martini. = Ibid., n" 5638.
17. (F. 111-113). Laus et meritum beati Martini. = Ibid., n° 5652.
18. (F. 113-114V). Epistola domni Philippi venerabilis Goloniensis
archiepiscopi ad abbatem et capitulum maioris monasterii et ad
primicerium et canonicos novi castri Turonis de miraculis sancti
Martini gloriosi antistitis. = Ibid., n° 5647.
19. (F. 114^-116). [Epistola fratrum capituli maioris monasterii et
eorum humilis ministri fratris Hervei ad Philippum Goloniensem
episcopumj. = Ibid., n° 5648.
(1) Voir, au sujet de ce texte et des suivants relatifs à la fêle de la Présenta-
tion de la S'^ Vierge, Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. liruxell., 1. 1, p. 238-39.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 6
8â MANUSCRITS DE LA BÎBLIOTHÈQUE ROYALE
20. (F. 116-120^). [Epistola Philippi decaiii, Rainaldi thesaurarii
totiusque capituli beali Martini Turonensis ad Philippuni Goloniensem
archiepiscopurn]. = BHL., n° 5649.
21. (F. 120''-125v), [Epistola Philippi decani, Raixaldi thesaurarii
omniumque canonicorum ecclesiae beati Martini Turonensis ad
Philippum Coloniensem archiepiscopurn]. = Ibid., n° 5650.
22. (F. 125V-129V). [Epistola Guiberti Gemblacensis ad Philippum
Coloniensem archiepiscopurn]. — Ibid., n" 5642.
23. (F. 130-140). Passio S. Benigni martyris. = Ibid., n» 1155.
24. (F. 140-207^). Vita S. Annonis Goloniensis archiepiscopi. =-
Ibid., no 508.
25. (F. 207^ -209*). Vita S. Severi episcopi et confessoris. == Ibid.,
n°7681.
26. (F. 210-212). Vita S. Guniberti episcopi. = Ibid., n» 2017.
27. (F. 212-213). Item eiusdem ut supra. = Ibid., n" 2014.
28. (F. 213-219*). Vita et passio sancti Panthaleonis martyris. =
Ibid., n» 6436.
29. (F. 219^-257*). [Vita S. BonifaciiJ. = Ibid., n« 1403.
30. (F. 258-264). Legenda sancti Severini archiepiscopi Golo-
niensis. = Ibid., n" 7649.
31. (F. 264). Diplôme d'ANNON, archevêque de Gologne, 1072, en
faveur du monastère de Saint-Martin.
32. (F. 265-265*). Fragments de la Bible.
Parchemin; 265 feuillets; 0",342 X 0'",25; deux colonnes; initiales rouges et
bleues; XV« siècle {1477-85), car on lit, f. 2: Manu scriplus siib rcverendissimo
domno Adamo Meyer huius coenohii abbale laude immurlali diynissimOf anno
Domini 1482. — Scriplus est per R. P. Theodoricuin monachum huius loci usque
ad folium 53 anno 1477 ; alla per eumdem scripta suntper annos 1480, 81 et 82
ad folium 128. Caetera usque ad finem scripta sunt per fratrem Arnoldum liées
circa annum 1485 ; idem .lub anno 1480-81 etc. scripsil homiUarium in simjulas
dominicas ; f. 56 : Anno incamationis 1477, per fratrem Theodoricum monachum
inutilem, unde Deus sit benedictus in secula. Amen ; f. 60' : Finilus est lifjer iste anno
Domini 1480 in die Lucae evangelistae, hora octava in nocte. Ave Maria, oratepro
scriplore ; f. 68' : Anno Domini 1480 in festo S. démentis marti/ris finilus est liber
iste quem scripsil scriptor caliganlibus oculis. Orale pro eo. Anima eius requiescal
in pace; f. 69' : Finis 1480 in die Kathcrinae; f 90 : Anno Domini 1480 in festo
sancti Thomae apostoli hora septima de scro caliganlibus oculis finili sunl sennoncs
isli de Praesentatione beatae Mariae virginis ad honorent eiusdem. Orale pro scriplore
ul anima eius requiescal in pace. Amen; f. 129' : Anno Domini 1482, XUl kalendas
maii, in feria sexla post octavam paschae hora XII vel prima in meridie caligan-
libus oculis, finilus est liber iste scriplus ex libro sancti McLtimi Trevcrensis ad
laudem Dei, virginis Mariae, omnium sanclorum sanclique Martini, per fratrem
Theodoricum huius loci monachum ; f. 130 : Per F. A rnoldum liées ; f. 247' :
Ovos qui nostis quid perferat illc laboris
Qui se scribendo castigal tempore crebro,
Assiduis precibus memores silis, precor, eius
VIES DE SAINTS EN LATIN 83
Qui promplus librum conscripsit et edidit islum.
Tu quoque, sancle Dei, memor esto sui, Bonifali,
Ob cuius laudem librum conxcripsit eumdem,
Ul regno Chrisli per le valeat sociari.
Finilus est liber caligantibus oculis in die Francisci sancti et confessoris, anno
Domini 1482 ; f. 264 : Finilus est liber iste ac scripUtando complelus per fratrem
Arnoldum Rees, cuius anima requiescal in pace.
Porta salulis, ave, per quam palet exitus a vae.
Venit ab Eva vae ; quod quia lollis ave.
Deux colonnes; initiales rouges et bleues; quelques belles capitales ornées.
F. 2, on lit : H. 12. Liber divi Martini maioris in Colonia Âgrippina liomanorum
oppido celeberrimo, et f. 2' : Liber sanctorum Eliphii et Martini in Colonia
monaslerii ordinis sancti Henedicti. L'estampille rouge, It. F., de la Bibliothèque
nationale de Paris se trouve f. 4 et f. 214. Reliure restaurée du XVP siècle, veau
brun estampé.
3137. (581,380-82). — Passionale. En deux volumes.
Tome premier (n» 581).
1. (F. 1^). Tabula historiarum istius voluminis.
2. (F. 2-4v). [Passio S. AndreaeJ. = BEL., n« 428.
3. (F. 4^-7). Vita S. Eligii episcopi et confessoris. = Ibid., n° 2474,
sans le prologue.
4. (F. 7-19^). Vila S. Nicolai episcopi et confessoris. = Ibid.,
nn''^ 6104-6108.
5. (F. 19V-22). Miraculum de S. Nicolao. = Ibid., n» 6169.
6. (F. 22-22^). Exempluni (1).
7. (F. 22^-26). Vita et aclus SS. Eucharii, Valerii atque Materni. ==
Ibid., no 2655.
8. (F. 26^-27^). Passio S*'»^ Eulaliae virginis et martyris. = Ibid.,
n" 2696.
9. (F. 27^-29). Passio S*"'^ Luciae virginis et martyris. = Ibid.,
n" 4992.
10. (F. 29-34V). Passio S. Thomae aposloli. = Ibid., nn»« 8136
et 8139.
11. (F. 35-36^). Passio S. Gregorii martyris. = Ibid., n° 3677.
12. (F. 36^-37^). Passio sanctissimae ac beatissimae Anastasiae. =
Ibid., n" 400.
13. (F. 37^-42). Assumptio beati lohannis evangelistae. = Ibid.,
n" 4324.
14. (F. 42-43). Ex Historia scolastica de eodem loanne. = Ibid.,
n° 4324.
(1) Cf. Anal. liolL, t. III, p. 184, 35; Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell.,
1. 1, p. 252.
84 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
15. (F. 43-44^). De passione S. Thomae Canliiariensis archi-
episcopi. = BHL., n» 8211.
16. (F. 44^-58^). Vila S. Silveslri papae. = Ibid., nn"» 7725-7734.
17. (F. 58^-70). Passio S. Iuliani et Basilissae et alioruni plurimo-
rum sanctorum. = Ibid., n» 4529.
18. (F. 70-72^). Vita S. Hilarii Pictaviensis cpiscopi quao est com-
posîta a FoRTUNATO eius discipulo. = Ibid., n° 3885.
19. (F. 72V-74). Passio S. Pontiani. = Jbid., n" 6891.
20. (F. 74-87). Passio S. Sebastiani et aliorum pluriiiiorum mar-
tyrum. = Ibid., n° 7543.
21. (F. 87*-90^'). Passio S^"« Agnetis virgiiiis et marlyris a
S. Ambrosio episcopo conscripta. => Ibid., n» 151.
22. (F. 90V-93V). Passio S. Vincentii martyris. = Ibid., nno" 8627
et 8631.
23. (F. 93''-95v). Passio S. Policarpi episcopi et martyris. == Ibid.,
n» 6879.
24. (F. 95^-99). Vita S. loannis Grisostonii episcopi. = Ibid.,
n" 4379.
25. (F. 99-102V). Passio S. Ignacii martyris. = Ibid., n° 4256.
26. (F. 102V-105V). Vila S. Brigidao virginis. == Ibid., n" 1455.
27. (F. 105^-110). Passio S. Biasii episcopi et martyris. = Ibid.,
n° 1377.
28. (F. 110-113). Passio S^" Dorolheae virginis. = Ibid., n» 2325.
29. (F. 113-115). Passio S. Agatliae virginis et martyris. = Ibid.,
n° 133.
30. (F. 115-116^). Passio S. Valentini presbyteri et martyris. =
Ibid., no 8460.
31. (116^-117). Passio S. Valentini presbyteri et martyris. = Ibid.,
n« 8463.
32. (F. 117^-121). Passio St«« Iulianae virginis et martyris.= Ibid.,
n° 5422, T. Benignitas.
33. (F. 121-127). Vita S. Matthiae aposloli. = Ibid., n» 5699.
34. (F. 127-128). Passio SS. martyrum Perpetuae et Felicitatis. ==
Ibid., no 6634.
35. (F. 128-135^). Vita beati Gregorii papae et confessons (1).
36. (F. 136-137). Passio S. Longini martyris. == BHL., n'^4965.
37. (F. 137-140^). Passio S. Marcelli papae. Itom passio SS. Ciriaci
et Sissinnii diaconorum, Largi et Smaragdi martyrum. = Ibid.,
no 5235.
38. (F. 140V.144V). Vita S^^^ Gheertrudis virginis. = Ibid., n» 3490.
(1) Legenda aurea, cap. 46.
VIES DE SAINTS EN LATIN 85
39. (F. l'44v-150). Vita S. Ambrosii episcopi et confessoris.= BHL.,
n° 377, le prologue est omis.
Tome deuxième (n° 380-82).
Les feuillets 1 et 2 sont blancs.
1. (F. 3). Tabula historiarum istius voluminis.
2. (F. 4-5). Passio S. Marci ewangeliste. = BHL., n" 5276.
3. (F. 5-6^). Passio sanctorum martirum Vitalis, Valérie, Gervasii
et Protasii. = Ibid., n° 8690.
4. (F. 6^-7^). Passio S. Philippi apostoli. ^ Ibid., n° 6814.
5. (F. 7^-8). Passio S. lacobi apostoli fratris Domini. = Ibid.,
n° 4094.
6. (F. 8-9). Passio S. Alexandri martyris Lugdunensis. = Ibid.,
n° 279.
7. (F. 9-13). Passio S. Walburgae virginis. = Ibid., n^ 8166.
8. (F. 13-15). Vita S. Wironis episcopi. = Ibid., n» 8973.
9. (F. 15-17). Passio S. Eufemiae virginis et martyris. = Ibid.,
n" 2708.
10. (F. 17-19V). Passio S. Georgii martyris. = Ibid., n° 3371.
11. (F. 19^-22^'). Passio S. ludae a quo crux Domini inventa est,
quem et Helena cognominari iussit Quiriacum. == Ibid., n*» 7022.
12. (F. 22V-23). Passio SS. martyrum Alexandri, Eventii et
Theodoli. = Ibid., n° 267.
13. (F. 24-27). De inventione sanctae crucis. = Ibid., n° 4172.
14. (F. 27-31). Gesta sanctissimi viri beati Gengolphi martyris. =
Ibid., n" 3328.
15. (F. 31-32). Passio SS. martyrum "Gordiani, Marinae coniugis
eius et lanuarii presbyteri. = Ibid., n° 3612.
16. (F. 32-36). Gesta SS. martyrum Nerei et Achillei fratrum,
S^^^ Domitillae virginis et martyris. = Ibid. ,nn°^ 6058-6064.
17. (F. 36-37). Passio SS. virginum Domitillae, Eufrosinae et
Theodorae, Sulpicii et Serviliani. = Ibid., n° 2257.
18. (F. 37-37V). Passio S. Pancratii martyris. = Ibid., n» 6427.
19. (F. 37^-40). Vita S. Servacii episcopi Tungrensis. = Ibid.,
n°7613.
20. (F. 4^-44). Translatio S. Nicolai Mirreorum archiepiscopi. =
Ibid., n° 6180.
21. (F. 44-45). Vita Beati presbyteri. = Ibid., n» 1065.
22. (F. 45-48). Vita S. Anthimi presbyteri et aliorum.=-i6ïW.,n°561.
23. (F. 48-49V). Passio S. Victoris martyris et Corone. = Ibid.,
n° 8561.
24. (F. 49^-50^). Passio SS. Pétri, Pauli, Andreae, Nychomachi et
Dyonises. = Ibid., n° 6716.
86 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
25. (F. 50^-52). Vita S. Urbani papae. = BEL., n" 8389.
26. (F. 52^-53). Vita S**« Petronillae et passio saiiciorum Felicolae
et Nicomedis presbiteri. = Ihid., n° 6061.
27. (F. 53-54^). Passio SS. Marcellini et Petri. = Ibid., vc 5320.
28. (F. 54^-58). Passio S. Bonifacii archiepiscopi et sociorum
eius. = Ihid., n° 1401, sans le prologue.
29. (F. 58-60). Vita S. Odulphi confessoris. = Ihid., n" 6318, le pro-
logue manque.
30. (F. 60V-62V). Passio SS. Primi et Feliciani. = Ihid., n''6922.
31. (F. 62>-64). Passio S. Bariiabae aposloli. = Ihid., n° 983.
32. (F. 64-68). Passio SS. Viti et Modesti niartyrum. = Rid.,
n°8711.
33. (F. 68-69V). Passio decem millium martyrum. = Ibid., n" 21.
34. (F. 69V-74*). Passio septem Dormientium. == Ibid., n» 2317.
35. (F. 74V-77). Passio SS. lohannis et Pauli. -= Ibid., nn«>» 3236 et
3238.
36. (F. 77-83). Passio SS. Petri et Pauli apostolorum. = Ibid.,
n» 6657.
37. (F. 83-88^). Passio SS. Petri et Pauli apostolorum. = Ibid.,
n*» 6664, sans le prologue.
38. (F. 88^-94). Passio beali Pauli apostoli per beatum Linum
conscripta. = Ibid., n° 6574.
39. (F. 94-97'). Passio S^''^ Margaretae virginis. = Ibid., n" 5305.
40. (F. 97^-100). Vita S. Alexii. = Ihid., n» 288.
41. (F. 100-109'). Vita S. Frederici episcopi Traiectensis. — Ihid.,
n® 3157, le prologue est omis.
42. (F. 109^-1 13). Vita S. Arnulphi Metensium episcopi. = Ihid.,
n° 691.
43. (F. 113-118'). Vita S^^^e Mariae Magdalenae. = Ibid., n" 5450.
44. (F. 118'-120). De translatione S^« Mariae Magdalenae. = Ihid.,
n° 5489 avec Vinc. p.
45. (F. 120-121'). De miraculis beatae Mariae Magdalenae. = Ihid.,
nn°^ 5462, 5463, 5465, 5471, 5474-5476 et 5478.
46. (F. 121'-125'). Passio AppoUinaris episcopi. = Ihid., n° 623.
47. (F. 125'-127'). Passio S. lacobi. = Ihid., n° 4057.
48. (F. 127'-130). Passio S. Cristofori martyris. = Ihid., n° 1770.
49. (F. 130-130'). Passio S. lacincti martyris. = Ihid., n° 4053.
50. (F. 130V-135). Passio S. Pantaleonis. = Ihid., n» 6430.
51. (F. 135'-136). Passio S. Felicis papae. = Ihid., n° 2857.
52. (F. 136-136'). Passio SS. Simplicii et Faustini. = Ibid., n» 7790.
53. (F. 136'-144). Vita S. Germani Antisiodorensis. = i6?(^., n" 3453,
sans le prologue.
54. (F. 144-147'). Passio S. Stephani papae. = Ibid., n° 7845.
VIES DE SAINTS EN LATIN 87
55. (F. 147^-149^). De invenlione S. Stephani protomartyris. =
BHL., n° 7851.
56. (F. 149V-160V). Vita S. Dominici, primi patris Ordinis Praedi-
catorum. = Ibid., w 2218.
57. (F. 160^-161). Passio S. Laurentii martyris et aliorum plurimo-
rum sanctorum martyrum. = Ibid., n°4753 (incomplet).
58. (F. 161-161^). Passio S. Polycronii et discipulorum eius. =
76/(^., n" 6884.
59. (F. 161^-162v). Passio SS. Abdon et Sennen subregulorum (1).
60. (F. 163-163V). Passio SS. Sixti, Felicissimi et Agapiti marty-
rum. = i^flL., n» 7801.
61. (F. 163V-164V). De sancto Laurentio.
62. (F. 164V-165). Passio S. Laurentii (2).
63. (F. 165-166V). Gonversio Ypoliti vicarii (3).
64. (F. 166^-167^). Gonversio et passio Romani militis (4).
65. (F. 167^-168). Passio S. Ypoliti et sociorum eius. = BHL.,
n« 3961.
66. (F. 168). Passio sancti Herenei et Abundii. = Ihid., n° 4464.
67. (F. 168-168^'). De interitu miserabili Decii et Valeriani persecu-
torum (5).
68. (F. 168^'). De S^* Triphona uxore Decii et Syrilla eius filia et
aliis quadraginta sex martyribus (6).
69. (F. 168^-169^'). Dyonisius successor Sixti papa ordinatur (7).
70. (F. 169^-171^). Vita S. Ludovici, régis Gecilie, episcopi et
confessons. = BHL., n" 5054.
71. (F. 171^-176). Vita S. Philiberti abbatis. = Ibid., n° 6805, sans
le prologue.
Parcliemin; 151 et 176 feuillets; O^.Sl X O^.Sâ; XV^ siècle; deux colonnes;
initiales rouges et bleues; ancienne pagination i-cl, i-clxxvi. F. 1 du deuxième
volume, on lit : Liber monasterii canonicorum regularium vallis sancti Martini in
Lovanio. Collatus eidem a fratribus Sivollensibus in subsidium fundationis primae,
et f. 92 : Est liber hic sancti Martini Lovaniensis. L'estampille rouge, R.F., de la
Bibliothèque nationale de Paris se trouve au premier et au dernier feuillet de
chacun des volumes. Le premier volume a encore sa reliure originale, ais de bois
recouverts de veau brun estampé, restes de fermoirs en cuivre. Sur le premier
plat, étiquette sous corne et encadrée de cuivre avec le titre : Prima pars passio-
nalis magni. Le second volume a une reliure, veau racine, du XVII" siècle (8).
(1) Voir Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 217, n» 56.
(2) Cf. ibid., n" 58.
(3) Cf. ibid., n» 59.
(4) Cf. ibid., n» 63.
(5) Cf. ibid., p. 218, n» 66.
(6) Ibid., n»67.
(7) Ibid., p. 218, n» 68.
(8) Ces nuinuscrits sont décrits ibid., 1. 1, pp. 251-66, 202-227.
88 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3138. (582-89). — Vitae sanctorum.
1. (F. Iv). Index.
2. (F. 2-7). Vila S. Pauli primi heremitae -= BHL., n° 6596.
3. (f. 7.41). VitaS. Anlonii. = Ibid., n° 609.
4. (F. 41-56). Vita beati Hylarionis monachi. = Ibid., n" 3879.
5. (F. 56-60^). Narratio eiusdem [S. Hieronymi] de caplivo mona-
cho. = Ibid., n° 5190.
6. (F. 60^-62). De S. Paulo simplice. = Ibid., n° 5694.
7. (F. G2-110^ 114-115^). Liber de conversatione el vita patriiin
egyptiorum et Scithi monachormn a Postumiano editus et ad Fidosum
missus. == FL., t. XXI, col. 387 sqq., à l'exception du chap. xxi,
col. 457-59.
8. (F. llOv-114). Vilasancli Frontoni. = BHL., n° 3189.
9. (F. 115^-222^). Liber gestoruni Barlaam et losaphat servorum
Dei editus graeco sermone a S. Ioiianne Damasceno viro sancto et
erudito. = Ibid., n° 979.
Parchemin; 222 feuillets; 0'",32 X 0«,21; XIII» siècle; deux colonnes ; iniliales
rouges et bleues; f. 62, il y a une très jolie lettrine à personnages, la Vierge et
l'enfant Jésus, deux moines. F. 2, on lit : Hihliofhecae Sizellemis. L'estampille
rouge, H. F., de la Bildiothèque nationale de Paris, se trouve f. Set f. 222. Reliure
du XV" siècle restaurée, veau brun sur aisde bois.
3139. (858-61, 1638-49). — Legendahium. En deux volumes (1).
Tome premier (n» 858-61).
1. (F. 1). Notes diverses, entre autres vers sur Berg-op-Zoom.
2. (F. 2-3). Index.
Les feuillets 3^-5^' sont blancs.
3. (F. 6-16^), Vita sanctissimi Martialis Lemovicarum apostoli. =
BHL., n° 5552.
4. (F. 16^-17^), Passio sancti Longini martiris. = Ibid., n° 4965.
5. (F. 18-19). Vita abbreviata sancti ludoci confessons. = Ibid.,
n» 4514.
6. (F. 19-20). De sancto Othmaro abbate. = Ibid., iv 6389.
7. (F. 20-20^'). De sancto Conrardo Gonstanciensi episcopo.-=i6/c?.,
n» 1919.
8. (F. 20^-21^'). De sancto Arbogasto Argentinensi episcopo. =
Ibid., n° 656.
9. (F. 21V-22). De sancto Adelfo Metensi episcopo. = Ibid., n» 76
(epitome).
10. (F. 22-23). De sancta Odilia virgine. = Ibid., n" 6273.
(1) Savoir le premier et le quatrième de la collection qui comprenait quatre
volumes.
VIES DE SAINTS EN LATIN 89
11. (F. 23-25V). Vita S. Odrade virginis. = BHL., n^ 6317.
12. (F. 25^'-26v), Vita sancte Brigide virginîs. = Ibid., n» 1462.
13. (F. 26^-27); Vita sancte Batliildis regine (epitome) (1).
14. (F. 27-28^). Vita venerabilis Bede presbiteri doctoris Anglo-
run].= 5i/L., n°1071.
15. (F. 28^'-29). De scriptura Sibille. De monmnento Domini.
Exemplum. = PL., t. GXV, col. 257, 251-54.
16. (F. 29^^-30). Obitus magistri Hugonis de Sancto Victore cano-
nici regularis [epistula Obserti]. = PL., t. (^LXXV, col. clxi-glxih.
17. (F. 30^). Epythaphium [HugonisJ. Inc. Sic Hugo finivit celestia
quando pelivit.
18. (F. 30V-34V). Vita sancli Symeonis monachi. = BHL., n° 7963.
19. (F. 34V-36). Passio sancti lusti martiris. = Ibid., n° 4590.
20. (F. 36-37). Compendium de vita Anticristi.
21. (F. 37-38). De invent ione corporis sancti Anthonii monachi (2).
22. (F. 38-39^). Miraculum solempne de quodam milite a suspendio
liberato mcrilis sancte Ghertrudis. = BHL., n° 3501.
23. (F. 39^-44). Narracio de purgatorio sancli Patricii. = Ibid.,
n°6511.
24. (F. 44-46). Excerptum de libro quinto Fregulfi quomodo
translata sit lex de hebreo in grecum. = PL., t. GVI, col. 1029.
25. (F. 46-47). [Henricus ARNOLDiJ.GonlraThurcosspecialisletania
et preces (3).
26. (F. 48-50^). Visio pulcherrima unius monachi sancti Laurentii
de statu animarum post mortem. = BHL., n» 4782.
27. (F. 50^-51^). Exemplum de quadam virgine nobilissima ad
fidem christianam ex odore florum conversa.
28. (F. 51^-52). De sancto Felice in pincis. Inc. Beatus Félix ex
oriente nativitatis sue duxit originem.
29. (F. 52-53V). De sancto Felice confessore fratre sancti Felicis in
pincis. = BHL., no 2885.
30. (F. 54-57). Officium beati Bernardini confessoris de ordine
fratrum minorum compositum a magistro Dyonisio de Pareto.
31. (F. 57-59). Canonizatio sancti Bernardini .... habita 'Rome ....
per domnum Nicholaum quintum pontificem maximum anno
Domini M^CGGC^lx».
(1) Cf. BHL., n» 905.
(2) CL ibid., n"G12.
(3) On lit f. 4Sylstam letaniam magne e/ficacie composuil venerabilis ac multum
dévolus paler domnus Henricus Arnoldi prior Carthusiensis in Basilea contra
Thurcos pessimos chrisliani nominis inimicos anno Domini M''.CCCC".lxxvi". Cf.
Petreius, Bibl. Carthusiana, p. 124-125.
.^0 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
32. (F. 59-62^). Vita sancti Anthonii confessons de ordine fratrum
minorum. = BHL., n" 593.
33. (F. 62^-63v). in translatione sancti Anthonii confessons.
34. (F. 63^-64^'). De miraculis sancti Antonii confessoris.
35. (F. 64^-67). Canonizatio sancti Ludovici archiepiscopi Tholo-
sani ordinis fratrum minorum. = BHL., n° 5054.
36. (F. 67-67^). Vita sancti Pudentis confessoris (1).
37. (F. 67^), Passio sanctorum martyrum Felicis et Adaucti. =
5ifL., n°2879.
38. (F. 68-69^). Canonizatio Gelestini papae quinti fundatoris
ordinis Celeslinorum et appellatus sanctus Petrus de Murone. =
Ibid., n» 6746.
39. (F. 70). Gompendium légende sancti Pétri de Murone.
40. (F. 70V-75V). Vita et passio sancti Lamberti. = Ibid., n« 4683.
41. (F. 76-78). Passio sanctorum martirum Processi et Marli-
niani. = Ibid., n" 6947.
42. (F. 78-79^). Passio sanctorum martyrum Dorothei et Gorgonii=
Ibid.,n^m\l,
43. (F. 80-83^). Hystoria Griseldis patientissime mulieris édita a
domno Francisco Petrarcha Fiorentino poeta laureato (2).
44. (F. 83*-85). Passio beati Symonis infantis crucifixi a ludcis. ==
BHL., n" 7762.
45. (F. 85). Miraculum. = Ibid., n» 7763.
46. (F. 85^^-92). Andreis idest historia de receptione capitis sancti
Andrée. = Ibid., n" 439 (avec le prologue Si qua sunt).
47. (F. 92-94). Oratio Pu secundipontificismaximi habita Romae...
pro canonizationo béate Katherine de Senis. = Ibid., n° 1708.
48. (F. 94-96^), De sancla Maria Magdalene et historia translationis
eiusdem. = Ibid., n° 5443.
49. (F. 96^-97^'). Vita sancti Appollonie virginis et martiris (3).
50. (F. 97^-99). Passio sancte Macre virginis et martiris. = BHL.,
n'' 5126.
51. (F. 99-102^). Vita sancte Begghe nobilis matrone. = Ibid.,
n° 1083, sans le prologue.
52. (F. 102^-104). De sancto Mansueto confessorc.= Ibid., n» 2514.
53. (F. 104). De sancto Gondedo presbitero et heremita. = Ibid.,
n» 1908.
54. (F. 104-105). De sancto Werenfrido presbitero et confessore.
Inc. Sanctus Willibrordus sedis episcopalis cathedram.
(1) Cf. fiiïL.,n°6988.
(2) Opéra omnia, Basileae, p. 601.
(3) a.BHL.,n<^m).
VIES DE SAINTS EN LATIN 91
55. (F. 105-105^'). De sancto Lullo maguntinensi archiepiscopo (1).
56. (F. 105^-106*). De sancto Woifgango Ratisponensi episcopo. =
BHL., n° 8998.
57. (F. 106^'- 107). De duobus Ewaldis. = Ihid., n« 2807.
58. (F. 107-107^). Translatio sancti Thome Ganthuariensis (2).
59. (F. 107^-110). Passio sancti Gornelii pape et martiris. = 5iîZy.^
n« 1964.
60. (F. 110-112). Passio sancti Gypriani episcopi et martiris. =
Ibid., n° 1043 (cum versibus intermistis).
61. (F. 112-115). Passio beatissimi Gypriani episcopi et Justine
virginis et martiris. = Ibid., n° 2047.
62. (F. 115-116). De sancla Lioba virgine (3).
63. (F. 116-117). De sancta Glodesinde virgine (4).
64. (F. 117-117^). De sancta Reparata virgine et martire. = BHL.,
n° 7183.
65. (F. 117^-152^). Vita beafe Hedwigis. = Ibid,, n° 3766.
66. (F. 152^-155). Legenda minor de vita béate Hedw^igis. =- Ibid.,
n° 3767.
67. (F. 155-167). Vita S. Fulgentii episcopi. = Ibid., n» 3208.
68. (F. 167-1 70v). Passio sancti Slepliani pape et martiris. = Ibid.,
n° 7845.
69. (F. 170^-171^). Passio sancti Sixti pape et martiris. = Ibid.,
n"" 7809, sans le prologue.
70. (F. 171^-173^). Passio sanctorum martirum Abdon etSennen.=
Ibid., n° 6. Inc. Orta tempestate.
71. (F. 173^-175). Vita sancli Donati episcopi et martiris. ^= Ibid.,
n° 2289.
72. (F. 175-175^). Ex historia beati Gregorii Turonensis episcopi de
sancto Brictio episcopo et confessore. = Ibid., n^ 1452.
73. (F. 176-176^). Vita sancle Hélène regine et imperatricis (5).
74. (F. 176^-186^). Vita sanctissimc virginis Amelberge. = Ibid.,
n" 323.
75. (F. 186^-187^). Passio sanctarum Perpétue et Felicitalis. =
Ibid., n° 6634.
76. (F. 187^-188). De sancta Dorothea virgine et martire. == Ibid.,
no 2324.
77. (F. 188-189). Passio sancle Appollonie romane virginis et
martiris. = Ibid., n" 643.
(1) Cf. /?HL.,n°5065.
(2) Cf. i6id.,n"8228.
(3) Cf. ihid., n» 4845 (epitome),
(4) Cf. ibid., n° 3562 (compendium).
(5) Cf. ibid., n" 3782 (slilo mutato).
9^ MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
■ 78. (F. 189-190^). Vita sancle Aldolrudis virginis. = BHL., n» 253.
79. (F. 190^-192). Vita sancte Malhelberte virginis. = Ibid., n" 5129.
En outre, un prologue. Inc. Festivilates sanctarum virginum.
80. (F. 192-197). Vita sancti Macharii Antiocheni episcopi qui
requiescit Gandavi in monasterio Sancti Bavonis (1).
81. (F. 197-198^). De elevatione corporis sancti Macharii. Inc. Cum
praeclaris miraculorum insignibus.
82. (F. 198^-199^). Vita sancti Landoaldi. = BHL., n« 4701.
83. (F. 199^-200). Elevât io corporis sancti Landoaldi. = Ibid.,
n° 4702.
84. (F. 200-200*). Elevatio corporis sancte Landrade. == Ibid.,
n» 4703.
85. (F. 200^-202). Adventus sanctorum Landoaldi, Amanlii et
Landrade in Gandavum (2).
86. (F. 202-203). Elevatio sancti Landoaldi in Gandavo. = BHL,
n° 4710.
• 87. (F. 203-204*). Hisloria Iranslationis beati Livini ab Holten (3)
in Gandavum (4).
88. (F. 204*- 209*). De translatione Nycholai Mirree archiepiscopi (5).
89. (F. 210-214). De translatione beati Benedicli abbatis et sancte
Scolastice sororis eius (6).
90. (F. 214-221) Vita sancti Columbani abbatis. = BHL, n° 1898,
le prologue manque.
91. (F. 221-223). Vita sancti Bonifatii episcopi et marliris. = Ibid.,
n» 1404.
92. (F. 223-223*). De sancta Yda matre Godefridi de Boelioen. =
Ibid., n° 4142, sans le prologue.
93. (F. 223V-228). De sancto Stephano heremila. = Ibid., n" 7908,
le prologue manque.
94. (F. 228-231*). De sanctis Nereo et Achilleo marliribus (7).
95. (F. 231*-233*). De sancto Urbano papa et martire. =- BHL.,
n» 8376 (stilo mutato),
96. (F. 233V-236*). De sancto Panthaleone maTl\Te. = lbid., n° 6429.
97. (F. 236*-241). De sanctis martiribus Proto et lacincto. = Ibid.,
n<»1661.
(1) Cf. tfflL., 0-5102.
(2) Cf. ibid., n» 4707.
(3) G'esl-à-dire Hautem Saint-Liévin.
(4) Cf. Z?HL.,n" 496-2.
(5) Cf. ibid., n" 6190.
(6) Cl ibid., n<>1117.
(7) Cf. ibid., n» 6066; f. 229', il y a le Rcscriplum Marcelli, voir ibid., n» 6060, et
f. 230, le BHL., n»6063.
VIES DE SAINTS EN LATIN 93»
98. (F. 241-243^). De sanctis martiiibus Lucia et Geminiano. =
5iZL., n°4985.
99. (F, 243^-246^), De sancla Eufemia virginc cl marlire. = Ibid.,
n° 2708.
100. (F. 246-247). Ex legenda sanclomm innumerabilium mar-
Ijrum. = Ibid., n" 1503, le prologue manque.
101. (F. 247-248). De sancto Benigno martyre. = Ibid., n° 1153.
102. (F. 248-253^). Vita ac legenda sancti Maximiliani archiepiscopi
Laureacensis ccclesic. =lbid., n° 5811.
103. (F. 253^-256^). De sancla Christina virginc et marlyre. =
Ibid., n° 175fi.
104. (F. 256^-260). Vita sancti Apoliinaris episcopi et niarliris. =
Ibid., n° 623.
105. (F. 260^-261^). Passio sanctorum martyrum Thimothei et
Apoliinaris. = Ibid., n" 8297.
106. (F. 261^). De translatione corporis sancti Thome aposloli ab
India in Edissam civitatem. Inc. Denique supplicanles Syri ab
Alexandro imperatore romano.
107. (F. 261^). Passio sancti Valerii episcopi et martyris. = BHL.,
n« 8494.
108. (F. 262-262^). Vita et passio sancti Martini pape et martiris (1).
109. (F. 262V-263V). Passio beati Domnini martyris. = BHL.,
n» 2264.
1 10. (F. 263^-265). Exemplum quoddam mirabile de sancto Ypolilo
martyre (2).
111. (F.265-265v).De sanctis duobus fratribus Victorino etSeverino
martiribus. Inc. Fuerunt duo fratrcs Victorinus et Severinus (3).
112. (F. 265^-266^). De sancta Maria virgine et marlire anciila
Terlulli principis. = BEL., n° 5424.
113. (F. 266^-267^). [De tribus magis]. Inc. Beata Helena mater
Constantini imperatoris.
1 14. (F. 267V-269V). Passio sancti Potiti martiris. = BHL., n» 6908.
115. (l-". 269^-270^). Natale sancti Guilhelmi confessons, comitis
Hannonie. := Ibid., ïi° 8916, sans le prologue.
116. (F. 270V-271). Do sancto Bonifatio milite et marlire. = Ibid.,
n° 1405.
117. (F. 271-272). Sancti Evermari martiris. = Ibid., n» 2797.
118. (F. 272-272V). luvenalis Narniensis episcopi et confessons (4).
(1) Cf. BHL., n» 5595.
(2) A. PoNCELET, Miraculorum U. Mariaevirginis... index, n° 795.
(3) Cf. /y/yf:.,n<'7659.
(4) Cf. ibid., n- 4614 (slilo diverso).
94 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
119. (F. 272^-274). Sanctorum marlirum Galocherii atque Parthe-
mii fratruni. = BHL., n" 1534.
120. (F. 274-274^). Beali Pelri dicti Geleslini pape et confessons.
Inc. Ex provincia Terre Laboris venerandiis ubique per orbem.
121. (F. 274^-275). Sancli Guiberti confessons. = BHL., n" 8882.
122. (F. 275-275^). De eius Iranslalione (1).
123. (F. 275^-276). Sancti Canionis episcopi et martyris. = BHL.,
n" 1541, le prolugue manque.
124. (F. 276-277). Passio sanctorum marlyrum Pergenlini et
Laurentini (2).
125. (F. 277-277^). Vila sancti Hildulphi arcbiepiscopi Treve-
rensis. = BHL, n» 3946.
126. (F. 277^-278). Vita sancte Pliaraliildis virginis.=i6/(/., n« 6793.
127. (F. 278-280V). Vifa sancti Landelini confessoris (3).
128. (F. 280'-281). Passio sancti Silverii pape et mailiris (4).
129. (F. 281-282). Vita sancti Martini episcopi Tungrensis. =
BHL., no 5607.
130. (F. 282-283^). Passio sanctorum martyrum Walfridi et
Radfridi.=.76tW.,n'>8791.
131. (F. 283^-284^). Sanclae Monegundis mulieris ex Gregorio
TuRONEXsi. = Ibid., n" 5995, sans le prologue.
132. (F. 284^-285). Sanctae Mustiolae virginis et marliris. = Ibid.,
n" 4455.
133. (F. 285-286). Paterniani episcopi et confessoris. = Ibid.,
n''6473.
134. (F. 286-286*'). Sancte Beatricis priorisse in Nazareth (5).
135. (F. 286*-288). Sanctorum martyrum Mauri et sociorum cius.==
BHL., n» 5783.
136. (F. 288). S. Anaslasii martiris qui fuit fullo. = Ibid., n° 414.
137. (F. 288-289). Sancli lohannis abbatis et confessoris. Inc.
Fuit per cuncta praedicandus lohannes ... ortus in territorio urbis
lingonice.
138. (F. 289-291). Sancti Lazari amici Ghristi et martiris. = BHL.,
n°4804.
139. (F. 291-293). Sancti Fiacrii lieremite et confessoris (6). = Ibid.,
n° 2920.
(1) Cf. BHL., n» 8884.
(2) Cf. ibid., n° 6632.
(3) Cf. ibid., n» 4696 (stilo mutato).
(4) Liber pontificalis, éd. Duchesne, 1. 1, p. 290.
(5) Cf. BHL., n" 1062. La pièce de notre manuscrit est un court résumé.
(6) Après la rubrique suit cette note: Hic habel iuxla Angiam capellam ad quant
fit concursus populorum.
VIES DE SAINTS EN LATIN 95
140. (F. 293-294). De sanctis confessoribus Sixto et Sinicio primis
Remorum episcopis. = BRL., dp 7815 (sans le prologue).
141. (F. 294-295 v). Sancti Aygulphi abbatis sociorumque eius
martyrum. Inc. Ex Castro Blesensi cui contiguum est litus ligerici
ampnis.
142. (F. 295^-298). Sancti Amati abbatis et confessons. = BHL.,
n° 358, le prologue manque.
143. (F. 298-299V). Sancte Liuthrudis virginis. = Ihid., n° 4954.
144. (F. 298^'-299v). Sancti Hemmerammi episcopi et confessoris.
Inc. Pietatis puer quidam erat nomine Hemmeramus.
• 145. (F. 299V-301). Sancti Gerardi abbatis et confessoris. = BHL.,
n" 3422, sans les prologues.
146. (F. 301-302). Sancte Libarie virginis et martiris. = Ibid.,
no 4904.
147. (F. 302-303). Sancti Venancii abbatis et confessoris. = Ihid.,
n" 8526, le prologue manque.
148. (F. 303-303V). Sancti Mononis martiris. = Ihid., n" 6006, sans
le prologue.
149. (F. 303^-304). Sancti Phllippi episcopi et sociorum eius mar-
tirum. = Ihid., n° 6836.
150. (F. 304-305^). Sancte Ode virginis amite sancti Huberti epi-
scopi. = Ihid., n» 6259.
151. (F. 305v-306^). Martini abbatis et confessoris. = Ihid., n° 5670.
152. (F. 306V-307V). Sancte Hermelendis virginis. =/6/d,n° 2605."
153. (F. 307^-308^). Sancti Therentii episcopi et confessoris. =^
Ihid., n" 8006.
154. (F. 308V-309V). Sancti Foillani martiris. = Ihid., n" 3073.
155. (F. 309^-3 10^). Sancti Amantii Ruthene civitatis episcopi. =
Ihid., n° 351, sans le prologue.
156. (F. 3 10^-31 1^). Sancti Willehadi Bremensis episcopi (1). Inc.
Fuit vir vite venerabilis.
157. (F. 311^-312^). Nathanaelis episcopi Bituricensis fratris Phi-
lippi episcopi qui postea vocatus est Urcissinus. Inc. Sanctus Natha-
nael frater Philippi apostoli a Bethsaida civitate.
158. (F. 312V-313V). Sancti Georgii domini nostri lesu Ghristi
discipuli. = BEL., n» 3360.
159. (F. 313^-314^). Sancti Bertuini episcopis et confessoris in
Maslonia leodiensis dyocesis. = Ibid., x\° 1309.
160. (F. 314^-316). Sancti Maclovii episcopi. ^ncTempore Anastasii
imperatoris Brendanus claruit.
(1) Cf. MIL., no 8898.
96 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
161. (F. 316-317^). Beati Scveri episcopi el confessons, natione
Indus. Inc. Beatus Severus natione Indus parentum génère clarus.
162. (F. 317^-319^). Beati Odonis abbalis. Inc. Anno Arnulphi
imperatoris octavo.
163. (F. 319v). Sancli Siffridi episcopi (1).
164. (F. 320). De concept ione béate Marie ex sermone Anselmi
archicpiscopi. = PL., t. CLIX, col. 301.
165. (F. 320-320V). Ex decreto concilii Basiliensis (2).
166. (F. 320^-322^). Miracula de conceptione beatissime virginis
Marie (3).
167. (F. 322^). De fcsto Presentalionis béate Marie ad templum.
[Bulla Pauli IIJ (4).
168. (F. 322V-323). Bulla indulgenliarum prefati festi (5).
169. (F. 323-323^). Institulio huius festi per archiepiscopum Mogun-
tinensem [Adolphum, 1468].
170. (F. 323^-325). De eodem fcsto [sermo] (6).
171. (F. 325-326). Ténor bulle per Bonifacium papani nonunr ...
super festuni Visitationis béate Marie (7).
172. (F. 326-331). Sermo de praescnlatione béate virginis Marie (8).
173. (F. 332-338V). Deterniinacio quodiibetalis facta Colonie in
scolis artium anno Domini M".CGCG*>.lxxv*'.xx** decembris per fratrem
MiCHAELEM Francisci convcutus Insulensis ordinis praedicatorum (9).
174. (F. 338^-339). Copia approbalionis et confirniacionis atque
concessarum indulgenliarum pro fraternitate béate Marie virginis de
rosario per ... donmum Alexandrum episcopum Forliviensem sanctae
sedis apostolicae per Germaniam legatum.
175. (F. 339-340^). Lcgenda festi nivis quomodo ecclesia béate
Marie ad maiores Rome ex ostenso miraculo constructa primo fuit. =
BEL., n« 5403.
176. (F. 340^-346^). Gompendium psalterii beatissime Trinitatis ...
Alani de Rupe (10).
(1) Cf. BUL., n° 7703.
(2) Bi.Mus, Concilia gencralia, t. IV, p. 80.
(3) A. PoNCELKT, Miraculorum U. V. Mariac index, n^âl.
(4) Cf. Benedicti XIV... Opéra, t. I.K, cap. xiv, p. 204.
(5) Ibid., p. '204.
(6) Cr. t. II de ce Catalogue, p. 61, n" 903 (12053-62), 14.
(7) Bullarium romanum, t. IV, p. 602-4.
(8) A la fin de ce sermon, on lit la noie : Sermo .... noviler cum magna diligcnlia
ad communem usum muUorum sacerdolum praeserUm curalorum coUeclus el idcirco
per impressionem mulliplicalus sub hoc currenli anno Domini M".CCCC''.lj;xo.
(9) Cf. QuÉTiF-EcHARD, Scripl. ord. pracd., t. II, p. 8.
(10) Md., 1. 1, p. 850.
VIES DE SAINTS EN LATIN 97
177. (F. 346^-348^). Practica dévote orandi psalterium virginis
Marie.
178. (F. 348^-349^). Modus devotissimus perorandi psalterium
beatissime virginis Marie.
179. (F. 350). Copia confirmationis et approbationis pape Sixti
quarti psalterii beatisssime et dulcissime virginis Marie (1).
180. (F. 350^-352). De incarnatione Domini nosiri Ihesu Christi ex
sermone primo de adventu fratris Hugonis de Prato ordinis praedi-
catorum (2).
181. (F. 352-352V). Quomodo rosarium gloriose virginis Marie
primo adiumentum est.
182. (F. 352V-355V). De beata virgine et de Thephilo. = BHL.,
n°8121.
183. (F. 356-361). Sermo Ferrandi episcopi habitus Aviniono
coram cardinalibus in festo beati Augustin! episcopi anno Domini
Mo.CGG-.liii».
184. (F. 361). Exemplum pulcherrimum de corde sancti Augu-
stini episcopi. = BHL., n** 801.
185. (F. 361-363^). Sermo magistri Iordani in translatione sancti
Augustini episcopi.
186. (F. 363V-373V). Vita sancti Augustini ... a beato Possidonio
episcopo édita. = BHL., n" 785.
187. (F. 373^-374). Ex copia quadam pro causa sancti Augustini
doctoris ecclesie.
188. (F. 374-374^). Epistola Eusebh [Gobradi] regularis Gongrega-
lionis lateranensis ad Sixtum quartum pontificem maximum.
189. (F. 374^-377). Eiusdem Eusebii Gorradi ... brevis annotatio
în errores scribentium sanctum Augustinum fuisse heremitam (3).
190. (F. 377^-378^). Fratris Iohannis de Bruxella canonici regu-
laris conventus montis sancte Agnetis iuxta Zwollis responsiones ad
tria que ordini canonicorum regularium obiciuntur (4).
Tome quatrième (n« 1638-1649).
1. (F. 1-2). Notes diverses. Index.
2. (F. 3-74^). Vita beati Gregorii pape urbis Rome. = BHL.,
nn°« 3641-42.
3. (F. 75-85V). Vita sancti Liborii episcopi. = Ibid., n° 4912.
(1) Bullarium romanum, Augustae Taurinorum, t. V, p. 268-69.
(2) QuÉTiF-ÉoHABD, Script, ord. praed., 1. 1, p. 552.
(3) Au sujet de ces traités inédits d'Eusèbe Conrad, voir Fabricius, Bibl. lat. med.
£linf.aet.,tn,p.l'26.
(4) Voir Paquot, Mémoires pour servir à l'histoire littéraire, Louvainj fol., 1765,
p. 312 ; AcQUOY, Het klooster te Windesheim, t. II, p. 354 sqq.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 7
98 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
4. (F. 86-102). Vita et gesla sancli Karoli magni .... melrice. =
BHL., n« 1582.
5. (F. 102^). Miraculum de sanclo Karolo magno. Inc. Igitur post
huius sanctissimi imperatoris obitum.
6. (F. 103-104). De sancto Karolo magno [officium].
Les feuillets 104^-105^ sont blancs.
7. (F. 106-131). Vita sancli Karoli magni. = BHL., n» 1604.
8. (F. 131-133). De canonizalione sancli Karoli magni. = Ibid.,
n° 1614.
9. (F. 133-134V). Visio Karoli calvi imperatoris (1).
10. (F. 134^-137). VitasanctiBernardiarchidyaconideMentone.=
BHL., n» 1243.
11. (F. 137-142'). Vita sanctc Adalheydis virginis. = Ibid., n° 67,
sans le prologue.
12. (F. 142^-150). Vitabeali SulpiciiepiscopiByluricensis. = i6<V.,
n° 7930.
13. (F. 150-153*). Alia legenda beati Sulpicii episcopi magis pcrlu-
cida. = Ibid., n° 7929, sans le prologue.
14. (F. 154-184). Vitaalmi confessons beati Francisci édita a fratre
sancto Bon AVENTURA. = Ibid., n° 3110.
15. (F. 184-195). Quedam de miraculis ipsius post mortem osten-
sis. = i6/rf.,n°3109.
16. (F. 195^-198"). Legenda sanctorum quinquc fratrum minorum
martyrum [Bcraldi et sociorumj. = Ibid., n- 1170.
Les feuillets 199-201 sont blancs.
17. (F. 202-211). Legenda beati Bernardini de ordine fratrum
minorum. = Ibid., n° 1192.
18. (F. 211-234^). Relatio reverendi palris domni Iohannis Frax-
cisGE DE Pavinis, iuter divini et humani iuris consultos minimi (2).
19. (F. 235-242). Oratio in vilam et mérita divi Bonaventure per
insignem iuris utriusque doctorem disert issimum Ogtavianum de Marti-
Nis.= BHL., n" 1391. Il y a un prologue inédit adressé Reverendissimo
in Christo patri et domino Iuliano de Ruverero senensi episcopo cardi-
nali sabinensi, Inc. Experlus mansuetudinem et comitatem animi tui.
20. (F. 242^-246). Sermo magistri Roberti de laudibus sancti
Bonaventurac (3).
21. (F. 246^-249). BuUa Sixti pape quarti de canonizalione sancti
Bonaventure (4).
(1) Voir L II de ce Catalogue, pp. 5 et 214.
(2) Fabricius-Mansi, Bibl. lai. med. et inf. aet., t. V, p. 203-4.
(3) Art. SS., lulii t. III, p. 823, n° 61, note.
(4) Ibid., p. 830.
VIES DE SAINTS EN LATIN 99
22. (F. 250-261V). Legenda sancteClare virginis.= i?//L., n« 1815.
23. (F. 261^-268^). Régula sororum ordinis sancte Glare virgi-
nis (1).
24. (F. 268^-270^). Declaralio Benedicti pape [XII] super regulam
sancte Clare (2).
25. (F. 270^-31 1). Vita venerabilis Colete. = Ibid., n" 1869.
26. (F. 311-317). De miraculis eius. = Ibid., nn"^ 1870 et 1871.
27. (F. 317^-357^). Vita venerabilis ac Deo dilecte Beatricis quon-
dam monialis ac priorisse in Nazareth prope opidum Lirense. =
/6/(^.,n« 1062.
28. (F. 358-358^). [Vergjlius. Aeneis, lib. I, v. 157-207, cum com-
mentario Servii].
Papier, aux filigranes de l'écu de France, de la tête de bœuf surmontée de la
croix, de la lettre P fleuronnée, des armes du dauphin, de la licorne, de la main au
fleuron, du petit écusson fleurdelisé ; dans le premier volume, tous les cahiers
sont entourés de feuillets de parchemin; 378 et 358 feuillets; O^jSSô X O^.SOé ;
XV« siècle (1490- 1493), car on lit, tome I, f. 155 : Scripta ac finila sabbato anle
dominicam primam advenlus Dotnini per fratrem Anthonium de Bergis supra
Zonam (sic) canlorem noslrum (3) anno Dotnini M''.CCCC''.XC". Orelis pro eo; puis
au tome II, f. 102 : Scriplus per fralrem Anthonium de Bergis supra Zomam can-
lorem anno Domini M''.CCCC".XCIII'' altéra die sanctae Agathe virginis et martiris ;
f. 195 : Scripta per fralrem Anthonium de Bergis supra Zomam canlorem noslrum
anno Domini M^.CCCCo.XCIII" in profesto S. Georgii martiris; f. 249 : Anno
Domini M<>.CCCC''.XCIII''per fralrem Anthonium de Bergis supra Zomam scripta ;
f. 357' : Per fralrem noslrum Anthonium de Bergis et canlorem anno Domini
M'^CCCC^-XClIll" in oclava sacramenti et in feslo Bonifacii et sociorum eius ex-
copiata. Deux colonnes ; ancienne pagination, à l'encre rouge, dans le premier
volume i-CGCLXxv; dans le deuxième volume, signatures lu-5a... g;, Li-l^. F. 1 et
f. 2 du premier et du second volume, on lit : Hic liber est fratrum de Korssendonck
prope lurnout (4). Le premier volume a sa reliure originale du XVP siècle, veau
estampé, sur le premier plat, l'étiquette sous corne et encadrée de cuivre : Prima
pars diversarum legendarum in Korssendonck, le second a une reliure toute
moderne, l'étiquette du plat de l'ancienne se trouve insérée en tête : Quarla pars
diversarum legendarum in Korssendonck (5).
3140. (1049-51). — De S. Hieronymo.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-9v). Repertorium seu index alphabeticus.
3. (F. 10-23 Iv). [Frangisgus Petrargha. De remediis utriusque for-
tunae] (6).
(1) LucAE HoLSTENii Codcx Tcgularum, t. III, p. 34 sqq.
(2) Sbaralea, Bullarium franciscanum, t. V, p. 40-42.
(3) Cf. J. Van den Gheyn, L'Obituaire de Corssendonck. p. 21.
(4) Cf. Sanderus, Bibl. belgica manuscripta, part. II, p. 58-63..
(5) Cf. au sujet de ces volumes, Acla SS., lun. t. III, p. 548, n» 5.
(6) Francxsci Petrarchae opéra omnia, Basileae, p. 1-254.
100 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Les feuillets 232 et 233 sont blancs.
4. (F. 235-286^). Liber domni Collutii Pjerii de Stignano de seculo
et religione (1).
Les feuillets 287-289 sont blancs.
5. (F. 290-312^). Epislola beati Eusebii ad Damasum... de obitu
gloriosi Iheronimi. = BHL., n° 3866.
6. (F. 312^-316^). Epistola beati Augustini... de obitu Iheronimi. =
Ibid., no 3867.
7. (F. 316^-335). Epistola Cirilli iherosolimitani cpiscopi... super
quibusdam gloriosi Hieronymi miraculis. = Ibid., n" 3868.
8. (F. 335-339''). [Extraits de divers auteurs relatifs à S. Jérôme].
9. (F. 340-342). Table alphabétique.
Papier, aux filigranes de la tAte de bœuf surmontée de la croix, de la lettre P
gothique; 3V2 feuillets; O",305 X 0",215; XV* siècle; deux colonnes, ancienne
pagination icccxxxi ; signatures oi-zt,, at-d.. F. 1, il y a la note : Lihrr canonicorum
sancti Auguslini ad tanctum Marlinum in Invanio ('2). L'estampille rouge de la
Bibliothèque nationale de Paris se trouve f. 10 et f. 339*. Demi-reliure moderne;
au dos, le titre doré : Petrarchae de mnnlUx ulriusque fortunac, XV'' saec. et le
chiffre couronné de Léopold I".
3141. (1079-84). — VlTAE SANCTORUM.
1. (F. 1-100»). WiLLELMi, abbalis sancti Theoderici, vila sancti Ber-
nard! Clarevallensis abbatis. = BHL., nn»" 1211-1216.
2. (F. 100»). Institutio sancti Bernardi Clare vallis abbatis quo-
modo canlare et psallere debeamus (3).
3. (F\ 100»). Epylaphiuni sancti Bernardi (4).
4. (F. 100»). Testamentum [sancti Bernardi] (5).
5. (F. 100»-121). Gesta salvatoris Domini nostri lesu Christi scripta
a Njchodemo (6).
6. (F. 121-124). Excepta de libris beati Maxihini de quodam mira-
culo béate Marie Magdalene. = BHL., n" 5458.
7. (F. 124-128). De vila et obitu béate Marie Magdalene (7).
8. (F. 129-205»). [Gesta Barlaam et loasaph]. = BHL., n° 979.
Parchemin ; 2(S feuillets ; 0'','i9b X 0-,22 ; XIII» siècle (1255), car on lit f. Wô" :
Ânno Domini M°ccfl'> quinto scriptus est liber Barlaam et losaphat a fratre Amel-
rico canonico in ... etplebano ... Si quis abslulerit, analhema sil. Deux colonnes.
F. 1, il y a la note : Est liber hic sancti Martini Lovaniensis ex parte magistri
(1) Cf. Fabricius-Mansi, Bibl. lat. med. et inf. aet., 1. 1, p. 397-98.
(2) Cf. Sandercs, Bibl. belg. mss., part. II, pp. 213 et 214.
(3) Publié dans Catal. cod. hagiog. lat. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p, 285-86.
(4) Ibid., p. 286.
(5) Ibid., p. 286.
(6) Publié par Fabricids, Codex apocryphus novi leslamenti, part, i, p. 238 sqq,
(7) Cf. fiHL., no5443.
VIES DE SAINTS EN LATIN 101
Karoli Viruli (1). L'estampille rouge, aux. faisceaux, delà Bibliothèque nationale
de Paris se trouve f. 1 et f. 205\ Demi-reliure moderne; au dos, le titie doré : Vila
S. Bcrnardi. Gesla Barlaam et losaphat, XIII sacc, avec le chiffre couronné de
Léopold I" (2).
3142. (llGO-63). — VlTAE SANCTORUM.
1. (F. iv). Index.
2. (F. 2-29). Navigalio sancti Brindani abbalis ad di versas
insulas. = BHL., n° 1436.
3. (F. 30-54^). Visio Tungdoli militis valde ammirabilis (3).
4. (F. 55-62). Epistola presbiteri Ioannis imperaloris maioris Indie
de mirabilibus Orientis (4).
Les feuillets 63-65 sont blancs.
5. (F. 66-145^"). Itinerarius terrae sanctae et aliarum terrarum
edilus a domno Iohanne de Mandeville milite anglicano et ab alio in
latino translatus (5).
Papier, aux filigranes de l'écu de Champagne, du pape en chaire, de la lettre P
fleuronnée, plusieurs feuillets en parchemin ; 145 feuillets, plus trois de garde au
commencement et un à la fin; 0"',^9 X 0"",21; XV" siècle. F. 1', on lit : Perlinet
monasterio canonicorum regularium in lielhleem prope lovanium, f. 2 : lielhleem, et
f. 145' : Pertinet in bethleem prope lovanium Uberisle. L'estampille rouge. II. F., de
la Bibliothèque nationale de Paris se trouve f. 1 et f. 145''. Demi-reliure moderne ;
au dos, le titre doré : Brindani navigalio in varias insulas cum aliis, XV sacc,
avec le chiffre couronné de Léopold I".
3143. (1262-67). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1). De sancto Bernardo secundum litteras nominis eius
versus. De obitu eius versus.
2. (F. 2-118). Vita beati Bernard! abbatis Glarevallis. = BEL.,
nn"« 1211-1216.
3. (F. 119-137V). Vita sancti Mauri abbatis. = Ihid., no5773.
4. (F. 138-168). Vita béate Elizabeth régis Ungarie filie ac Thu-
ringie lantgravie. = Ibid.^ n° 2496.
5. (F. 168-168^). Epistola examinatorum ad domnum papam Gre-
gorium magnum (6).
6. (F. 168^-179^). Epistola magistri Conradi de Marburch ad
papam de vila béate Elizabet vidue. = Ibid., n° 2490.
(1) Cf. 1. 1, de ce Catalogue, pp. 29 et 113.
(2) Voir la description de ce volume, Calai, cod. hag. lat. bibl. reg. BruxelL, t, I,
. 284-87.
(3) Voir PoTTHAST, Bibl. hisl. med. aevi., 2* éd., p. 1098.
(4) Cf. ibid., p. 674.
(5) Cf. RôHRicHT, liibliolheca geographica Palaeslinae, p. 79-85.
(6) Publiée par J. Kuchenbbcker, Analecta Uassaica, GoUectio IX, p. 107-8.
102 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Parchemin; 179 feuillets; 0'V275 X0™,195; XV» siècle (1489), car on lit f. 137' ;
Anno Domini 1489. Le nom du scribe lohannes Pollart se lit f, 63*. F. 1, il y a la
cote: Liber sancti Nicolai episcopiin Bruwylre ; l'estampille rouge de la Biblio-
thèque nationale de Paris a été grattée f. 2 et f. 179'. Demi-reliure moderne ; au dos,
les titres des Vies de saints, et le monogramme couronné de Léopold I^"^ (1).
3144. (1328-37). — Vitae sanctorum.
1. (F. iv). Index.
2. (F. 2-19V). Vita sancti Basilii. = BHL., n- 1023.
3. (F. 19^-30). Vila beali Francisci confessons. = IbiJ., n" 3110.
4. (F. 36-38). In festo translalionis beati Francisci, de canoniza-
tione ipsius (2).
5. (F. 38-57). [S. Ephrem. Sermonesj (3).
6. (F. 57-76^). Monita eiusdem. Des mutil. que praeparavit Deus
diligentibus se... (4).
Parchemin; 7G feuillets; 0",31 X 0" ,24; XIV* siècle; deux colonnes; initiales
rouges et bleues. F. 1', on lit cette note à moitié effacée : Libvr ecdesie ... Marchia-
nensis, et f. 1 : D. Pelrua Ilavelius Hegens CoUegii Marcliianensis dono dédit
f. PauloSylvano intra Uuacum anno millesimo quadringentesimo 84. Demi-reliure
moderne.
3145. (1510-19). — De sancto Martino.
1. (F. 1-29'). [Vila melrica S. Martini, auclore Fortunato]. =
ÊHL., n° 5624. Inc. mutil. ... ammca nuda famés superest de paupere
llngua.
2. (F. 30-33^). [Vitaseptemdormientiuniinmaiorimonasterio].=
Ibid., n" 2320.
3. (F. 33^-35). Alcui.ni sermo. = Ibid., n° 5625.
4. (F. 36-68*). Gregorii Turonensis liber miraculorum beati Martini
Turonensis. == Ibid., n" 5618.
5. (F. 68^-73^). [De reversione B. Martini a Burgundia anno 887,
auctore Pseddo-Odone abbate CluniacensiJ. = Ibid., n" 5653.
6. (F. 73^-82). Texlus miraculorum beati Martini. ...abHERBERN0.=
Ibid., n° 5654.
7. (F. 82-89^). Odonis Cluniacensis liber [de basilica sancti Mar-
tini]. = PL., t. GXXXIII, coi. 729 sqq.
8. (F. 89V-90). [Alculni laudatio S. Martini]. = Ibid., n" 5626.
9. (F. 90 92). [Miracula S. Martini]. Inc. Proprium Alemannorum
est prae ceteris hominibus.
(1) Ce manuscrit est décrit dans Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1,
p. 288-89.
(2) Publié dans Act. SS., Octobr. t. II, p. 782-83, nn~ 215-23.
(3) Voir S. Ephrem Syri opéra omnia, Romae, 1732, 1. 1, col. lxxxi.
(4) Ibid., n° 1.
VIES DE SAINTS EN LATIN 103
10. (F. 92^-94). [Epislola conventus beati Martini Turonensis
ecclesie]. Inc. Rariis est nostris in temporibus. = BHL., n° 166.
Les feuillets 94^-95^ sont blancs.
11. (F. 96-127). Vita sanctissimi Martini archiepiscopi Turonensis
a domno Richero abbato rithmice ac metrice édita. = BHL.,
n" 5634.
12. (F. 128-173^'). Libellus panegyricus a Guiberto Gemblacensi in
sanctum Martinum Turonensem rithmice descriptus. = 7^/c?., n" 5636.
13. (F. 173^-208). Libellus secundus a Guiberto Gemblacensi ....
de specialibus beati Martini veneratoribus. = Ibid., n" 5637.
14. (F. 209-215). [Versus de sancto Martino] (1).
15. (F. 215-215^). Epytaphium domni Guiberti abbatis (2).
16. (F. 215^-2 16v). Versus alii de beato Martino.
Inc. Laus sacra Martini late diffusa per orbem.
17. (F. 216V-216V). Alii versus.
Inc. Accumulât florem virtutum sanctis morum.
18. (F. 217-224). Epistola Guiberti abbatis Gemblacensis adPhilip-
pum archiepiscopum Goloniensem de exerciciis intoriorum virtutum
beati Martini.
19. (F. 224^-225^). Epistola Philippi archiepiscopi Coloniensis ad
abbatem maioris monasterii. = BHL., n° 5647.
20. (F. 225^-227). Rescriptum abbatis totiusque capituli maioris
monasterii beati Martini ad Philippum archiepiscopum Golo-
niensem. = Ibid., n° 5648.
21. (F. 227-231). Rescriptum decani totiusque capituli ecclesiae
castri novi beati Martini Turonensis ad Philippum archiepiscopum
Goloniensem. = Ibid., n° 5649.
22. (F. 231-237^). Epistola secunda decani totiusque capituli
ecclesie castri novi. = Ibid., n» 5650.
23. (F. 237^-239^). Epistola Guiberti monachi, postmodum abbatis
Gemblacensis ad Philippum archiepiscopum Goloniensem.
24. (F. 239^-245). Item epistola eiusdem Guiberti ad eundem
Philippum de religione maioris monasterii. = Ibid., n" 5641.
25. (F. 245-252^). Epistola eiusdem ad eundem. = Ibid., n° 5642.
26. (F. 252^-256). Visio domine Hildegardis (3) magistre cenobii
sancti Roberti pinguensis {sic?).
27. (F. 256-261^). Epistola prima Guiberti abbatis Gemblacensis
ad Sigfridum archiepiscopum Moguntinum.
(1) Publié dans Anal. BolL, t. VII, p. 307-320.
(2) Publié dans Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 530-32.
(3) PiMRA, Analecta sacra, t. VIII, p. 415-34.
104 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
28. (F. 261^-267'). Epistola secunda eiusdem Guiberti ad eumdem
Sigfridum.
29. (F. 267^-270^). Epistola tertia eiusdem Guiberti ad eumdem
Sigfridum. = BHL., n*> 5644.
30. (F. 270^-272). Epistola Hervardi leodiensis archidyaconi ad
G. béate Marie Laudunensis canonicum. = Ibid., n°5G51.
31. (F. 272-283). Epistola Guiberti Gemblacensis ad G. béate
Marie Laudunensis canonicum. = Ibid., n" 5640.
Les feuillets 284 et 285 sont blancs.
32. (F. 285^-290^). Epistola Guiberti Gemblacensis ad Sigfridum
Moguntinum et Philippum Raseburgensem. = Ihid.,n° 5645.
33. (F. 290-314^). Opus prosaycum Guiberti abbatis Gemblacensis
de vila et miraculis beali Martini Turonensis. = Ibid., n° 5635.
34. (F. 315-316). Epistola seu argumcnlatio domni Ade abbatis. =
Ibid., n» 5652.
35. (F. 316-319). Excerptum ex sermone domni Odonis primi
abbatis Cluniacensis de adustione ecclcsie beali Martini. = PL.,
t. CXXXIII, col. 730.
36. (F. 319^-338). [Guibertus Gemblacensis. Miracula sancli Mar-
tini]. Inc. De beato Martino Nicctium sanante iam desperatum.
37. (F. 339). Gennadids in libro illustrium virorum de Severo
scriptore vile sancli Martini. = PL., t. LVIII, col. 1071,
38. (F. 339-350). Liber Guiberti abbatis Gemblacensis super apo-
logia Severi Sulpicii in descriptione vite sancti Martini episcopi.
39. (F. 351-358). Vita sancti Sulpilii cognomcnto Severi. == BllL.,
n° 7933.
40. (F. 358^-360*). Cathalogusepiscoporumturonensium aboodem
Gregorio usque ad sua tempora descriptus. •= PL., t. LXXI, col. 563.
Papier, au filigrane de l'écu Je France; 360 feuillets, plus sept feuillets Mancs à
la fin du volume; 0-,29 X 0",21 ; XV» siècle; les feuillets 30-9i. 128-360 sont à deux
colonnes; initiales rouges et bleues. Sur le deuxième des feuillets blancs à la lin du
volume, on lit la note : Est liber hic sancti Martini lovaniensis (1). Le chiffre rouge
R.F., de la Bibliothèque nationale de Paris se trouve f . 1 et f. 36(r. Demi-reliure
moderne, dos en maroquin brun, titre doré : Vila S" Martini Turonensis,
XVsaec. (2).
3146. (1734). — Vita S. Augustixi.
Vila sancti Augustini episcopi patris noslri secundum Possidium. =
BHL.,no7Sb.
Parchemin; 29 feuillets, plus deux de garde en papier; 0'",281 X 0°,20;
(1) Cf. Sanderus, BWl. belgica ms., part, ii, p. 215.
(2) Voir, au sujet de ce manuscrit, Anal. BolL, t. VII, pp. 281 et 303-4.
VIES DE SAINTS EN LATIN 105
XIV" siècle; deux colonnes. Sur le deuxième feuillet de garde, en papier, on lit :
Iste liber perlinel conventui monaslerii sancli Martini in Lovanio. Cartonnage (1).
3147. (1780-81). — ViTAE sanctorum.
1. (F. 1-70^). Vita sancli Arnulphi Suessionum episcopi et con-
fessoris composita a Liziardo episcopo eiusdem sedis. = BJJL.,
Il" 704.
2. (F. 71-78). Vita sancti Waltcri monachi quam scribit Cesarius
in sexto libro dyalogi sui. = Ibid., n° 8794.
3. (F. 78-79). Laus quaedam metrica ad laudein sancli Walteri
per me Ny[colaum] Weyts édita anno [McgggJIiiii oclava kalendas
augusti.
4. (F. 79-80^). Item de sanclo Waltero.
5. (F. 80^). Oratio de sanclo Wallero.
Papier, aux filigranes de la lettre P et de l'ancre ; 80 feuillets ; O^.Se X 0"',IS8 ;
XV« siècle ; deux colonnes ; initiales rouges et bleues. F. 1 et f. 80% il y a
l'estampille rouge, R.F., de la Bibliothèque nationale de Paris. Demi- reliure
moderne.
3148. (1790). — Vita S.Patricii.
1. (F. 1-106). Vita S. Pa[tricii] authore Iocelino. = DHL.,
n» 6513.
2. (F. 107-1 lOv). Index capilulorum.
Papier; 110 feuillets, plus deux de garde en tête et trois à la fin du volume;
0'",277 X 0"',185; XVII» siècle. Sur le premier feuillet de garde, on lit: Lovanii
apud Hibernos, pro convenlu Hibernorum Lovaniensium scripsit minimus omnium
F. Franciscus Sarspeldus. Ad usum collegii sancli Anloniide Padua. Demi-reliure
parchemin.
3149. (1800). — RuFiNus. Hisloria monachorum.
1. (F. 1, 226^). Fragment d'anliphonaire, avec neumcs.
2. (F. 3-225). Vita sanctorum patrum. = BHL., n" 6524.
Parchemin; 226 feuillets; 0'",262 X 0'°,18; XV» siècle; initiales rouges et bleues.
F. 2, on lit : Codex sanctorum Eliphii et Martini in Colonia inchoalus per
F. lacobum de dalen, tandem completus per f. Hermanum de Winningen conven-
tuales sacerdotes dicti loci. Si quis invcneril sub anathemale restituai, et f. 226 :
Codex sanctorum Eliphii et Martini atque Wolganqi in Colonia super forum
antiquum ordinis sancti Benedicli ; Codex monasterii sancti Martini maioris in
Colonia iuxla forum anliquum. Initiales rouges et bleues. F. 3 et f. 225% l'estam-
pille rouge, /{.F., de la Bibliothèque nationale de Paris. Demi-reliure moderne,
dos en mai oquin brun ; titre doré : Paschasii vel Palladii vilae sanctorum Patrum,
au chiffre couronné de Léopold P'" (2).
(1) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p. 293.
(2) Ce volume est décrit ibid., p. 298-99.
106 MAxNUSCRlTS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3150. (1820-27). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-14). [SuLPicii Severi vita sancti Martini]. = BHL., n° 5610.
2. (F. 14-19), [Epistulae ad Eusebium, Aurelium et Bassulam]. =
nn»' 5611-5613.
3. (F. 19-50). Dialogi Severi. = IbUL, nn»» 5614-5616.
4. (F. 50-52*'). Epislola de transita sancti Martini. = Ibid.,
nn°« 5619-5623.
5. (F. 53). [Epitaphium sancti Martini] (1).
6. (F. 53^-70*)- De niiraculis beati Andrée apostoli. = Ibid., n' 430,
7. (F. 70^-73^). Passio sanctae Columbae virginis. = Ibid., n° 1896.
8. (F. 74-80^). Passio S. Eustachii et sociorum eius. = Ibid.,
n» 2760.
9. (F. 81, 109^). [Epitaphium Friderici comilis Luxemburgensis
(t 1019). Notae de monasterio Stabulensi] (2).
10. (F. 82-86^). [De vita S. Benedieti dialogus Gregorii magni], =
PL., t. LXVI, col. 196-204.
11. (F. 86*-96). Actus et passio Eugenii Toletanae sedis episcopi
ac niartyris. = BHL., n" 2685.
12. (F. 96-96*), Hymnus de sancto Eugenio ad vesperas, ad matu-
tinum. Inc. Militem clarissimum .... omnes una veneremur.
13. (F. 96*-116*). De sancti Eugenii Toletani episcopi virtutibus
magnificis. = BHL, n» 2689.
Parchemin; 116 feuillets; 0»,255 X O-'.lTô; IX»-X« siècle. Sur l'avanl-dernier
feuillet de garde, on lit la noie : Liber sancti Remacli in Slabulaus. L'estampille
rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris se trouve f. 1 et f. 116'.
Reliure ancienne et primitive, ais de bois (3).
3151. (l%0-62). — VlTAE SANGTORUM.
1. (F. 1-47). Vita sanctissimi ac Deo devotissimi confessons et
episcopi Nicolai. = BHL., n°« 6104-6108.
2. (F. 47-63*). GiLLEBERTUs,abbasdeSwinesheved.Sermones[tres]
de sancto Nicholao (4).
3. (F. 63*-66*). Aquo etper quem et quandocomposita sithystoria
et prosa quae canuntur de sancto Nicholao. = BHL., n' 6210.
4. (F. 67-80). Translatio sanctissimi Nicholai. = Ibid., n" 61996.
5. (F, 80-80*), Lectiones legendae cui placet in eius sacra transla-
tione ad matutinum (5).
(1) Voir E, Le Blant, Inscriptions chrétiennes de la Gaule, 1. 1, p, 241, n» 181.
(2) Publiés dans Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p. 299-301.
(3) Voir la description de ce manuscrit dans Cat. cod. hagiogr. lai. bibl. reg.
firuxcM., 1. 1, p. 299-306.
(4) Cf. Diclionary of national Biography, t. XXI, p, 315.
(5) Court résumé de la pièce précédente.
VIES DE SAINTS EN LATIN 107
6. (F. SO'^'-Sâ^'). Pars miraculorum quae acciderunt post transla-
tionem S. Nicolai ad Barum. = Ihid., n" 6193.
7. (F;82v). [Antiphona de S. Nicolao]. Inc. 0 paslor eterne, o
clemens, o boue cuslos. Avec notation musicale.
Parchemin; 82 feuillels; 0'",24 X O"',!?; XIIP siècle; initiales rouges, bleues et
vertes; f. 2, jolie capitale représentant S. Nicolas. F. 1, il y a la note: Ex parle
f. loannis Vlimmerij (1), qui peut faire conclure que ce manuscrit a appartenu au
prieuré de Val-Saint-Martin, à Louvain (2). Demi-reliure moderne (3).
3152. (1970-78). — Vitae sangtorum.
1. (F. Iv). Index.
2. (F. 2-65). Vita gloriosi patris Francisci. = BHL.,nn°^= 3107-3109.
3. (F. 66-68^). Régula patris sancti Francisci (4).
Le feuillet 69 est blanc.
4. (F. 70-76). [Arnoldus BuDERicus. Libellus quidam dévolus pro
sanctis meditacionibus habendis ] (5).
Les feuillets 76^-77^ sont blancs.
5. (F. 78-91). De contemplatione. Raymundi [Iordanis] (6).
6. (F. 91^-100). Liber de articulis fidei a beato Clémente papa
autorizatus.
7. (F. 100-1 11 V). Ammonitiones ad spiritualem vitara utiles.
Sous ce titre, il y a le livre I De imitatione Christi.
8. (F. 111^-112^). Rigmus contemplative nobilitatis claustralium
dévolus et pauper (7).
9. (F. 1 12^-1 17^). Exercicium monachale de exercicio compun-
ctionis.
Le feuillet 118 est blanc.
10. (F. 119-128). Vila sancle Clare. =- ^i/L., n" 1817.
11. (F. 119-123V, dans les marges). [De passione Christi].
Parchemin; 123 feuillets; 0'",245 X O^.IBB; XV» siècle, ancienne pagination 1-127.
F. l'', on lit : Bibliothcca liubee vallis; Liber monaslerii sancti Pauli in Zonia vel
rubee vallis; de même f. 127' : Liber monaslerii beali Pauli alias Rubee vallis in
Zonia. Demi-reliure moderne, maroquin rouge (8).
(1) Cf. t. II de ce Catalogue, p. 37, n» 1730-33.
(2) Cf. Sanderus, liibl. belg. mss., part, ii, p. 232.
(3) Voir Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p. 313 sqq.
(4) HoLSTEN, Codex regularum, t. III, p. 21.
(5) Cf. J. AcQuoy, Hel Kloosler te Windesheim, t. II, p. 251-52.
(6) Fabricius-Mansi, Bibl. lat. med. etinf. aet., t. VI, p. 40.
(7) Publié par le B»" de Reiffenberg dans Bulletins de V Académie, t. IX, 2« partie,
p. 278-83; Annuaire de la Bibliothèque royale, t. VIII, 1847, p. 137-42 et Corpus
chronicorum Flandriae, t. III.
(8) Ce volume est décrit dans Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., 1. 1,
p. 326-27.
108 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3153. (2216-22). — Vitae sanctorum.
Sur le premier plat intérieur, notes bibliographiques (I'Ad-Matthieu
au sujet de ce manuscrit.
1. (F. 1). Index.
Les feuillets 1^-4^ sont blancs.
2. (F. 5-22). Vita et passio beati Bonifacii arcliiepiscopi Mogunti-
nensis et monachi, conscripta per Willibaldum presbylerum =i^//L.,
no 1400.
Les feuillets 22^-24^ sont blancs.
3. (F. 25-58^). Vita beati Galli confessons conscripta per Walah-
FRiDUM Augensis coenobii abbatem. = Ibid., nn"" 3247-3249.
4. (F. 59-59^). Hymnus Walahfridi de sanclo Gallo confessore
Christi. = BU., n« 21979.
5. (F. 59''-62). In festivilalc sancti Galli.
Les feuillets 62^-63^ sont blancs.
6. (F. 64-70). De vita et miraculis sancli Olmari abbatis et confes-
sons Christi per Walahfridum Augensis coenobii abbatem. = Ibid.,
no 6386.
7. (F. 70-79). IsoNis sancli Galli coenobilae rcvelatio de miraculis
S. Otmari abbatis. = Ibid., n° 6387.
8. (F. 79). Hymnus in natali S. Olmari. = Jbid., n" 17054.
9. (F. 80). [Index sequenlis partis voluminis].
10. (F. 81-94^). Vita S. Benedicti abbatis Aniancnsis et primi
Indensis seu S. Cornelii ad Indam, auctore Ardone (1). = BHL.,
no 1096.
Les feuillets 90 et 91 sont blancs.
11. (F. 95-103»). Nolae [in vilam S. Benedicti].
12. (F. 104-105»), Quaedam spectantia ad abbales et monaste-
rium S. Cornelii Indense ex diversis anliquis scriploribus et monu-
mentis.
13. (F. 106-107»). Catalogus abbalum S. Maximiani.
14. (F. 108-111»). Catalogus abbatum imperatoriae ac Hberae
S. Cornelii ad Indam abbatiae.
Papipr: 112 feuillets; 0»,20 X 0",lo; XVII» siècle (1648). car on lit f. 5 :
Descripla ex pergameno codice Corbeiae Sojconicae ï 648 per cximium D. Philippum
Caesarem S. Th. D. ; f. 22 : Descripsi mihi Corbeiae ex libro quodam antiquo in
pergameno qui est ipsius monaslerii, Philippus Cacsar Th. D., anno Christi D. JV.
1648, mense iulio ; f. 25 : Descripla a D. Philippo Caesare doclore Iheologiae ex
velere pergameno codice abbatiae Corbeiensis anno 1648; f. 62 : Philippus Cnesar
Corbeiae mense auguslo anno 1648, ex libro pervetuslo inpergamenlo, qui est ipsius
(1) La rubrique du manuscrit continue : Sed ab Hugone Menardo paraphrastice
édita, lib. 2. Observât, in Martyrol. Benedictinum ad 12 Febr.
VIES DE SAINTS EN LATIN 109
monasierii, et f. 79 : Philippus C-aenar, Corbeiae, anno 1648, menseaugusto. F. 80,
on lit : Ms. Collegii Coloniensis. L'estampille rouge, aux faisceaux, de la Biblio-
thèque nationale de Paris se trouve f. 1 et f. 112'. Reliure moderne, veau racine.
3154. (2376-81). — Vitae sangtorum.
1. (F. Iv). Index.
2. (F. 2-18).SuLPiGn Severi vita sancti ac beatissimi Martini cpiscopi
et confessons. == BHL., n°5610.
3. (F. 18-24^). [SuLPiGii Severi epistolae ad Eusebium, Aurelium et
Bassulam].= iôîU, nn°^ 5611-5613.
4. (F. 24V-59V). Dyalogi Severi. = Ibid., nn"^ 5614-5616.
5. (F\ 59^-62). Excerptum ex Historia Gallorum de obitu beati
Martini episcopi. = Ibid., nn°^ 5619-5623.
6. (F. 62-62^), De constructione basilice sancti Martini episcopi (1).
7. (F. 62-69^). Genimatum opus Rathbodi sancte traiectensis eccle-
sie famuli sancti Martini nomine choruscantis. = BHL., n° 5656.
8. (F. 69-70^). [Carmen de sancto Martino]. = Ibid., n° 5657.
9. (F. 70^-73^), Versus in foribus prime celle beati Martini epi-
scopi (2).
10. (F. 73^-74). Sermo beati Martini de fide sanctae Trinltatis. =
PL., t. XVIII, col. 11-12.
11. (F. 74-79^). Passio sancti Eliphii martiris patroni huius mona-
sterii. = BHL., n» 2481.
12. (F. 80-86 V). Domni Ruperti Tuitiensis passio beati Eliphii
martiris. = Ibid., n° 2482.
Parchemin; 86 feuillets; O^a^ X 0™,155; XV« siècle (1480), car on lit f. 1:
Scriplus per R. P. Henricum Zousbeeck Colonicvsem sub annum 1480. De eo
Hubertus Slralensis in necrologio sui tempnris; voir encore f. 79" : Per mefratrem
Henricum caplivum, et f. 86" : Per me fratrem Henricum captivum consummatum
exl hoc marlyrium. Initiales rouges et bleues. F. 1, il y a la note : Liber monasterii
S. Martini maioris intra Coloniam. Le chiffre rouge, aux faisceaux, de la Biblio-
thèque nationale de Paris se trouve f. 2 et f. 86*. Reliure restaurée du XVP siècle,
veau brun estampé; jolis fers (3).
3155. (2493-98). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1). Contenta huius libri.
Les feuillets 1^-3 sont blancs.
2. (F. 3v). De laude atque preconio Severi Sulpicii secundum
Gennadium in libro de illustribus viris. = PL., t. LVIII, col. 563.
(1) Publié par Le Blant, Inscriptions chrétiennes de la Gaule, 1. 1, p. 245.
(2) Ibid., 1. 1, p. 228-44, nn«" 166-83.
(3) Voir, au sujet de ce manuscrit, Acta SS., Octobr. t. Vil, p. 812; Catal. cod.
hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., i. 1, p. 330-31.
110 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3. (F. 4-39). SuLPicii Severi vila sancti Martini. = BHL.,nn°^ 5610-
5613.
4. (F.39-42). [Narraliones de miraculis in obitu]. = 76/rf.,nno«5619,
5621, 5622.
5. (F. 42-93). Dyalogi Severi. = Ibid., nn»" 5614-5616.
Les feuillets 93>-97^ sont blancs.
6. (F. 98-135^). Vita et passio beati Lamberti tungrensis episcopi. —
Ibid., n° 4688.
7. (F. 135^-140). De translatione sancti Lamberti et miraculis
eius (1).
8. (F. 140^-142^). De vita et conversatione sancti Huberti anle
episcopatum eius. == Ibid., n** 4001, sans le prologue.
9. (F. 142^-148^). Vita sancti Huberti ... composita a Ioxa (2).
10. (F. 14S*-151). De prima translatione sancti Huberti (3).
11. (F. 151-153^). De translatione secunda. = 5^L.,n°3995.
12. (F. 153^-161). Flores miraculorum. = Ibid., n« 3997.
13. (F. 162-177^). Vita sancti Servatii Tungrensis episcopi. =
i6irf.,n«7364.
14. (F. 177^-180). De excidio Galliae quod praedixerat (4).
15. (F. 180-182V). De translatione sancti Servatii. — BHL.,
no 7621.
16. (F. 182^-185). Miracula sancti Servatii confessons (5).
17. (F. 186-194). Vita sancti Materni primi Tungrensis episcopi (6).
Les feuillets 194^^-195 sont blancs.
18. (F. 195^-1%). [Goronatio Lotharii III imperatoris Leodii ab
Innocentio IIIJ (7).
Les feuillets 196^-197 sont blancs.
19. (F. 197*). Ordo beneficiorum in ecclesia sancti Lamberti
Leodiensis.
Parchemin; 197 feuillets; 0",21 X 0",14; XV* siècle; initiales rouges et bleues.
F. 3* et f. 197^, on lit : Liber isle pertinet bethleem monasUrio prope lovanium ; f. 3 :
Bethléem. L'estampille rouge, R.F., de la Bibliothèque ndtionale de Paris se trouve
f. 3 et f. 196. Demi-reliure moderne, dos en maroquin brun, litre doré (8).
(1) Au sujet de ce texte, voir Catal. cod. hagiogr. bibl. lat. reg. BruxelL, 1. 1,
p. 335.
(2) Résumé. Cf. ibid., p. 335-36.
(3) Résumé. Cf. ibid., p. 336.
(4) Cf. Gregorii TuRONENsis Hiiloria Franciae, lib. III, cap. 5.
(5) Ad. SS., Maii 1. III, p. 219, n" 34, 35: p. 225, n° 56-60.
(6) Cf. Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 337-38.
(7) i6td.,p. 335.
(8) Ce volume est décrit dans Ckilal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL, 1. 1,
p.334r42.
VIES DE SAINTS EN LATIN ; 1 1 1
3156. (2695-719). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-1^ 248-248^). Fragment d'antiphonaire, XI^ siècle, avec
neumes.
2. (F.2). [DesanctoMauro](l).
3. (F. 3-9^). Vita beati Mauri apostolorum discipuli et martiris
egregii, édita a fralre Cornelio monacho sancti lacobi Leodii (2). =
BHL., no 5784.
4. (F. 10-11^'). Miraculum quod contigit in Anglia de quodam milite
excommunicato qui noluit solvere décimas curato sue parochie (3),
5. (F. 11-17^). Gesta lohannis Crisostomi. Inc. Defuncto beato
Nectario Constantinopolitanae civitatis episcopo.
6. (F. 18-18^). De sancto Basilio episcopo Cesarie Capadocie. Inc.
Valens imperator arriane perfidie sectator.
7. (F. 18^-19^'). Epistola Godefridi de Bullone ad papam et ceteros
christianos de sua expeditione (4).
8. (F. 20-20^). De duobus hereticis. Inc. Duo heretici non mente
sed habilu simplices ... venerunt ad civitatem Bisuntinam,
9. (F. 20^-21^). Exemplum mirabile. De domina delicata. Excm-
plum terribile (5).
10. (F. 22-23V). De Gregorio papa sexto (6).
11. (F. 24-28V). De vita et vaticiniis Merlini (7).
Le feuillet 29 est blanc.
12. (F. 30-32). Vaticinia sibille (8).
13. (F. 32-33^). De origine et genealogia Francorum. = BHL.,
n° 695.
Le feuillet 34 est blanc.
14. (F. 35-94V). Gesta Brunelli (9).
Le feuillet 95 est blanc.
15. (F. 96-190). BoEGius. De consolacione phylosophie. = PL.,
t. LXIII, col. 547 sqq.
(1) Publié par le B'" de Reiffenberg, Nouveaux Mémoires de l'Académie de
Belgique, t XIV, p. 5, et Annuaire de la Bibliothèque royale de Belgique, t. XI,
p. 54.
(2) Ibid., p. 54-70.
(3) Cf. Acta SS., Mail t. VI, p. 392-93, éd. Palmé.
(4) Sous ce faux titre, il y a une lettre collective de Pisanus archiepiscopus et
alii episcopi et Godefridus gratia Dei sancti sepulchri nunc advocatus et Raymun-
dus cornes Sancti Egidii.
(5) Vincent. Bellovac, Spéculum histor., lib. XXVI, cap. 26,
(6) Ibid., lib. XXVI, cap. 22-25.
(7) Cf. PoTTHAST, Bibl. hist. med. aevi, 2* éd., p. 488.
(8) Ibid., p. 1083.
(9) Voir Brunet, Manuel du libraire, 5" éd., t. V, col. 1215.
112 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
16. (F. 191-198). Mirabiles casus et evenlus Apollonii régis Tyri et
Sydonis metrice compositi a Godefrido Viterbiensi (1).
17. (F. 198^-200). De Piramo etTysbe.OviDius,4*°Methamorphoseos.
18. (F. 200-202). De Helya et Enoch.
19. (F. 202-203V). De Gog et Magog.
20. (F. 204-205). Ex Alexandreidos Galteri de Insulis de moribus
Scytharum. = PL., t. CCIX, col. 548-50.
21. (F. 205^-206). De bragmannis. Inc. Est bragmannorum genus,
ut ait Ambrosius.
22. (F. 206-207^). De societato mulierum cavenda viro religioso.
Inc. Femina dulce nialam, mentem roburque virile.
23. (F. 208-209). Ieronimus contra lovinianum.
Inc. Tritus Aristolilis magni Theofraslus habenis.
24. (F. 209^'). [Ad beatam virginem Mariam].
Inc. Mater sancta Dei, fuga noctis, origo dici.
25. (F. 210-212»). ludicium Susane.
Inc. Haclenus arrisit Susanne gracia famé.
Le feuillet 213 est blanc.
26. (F. 214-214V). Theophilus.
Inc. Virgo parens huius solis qui noscit eclipsim.
27. (F. 215-243). Homerus. De probitate Achillis.
Inc. Iram pande mihi Pelide diva superbi.
28. (F. 243V-246). Tragedia Reneri de Bruxella (2).
Papier, au filigrane de la tête de bœuf surmontée d'une croix ; 246 feuillets ;
0"',209 X 0",143; XIV» siècle (1388). car on lit, f. 190 : Finilus et complétas per
matins Ilieronymii,?) Obriize sub anno Domini M" Irecentesimo ocluagesiino octavo
festo sancli Hartholomei. F. 2, on lit : LU)er monasierii Stabulensis. L'estanipille
rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris se trouve f.2 et f. 247^
Reliure ancienne du XV* siècle, restaurée, peau de truie estampée sur ais de bois;
traces de fermoirs.
3157. (2848). — Vita sanctae Coletae.
Vita religiosae virginis Coletae, ordinis sanctae Clarac, matris ac
reformatricis eiusdem ordinis. = BEL., n" 1869.
Parchemin; 182 feuillets; 0",17 X 0",12; XIV* siècle; initiales rouges et bleues.
F. 1, il y a la noie : Bibliothecae Martinianae et i. '2 : liibliothecae Martinianae
Lovanii. F. 1 et f. 182, l'estampille rouge, R.F., de la Bibliothèque nationale de
Paris. Reliure du XVI* siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé (3).
(1) Celte pièce et les trois suivantes sont extraites de la Memoria saeculorum
encore inédite de Godefroid de Viterbe. Cf. Perz, Archiv, t. VII, p. 559 sqq.
(2) Cf. t. II de ce Catalogue, p. 227, n" 1223 (15003-48).
(3) Cf. au sujet de ce manuscrit, Ad. SS., Martii 1. 1, p. 533; Ckital. cod. hagiogr.
lat. bibl. reg. liruxelL, t.I, p. 346.
VIES DE SAINTS EN LATIN 113
3158. (2896). — Vita S. Madri.
1. (F. 1). [Oratîo]. Inc. Pie et exaudibilis Domine Deus. ~'
2. (F. 1^-63^). Vita sanctiMauri confessons et monachi. = BHL.,
no 5773.
Parchemin; 63 feuillets; O^^eO X 0™,114; X« siècle. F. 1^ et f. 63% il y a l'estam-
pille rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris. Reliure
moderne (1).
3159. (2926-28). — Henrigds de Pomerto. Originale viridis vallis.
1. (F. 1-7, 90^-96). Planctus venerabiiis fratris Wilhelmî Iordani
canonici regularis viridis vallis super obitu fratris lohannis de speculo
alias de Gureghem eiusdem cenobii devotissimi dyaconi (2). .
2. (F. 7^). [Notae de opère sequentej. ...
3. (F. 8-90). Tractatus .... de origine monastcrii viridis vallis et de
gestis patrum et fratrum .... qnera edidit Henrigusex Pomerio (3).
Parchemin; 96 feuillets, O^jlôô X 0",113; XV» siècle; initiales rouges et bleues.
F. 1, il y a la note : Viridis vallis in zonia 1614. Au verso du dernier feuillet de
garde, on Y\i:Aub. Miraeus vidil 1622. L'estampille rouge de la Bibliothèque
nationale de Paris a été effacée f. 1 et f. 96. Reliure du XVII" siècle, veau brun
estampé: fers dorés sur les plats, le Christ en croix et la Vierge immaculée; restes
■de fermoirs; tranche verte (4).
3160. (3391-99). — ViTAE sangtorum. - • '
1. (F. 1-16^). Legenda beatissinii Sébastian! martiris. = BHL.,
1107543.
2. (F. 16^). [Translatio S. Sebastiani ad monasterium S. Medardi
suessionense]. = Ibid., n" 7545, epitome brevissima.
3. (F. 17-32^). Vita ac passio sancte Barbare virginis et mar-
liris.=jf6/d,n" 918-920.
4. (F. 32^-34). De translatione sanctissime virginis et martiris
Barbare. = Ibid., n" 926.
5. (F. 34-45^). De miraculis eiusdem virginis et martiris Barbare. =
Ibid., nno- 932, 933, 935, 941, 937, 934, 936, 939, 940, 942,. 955.
6. (F. 45^-48^). Legenda sancte virginis Vérone cuius corpus
sepultum est prope Lovanium in via média interLovanium et villam
que appellatur Fura (5). = Ibid., n° 8548.
(1) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 379.
(2) Publié par les Bollandistes, De origine monaslerii Viridis vallis.... opusculum
Henrici Pomerii, Bruxelles, 1885, p. 61-71.
(3) Ibid., p. 1-60.
(4) Voir, au sujet de ce manuscrit, Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL,
1. 1, p. 379-80, puis Ânal.Boll., t. IV, 1884, p. 263-333 et Potthast, Bibl. hisl. med.
aevi, p. 934.
(5) Tervueren. Il s'agit du village de Berthem.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 8
114 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
7. (F. 48^-51). Vita béate Ragenufle virginis apud Inchordiam
quiescentis. = BHL., n° 7056, le prologue manque.
8. (F. 51-53V), Vita béate Hermelendis virginis. = Ihid., nP 2606.
9. (F. 53^-54^). Passio sancte Victorie virginis. = Ihid., n° 8592.
10. (F. 55-56). De sanctis marlyribus Yppiodo et Alexandro. =
Ihid., n^ 2575.
11. (F. 56-80). Vita beatissimae Elyzabeth vidue. = Ihid., n° 2496.
12. (F. 80-85). Vita et conversatio beati Germani episcopi Pari-
seorum. = Ibid., n° 3468.
13. (F. 85-88^). [Translatio eiusdem]. = Ihid., n» 3472.
14. (F. 88'-97). Vita sancti Vincentii Madelgarii. = Ihid., n» 8674.
15. (F. 97-98). De miraculis eiu.«!. = Ihid., n«> 8675, sans le prologue.*
16. (F. 98-100). Vita sancti Landrici Methensis episcopi et confes-
sons. = 7è/rf., n*» 4718.
17. (F. 100-lOlv). Vita Madelbertae sororis eius. = Ihid., n" 5129.
18. (F. 101^-102^). Vila sancte Aldetrudis sororis eius. = Ihid.,
n<'253.
19. (F. 103- 103^). Vita et passio sancte Appollonie romane vir-
ginis. == iô/rf., n« 643.
20. (F. 103M04^). Sermo pro festi vitale sancte Anne matrisMaric.
21. (F. 104^-105^). De sancta Anna et beato Procopio episcopo
Pragensi. = BHL., n" 495.
22. (F. 105^). [Oralio ad S. Annam].
23. (F. 105^-106^'). Vita sancti Severi Ravennensis archiepiscopi.
Inc. Sanctus Severus Ravencnsis archiepiscopus.
24. (F. 106^-110^). Translatio sancti Nycholai Mirree civitatis
episcopi. = BHL., n" 6180, l'épilogue manque.
25. (F. 111-125). Vila et passio sancti Iuliani marliris. = Ihid.,
n^ 4529.
Le feuillet 126 est blanc.
26. (F. 127-139). Vita beatissimae virginis Ghrisli Amelbergc. =>
Ihid., n» 323.
27. (F. 139-140). [Translatio]. = 76/rZ., n" 324, le prologue manque.
28. (F. 140^-142). Sermo domni Radbodi sancte Traiectensis
ecclesie episcopi de vita et meritis paradoxe virginis Christi Amel-
bergc. = Ibid., no 322.
29. (F. 142-147^). Legenda sancte Waldetrudis electe. = Ihid.,.
n" 8777, sans le prologue.
30. (F. 147^-153^). Vita sancte Aldegundis virginis. = Ihid., t\° 245.
31. (F. 153^-156). De vila et conversationo sancte Rayneldis vir-
ginis et martiris. = Ibid., n° 7082, sans le prologue.
32. (F. 156-158^). Vila sancle Pharaildis virginis apud Gandavum
quiescentis. = Ibid., n° 6792.
VIES DE SAINTS EN LATIN 115
33. (F, 159-172), Epistola ad virgines Christi universas super histo-
riam novam XI milium virginum nuper revelatam. = BEL., n° 8433.
34. (F, 172-179). Vita sanctissimi Henrici imperatoris. = Ibid.,
n° 3812 (1).
35. (F. 179-180^). De vita béate Konegundis virginis. = Ihid.,
n° 2003.
36. (F. 180^-181^). Passio Eulalie virginis. = Ibid., n° 2696.
37. (F. 181^-193). Vita beatae Margarete virginis de Ypris. =
i6?:c?.,n°5319.
38. (F. 193V-194). Vita beati Willebrordi. Inc. Beatissimus Wille-
brordus ex religiosis parentibus.
39. (F. 194-198^). Vita béate Hetwigis. = Ibid., n» 3767.
40. (F. 198-202). Gesta sanctariini virginum Harlindis et Renule
germanarum ac sanctimonialium (2).
41. (F. 202-204). Vita sancti Ludovici tolosani episcopi nepotis
sancte Elyzabeth édita a domno Iohanne papa romano. = Ibid.,
no 5054.
42. (F. 204-207^). De vita et conversatione béate Begge. = Ibid.,
YiP 1083, sans prologue.
43. (F. 207^-211). Vita sancti Meynulphi confessons. = Ibid.,
n° 5882.
44. (F. 211-214). Vita et passio sancte Dorothée virginis. = Ibid.,
n° 2324.
45. (F. 214-217). Vita sancti Eligii confessons. = Ibid., n" 2474.
46. (F. 217-219^). Vita et passio sancti Quintini martiris. = Ibid.,
no 7003.
47. (F. 219V-224V). Vita sancte Gudule virginis. = iè/f?., n» 3686.
48. (F. 224V-229). Vita sancte Lydewijt virginis. = Ibid., n^ 4922.
Parchemin; 229 feuillets; 0™315 X 0'",22;XV« siècle (1480), car on lit f. 172:
Finita anno Domini M".CCCC''.lxxx. Demi-reliure moderne, maroquin rouge; au
dos, le titre doré : Vilae sanclorum et le chiffre couronné de Léopold P'.
3161. (4459-70). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-47^). Vita ancille Christi Elysabeth fille régis Hungarie et
domine Thuringie. = BHL., n° 2507.
3. (F. 47^). [De domino Francone Rubeo canonico regulari apud
sanctam Gertrudem in LovanioJ (3).
(1) Voir, pour le détail, Calai, cod. hagiogr. lai. bibliolh. reg. Bruxell., t, I,
p. 386-88.
(2) Résumé, cf. BHL., n° 3755.
(3) Publié par le b"" de Reiffenberg, dans Bullelins de rAcadémie royale de
Belgique, t. XII, 1"^* part., p. 48.
116 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
- 4. (F. 48-57). Vita sanctimonialis Aleidis de Scarenbeke. = BHL.,
n° 264.
5. (F. 57). Prophetya Symmachie de Ghristo.
6. (F. 57^). Benedictio aque, panis et salis, domus vel loci, aque
contra vermes segetum.
7. (F. 58-59^). [Oratio]. Inc. Legi, dulcissime Deus, quod promitlis
centuplum.
8. (F. 59^-61). [Epistola prioris Wi...]. Inc. In camino puri amoris
super dulci pena iugiter concremati.
' 9. (F. 61-62). [Epistola cuiusdam devoti]. Inc. Claritati vestreinli-
mare quod propono non meis presumo viribus.
10. (F. 62v.6i). Cursus de una electa.
11. (F. 64»-65). [Oratio sancti AuDOENrad fulgura depellenda].
12. (F. 65-65V). [De Waltero de Bierbaco]. = BHL, n« 8795.
13. (F. 66-138^). Vita venerabilis Beatricis quondani priorisse de
Nazareth. = Ibid., n» 1062 (1).
14. (F. 138^-144'). [Collatio de vita religiosa]. Inc. Cum constet
nos ideo seculum reliquisse.
15. (F. 145-148^). De discretione naturalium et gratuitorum et
diversis motibus anime. Inc. Omnes sunt gemellis fetibus et sterilis
non est inter eas.
16. (F. 148^-150). [De virgine ordinis Gisterciensis]. Inc. Virgo
quedam annorum quindecim divina favente gratia in ordine Cister-
ciensi recepla fuit.
17. (F. 150-153). Oratio quam fecit domnus Arnulfus de Lovanio
quintus decimus abbas Villariensis. = PL., t. GLXXXIV, col. 1619-24.
18. (F. 152^). [Indulgentiae pro intuentibus arma passionis Christi].
19. (F. 153-157). Quid sit Deus. lue. Deus est eternitas, nobilitas,
potentia.
20. (F. 157-158^'). Sermo de passione Domini. Inc. Ghristus passus
est pro nobis relinquens nobis exemplum,
21. (F. 159-166^). Vita domni Werrici prioris de Alna viri venera-
bilis et Deo digni. =- BHL., h» 8865.
22. (F. 167-167^). [Quaedamdehistoriamonastorii villariensisj(2).
23. (F. 168-180V). Vita béate Gristine de opido sancti Trudonis in
(1) Dans la marge supérieure, il y a cette note : Hanc vilatn conscripsil domnus
Wilhelmus de Mechlinia monachus haffligensis quondam prior in Wauiiaposl abbas
sancli Trudonis.
(2) Le premier de ces récits qui contient une visite du duc Henri II de Brabant à
l'abbaye de Villers, a été publié par le B"" de Reiffenberg, Bulletin de l'Académie
royale de Belgique, t. VIII, 2« part., p. 120-21, et Annuaire de la bibliothèque royale
de Belgique, 1842, p. 134-36.
VIES DE SAINTS EN LATIN 117
Asbania auctore fratre Thoma de Goxtipreit ordinis praedicatorum.='
^i/L., n» 1746.
24. (F. 181-207). Vita praeclare Margarete de Ypris. = Ihid.,
25. (F. 207^-209^). [Historia lohannis Voerloep et Ainoldi mona-
chorum Villariensium]. Inc. In monasterio Villariensi monachus fer-
tur fuisse cui nom en erat lohannes Voerloep.
26. (F. 210-229). Vita S. Antonii de ordine Fratrum Minorum. =
27. (F. 229-237). De sancta Clara. = Ihid., n° 1817. :
28. (F. 237-239V). [De ordine Garthusiensi]. Inc. Sicut nobis retu-
lerunt patres nostri et in cronicis invenitur.
29. (F 239-244V). De sancto Ludovico filio régis Gecilie. [Bulla
loHANNis pape XXIIJ. = BHL., n° 5054.
30. (F. 245-247). Raliones domini pape Urbani confirmanlis hoc
festum corporis Ghristi.
31. (F. 247^). [Epistola fratris H[ugonis] cardinalis sancte Sa-
bine] (1).
32. (F. 247v). [Epistola Clemenlis V].
33. (F. 248-25 Iv). Litere papales Urbani (2).
34. (F. 252-252^). [Revelatio facta beginae tungrensij. Inc. In
beginagio lungerensi faclum est verbum Ihesu Ghristi ad quandam
iuvenculam innocentem valde.
35. (F. 253-255). [Exempla]. Inc. Qui vult conlemplari Deum... In
dyocesi byemensi homo quidam fuit diversarum villarum advocatus.
36. (F. 255-260). Epistolae quas scripsit nonnus Thomas cantor
Villariensis sorori sue in parco dominarum.
37. (F. 260-260^). [Fragmentum chronicae]. Inc. Tempore lulii
Gesaris dira Romam terruerunt (3).
Parchemin; 260 feuillets; O-.ISS X O-.IS; XIV« siècle (1320), car on lit f. V :
Anno Domini M''.C<>C''C". xx°. fraler lohannes de sancto Trudone monasterii
Villariensis fecil hune librum conscribi dum constilulus fuit confessor in parco
dominarum, tempore domni lacobi abbatis pro communi armario de eleemosinis sibi
largitis. Quamobrem precatur lecturos in eo quod dicere velint : Anima dus cum
animabus omnium fidelium defunctorum per Dei misericordiam et per Ihesu Chrisli
sanguinis aspersionem et per inlercessionem béate Marie ac omnium sanctorum
sanctarumque requiescant inpace. Amen, amen. F. 150* et f. 152% il y a des dessins
représentant les instruments de la passion du Christ. Au sujet de la provenance de
(1) De S. Sacramento : Dafwm apudVillare sexto kalendas màii ponlificatus
domini Innocenta IIU anno nono. . i ) - '; '
(2) Bullarium romanum, Augustae Taurinorum, t. III, p. 705-8.
(3) Une partie de cette chronique a été publiée par le B°" de Reiffenberg,
Annuaire de la Bibliothèque royalc.de Belgique, 1846, p. 105-107. ;
118 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
ce volume, on lit f. 1' : Liber sancte Marie de Villari in Brabanlia, puis une autre
main a ajouté : Dono datus monasierio S. Martini in Lovanio, loco allerius quem
Prior villariensis habel ej; Bibliolheca noslra Martiniana. Fr. Sylvanus. 1568.
Ancienne reliure du XV" siècle, restaurée, ais de bois recouverts de veau brun
estampé; coins en cuivre; au dos, en basane, le titre doré DeS. Trudone, avec le
chiffre de Léopold !•' et les armes de la Belgique (1).
3162. (4564-68). — Vita sanctae Catharinae.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 1^, 47 et 48^). [Fragmentum diplomatis dati inense februario
anni 1229 ab abbatissa ecclesiae sancti Pétri LugdunensisJ.
3. (F. 2-22). [Compotus Gerlandi] (2).
4. (F. 22* -27^). [Mensurae médicinales, variae receptae].
5. (F. 28-34). Régule Ferarii m[edicij.
6. (F. 35-45*). Vita béate Katerine. Inc. Maxsentius imperator
anno regni sui Iricesinio quinto residens in civitate Alexandrinoriini.
7. (F. 46). [AntipiionaeJ.
Parchemin; 48 feuillets; C-,158 XO-,li;XIlI« siècle; les feuillets 28-34 sont à
deux colonnes. On lit f. 2 : CoUegii Societatii lesu liruyis. Jadis on lisait sur le
premier plat intérieur delà reliure : Co//egii Socielalis lesu Urugis in Flandria,
commodahis R. P. Pelro Francisco Chifflelio, remitlendus A ntverpiam ad P. loannem
Bollandum (3). Reliure moderne, ais de bois recouverts de peau de truie estampée ;
sur le premier plat l'inscription Hegia Bibl. lielgica.
3163. (4797-99). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-^). [Extraits].
2. (F. 2-4G*). Vita sancli Pachomii translata de greco in latinum
eloquium a Dionisio. = BHL., n" 6410.
3. (F. 46*63). De praeceptis B. Pachomii (4).
4. (F. 64-97*). Egregia contra Arrium, Sabellium et Fotinum alter-
catio. = PL., t. LXII, col. 179 sqq.
5. (F. 97*'-102*'). Sollutiones obiectionum arrianarum. Inc. Prima
eorum obiectio est qui dicunt impossibile esse.
6. (F. 102*-105v). [De arbore crucisj (5).
(1) Voir au sujet de ce volume, Perz, Archiv, t. VIII, p, 493; Reiffenberg,
Annuaire de la Bibliothèque royale de Belgique, 1842, pp. 129-136; 1846, pp. 103-116,
e\. Bulletin de l'Académie royale de Belgique, t. VIII, 2" part., p. 116-122; t. XII,
1" part., p. 38-48.
(2) Cf. Ulysse Robert, De Gerlandi vita et operibus dans Anal, iuris pontif.,
t. XII, 1873, p. 609 sqq.
(3) Cf. Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p. 463. Celte étiquette a
disparu par la reliure du volume.
(4) HoLSTEN, Codex regularum, 1. 1, p. 33-34.
(5) Voir MussAFiA, Sulla legenda del legno délia Croce dans Sitzongsb. dbr k. Aka-
DEMiE DER WissENscH., Wieu, Phil.-hisl. Classe, t. LXIII, 1869, p. 168.
VIES DE SAINTS EN LATIN 119
Parchemin; 105 feuillets; 0",232 X O^^ôô; XlIP siècle; deux colonnes. Le
volume est fortement endommagé parle feu. Sur le premier feuillet de garde, on
lit : Liber beale Marie de Villari, et f. 63* : Meester Goethals.
3164. (4837-44). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-1^). Fragment du Livre des Rois, I, cap. xvi-xvii, 13.
Suit un exemplaire incunable du Spéculum artis bene moriendi et
des Proverbia Senece. Daventrîe in platea episcopi. Anno Domini
M.CCCC.XC.
2. (F. 23^-26). Indulgentie collecte de diversis bullis summorum
pontificum que habentur in principalioribus conventibus ordinis
praedicatorum.
3. (F. 26^-44). Registrum indulgenciarum fratrum ordinis praedi-
catorum.
4. (F. 44^-45'^). Indulgencie ex ordine fratrum minorum.
5. (F. 46-49). Legenda et perfecta vita ... [sanctae Coletae] (1).
6. (F. 49^-108). [Vita sanctae Coletae]. Inc. Ad cultum divine
bonitatis non parum pertinet cognitio summi boni.
7. (F. 108^. [Versus de S. Francisco].
Inc. Monte sub alverne Franciscus dum prece puisât.
8. (F. 109-113^'). De conversione et vita béate Barbare. = BEL.,
n^ 916.
9. (F. 114-125). Passioeiusdem.= Ibid. (suite de la pièce précé-
dente).
10. (F. 125V-130). Miracula. = Ibid., nn°« 932, 934, 939, 951
et 940.
11. (F. 130-133V). De translatione béate Barbare. = 76^•d, n» 926.
12. (F. 134-139). Genealogia virginis sanctissime Katerine. = Ibid.,
n° 1667.
13. (F. 139-140^). Conversio Katerine virginis sanctissime et marli-
ris (suite du morceau précédent).
14. (F. 141-142). Invenlio corporis huius sanclissimae virginis. =
BHL.,n<> 1679.
15. (F. 142^-144^), Sermo de eadem. Inc. Non est talis mulicr super
terra.
16. (F. 145-190). Legenda sancte Emerenciane martiris, béate
Anne satis dévote. Inc. In diebus illis erat in partibus ludee civitate
quadam Sephor nuncupata.
17. (F. 191-196V, 199-199V). De sanctissimo patriarcha loseph
(1) Note sur la vie de S'" Colette et sur ses divers auteurs. Cette vie est attribuée
par le manuscrit à Olivier de Langhe, prieur de Saint-Bavon. Cf. Acla SS., Martii
1. 1, pp. 532 et 537.
120 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
sponso sanctissime virginis Marie ac nutricio Ihesu Christi.//u:.ïoseph
accrescens vel augmentum.
18. (F. 197-198^). [Dialogus iuvenis et senis]. Inc. mutil [iugum]
enim meum suave est. Des. mutil. Vide insuper electissimam et
preclarjssimam Dei genitricem ac virginem omnesque ordiries angc-
lorum...
Papier, au filigrane de la lettre P fleuronnée; 198 feuillets; 0",185 X 0",U.;
XV" siècle. Au verso du premier feuillet une étiquette imprimée : liibliothecae
fratrum minorum recotlecl. Lovan. ad SS. TrinU. renov. etaurtac 1791. Reliure
restaurée du XV* siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé.
3165. (4961). — ViTA SANCTAE Catharinae.
1. (F. 1-31^). Passio béate Katerine virginis et martiris. = BHL.,
n» 1663.
2. (F. 32^). [Hymnus, antiphona et oratio de sancla Katha-
rinaj (1).
Parchemin; 32 feuillets, plus deux de garde en tête et deux à la fin du volume;
0",149 X 0",095; XV» siècle. Sur le premier feuillet de garde, on lit: Car(usiae
Capellae. Reliure du XVII* siècle; veau racine (2).
3166. (5047). — Iacobus de Vitriaco. Vita sancte Christi ancillae
Mariae de Oegnies. = BHL., n® 5516.
Papier; 73 feuillets; 0",t95 X 0",126; XVII» siècle. F. 1, on lit: Bibliothecae
FF. Minorum Recollectorum yivellensiutn. Demi-reliure moderne; au dos, lé litre
doré : lacobi de Vitrei yUaS"'^' Mariae de Oignies.
3167. (5149). — VlTAE SANCTORUM (3).
1. (F. 1-5). Conversiosancti Andrée; vita, passio sancti Andrée. De
nativitate Domini nostri Ihesu Christi. De sancto Stéphane prolho-
martire. Sancti Silvestri pape et confessons.
2. (F. 5-13^). Genovefe virginis. De sancto Remigio episcopo. De
sancto Hylario episcopo et coniessore. Felicis in Pincis. Marcelii
pape. De sancto Fabiano martire. De sancto Sebasliano martire. Do
sancta Agnete virgine et martire. De sancto Vincencio. Thimothei
(1) Publiés dans CatoL cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 466. Cf. RH.^
n. 7034.
(2) Voir la description de ce manuscrit, Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg.
liruxell., 1. 1, p. 466-67.
(3) Ce volume ne renferme paade.textes hagiographiques proprement dits, La
note suivante qui se trouve en tête du volume en fait bien comprendre la compo-
sition : Cum plurimi sanclorum passiones et vilas non habebant cl ex officio «uo eau
scire et praedicarepresbyleri debeanl ad excilandam fidelium devocionem vita»
que in kalendario annolanlur succiyicle perslringimus ut el libelli brevilas faslidium
non genercl, parochiales presbileros inopia non excusel.
VIES DE SAINTS EN LATIN 121
aposloli. Conversio sancti Pauli apostoli. Praiecti martiris. Saviani
martiris.
3. (F. 13^-19). Ignacii martyris. Purificatio béate Marie virginis. De
sancto Blasio episcopo et martire. Sancti Amandi episcopi et confes-
sons. Valentini martiris. luliane virginis. De sancto Pelro ad cathe-
dram. De sancto Mathia apostolo.
4. (F. 19-23^). Perpetuae et Felicitatis martirum. Virgilii marliris.
Gregorii pape et confessoris. Longini martiris. Benedicti abbatis.
Annuntiatio béate Marie virginis.
5. (F. 23^-27^). Ambrosii episcopi et confessoris. Mamcrliniabbalis.
Mariani confessoris. Georgii beatissimi martiris. Marci evangeliste.
De letania maiore. De letania minore et rogacionibus. De beato Lino
papa et martyre. De beato Vitale martyre.
5. (F. 27^-34^). Sancti Philippi apostoli. Sancti lacobi minoris.
Anastasii episcopi. De invencione sancte crucis. Alexandri et aliorum.
Sancti Quiriaci martyris. lohannis ante portam latinam. Gordiani et
Epymachi. Pancracii martiris. Sanctorum martirum Nerei et Achillei.
Peregrini marliris. Urbani pape et martiris. Prise! martiris. Petronille
virginis.
6. (F. 34^-44). Marcellini et Pétri martyrum. Primi et Feliciani
martyrum. Sancti Barnabe apostoli. Sancti Viti marliris. Sanctorum
martirum Cyrici et lulile. Passio sanctorum Marci et Marcelliani.
Gcrvasii et Prothasii. Albani martyris. Sanctissimi lohannis Baptislae.
Sancti Gallicani martiris. Sanctorum martyrum lohannis et Pauli.
Passio beati Pétri apostoli. Beali aposloli Pauli. Sancti Marcialis
apostoli et confessoris. Processi etMartiniani martirum.
7. (F. 44-58^). Translatio sancti Martini episcopi. Victoris martiris.
Translacio béate Marie Magdalene. De beata Martha sorore Magda-
lene. AppoUinaris marliris. lacobi maioris apostoli. Christofori mar-
tiris. Septem Dormiencium. Panthaleonis martyris. Nazarii et Gelsi
martyrum. Simplicii et aliorum. Sancti Lupi episcopi. Abdon et
Sennen. Germani episcopi et confessoris.
8. (F. 58^-79). Ad vincula sancti Pétri. Sanctorum Machabeorum
martyrum. Eusebii martyris. Sancti Slephani martyris. De inventione
sancti Slephani. Gassiani episcopi. Beati Dominici confessoris. Sixti
pape et martiris. Donati martiris. Cyriaci cum sociis suis. Passio
sancti Laurencii martiris. Tyburcii martyris. Ypoliti martyris. Eusebii
confessoris. Assumptio béate Marie virginis. Miracula béate Marie
virginis. Sancti Agapili marliris. Sancti Bernardi abbatis. Sancti
Thimothei martyris. Sancti Symphoriani martyris. Thymolhei
et Appollonii martyrum. Bartholomei aposloli. Sancti Augustini
episcopi. Passio sancti Hermetis. Iuliani martiris. Alterius Iuliani
martyris. Decollatio sancti lohannis Baptislae. Sancte Savine vir-
122 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
ginis non martiris. Sanctorum Felicis et Adaucti. Sancti Lupi
episcopi.
9. (F. 79-93). S. Egidii abbatis. De nalivitato béate Marie virginis.
Sancli Adriani martiris. Gorgonii martiris, Exaltatio sancte crucis.
Cornelii pape et martiris. Sancti Cypriani episcopi et martiris.
Nycomedi niartyris. Eufemie virginis. Lucie et Geminiani martyrum.
Lamberli episcopi et martiris. Beati Mathei apostoli et evangelistae.
tsanctoruni martyrum Mauritii sociorumque eius. Sancte Tecle vir-
ginis. Cypriani et lusline virginis et martiris. Cosme et Damiani
martirum. Michaelis archangeli. Iheronimi presbiteri et doctoris.
10. (F. 93-102^). Leodegarii martiris. Fidis virginis. Pélagie electe.
Pelagiae virginis. Sergi et Bachi martyrum. Dyonisii sociorumque
eius. Kalixti pape et martiris Leonardi confessons. Alterius Leonardi.
Luce evangeliste. Sancti lusti pueri et martiris. Passio sanctarum
XI milium virginum. Miraculum earundem virginum. Aliud mira-
culum. Crispini et Crispiani martirum. Sanctorum apostolorum
Simonis et lude. Quintini martiris.
11. (F. 102^-1 11^). Omnium sanctorum. De fidelibus defunctis.
Eustacii cognomento Placidus. Sanctorum IIII*"" coronatorum. De
sancto Martino episcopo. De sancto Brictio episcopo. De sancta
Cecilia. De sancto Clémente. Crisogoni martiris. De beata Katherina.
De sancto Saturnino martire.
12. (F. 112-121). Eligii episcopi et confessons. Nycolai episcopi et
confessons. Miracula sancti Nycolai. Luciae virginis et martiris.
Thome apostoli sancti lohannis apostoli et evangelistae. Sanctorum
Innocentium. Sancti Thomae martiris.
13. (F. 121-129^). Sancti Arthemi monachi. De sancto Goare. De
sancto Erasmo. Basilii episcopi et confessons. De sancto lohanne
elemosinario. De sancto Patricio. De sancto Alexio. De sancto
Secundo martyre.
Papier; 1-29 feuillets; 0",2(» X 0",136; XV« siècle. Sur le feuillet de garde en tête
du volume, on lit : Carlusiae capellae. Reliure du XVII* siècle, veau racine; au dos,
le titre doré : Vitae sanctorum M. S., tranche rouge.
3168. (5387-96). — Guibertus Gemblacensis. De sancto Martino.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-60). [Vita sancti Martini Turonensis]. = BEL., n" 5635.
3. (F. 60^-64). Argumenta tio probationis quod beatus Martinus sit
par apostolis. = Ibid., n° 5652.
4. (F. 64^-69). De adustione ecclesiae beatissimi Martini Turonis
edilus sermo (1).
(1) Publié par Marrier-Duchksme, Bibliotheca Cluniacensis, p. 146 sqq,
VIES DE SAINTS EN LATIN 123
. 5. (F. 69-99V). Miracula sancti Martini (1).
6. (F. 99^-100). [De sancto Romano apud Blaviam sepulto] (2).
7. (F; 100^-102v). Vita sancti Sulpitii Bituricensis episcopi. =
BHL.,n^l9S3.
8. (F. 102^-lllv). Vita Gregorii Turonensis. = Ibid., n° 3682.
9. (F. 112-116). Gregorii Turonensis episcopi relatio de episcopis
turonensibus (3).
10. (F. 116-119^). [Versus et eorum interpretatio].
Inc. [OJppositum montem conscendere cernis Orontem
Hos versus composuissè fertur malignus angélus et tamen recta
sunt, nisi fallor, que in eis dicuntur.
11. (F. 119^-123^). [Epistola cuiusdam anonymi in christianum
Moguntinae sedis invasorem] (4).
12. (F. 123^-124^). [Epistola fratram capituli maioris monasterii et
eorum humilis ministri Hervei et Philippuni Coloniensem archiepi-
scopum]. = BHL., n° 5648.
13. (F. 125-146). Tractatus domni Arnaldi abbatis Bone Vallis de
verbis Domini in cruce. = FL., t. CLXXXIX, col. 1703 sqq.
14. (F. 147-158). [Epistola Guiberti ad Godefridum, abbatem
sancti Eucharii, cum responsione eiusdem et alteris Guiberti ad Gode-
fridum litteris] (5).
15. (F. 158-176V). [Vita sanctae Hildegardis virginisj. = BHL.,
n° 3927 (6).
16. (F. 177-177^). Epistola sancte Hildegardis ad Colonienses de
fiitura turbatione clericorum (7).
17. (F. 178-178^). Epistola Guiberti ac ecclesiae Villariensis ad san-
clam Hildegardem (8).
18. (F. 178^-180^). [Epistola eorundem ad eandem] (9).
19. (F. 180^-181''), Epistola Guiberti ad sorores ecclesie B. Mariae
que est in Bingia (10).
(1) Voir, pour le détail, Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. I,
p. 489-92.
(2) Cf. BHL., n° 7306.
(3) C'est le chapitre 31 du livre X de VHisloria Francorum, voir PL., t. LXXI,
col. 563-72.
(4) Publié par Martene, Thésaurus novus anecdolorum, 1. 1, p. 324 sqq.
(5) Cf. Anal. BolL, t. V, p, 605-8 et Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell.,
1. 1, p. 493-94.
(6) Cf. Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p. 495-96.
(7) Cf. ibid., p. 496, n° 13.
(8) PiTRA, Analecta sacra, t. VIII, pp. 393, 394, n' 20.
(9) Ibid., p. 395, n» 21.
(10) Ibid., pp. 396, 397, n" 22.
124 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE^ ROYALE
20. (F. 181^-182). [Epistola Guiberti adbealamHildegardeni](l).
21. (F. 182-183). [Epistola beatae HiLDEGARDis ad Guiberlumel ad
occlesiam villariensem] (2).
22. (F. 183-185). [Epistola Radulphi ad Guiberlum] (3).
23. (F. 185^-192^). [Epistola Guiberti ad Radulphum monachum
Villariensem (4).
24. (F. 193-195^). [Epistola Guiberti ad Bovonem] (5). Des. mutiU
facta est vigilantissime excitata...
25. (F. 196-200). [Epistola decani et thesaurarii caslri novi ad
Philippum Goloniensem archiepiscopum]. == BHL , n° 5650. Inc.
inut'U. ... nuUus sequeretur effectus.
26. (F. 200-202). [Epistola Guiberti ad Philippum Goloniensem
archiepiscopum J (6).
27. (F. 202^-207^). [Epistola Guiberti ad PhilippumColoniensem.=
.BiïL.,n«>564l.
28. (F. 207V-214V). [Epistola eiusdem ad eundem]. = Ihid., n° 5642.
29. (F. 214V.219). [Epistola eiusdem ad eundem] (7).
30. (F. 219-220). [Epistola eiusdem ad eundem]. Des. mutil. in
terra laborantibus... (8).
Parchemin; 220 feuillets; 0",2K X 0",15; XIII» siècle; signatures i-xvin. F. 1, il
y a la note : hte liber pertinel monasterio gemblacensi. Reliure du XVIII» siècle,
veau racine ; tranche rouge (9).
3169. (5397-407). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1'). Gennadius... de Sevcro scriplore vitae sancti Martini. =
PL., t. LVIII. col. 1071, cap. XVIII.
2. (F. 1^-16^). Vita sancti Sulpicii archiepiscopi. = BHL., n° 7934.
3. (F. 17). [Versus de sancto Martino] (10).
4. (F. 17^-51^). Sulpicii Severi... ad Desiderium. Vita sancti Martini»
Epistola Severi ad Eusebium..., Aurelium..., Bassulam... Dialogi. =
i^«L.,n<' 5610-5616.
5. (F. 52-54). De vita sancti Martini. = Ibid., n» 5625.
(1) PiTRA, Ànalecla sacra, t. VIII, p. 397-99, n" 23.
(2) Ibid., pp. 399, 400, n° 24.
(3) Ibid., p. 400-4, n»25.
(4) Ibid., p, 575-81, n° 164, et CÀilal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1,
p. 496-98.
(5) PiTRA, Analecla sacra, p. 405-14.
(6) Voir PL., t. CGXI, col. 1290; Pitra, op. cil., t. VIII, pp. 581, 582; Précis
historiques, 1881, p. 26; Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p, 498.
(7) Voir Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p. 499.
(8) Cf. ibid., n° 27.
(9) Voir, au sujet de ce volume, ibid., p. 484 sqq.
(10) Publié ibid., p. 506-7.
VIES DE SAINTS EN LATIN 125
6. (F. 54-56^). [Tractatus Adae quod B. Martinus par dicilur
apostolis]. -= BHL., n° 5652.
7. (F.. 56^-61). Visio sive revelatio Hildegardis de sancto Mar-
tine (1).
. 8. (F. 61-66-). [Sermo de S. Martino]. = PL., t. CLXXXllI,
col. 489 sqq.
9. (F. 67-111^). [S. Gregorii Tdronensis de miraculis beati Martini
libri quatuor]. = BHL., n° 5618.
10. (F. 111^-112^). Epistola domini Fulgonis cognomento boni,
incliti Andcgavorum et Turonorum comitis ad sanctum Odonem...
Epistola sancti Odonis abbatis. = PL , t. CXXXIII, col. 815-18.
11. (F. 113^-118^). Textus historié translationis in Burgundiam et
relationis in Turoniam corporis beati Martini. = BHL., n*' 5653.
12. (F. 118^-128^'). Textus miraculorum post relationem. = Ihid.,
n° 5654.
13. (F. 129-131). [Epistola conventus ecclesiae beati Martini]-. =
Ibid., n" 166.
14. (F. 131-131V). [S. Martini confessio Trinitatis]. = PL., t. XVIII,
col. 11-12. .
15. (F. 131^-133^). [Inscriptiones turonicae in laudem S. Mar-
tini] (2).
16. (F. 133V-135). [Miraculum sancti Martini]. = BHL., n° 5638.
17. (F. 135-141). Historia de regali progenie sancti Martini.= iô^c?.,
n°2320.
18. (F. 141-152). [De combustione basilicae beati Martini] (3).
19. (F. 152-153). [Sermo de sancto Martino]. = PL., t. GXXXIII,
col. 749-52.
20. ( F.. 153-180). Vita S. Odonis abbatis. = 5IfL., nn''^ 6292-95.
21. (F. 180^-182). [Vita Sulpicii Severi]. = Ibid., n« 7933. -
22. (F. 182-187V). [Vita S. Gregorii Turonensis]. = iè/t/., n° 3682.
Des. muUl., sede apostolica subrogatus.... (PL., t. LXXI, col. 126,
cap. XXIV).
Parchemin; 187 feuillets; 0",28 X 0'°,ldc>; XIII« siècle; deux colonnes; grandes
et belles lettrines fleuronnées, en toutes couleurs ; signatures i-xxni. La leliure du
XVII" siècle, veau racine, tranche rouge, montre que ce volume provient de la
bibliothèque de l'abbaye de Gembloux; au dos, le titre doré : Lib. miracu. beati
Marti, (4).
(1) PiTRA, Jna/ectosaci-a, t. VIII, p. 369-78.
(2) Publiées par Le Blant, Inscriptions chrétiennes de la Gaule, t. I, n° 166-84,
p. 228-46.
(3) Publié dans Marrier-Duchesne, Bibliotheca Cluniacensis, p. 145-60.
(4) Voir une description de ce volume dans Catal. cod. hagiogr. lai. bibl: reg.
jBruxe/i., t. I, p.506-9. . ...
12G MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3170. (5519-26). — ViTAE sanctorum.
1. (F. 1-20). [Miracula beatae Mariae virginisj. Inc. inutil. [III]...
secretarii officio fimctus.
Ce sont les miracles indiqués dans A. Poncelet, Miraculorum
B. V. Mariae index, nn°« 434, 1358, 69, 1761, 1651, 819. 1150, 1604,
480, 100, 861, 1616, 491, 866, 1092, 1649, 120, 1700, 1048, 16, 1609,
1315, 911, 324, 1666, 167, 795, 496, puis BHL, n» 5410, et enfin
A. Poncelet, op. cit., nn°* 1050 et 420.
2. (F. 20-20^). [Oratio ad B. Mariam virginem]. Duodecim abusiones
claustri.
3. (F. 21-32). Vita beatissimi confessons Christi Vincentii cogno-
mento Madelgarii. = BHL., n? 8674.
4. (F. 32-33). Marlyrium sancli Tymothei. = Ibid., n» 8294.
5. (F. 33^-38^). Vita sancti ac beatissimi Eloquii confessons. ■=•
Ibid., n" 2b] b.
6. (F. 38^-44). Vita sancti Hieronymi presbyleri et confessoris. =
Ibid., n» 3870.
7. (F. 44-48'). Vita sancti Meingoldi martyris. = Ibid., nn«» 5879
et 5880. Des mutU. in vigilia lohannis Baptiste templum...
8. (F. 49). [Index contentorum].
9. (F. 49^-54'). Conflictus aposlolorum Pétri et Pauli cum Symone
mago. == Ibid., n» 6657.
10. (F. 54^-59). Martyrium sancti Pétri apostoli a Lino papa romano
greca lingua conscnptum et orientalibus ecclesiis destinatum. =
Ibid., n« 6655.
11. (F. 59-63). Martyrium sancti Pauli apostoli a Lino episcopo
romano conscriptum. = Ibid., n" 6570.
12. (F. 63-73'). Liber miraculorum sancti Andrée apostoli. = Ibid.,
n°430.
13. (F. 73'-76). Passio sancti Andrée apostoli. = Ibid., n» 428.
14. (F. 16-11). Passio sancti lacobi fratris Domini. = Ibid.,
n» 4094.
15. (F. 77'-82). Assumptio sancti lohannis apostoli et evange-
liste. = Ibid., n° 4320.
16. (F. 82-88'). Passio sancli Thome apostoli. = Ibid., n« 8136.
17. (F. 88'). [Epistola Odonis abbatis S. Remigii Rcmensis]. =
Ibid., n° 8149. Des. mutil. suorumque qualitate prout fuerant
scisci...
18. (F. 89'-89'). [Translatio sancti Bartholomei a Lippari insula]. =
Ibid., n° 1009. Inc. mutil... etiam mortuus est. Nam hesterno die hora
nona.
19. (F. 89'-91). Translatio sancti Barthomei {sic) apostoli a
Lippari insula in Beneventum. = Ibid., n» 1010.
VIES DE SAINTS EN LATIN 127
20. (F. 91). Alia translatio eiusdem apostoli in Lipparim insu-
lam (1).
21. (F. 91-95). Passio sancti Malhei apostoli et evangeliste. =
^ifL,n'>5690.
22. (F. 95-99^). Passio sanctorum apostolorum Symonis et ludo. =
Ibid., nn°« 7750 et 7751.
23. (F. 99V-103). Passio sancti Barnabe apostoli. = Ibid., n° 986.
24. (F. 103-107). Passio sancti Marci evangeliste. = Ihid., nn^^ 5281
et 5282.
25. (F. 107^-111). Translatio sancti Marci evangelistae ab Alexan-
dria in Veneciam. = Md., nn^^ 5283 et 5284.
26. (F. 111-112). Passio sancti Tymothei apostoli. = Ihid., n° 8294.
27. (F. 112-119). Sermo in conversione sancti Pauli apostoli. =
PL., t. LXV, col. 929-30.
Il y a une lacune entre les feuillets 112 et 113.
28. (F. 119-135^). Vita S. Silvestri pape. = BHL., nn»^ 7725-36.
29. (F. 1 35^-1 36v). Vita S. Hylarii Pictavensis episcopi. = Ibid.,
no 3885, sans le prologue. Des. inutil. B. Hilarius agnoscens...
Parchemin; 136 feuillets; O^jSSô X O-^.SOS; XII» siècle; deux colonnes; initiales
et capitales en rouge et en vert. La reliure, veau racine, filets d'or, tranche jaspée^
atteste que ce volume a appartenu à l'abbaye de Gembloux ; au dos, le titre doré :
Yilae vetustiss. sanctorum (2).
3171. (5527-34). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-lv). [Miraculum sancti Martini]. = BHL., n° 5663.
2. (F. 2^-58^). Libellus panegericus in sanctum Martinum. = Ibid.,
n» 5636.
3. (F. 59-62). [Carmen de S. Martino].
Inc. Martini pietas, virtus, exempta per orbem (3).
4. (F. 62-62^). Epytaphium domni Guiberti abbatis (4).
5. (F. 62^-71). WiBERTus ad Philippum Coloniensem. = PL.,
t. CGXI, col. 1287-89.
6. (F. 71-80). WiBERTUsPhilippoGoloniensiarchiepiscopo. = i6/t/.,
col. 1289.
7. (F. 80-81^). Philippus archiepiscopus abbati maioris monaste-
rii. = BHL., n" 5647.
8. (F. 81^-83). [Hervaeus]. Abbas et convontus maioris monasterii
Philippo archiepiscopo. = Ibid., n» 5648.
(1) Publié dans Calai, cod. Iiagiogr. bibl. lai. reg. BruxelL, 1. 1, p. 522.
(2) Ce manuscrit est décrit ibkl., p. 518-29.
(3) Publié dans Analccla Bollandiana, t. VII, p. 307-20. Cf. supra, p. 103, n» 14
(4) Publié dans Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxcll., 1. 1, p. 530-32.
128 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
9. (F. 83-87"). [Philippus] decanus et canonici castri novi Philippo
archiepiscopo. = BHL., n° 5649.
10. (F. 87^-94^'). Decanus et thesaurarius castri novi Philippo
archiepiscopo. = Jbid., n" 5650.
11. (F. 95-97). GuiBERTUS Philippo archiepiscopo (1).
12. (F. 97^-103). WiBERTUs abbas Gemblacensis Coloniensi archi-
episcopo. = Ibid., n° 5641.
13. (F. 103-111). WiBERTUS abbas Genmelacensis Coloniensi archi-
episcopo. = Ibid., n" 5642.
14. (F. 111-116"). Philippo Coloniensi archiepiscopo GuiBERTUS (2).
15. (F. 116^-120). Wjbertus Philippo Coloniensi archiepiscopo. =
i?^L., n°5643.
16. (F. 120-126"). WiBERTus Herveo abbati et conventui maioris
monasterii. = PL., t. CCXl, col. 1290-91 (3).
17. (F. 126"-129"). Wibertds conventui maioris monasterii,:= PL.,
t. CCXI, col. 1291-93(4).
18. (F. 129v-130^). [Epistola WibertiJ ad loffridum. == Ibid.,
col. 1293-94(5).
19. (F. 130"-132"). [Epistola Guiberti ad Philippum Coloniensis
ecclesie antistitij (6).
20. (F. 133-141"). [Visio S. HiLDEGARDis ad Guibertum missa] (7).
21. (F. 141"- 145^). Epistola domnae HiLDEGARDis, magistraecoenobii
sancti Robert i Pinguensis, de excellentia beati Martini episcopi (8).
22. (F. 145"-147). [Epistola Guiberti ad S. Hildegardem ] (9).
23. (F. 147-147"). [Epistola Guiberti ad sanctam Hildegardem] (10).
24. (F. 147"- 149"). [Epistola sanctae Hiluegardis ad Guibertum] (11).
25. (F. 147"-152").[EpistolaGuiBERTiadsanclam Hildegardem] (12).
26. (F. 152"-155). [Eiusdem ad eamdem epistolae duae] (13).
27. (F. 155-155"). [Epistola sanctae Hildegardis ad Guibertum] (14).
(1) Cf. PL., t. CCXI, col. 1290; Pitra, Ànalecla gacra,.l. VIII, p. 581-82; Précis
historiques, 1881, p. 26.
(2) Publiée en partie dans Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. UruxelL, 1. 1, p. 499
(3) Une autre partie a été publiée ibid., p. 537-38.
(4) 0.1 ibid., p. 538.
(5) Ibid., p. 538 39.
; (6) Publiée dans Pitra, op. cit., p. 414-15 et Anal. BolL, 1. 1, p. 600-5.
(7) Pitra, op. cit., p. 415-34.
(8) Ibid., p. 369-78.
(9) Ibid., p. 328-31.
(10) Jbid., p. 378-79.
(11) Ibid., p. 331-34; cf. Anal. Bail., 1. 1, p. 599-600.
(12) Ibid., p. 381-88.
(13) Ibid., p. 388-93.
(14) Ibid., p. 380-81.
VIES DE SAINTS EN LATIN 129
28. (F. 155^-156^). [Epistolae Guiberti et ecclesiae Villariensis ad
S. Hildegardem] (1).
29. (F. 156-157). [Epistola Guiberti ad sorores ecclesiae sanctae
Mariae qiiae est in Bingia] (2).
30. (F. 157-158). [Epistola Guiberti ad beatam Hildegardem] (3).
31. (F. 158-158^'). [Epistola beataeHiLDEGARDisadGuibertum et ad
ecclesiam Villariensem] (4).
32. (F. 158V-160V). [Epistola Rodulphi ad Guibertum] (5).
33. (F. 160V-168V). [Epistola Guiberti adRodulphum] (6).
34. (F. 168^-170^'). [Epistola Guiberti] adionam sacerdotem eccle-
siae sancli Martini quae est in Petroso vado. = PL., t. CGXI,
col. 1296-97.
35. (F. 170^-176). [Epistola Guiberti ad quendam amicum]. =
lbid.,co\A^91-99{l).
36. (F. 176-177^'). [Epistola Guiberti ad fratres suos Gembla-
censes]. = Ibid., col. 1299-1300.
37. (F. 177^-178). [Epistola fratrum Gemblacensium ad Guiber-
tum]. = l/ncL, col. 1299, epist. XI.
38. (F. 178-179). [Epistola fratris lo. de Wlr. ad Guibertum]. =
Ibid., col. 1302-4.
39. (F. 179-182). [Epistola Guiberti ad sanctissimas virgines in
,,. monte beati Robert i] (8).
P .40. (F. 182-182^), [Epistola Idae magistrae et totius conventus in
monte sancti Ruperti] (9).
41. (F. 182v).[EpistolaWiBeRTi ad Gertrudem].= PL., col. 1304(10).
42. (F. 182v'-183). [Epistola Gertrudis ad Guibertum] (11).
43. (F. 183-185). [Epistola Guiberti ad Idam, magistram virginum
in monte sancli Roberti] (12).
44. (F. 185-186^). [Epistola Guiberti ad Gertrudem, sponsam
€hristi]. = PL., t. CCXI, col. 1300-1301.
(1) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 496, nn*' 14 et 15.
(2) Ibid., p. 496, n» 16.
(3) 7fttd.,p. 496,n<' 17.
(4) Ibid., n» 18.
(5) Ibid., ïi" 19.
(6) Ibid., n»20.
(7) Une autre partie ibid., p. 541-42.
(8) Publié ibid., p. 551-55.
(9) 76W., p. 5.55-56.
(10) Cf. Martene et Durand, Amplissima colleclio, t. J, col. 930; Calai, cod.
hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. I, p. 543.
(11) Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 556.
(12) Ibid., p. 557-61.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 9
130 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
45. (F. 186^-190»). [Epistola Guiberti ad Bovonem] (1).
46. (F. 191). [Visio quaedani] (2).
47. (F. 191^-209). [VilabeataeHildegardis]. = 5i/L., n» 3927.
48. (F. 209-210). [Lectiones de B. Hildegarde] (3).
49. (F. 210^-211). [Epistola ecclesiae de Villaii ad Hildegardem
abbalissam de Bingen] (4).
50. (F. 21 1-21 Iv). [Hymni de legione Thebaeorum]. = i?if., n» 823.
51. (F. 211^). [Hymnus de sancto RobertoJ. = Ibid., n° 6964.
52. (F. 211^-221). [Epistola Guiberti ad Godefridum, abbatem
sancti Eucharii, cum responsione eicsdem et alteris Guiberti ad
Godefridum litteris] (5).
53. (F. 221-22 Iv). [Epistola Ioseph ad Guibertuni]. = PL., t. CCXI^
col. 1305-6.
54. (F. 221^-222). [Epistola Ioseph ad Guibertum Martinum]. =
Ibid., col. 1306.
55. (F. 222-222^). [Epistola Ioseph ad Guibertum Martinum]. =
Ibid., col. 1307-8 (6).
56. (F. 222^-223). [Prosa de sancto MartinoJ. = BH., n° 5657.
57. (F. 223-224). Metra de virginitate.
Inc. Flore pudor vario triplicem vestitur in usum.
58. (F. 224-225). [Epistola Wiberti ad losephj. « PL., t. GGXF^
col. 1308.
59. (F. 226-233). [Ad reverendum Philippum archiepiscopunt
Coloniensem de virtulibus beati Martini]. = Ibid., col. 1309 (7).
60. (F. 233V-238V). [Epistola Guiberti ad Sigfridum] (8).
61. (F. 238V-243V). [Epistola Guiberti ad Sigfridum] (9).
62. (F. 244-246V). [Epistola eiusdem ad cundem\.--= BHL., n" 5644.
63. (F. 247-247V). [Epistola Guiberti ad Sigfridum] (10).
64. (F. 248-251). [Epistola Guiberti ad Gonradum maguntinum
antistitem] (11).
65. (F. 251-252^), [Epistola cuiusdam Cisterciensis abbatis] (12).
(1) Publiée parPiTRA, Analecla sacra, t. VIII, p. 40517.
(2) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. rcg. BruxelL, 1. 1, p. 496, n« 13.
(3) FiTRA, op. cit., p. 431-38.
(4) iôjrf., p. 438-40.
(5) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 493, n» 11.
(6) Une aulre partie est publiée ibid., p. 546-47.
(7) Une aulre partie est publiée ibid., p. 548-49.
(8) Publiée en partie ibid., p. 549.
(9) Ibid., p. 550.
(10) Voir ibid., p. 550.
(11) Publié par de Gudenus, Codex diplomalicus, t. V, p. 1104.
(12) Voir Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, 1. 1, pp. 493, 550»
VIES DE SAINTS EN LATIN 131
66. (F. 252^-256^). [Epislola Guiberti ad Sigfridum ... et Philippum
Razeburgensem]. = BHL., n" 5645.
67. (F. 257-263^'). [Epistola Guiberti ad Godefridum, cum respon-
sione eius et alteris Guiberti ad Godefridum litteris] (1). Des. mutil.
et propter allissima miraculorum...
68. (F. 264-267). [Adhortatio ad sanctimoniales]. Inc. mutil. ...
sponsi vestri fide pollicita. Des. mutil. ac si in epulis aut
Parchemin; 267 feuillets ; 0™,31 X 0™,212; XIII» siècle; deux colonnes; initiales
rouges et vertes ; signatures n-xxviii. Ce manuscrit provient de l'abbaye de Gem-
bloux, comme le prouve la reliure veau racine, tranche jaspée; au dos, le titre
doré : Opéra Wiberli abb. Gemblac. (2).
3172. (5538-39). — Nicolaus de Larisvilla. Vita sancti Remigii.
1. (F. 1-46). [Nicolaus de Larisvilla]. Vita sanctissimi Remigii. =
^iïL.,nn"« 7169-7171.
2. (F. 46-46^). Littere seu bulle quas misit reverendus Ormisda ad
sanctissimum Remigium (3).
3. (F. 46^-50). Miracula sanctissimi Remigii. == BEL., n° 7172.
4. (F. 50). [Ghronotaxis vilae S. RemigiiJ. = Ibid., n» 7173.
5. (F. 51-131). [DialogiJ beatissimi Gregorii pape. = PL.,
t. LXXVII, col. 150 sqq.
Parchemin; 131 feuillets; 0™,255 X O^-.lSo; XV^ siècle (1448), car on lit f. 50 :
Scriplusper me Wynricum de Campo, alias de Clivis, Leodii anno MCCCCXLVIII.
Pro quibus, lector o bone, orare digneris ad Dominum el sanctissimum pastorem
Remigium oralione una dominica et Ave Maria. Amen. Deo dicamus gratias, et
f. 131' : Finitasunt Leodii in cena dominianno MCCCCXLVIII per me Wynricum
de Campo, alias de Clivis, clericum Coloniensis dyocesis. Oret lector dévote pro
eodem. Bencdicamus Domino. Deo gracias. Initiales rouges et bleues; deux
colonnes. A en juger par la reliure, veau racine, au titre doré : VHa S. Rémi, cum
mirac. alio. plu. S., ce volume provient de Gembloux ; tranche jaspée.
3173. (6717-21). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-28). Vita beati Norberli. = BHL., nno« 6249 et 6250.
2. (F. 28^-51). Vita venerabilis patris Fretheryci. = Ihid., n° 3149.
3. (F. 51^-71). Venerabilis patris Siardi. =i6/d, nn°« 7697 et 7698.
4. (F. 71-74). [Gesta abbatum Orli S. Mariae] (4).
Les feuillets 74-76^ sont blancs.
(1) Mêmes lettres que celles du n" 52 supra.
(2) Ce volume a été décrit par leB»" de Reiffenberg dans le Bulletin del' Académie
royale des sciences et belles-lettres de Bruxelles, t. IX, 1842, 2^ partie, p. 440-56, et
dans ['Annuaire de la Bibliothèque royale, t. VII, 1846, p. 51-74; et parles Bollan-
distes, Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 529-73.
(3) Publié par Labbe, Sacrosancta concilia, t. IV, p. 1420-21.
(4) Voir L. Weiland dans MGH., scr. t. XXIII, p. 575 sqq.
132 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
5. (F. 77-122). Libellas de vita et obitu atquo miracula fralris
Herimanni loseph in Steenvelt reconditi. = Jbid., n'' 3845.
6. (F. 122-122^). Sermo ulilissinius venerabilis doniini Norberti.
Des. mutil. extra aquam penitus necessariis alimentis naturalibus
ca[ret]
Parchemin; 122 feuillets; 0™,32 X O-^.SS; XV» siècle (1497), car on lit f. 27' : Fer
fralrem Paulum de Monte de monte sancti irinocj de Wesf/landrie finibus oriun-
dum, suppriorem et annarium in Orlo gloriose Dei genifricis semper virginis
Marie eiusdem ordinis sacratissimi, traiectensis dyocesis anno a nativitate
Domini M''.CCCC''.xcvii'', prima die primi mensis ; deux colonnes; initiales rouges
et bleues, signatures lu-x. Sur le premier plat intérieur, il y a l'ex-libris : Pertinel
monaslerio Orti sancle Marie in Frisia premonstratensis ordinis. Sur les deux plats
intérieurs l'ex-libris de Verdussen. Cartonnage.
3174. (6731-76). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). [Lettre d'ERNEsr de Mansfelt ù Monsieur Willheim].
2. (F. 2). Littorae Arxoldi comilis de Loos et Chiny, 1303. En
français (1).
3. (F. 3-7). Vita S. démentis primi Mctensis episcopi a Paulo
diacono conscripta. = BHL.,n'* 1859.
4. (F. 7-12). De S. Hildulpho. = Ibid., n° 3045.
5. (F. 12-1 2v). [Extrada] ex chronico nis. Tilmanni scribae Lim-
burgensis qui vixit ab anno 1340 ad 1400.
6. (F. 12^-13). Diplomata Henrici (1118) (2) et Ludovici (909).
7. (F. 13^-15). Historia fundationis monasterii B. Mariae de
Clarofonte (3).
8. (F. 15^-16^). [Extrada ex archivio Marchionis Hermanni
Badensis. Diplomata Henrici, 1313, l*»" janvier] (4).
9. (F. 17-34). Historia de sanctis martyribus thebee legionis qui in
ista ecdesia Treverensi requiescunt [Thyrso, Bonifalio et sociis]. ==
BHL., n» 8284. F. 25, il y a le n» 8283.
10. (F. 35-39). Passio beatorum Thebaeorum ac Trevirorum mar-
tyrum. Inc. Diodetiano regni sceptra gerente.
11. (F. 39^). [Acte de donation à l'église Notre-Dame d'Ornaz par
Thiebaut sire de Marlieres, 1271J (5).
(1) Voir Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg, t. XI, p. 139.
(2) Cf. Wauters, Table chronologique des diplômes imprimés, t. II, p. 92.
(3) En marge : Ex ms. Bardemburgensi quod Ih de Gorcy mihi communicavit.
Cette pièce a été publiée pour la première fois par Chrys. Henriquez, Lilia Cister-
cii, 1623, t. II, p. 665. Le P. Goffinel l'a éditée de nouveau d'après ce manuscrit
dans son Cartulaire de Clair fontaine, p. 269-74.
(4) Wauters, op. cit., t. VII, p. 502.
(5) iôjd., t.V,p.484.
VIES DE SAINTS EN LATIN 133
12. (F. 40). Bulla Gregorii noni super indulgentiis in die sancti
Agricii.
13. (F. 40v). De clavo Christi Treviris (1).
14. (F. 41-44). De forma crucis S. Andreae.
15. (F. 45-54). [Vita S. Agricii]. = BHL., n° 178.
16. (F. 54-55^). [Notae in historiam TrcvirenseraJ.
17. (F. 56). [Epistola Theoderigi archiepiscopi Trevirorum, 1239].
18. (F. 56-57^'). Quaedam de arcliiepiscopo Adalberone et Brunone
et Egilberto ex coliectaneis P^^ Broweri in bibliotlieca Treverensi, in
volumine sub signo N.
19. (F. 58-62^'). Vita beatissimi confessons Ghristi Maximini. Inc.
prol. Cura excogitaverit adinveneritque nil accommodatius. Inc. vita.
Maximo igitur atque praeclaro nobiiitatis stemmate.
20. (F. 63-63V). Charta fimdalionis prioratus Ghinensis (2).
21. (F. 64-72). Liber de miraculis sancti Maximini. == BEL.,
n^5826.
22. (F. 72^'-73v). [Notes pour l'histoire du comté de Ghiny].
23. (F. 74-76). Legenda S. Lubentii confessons. = BHL., n° 4968.
24. (F. 76-77^). Legenda sancti Wendalini confessons. = Ibid.,
n<'8845.
25. (F. 77^-85^). De perventione brachii B. Simeonis in Sein. =^
Ibid., n° 7754.
26. (F. 85^-89^). Legenda S. Adelgundis virginis. Inc. Tempore
Agabarti (sic) gloriosi ac christianissimi régis Francorum.
27. (F. 90-93). Legenda sancti Gastoris confessons (3). = BHL.,
n° 1642.
28. (F. 93-93^). [Inscriptions funéraires des églises de Trêves].
29. (F. 94-101). Vita sancti Magnerici Treverorum archiepiscopi. =
BHL., no 5149.
30. (F. 101-101 V). Ex vita S. Hildulfi quae habetur mss. in S. Paulino
Treviris.
31. (F. 102- 105^). Vita sancti Florini presbyteri confessons. =
BHL., n» 3064.
32. (F. 106-109V). Vita sancti Luduini archipresulis (4). = Ibid.,
n° 4956.
(1) Extractum ex anliquissimo cartulari ecclesiae Tullensis (?) in pergameno
veteri caractère exaralo, in thesauro eiusdem ecclesie asservalo fol. 1083.
(2) Extrada ex quodam vetustissirno libro in pergameno continenti diversas
fundaliones... regalis monasterii S'' Arnulphi Metensis. Cf. Wauters, Table chro-
nologique des diplômes imprimés, 1. 1, p. 605.
(3) Haec legenda habetur in libro ms. ecclesiae ad S. Paulinum. Note marginale.
(4) Note, en marge : Ex ms. collegii Trevirensis.
134 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
33. (F. 110-113). Vita sanctissimi patris et patroni nostri Lut-
wini (1). = BHL., n« 4955.
34. (F. 113-119). Miracula eiusdem. = i6/rf., n» 4959.
35. (F. 119-124). Vita sancti Basini archiantislilis Trevirensis. =
Ibid., n° 1028. Le prologue est précédé d'une lettre de Ioannes
ScHiCKMANNUs Viitcentio Cochmeo abbati coenobii spiritualis sancti
Maximini.
36. (F. 124^-125). Acquest de la terre de Marville. [Diverses lettres
1269-1343, entre autres de Waleran de ValkembourgJ.
37. (F. 125v). De S. Dagoberto martyre prosa (2). = RH.,
n» 7786.
38. (F. 126-142). Vita sanctissimi martyris Ghristi Dagoberti incliti
ac gloriosissimi régis Francorum (3). = BHL., n" 2081.
39. (F. 142^-143^). Ténor confirmationis residentiae canonicorum
ecclesiae Ivodiensis.
40. (F. 144-146V). fLectiones de S. Monone] (4). = BHL., n« 6005.
41. (F. 147-148). [De abbatibus Prumiensibus] (5).
42. (F. 148-148^). Vita S. Boati presbiteri et confessons Trevirensis
desumpta ex geslis S. Magnerici Trevirorum archiepiscopi.
43. (F. 148^-149). De sancto Servatio... in maiori eius legenda
manuscripta.
44. (F. 149). Epilaphium lohannis ab Isenburgh archiepiscopi
Trevirensis.
45. (F. 149-149''). Extractio quorumdam sanctorum ex mariyro-
logio secundum ordinem D. Benedicti abbatis.
46. (F. 150-154). [Notae variae de diversis locis regionis Luxom-
burgicae et Trevirensis].
47. (F. 154^^-195). Descriptio de Rumesteym.
48. (F. 195^-196^). [Recensio bonorum ecclesiae Prumiensis, reli-
quiae, supellex].
49. (F. 197). [Diploma Caroli pro monasterio Mediolacensi] (6).
50. (F. 198-205). Vita S. Conradi episcopi et martyris. = BHL.,
n« 1922.
51. (F. 205). De Henrici VII chronologia.
(1) En marge : Ex cod. Mediolacensi qui nunc est collegii Trevirensis.
(2) Ex codice Salhanaiensi missam a R. D. de Flomel S. Tfieol. doctore et pastore
in Salhanaio.
(3) Missaa R. D. Laurentio abbate Aureae Vallis, desumpta ex codice antiquo
nianuscripto monasterii Aureae Vallis.
(4) Ex Ms. pergameno leclionario ecclesiae Nassoniensis.
(5) Ex antiquissimo libro ecclesie Prumiensis.
(6) Cf. Beyeb, Millelrheinisches Urkundenbuch, 1. 1, p. 32.
VIES DE SAINTS EN LATIN 135
52. (F. 205 V). Lapides Carodonae in vetustissimo Romanorum prae-
sidio repertae (1).
53. (F. 206-206^). Extractum ex martyrologio antiquo S. Huberti MS.
54. (F. 207). [Donatio Ermetrudis allodii Sumoy ecclesiae sancti
Huberti, 1063] (2).
55. (F. 208-209^). Bullae [Benedicti papae] vitae et canonizationis
S. Simeonis.
56. (F. 2 1 0-2 1 2^). Gesta quaedam Trevirensis archiepiscopi Arnoldi,
ex quodam manuscripto codice, in calce annexum fragmentum inven-
tum in Bibliolheca Rommersdorffîensi (3).
57. (F. 213-214^). [Duo actus cleri Trevirensis, 1262 et 1402].
58. (F. 215-216V). Do fratre Henrico de Benthem priore Ivodiensi
ex antiquo manuscripto sermonum codice bibliotiiece Huensis.
59. (F. 217-218). Memoriale et directorium in ostensione reliquia-
rum septennalium [Treviris].
60. (F. 219-226). [Epistola Henrigi Savineru, Verduni, 1569].
Papier; 226 feuillets; 0™ ,335 X 0'",215; XVIP siècle. F. 151-lo3, dessin à la plume
représentant l'abbé de Prûm, Frédéric, puis l'enterrement de l'empereur Lothaire
dans cette abbaye, et enfin Pépin et Charlemagne, protecteurs du monastère.
Ce volume a été en grande partie écrit par le P. A. Willheim. F. 1", il y a la note :
€ollegii Socielalis lesu Luxemburgi 1678. Demi-reliure moderne, maroquin rouge;
au dos, le titre doré : Willhemii et variorum opuscula; en dessous, le chiffre
■couronné de Léopold P"" (4).
3175. (6955). — De S. Arnulfo.
1. (F. 1-lv). [Verdussen. Notes bibliographiques sur S. Arnould].
2. (F. 2-34). Genealogia sancti Arnulphi. = BHL., n° 700.
Papier; 34 feuillets, plus onze blancs à la fin du volume; 0"',322 X 0'°,213;
XVII» siècle. Ce volume provient de la bibliothèque de Yerdussen, dont il y a
t'ex-libris sur les deux plats intérieurs. Cartonnage.
3176. (7460 et 7461). — Passionale. En deux volumes (5).
Tome premier (n" 7460).
1. (F. Iv). Index.
2. (F. 2-5). Vita sancti Bavonis confessons Christi. = BHL.,
n» 1049.
(1) Corpus imcrlplionum lalinarum, t. XIII, nn»» 4269, 4272, 4277, 4177, 4215,
3815 et 3789.
(2) Note en marge : Ex fine legendae sanclorum in libro pergameno sancti Huberti.
Voir ce diplôme dans G. Kurth, Chartes de l'abbaye de Saint-Hubert, 1. 1, p. 19-20.
(3) Publié par G. Waitz, MtiH., scr., t. XXIV, p. 405-12.
(4) Voir sur ce manuscrit, Waitz, ibid., p. 375.
(5) Les deux derniers volumes d'une collection qui en comptait peut-être huit.
Ces volumes renferment les vies des saints d'octobre, novembre et décembre.
136 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3. (F. 5-10^'). Liber miraculorum eius. = BHL., n" 1054.
4. (F. 10^-13) Passio sancti Piali martiris. = Ibid., n» G845.
5. (F. 13-16). Passio sancti Leodegarii episcopi. = Ibid., n" 4851^
sans le prologue.
6. (F. 16-17). Translatio eiusdem (1).
7. (F. 17-18). Epistola Ursini ad Ansoalduni Piclavonsem episco-
pum. — BHL., n° 4851, le prologue seul.
8. (F. 18-19). Passio duorum Ewaldorum presbilerorum. = iètU,
.no2805.
9. (F. 19-19^). Vila beati Sanclini episcopi. = Ibid., n» 7488.
10. (F. 19^-21^'). Passio sancte Fidis virginis et martyris Chrisli. =
Ibid., n° 2929.
11. (F. 21^-24). Passio sancte Bénédicte virginis et martiris. =
Ibid., n<> 1081.
12. (F. 24-25). Epistola Hilduini abbalis .... de notitia excellentis-
simi martyris Dionysii. = Ibid., n° 2174.
13. (F. 25-34^). Passio sanctorum martyrum Dionisii, Ruslici et
Eleutherii. = Ibid., no2171.
14. (F. 34*-36^). De gestis Dagoberli inclyli régis atque invenlione
sanctorum martyrum Dionisii, Rustici et Eleutherii. = Ibid., n° 2193.
15. (F. 36^-37). Revelatio que ostensa est sancto pape Stephano et
memoria de consecralione altaris sanctorum Pétri et Pauli quod est
situm ante sepulchrum sanctissimi Dionisii. = Ibid., n°2176.
16. (F. 37-40). Vita sancti Richarii confessons. = Ibid., n° 7224,
le prologue manque.
17. (F. 40-47V). Miracula eiusdem (2). = Ibid., n° 7230.
18. (F. 47V-52). Vita sancti Gisleni confessoris. = Ibid., n° 3555,
l'épître dédicatoire et le prologue manquent.
19. (F. 52-53). Passio sancti Gereonis sociorumque eius. ;= Ibid.^
n«3446.
20. (F. 54-65^). Vita domini Brunonis Coloniensis archiepiscopi. ==
Ibid., n° 1468.
21. (F. 65^-71). Passio sanctorum martyrum Tharachi, Probi et
Andronici. ^ Ibid., n° 7982.
22. (F. 71-72). Vita S. Venantii abbatis. = Ibid., n" 8526.
23. (F. 72-74^). Sermo Gervasii archiepiscopi de bealo Donatiano
Remorum archiepiscopo et confessore. = Ibid., n° 2281.
(1) Act. SS., Octobr. 1. 1, p. 478-81, n" 51-73.
(2) Dans ce texte, il y a plusieurs corrections. Une note marginale, d'une écriture
du XVII» siècle, f. 40, indique la provenance de ces corrections : Hi duo libri
miraculorum sancti Richarii collali sunl cum veleri MS. Ser""' Reginae Sueciae
in 4°, n. 1171.
VIES DE SAINTS EN LATIN 137
24. (F. 74^-75^). Tractatus de ortu et ordine sancti Donatiani
archiepiscopi. = BHL., n° 2282.
25. (F. 75^-76^). Epistola Arnulfi .... Rescriptum Hugonis. =- IbicL^
nos 2278 et 2279.
26. (F. IQ'^-ll"). Pauca de vita et actibus sanctissimi Donatiani
praesulis. = Ibid., n° 2280.
27. (F. 77^-85). [Miracula sancti DonatianiJ. =- Ibid., nn°' 2283,
2284, 2285, 2286, sans le prologue.
28. (F. 85-85^). Omelia dicenda in natale sancti Donatiani archi-
episcopi (1).
29. (F. 85^-87v). Omelia unde supra (2).
30. (F. 87^-88). [Miracula de S. Donatiano]. BHL., nn^^ 2287
et 2288.
31. (F. 88-89^). Passio sancti Galyxti pape et martiris. = Ibid.,
no 1523.
32. (F. 89^-91). Vita sancti Basoli confessoris. = lbid.,n° 1033.
33. (F. 91-93). Vita sancti Mummolini confessoris. = lbid.,xi<> 6026.
34. (F. 93-99V). Vita sancti Galli confessoris. = Ibid., n» 3252.
35. (F. 99v). Laus sancti Galli abbatis in beatum Columbanura. =
RH., n° 3335.
36. (F. 99^-100). Sermo legendus in natali sancti Luce evan-
geliste (3). = PL., t. LXXVI, col. 786-87.
37. (F. 100-101^). Passio sancti lusti pueri et martyris. = BHL.,
n" 4590.
38. (F. 101^-103^). Vita sancti Amati episcopi et confessoris. =
Ibid., n° 363, sans le prologue.
39. (F. 103V-104V). Vita sancti Ethbini confessoris. = ièîd,no 2621.
40. (F. 104^-108'). Passio undecim milium virginum. = Ibid.,
n° 8428.
41. (F. 108^-11 1). Vita sancti Severini episcopi. = Ibid., n« 7647.
42. (F. 111-112). De translatione corporis sancti Severini Golo-
niensis episcopi. = Ibid., n» 7648.
43. (F. 112-113^). Passio sanctorum raartyrum Grispini et Crispi-
niani. = Ibid., n° 1990.
44. (F. 1 13^-1 17v). Passio sanctorum apostolorum Symonis et
lude. = Ibid., nn"^ 7750 et 7751.
45. (F. 117^-119). Vita Salvii episcopi et confessoris. == Ibid.,
n» 7470.
(1) Voir un extrait dans Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 5.
(2) Ibid., p. 5.
(3) Ce sermon est tiré de l'homélie de S. Grégoire le Grand sur les premiers
versets du chapitre I de la prophétie d'Ézéchiel.
138 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
46. (F. 119-123'^). Vita beati Faronis episcopi Meldensis. = BEL.,
n° 2825.
47. (F. 123^-126). Passio sancti Quintini marlyris. = Ihid., n" 7008.
48. (F. 126-132^). Textusmiraculorum sancti Quintini marlyris. =
i6jrf.,nn«'«7017, 7018, 7019.
49. (F. 132^-133^). Descriptio inventionis corporis sancti Quintini...
in fundo aque ab Eusebia matrona. == Ibid., n» 7009.
50. (F. 133^-134). De secunda inventione... ab Eligio episcopo. =
Ibid., n» 7014.
51. (F. 134-136^). Sermo in tumulatione sancti Quintini martyris
sociorumque eius. = Ibid., n" 7020.
52. (F. 136^-137'). Sermo pro gratiarum actione in festivitate
sancti Quintini martiris legendus (1).
53. (F. 137'-138v). Sermo in octavis sancti Quintini (2).
54. (F. 138^- 140). Sermo in elevatione gloriosissimi martyris Christi
Quintini. = BHL., n" 7021.
55. (F. 140-143). Vita et passio sancti Foiilani praesulis. = Ibid.,
no 3071.
56. (F. 143-144^). Passio sancti Benigni presbiteri et martiris. =
i6irf.,n<>1154.
57. (F. 144^-146). Passio sancti Cesarii lévite et martiris. = Ibid.,
nM511.
58. (F. 146-149). Vita beati Malurini confessoris. = Ibid., n" 5720.
59. (F. 149-151). Vita sancti Vigoris episcopi et confessoris. ==
i6/c?.,nno'' 8609 et 8611.
60. (F. 151-151^). Sermo quomodo vcl a quo ceperit celebritas
animarum (3).
61. (F. 151^-155). Passio sancti Eustachii sociorumque eius. =
BHL., n» 2760.
62. (F. 155-161''). Vita sancti Huberti episcopi et confessoris. =
Ibid., n° 3994, le prologue manque.
63. (F. 161V-163). [Translatio sancti Huberti]. = Ibid., n" 3995.
64. (F. 163-164^). Passio innumerabilium martyrum. = Ibid.,
no 1504.
65. (F. 164^-167^). Vita Adalaide nobilissime imperatricis. = Ibid.,
no 63.
66. (F. 167v). Versus Garini clerici (4).
67. (F. 168-170V). Vita sancti Golumbe abbatis. = BHL., n" 1884.
(1) Cf. Acta SS., Octobr. t. XIII, p. 777, nn" 164-66.
(2) Cf. t6irf.,p. 778-79,nol72,
(3) Ce sermon est tiré de la Vie de S. Odilon, Acla SS., lan. 1. 1, p. 71, n» 22.
(4) Publiés MGH., scr., L IV, p. 635.
VIES DE SAINTS EN LATIN 139
Tome deuxième (n" 7461).
1. (F. l-llv). Vita sancti Winnoci confessons. = BHL., n^ 8954.
2. (F. llv-14). Vita sancti Leonardi. = Ibid., n» 4862.
3. (F. 14-15). Miracula eiusdem. = Ibid., nn°« 4863, 4866, 4867
et 4864.
4. (F, 15-20). Vita sancti Willebrordi archiepiscopi. = Ibîd.,
nn°^ 8935 et 8936.
5. (F. 20-22). Passio sanctorum quatuor coronatorum. = Ibid.,
n» 1837.
6. (F. 22V-24V). Passio sancti Theodori martyris. = Ibid., n« 8077.
7. (F. 24^-26^). Passio sancti Menne marliris. = Ibid., n« 5921.
8. (F. 26^-28). Vita sancti Guniberti episcopi et confessons. =
i6/W.,n°2017.
9. (F. 28-34). Passio sancti Livini episcopi et martiris. = Ibid.,
n" 4960.
10. (F. 34-34V). Vita sancti Brictii episcopi. = Ibid., n° 1452.
11. (F. 34^-38^). Passio sancte Maxelendis virginis et martiris.^
Ibid., n« 5795.
12. (F. 38^-41^). Vita S. Machuti episcopi et confessons. = Ibid.,
no 5120.
13. (F. 41^-43). Vita S. Aniani episcopi et confessons. = Ibid.,
n" 474.
14. (F. 43V-45V). Vita S. Momboli abbatis. = Ibid., n° 5990.
15. (F. 45V-67). Vita sancti Columbani abbatis. = Ibid., n" 1898.
16. (F. 67^-70). Passio sancte Gecilie virginis et martiris. = Ibid.,
n» 1495.
17. (F. 70^-73). Passio sanctorum Thyburtii, Valeriani et Maximi.=
Ibid., n° 8483.
18. (F. 73-75^). Passio sancti démentis papae et martyris. = Ibid.,
n" 1848.
19. (F. 75V-79). Vita sancti Trudonis. = Ibid., n» 8321, sans le
prologue.
20. (F. 79-92). Passio sancte Caterine virginis et martyris. ==»
Ibid., n" 1663.
21. (F. 92-92*). Passio sancti Pétri episcopi Alexandrie. = Ibid.,
n» 6695.
22. (F. 92V-96). Vita sancti Maximi Regensis episcopi. = Ibid.,
n° 5853, manque le prologue.
23. (F. 96^-98^). Sermo in festivitate eiusdem [auctore Fausto]. =
Ibid., n° 5852.
24. (F. 98V-99). Passio sancti Saturnini martyris. = BHL.,
n» 7493.
25. (F. 99-102). Passio S. Andrée apostoli. = Ibid., n" 428.
.140 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
26. (F. 102-109). Miraculasancti Andrée apostoli. = B/fL.,!!» 430.
27. (F. 109^-128). Vita sancti Eligii Noviomensis episcopi. = Ibid.,
n° 2474, sans le prologue.
28. (F. 128-132). Passio sanctorum martirum Crisanli et Darie. =
Ibid., n" 1787, le prologue manque.
29. (F. 132-139). Vita sancti Nicholai episcopi et confossoris. =
Ibid., nn°s 6104, 6105, 6106 et 6107.
30. (F. 139-140). Transitus eiusdem cum miraculis. — Ibid.,
n" 6154.
31. (F. 140-146V). Miracula eiusdem. = Ibid., nnos6160, 6172, 6174,
6133,6170, 6184, 6185, 6209 et 6108.
32. (F. 146V-157V). Translatio sancti Nicholai. = Ibid., nn"' 6183
et 6193.
33. (F. 157^-160). Vila sancti Nicetii treverensis episcopi. = Ibid.,
n" 6090.
34. (F. 160-161'). Passio sancti Sabini episcopi et martyris. =
Ibid., no 7451.
35. (F. 161*-165). Vila sanctorum Eucharii, Valerii et Materni. =
Ibid., n« 2655.
36. (F. 165^-166). Passio sancte Lcochadie virginis et martiris. =
Ibid., no 4848.
37. (F. 166-167). Passio sancte Eulalie virginis et martiris. = Ihid.,
n° 2696.
38. (F. 167-169^^). Passio sanctorum Fusciani, Victorici et Gentiani
martyrum. = Ibid., n° 3224.
39. (F. 169V.175V). Vita sancti Walarici abbatis. = Ibid., n» 8762.
40. (F. 175^-178). Vita sancti ludochi confessons. = Ibid., no4o04.
41. (F. 178-186). Vita sancti Autberti Cameracensis episcopi. =
Ibid., n» 861.
42. (F. 186^-187^). Passio sancte Lucie virginis et martyris. = Ibid.,
n» 4992.
43. (F. 187^-190). Passio sancti Nichasii episcopi et confessons. •■=
Ibid., n^&Oie.
44. (F. 190-194). Vita sancti Folquini Taruenensis episcopi. =
Ibid., n° 3079.
45. (F. 194-195^). Passio S. Barbare virginis et martiris. = Ibid.,
n° 913.
46. (F. 195V.200V). Passio sancti Thome apostoli. = Ibid., n° 8136.
47. (F. 200v). Expositio ofïïcinarum aule régie. = Ibid., n^ 8139.
48. (F. 200^-201). Narratio domni Odilonjs Cluniacensis abbatis
de quodam miraculo S. Thome apostoli. = Ibid., n" 8148.
49. (F. 201-201^). Passio sancte Victorie virginis et martiris. =
Ibid., n» 8593 (Adon).
VIES DE SAINTS EN LATIN 141
50. (F. 202-206^). Passio sancte Anastasie martiris. = BEL.,
n° 1795(1).
Parchemin; 170 et 206 feuillets ; 0'°,48 X 0"',34; XIII» siècle; deux colonnes ; très
jolies initiales en rouge, bleu ou vert; grandes et superbes capitales aux mêmes
couleurs avec entrelacs; signatures II-XXV dans le second volume, F. 170'' du
premier tome et f. 206' du second, on lit : Liber sancle Marie de Valcellis. Sur un
feuillet de garde, en papier, en tête de chacun des volumes, il y a cette note : Hune
tns. codicem permutatione comparavimus anno MDCXXXVll a clarissimo viro
D. Ballhasare Morelo, qui olim pertinuerat ad abbaliam Vallicellensem ordinis
Cisterciensis, et f. 1, au tome II : Domus Prof. Soc. lesu Antverp. Sur le premier
volume, à l'intérieur, il y a la cote P. 159 et sur le second P. 160 de l'ancienne
bibliothèque des Bollandistes. Reliure du XVIP siècle, ais de bois recouverts de
veau brun estampé; fermoirs en cuivre (2).
3177. (7462-81). — Vitae patrum.
1. (F. l-5v). Capitula totius voluminis.
2. (F. 6-2 Iv). De vilis sanctorum Patrum. = BHL., n° 6524.
3. (F. 21V-40V). [Verba seniorum]. = Ihid., n° 6525.
4. (F. 40v-51v). [Narrationes excerptae ex scriptis Sulpitii Severi et
Cassiani]. = Ibid., n° 6526.
5. (F. 51^-86^). [Verba seniorum interprète P£LAGio].=i6?W.;n°6527.
6. (F. 86^-94). [Verba seniorum interprète Iohanne]. = Ibid.,
nn°s 6529 et 6530.
7. (F. 94-94V). Praecepta patrum.
8. (F. 94^-95). Sermo de separatione animae a corpore.
9. (F. 95-96^). De conversione et obitu Thaysis peccatricis. =
BHL., n" 8012.
10. (F. 96V-122V). Paradisus. Heraglidis. = Ibid., n» 6533.
11. (F. 122^-123^). Vita sancti Frontonii. = Ibid., n° 3189.
12. (F. 123^-125). Narratio sancti Iheronimi presbiteri de captivo
monacho. == Ibid., n" 5190.
13. (F. 125-126). Narratio venerabilis Bede presbiteri de gestis
Anglorum (3) de quodam viro. = PL., t. XGV, col. 247-52.
14. (F. 126-126"). Item Beda de quodam milite (4). = Ibid., col.
252-54.
(1) Il y a de-ci de-là des variantes dont les notes suivantes indiquent l'origine,
f. 203 : Collala cum ms. Reginae Suecie et f. 204 : Collala cum ms. Bodecensi ad
1 aprilis.
(2) Cf. au sujet de ces volumes, Acla SS., Octobr. 1. 1, p. 11, n» 20; ibid., t. IV,
p. 219; t.' V, p. 36; t. VI, p. 497; t. X, p. 56; t. XIII, pp. 385 et 794; Nov. t.I, p. 160;
MGH., scr. t. IV, pp. 253 et 637; Anal. BolL, t. V, p. 212; Calai, cod. hagiogr. lat.
bibl. reg. Bruxell., t. II, p, 1-31.
(3) Savoir le chapitre XII du livre V.
(4) Chapitre XIII.
142 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
15. (F. 126^-127). Item Beda de quodara monacho (l). = PL.,
t. XCV, col. 254-55.
16. (F. 127). Item de quodam religioso presbytero qui precibus
suis oblinuit videre naturam corporis Christi.
17. (F. 127-127^). De quodam fralre cui donum canendi sit divi-
nitus concessum (2). = Ibid., col. 212-15.
18. (F. 127^-128). Ut vincula cuiusdam caplivi cum pro eo misse
cantarentur, soluta sint. = Ibld., col. 205-8.
19. (F. 128-128*). De Spiridione quondam episcopo et eius acti-
bus. = i?/yL.,n<>7831.
20. (F. 128^-129). De Epyphanio Gyprorum episcopo.
21. (F. 129). De quodam miraculo quod sub Iuliano imperatore
contigit
22. (F. 129-130). De quodam adolescente qui pro amore cuiusdam
puelle Christum abnegavit.
23. (F. 130-130'). De quodam heremita ad seculum re verso.
24. (F. 130^-131). De quodam monacho in fornicationem lapso.
25. (F. 131). De latrone quem beatus lohannes aposlolus ad Chri-
stum reducens ecclesie prefecit. »= BHL., n" 4324.
26. (F. 131^). Relalio Dionisii Aryopagite de pietate quam Chri-
stus erga peccantes se habere ostendit in visione beato Carpo
episcopo.
27. (F. 132). De quodam heremita qui se in premio parem esse
beato Severino divinitus agnovit.
28. (F. 132). De meritis sancti Augustini cuidam in fine sue
revelatis.
29. (F. 132-132^), De elemosinario Antyocheno, exemplo Loth
peregrinos suscipiens.
30. (F. 132*). De quadam muliere sub specie religionis pecunias
congreganle.
31. (F. 132^-133). De quadam similiter pecunias lucrante maie.
32. (F. 133). De paupere elemosinam a nantis petente.
33. (F. 133-133^). De quadam puella virum suum mirabiliter Deo
lucrante.
34. (F. 133"). De quadam virgine que annis triginta inter monachos
Christo militavit.
35. (F. 133*). De eo qui eulogias a sacerdote accepit.
36. (F. 133^-134). De monacho quem orantem abbas expectabat.
37. (F. 134). De quodam episcopo nomine Retitio.
38. (F. 134-134*'). De sancto Simplicio et eius coniuge.
(1) Chapitre XIV.
(2) Beda, Hisl. eccL, lib. IV,
cap. XXIV.
VIES DE SAINTS EN LATIN 143
39. (F. 134^). De episcopo super cuius par tus in testimonium
castitatis agnus apparuit.
40. (F. 134v). De episcopo qui confessus est peccata sua populo suo.
41. (F. 134^-135). De episcopo qui revelavit cuidam rcgi crimen
filie sue.
42. (F. 135-136^). Vita sancti Pauli primi heremite édita a beato
Iheronimo presbitero. = BHL., n° 6596.
43. (F. 136^-148). Vita sancti Antonii monachi et heremite. = Ibid.,
no 609.
44. (F. 148V-161). Vita beati Pachomii abbatis. = Ihid., n» 6410.
45. (F. 161-167V). Régula beati Pachomii abbatis. = PL., t. XXIII,
col. 61 sqq.
46. (F. 167V-172V). Vita beati Hylarionis. = BHL., n° 3879.
47. (F. 172^-185). Acta sancti lohannis Alexandriae episcopi. =
ièirf.,no4388.
48. (F. 185-189^). Vita beati Abraham monachi et heremitae. =
Ibid., n° 12.
49. (F. 189^-196). Vita sancte Paule édita a beato Hieronymo. =
Ibid., n» 6548.
50. (F. 196-198). Vita sancte Eufrosine virginis Christi. = Ibid.,
no 2723.
51. (F. 198-199). Vita béate Marine virginis. = Ibid., n» 5528.
52. (F. 199-201). Vita Pélagie meretricis. = Ibid., n° 6605.
53. (F. 201-206). Vita sancte Marie Egyptiace. = Ibid., n° 5415, le
prologue manque.
54. (F. 206-208). Miraculum sanctae Dei genitricis et virginis
Mariae de Theophilo peccatore. = Ibid., n^ 8121.
55. (F. 208-208^^). Miraculum béate Marie ex opusculis Gregorii
Turonici episcopi de cuiusdam vitrarii fîlio (1).
56. (F. 208^-216). Domni Pétri Cluniagensis libri miraculorum. =^
PL., t. GLXXXIX, col. 851-908 (2).
Parchemin; 216 feuillets, plus trois de garde en papier; O'^.éS X 0'°,34;
XIIP siècle; deux colonnes, superbes lettrines; initiales rouge?, bleues et vertes ;
signatures II-XXVI. Au verso du troisième feuillet de garde, on lit : Hune ms.
codicem pcrmulatione comparavimus anno MDCXXXVll a clarissimo viro D. Bal-
thasare Morelo (3) alque is est, quo in vilis PP. edendis usus est R. P. Heriberlus
Rosweydus quem passim codicem Moretianum a7a<(4). Sur le premier plat intérieur,
(1) Voir A. PoNCELET, Miraculorum B. V. Mariae ... index, n" 234.
(2) Le traité n'est pas complet dans le manuscrit; il y a seulement lib. I,
cap. 1-5, 7-8, 10, 11, 21, 22, 26, 23, 24, 25, 20, 19 et 16.
(3) Cf. plus haut, p. 141, les manuscrits nn" 7460 et 7461.
(4) Voir Prolegomena, pp. lxxii et lxxui.
144 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
l'étiquette Q. MS. 10, cote de la bibliothèque des anciens BoUandistes. Reliure du
XVIP siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé, tranche verte; fermoirs
en cuivre (1).
3178. (7503-18). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-1^). Index (2).
Les feuillets 2-3 sont blancs.
2. (F. 3^-47*). Cronica gestorum Karoli niagni imperatoris (3).
3. (F. 47^-56). Opus Thegani de gestis Ludovic! imperatoris (4).
4. (F. 56-67^). Eginhardus. De vita et gestis Caroli magni. = BHL.,
n° 1580.
5. (F. 67V-71). [Desibyllis].
6. (F. 72-78). Vita sancti Hildulphi archiepiscopi treverensis. ===•
BHL., n° 3945.
7. (F. 78-82^). Libellus alius de successoribus eius in Vosago (5).
8. (F. 82^-85). Vita Severi prcsbiteri et confessons. = BHL.,
n° 7692.
9. (F. 85-85^). De beata visione translationis imperatoris Karoli
magni (6).
10. (F. 85^-86). Forma litterarum quas inquisitores vitae et mira-
culorum recolendae memorie Margaretae virginis Ordinis Praedicato-
rum, régis Ungariae filiae miserunt domino Papae lohanni vicesimo
primo (7).
11. (F. 81-90V). Vita [eiusdem]. = BHL., n" 5332.
12. (F. 90^-104). Vita seu sermo de vita sancti Romoaldi. = Ibid.f
n« 7325.
13. (F. 104-1 11^). Vita sancti Hugonis episcopi Lincolniensis. =
Ibid., n<* 9018, le prologue est omis.
14. (F. 11U.114). Vita sancti Morandi confessons. = Ibid., n° 6019.
15. (F. 114^-119^). Omelia de lectione evangelii in circumcisione.
16. (F. 120-131^). Vita sancti Popponis abbatis slabulensis et
sancti Maximini. = BHL., n° 6898.
17. (F. 131^-133^). Passio sancti Lazari episcopi et martiris. =
J6»U,n''4802.
18. (F. 133V-134V). Legenda sancte Hildegundis. = Ibid., n« 3939.
(1) Ce volume est décrit dans Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II,
p. 31-32.
(2) De l'écriture de Daniel Papebroch.
(3) Sous ce titre, il y a les Annales Fuldenses pubhées MG., scr. 1. 1, p. 343-415,
(4) Ibid., t. II, p. 590-603.
(5) Publié par H. Bklhomme, Hisloria Mcdiani in monte Vosago monaslerii, p. 143
sqq.Cf.^c<. SS., lui. t. m, p. 228.
(6) Ad. SS.,Ian.t.II, p.891,p.4-6.
(7) Ad. SS.,Ian.t.II,p.899-900.
VIES DE SAINTS EN LATIN 145
19. (F. 134V-136V). Vita et passio sancti Werneri. = BEL., n° 8860.
20. (F. 136V-140). Vita domni et magistri Alberti magni. = i6/(^.,
n°224.
21. (F. 140-140^). Epistola Humberti magistri ordinis ad dominutn
Albertum(l).
22. (F. 140V-143). Vita sancti Arnoldi confessoris. = BHL., n'^ 685.
23. (F. 143-143^). Narratio inventionis ciiiusdam crucis inventae
apud coenobium sanctimonialium Berich (2) vocatum (3).
24. (F. 144-166). Meynwerci vita episcopi ecclesie paderbor-
nensis = BHL., n° 5884.
25. (F. 166-169^). Vita devoti presbiteri Heymeradi in Hasingun
reconditi. = Ibid., n" 3771,
26. (F. 169^-175^'). Vita venerabilis domini Pétri Avoldensis prae-
positi. = /6/(/., no6701.
27. (F. 175^-176^). Vita sancte Egburgis virginis. = Ibid., n° 2431.
28. (F. 176^-187). Revelatio nova itineris et passionis undecim
milium virginum. = Ibid., nn»» 8433 et 1950 (de S. Gordula).
29. (F. 187-192). ELiZABETHDESGHONAUGiA.Visiones. = /è«c?.,n''8432,
30. (F. 192-195). Miracula sacrarum undecim milium virginum ex
dyalogo GtsARii etc. (4).
31. (F. 195-200). Ilinerarium cuiusdam imaginis sancte crucis (5).
32. (F. 200-205^). Passio sanctorum martyrum Ebbekestorp quie-
scentium. = BHL., n" 8056.
33. (F. 205^-207^'). [Translatio et miracula eorundem]. ^= Ibid.^
n» 8058.
34. (F. 207^-208). Passio sancti Symeonis episcopi et martyris. =
Ibid., n° 7951.
35. (F. 208). Depositio sancti Wulframmi episcopi et confessoris (6).
Les feuillets 208^'-209v sont blancs.
36. (F. 2 10-282V). Thietmari gesta Saxonum (7).
(1) Cette lettre traduite en français a été publiée par J. de Rechac de Sainte-
Marie, Les Vies et les actions mémorables des saints, bienheureux et autres illustres
personnages de l'ordre des Frères prêcheurs, t. III, p. 34-36.
(2) Couvent de chunoinesses de Saint- Augustin dans la principauté de Waldeck,
au diocèse de Mayence.
(3) Voir un résumé dans Catal. cod. hag. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 86.
(4) A savoir les miracles publiés par Césaibe d'Heisterbach, Hislor. memorab.,
lib. VIII, capp. 85-86; p. 634-36 ; le miracle de la Legenda aurea, éd. Goloniae,
1483, p. 188, col. 1, lin. 3 a fine ; ceux de Thomas de Cantimpré, Bonum universale
de apibus, lib. II, cap. i.iii, n" 7 ; puis Legenda aurea, loc. cit., cul. 2.
(5) CL ïlvscKi,ER, Histoire des saints d'Alsace, p. 578-80.
(6) Cf. BHL., n» 8738 (résumé).
(7) Pour les éditions, voir Potthast, Bibl. hist. med. aevi, 2* éd., p. 1061.
CATAL. BIBL. royale, T. V. 10
146 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Parchemin-, 282 feuillets; 0",375 X 0'»,245; XII« siècle, pour les 67 premier»
feuillets, le reste du XIV* siècle ; deux colonnes ; grande capitale, f. 3", en rouge et
en vert, à entrelacs; dans le reste du volume, initiales rouges et bleues; ancienne
pagination à l'encre rouge i-cclxxx, il y manque le feuillet 69 et les feuilets clxxvii
et ccix ont été notés deux fois. F. 282', il y a la note : Liber Collcfiii SocietaOs lesu
Paderborn. anno 1612, puis f. 3 : Cnllegii Sociefatùi Icsu Paderborn a. 1612, uunc
comtnulalinne librorum musaei SS. Domus Professav Socielatis lesu Antvcrpiae, et
f . 1 : Codex B. Collegio Socielatis lesu Paderborn. dottatus anno 1612 pervenil ad
musaeum scriptorum Anlverpie commutalione librorum (1). L'ex-libris de la biblio-
thèque des anciens Bollandistes, Q. MS. .?, se trouve sur le premier plat intérieur.
Reliure du XVII' siècle, veau estampé (2).
3179. (7672-74). — Acta sanctorum Hiberniae.
Ce manuscrit ayant été intégralement publié (3), il sufïira de-
donner la liste des saints dont la Vie se trouve dans ce volume.
Vila S'*« Brigidae {inc. mutil.), Fursei, Brandani, Kerani, de ordini-
bus sanctorum Hiberniae, S*"« Darercae seu Monynnae, S. Finniani de
Cluain Eraird, S. Tigernaci {fine mutila), S. Golumbae (fragmentum)^
S. Fintanni de Duleng, S. Albei, S. Lugidi de Cluain Ferta, S. Finlani
de Cluain Edhnich, S. Finani, S. Rhodani Lothri, S. Aidi filii
Brice, S. Gannechi, S. Fintani qui dicitur Munnu ; S. Colmani EIo,
S. Columbae de Tyre da Glass, S. Edani episcopi et confessons qui
Moedoc dicitur, S. Munnu, S. Albani confessoris, S. Cronani abbatis,
beati Malachiae, Ardmachani episcopi, de miraculis beati Lau-
rentii Dubliniensis archiepiscopi, S. Flannani, episcopi Luenensis,
S^'^Catharinae, S. Senani, S. Brandani, S. Congalli {mutila), S. Car-
Ihaci episcopi qui Muchudu dicitur, S. Molassi Leihglini {mutila),
S. Maccarthini episcopi Clochorensis {acephala), S. Kerani de Saigyr^
S. Moling confessoris et episcopi, S. Colmani Drumorensis episcopi,
S. Caymgini abbatis, S. Columbae abbatis {mutila), S. Bailhini abba-
tis, S. Molua Droma snecta, S. Dega Maccayrill, S. Moctei, S. Eogaini,
S. Macnissi, S. Cuonnae (fragmentum), S. Mochullei (fragmentum).
En tète de ce volume, il y a un index dressé par le P. Victor
De Buck, bollandiste, et un autre du P. Daniel Papebroch, ainsi
qu'une lettre adressée à ce dernier. A la fin, il y a une carte muette
de l'Irlande.
Parchemin; 175 feuillets; 0'",332 X 0"',233; XI V« siècle; deux colonnes;
ancienne pagination 48-229. Il manque plusieurs feuillets, savoir outre les 47 du
commencement un feuillet après les flF. 87, 169, 191, 195, 206, 217, 219 et 221 de
(1) Cette dernière note est de l'écriture de Papebroch.
(2) Ce manuscrit est décrit dans Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxcll.,
t. II, p. 83-124
(3) Acta Sanclorum Hiberniae ex codicc Salmanlicensi nuncprimum intègre édita
opéra Carou De Smkdt et Iosephi De Backer e Soc. lesu, 1888.
VIES DE SAINTS EN LATIN 147
l'ancienne pagination. Les feuillets 188'''% 219, 221 et 222 sont fragmentaires, et les
feuillets 109 et 120, 201 et 212, 217 et 222 sont intervertis. Au sujet de la prove-
nance de ce volume, on lit au verso du deuxième feuillet de garde : Codicem hune
Rector Collegii Salmanticensis Hibernici Sociefalis lesu (1) dono dédit nostro Patri
Aegidio de Smidl (2) qui eundem donavil P. Heriberlo Rosweydo. L'ex-libris
P. MS. 11 de la bibliothèque des anciens Bollandistes se trouve sur le premier
plat intérieur, et au verso du premier feuillet de garde. Reliure parchemin (3).
3180. (7482). — VlTAE SANGTORUM.
1. (F. l-3v). Index (4).
2. (F. 4-6'). Transitus sancti lohannis evangeliste. == BHL.,
n*' 4316. Inc.miiUl quod doctrinam Domini mei Ihesu Christi secuti
(n° XV med.).
3. (F. 6^-15v). Vita sancti Silvestri. = Ibid., mr>^ mb-T1^9.
4. (F. 15^-19^). Vita sancti Fursei abbatis. = Ibid., n° 3209.
Des. mutil. in loco Maceria nominato septimo decimo kalendas
februarii
5. (F. 20-20^). [Miracula sancti Fursei]. = Ibid., n° 3213. Inc.
mutil sed intérim, hoc est inter triginla dies.
6. (F. 20^-33). Passio sancti Sébastian!. = Ibid., n° 7543.
7. (F. 33-33V). Passio sanctorum Marii et Marthe, Audifax et
Abacuc. = Ibid., np 5543.
8. (F. 33^'-36). Passio sancte Agnetis virginis. = Ibid., n° 156.
9. (F. 36 -39^). Passio sancti Vincentii martyris. = Ibid., nn°« 8628
et 8630.
10. (F. 39^-40). Sermo sancti Augustini de eodem. ^= PL.,
t. XXXVIII, col. 1255-58, sermo cclxxvi.
11. (F. 40-42V). In conversione sancti Pauli apostoli, = BHL.,
no 6574.
12. (F. 42^-46). Passio sancti Ignatii martyris. = Jbid., n» 4256.
13. (F. 46-48). Passio sancte Agathe virginis. = Ibid., n° 133, sans
le prologue.
14. (F. 48-52). Vita sancti Vedasti. = Ibid., n" 8508.
15. (F. 52-53). Miracula a magistro UAmoNE. -= Ibid, n° 8blO.
16. (F. 53-56). Vita sancti Silvini confessoris. = Ibid., n° 7747, le
prologue manque.
(1) A savoir le P. Thomas Bryan, recteur de 1613 à 1631. Voir H. Foley, Records
of Ihe Enqlish Province of Ihe Society of Jésus, t. VII, part, i, p. 85; cf. ibid., part, ii,
App. p. 14.
(2) SoMMERVOGEL, Bibliothèquc de la Compagnie de Jésus, t. VII, col. 1319-20.
(3) Voir au sujet de ce volume, Coloan, Acta Sanctorum Hiberniae, 1. 1, p. 11 et
passim ; Acta Sanctorum Hiberniae, p. i-ni et Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg.
BruxelL, t. II, p. 126-27.
(4) Écrit de la main du P. Godefroid Henschen.
148 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
17. (F. 56-57^). Vita vel passio sancte Iuliane. = BHL., n° 4522.
18. (F. 57^-58). Sermo in cathedra sancti Pétri apostoli. Inc. Beatus
Petrus apostolus, lohiannis filius, vico Bethaida (sic).
19. (F. 58-6 Iv). Vita S. Gregorii pape. = BHL., n° 3639.
20. (F. 61V-62V). Passio S. Marci evangeliste. = Ibid., n° 5276.
21. (F. 92V-63). Passio sancti Philippi apostoli. = Ibid., n° 6815.
22. (F. 63-63^). Passio sancti lacobi apostoli minoris. = Ihid.,
n''4093.
23. (F. 63^-66). Tractatus in inventione sancte crucis legendus. =
Ibid., no 4169.
24. (F. 66-68). Vita sancti Maurunti lévite et abbatis. = Ibid.,
nn»" 5769 et 5770.
25. (F. 68-69^). Passio sanclorum Marcellini et Pétri. = Ibid.,
n» 5230.
26. (F. 69^-72). Passio sanctorum niartyrum Gervasii et Pro-
thasii. = Ibid., n» 3517.
27. (F. 72-72'). Passio sanctorum martyrum lohannis et Pauli. =
Ibid., no Sm).
28. (F. 72^-74). In natale sancte Felicitatis. = PL., t. LXXVI,
col. 1086 sqq.
29. (F. 74-75V). Rdatio sancti Vedasti. = BHL., n» 8516.
30. (F. 75^-79'). Passio sancti Apollinaris martiris. = Ibid.,
n° 623.
31. (F. 79'-81v). Passio sancti lacobî apostoli fratris S. lohannis
evangelistae. = Ibid., n? 4057.
32. (F. 81^-82). Passio sancti Polocronii episcopi et sociorum
cius. = i6ïrf.,no6884.
33. (F. 82-84). Passio sanctorum Abdon et Sennes. = Ibid.,
n«6.
34. (F. 84-84'). Tractatus ad vincula sancti Pétri legendus. =
Ibid., n» 6683.
35. (F. 84'-87). Passio sancti Stephani pape. = Ibid., n° 7845.
36. (F. 87-88'). Passio sancli Sixti episcopi. = Ibid., n° 7801.
37. (F. 88'-90'). Passio sancti Laurcntii martyris. = Ibid., n" 4753.
38. (F. 90'-93'). Vita S. Gaugerici episcopi et confessons. = Ibid.,
n" 3287.
39. (F. 93'-98'). Sermo beati Iheronimi presbiteri de assumplione
sancte Marie. = PL., t. XXX, col. 122 sqq.
40. (F. 98'-101v). Passio sancti Bartholomei. = BHL., n» 1002.
41. (F. 101'-104). Vita beati Augustini episcopi et confessons. =j
Ibid., n« 785.
42. (F. 104-109'). Passio sancti Lamberti episcopi et confessons.
Ibid., n° 4683, sans le prologue.
VIES DE SAINTS EN LATIN 149
43. (F. 107^-1 14). Passio sancti Mathei apostoli. = BHL., n« 5690.
44. (F. 114-116), Passio sancti Mauricii sociorumque eius. = i6ï6?._,
n" 5738. ■
45. (F. 116-119^). Passio sancti Firmini. = Ibid., n° 3003.
46. (F. 119^-120^). Passio sanctorum Gosmae et Damiani. = Ibid.,
n*» 1969.
47. (F. 120^^-123). Vita sancti Hieronymi. = Jbid., nn^^ 3871 et
3872.
48. (F. 123-127). Miracula sancti Vedasti episcopi, in translatione
eiusdem legenda. = Ibid., n» 8513, sans le prologue, et n" 8514.
49. (F. 127-131). Passio sancti Leodegarii episcopi et marLiris. =
Ibid., n° 4851, le prologue est omis.
50. (F. 131-133^'). Passio sanctorum martyrum Dionisii, Rustici et
Eleuterii. = Ibid., n° 2179.
51. (F. 133^-135^). Passio sancli Calixti pape et marliris. = Ibid.,
n° 1523.
52. (F. 135^-136'^'). In natale sancti Luce evangeliste. = Ibid.,
no 4975.
53. (F. 137-141^'). Vita sancti Amati episcopi et confessons. =
n- 363.
54. (F. 141^—143). Passio sanctorum Crispini et Grispiniani.=:i6îU;
n° 1990.
55. (F. 143-147^). Vita sancti Amandi. = Ibid., n° 332.
56. (F. 147^-152). Passio sanctorum apostolorum Symonis et"
lude. = Ibid., nn°^ 7750 et 7751.
57. (F. 152-154). Passio sancti Quintini martyris. = Ibid., n° 6999.
58. (F. 154-160). Vita sancti Martini episcopi et confessoris. =
Ibid., n° 5610, l'épître et le prologue manquent, et n° 5613, sans le
prologue,
59. (F. 160-161). Vita sancti Briccii episcopi. = Ibid.,n'' 1452.
60. (F. 161-167). Passio sancte Gecilie. = Ibid., n° 1495.
61. (F. 167-169). Passio sancti Clementis pape. = Ibid., n" 1848.
62. (F. 169-171). Passio S. Andrée apostoli. = Ibid., n» 428.
63. (F, 171-176V). Vita sancti Nicholai episcopi. = Ibid., nn«^ 6105
et 6106.
64. (F. 176V-178). [Miracula sancti Nicolai]. = Ibid., nn°« 6164
et 6174.
65. (F. 178^-180). Passio sancti Fusciani et Victprici. = Ibid.,
n" 3225.
66. (F. 180-181V). Passio sancte Lucie virginis. = Ibid., n" 4992.
67. (F. 181v-187^). Passio sancti Thorne apostoli. = Ibid., n^ 8136.
68. (F. 187V-188V). Vita sancte Marie Magdalene. = Ibid., n° 5439,
sans le prologue.
150 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
69. (F. 188^-189). De transitu Marie Magdalene (1).
70. (F. 189-197). Passiosancti Christofori. = BHL.,n° 1778.
71. (F. 197-198V). Passio sancti Ypoliti martyris. = Ibid., n° 3962.
72. (F. 198^-199). Sermo in decollatione sancti lohannis Baptiste.
Jnc. Beatus igitur lohannes Baptista dum praedicaret ludaeis.
73. (F. 199-202^). Relatio de révélât ione capitis sancti lohannis
Baptiste. = BEL., n" 4290, le prologue manque.
74. (F. 202^-206^). Vita sancti Aniati. = Ibid., n" 362.
75. (F. 206^-208). Miraculum de leone in vita sancti Hieronymi
presbiteri. = Ibid., n" 3872.
76. (F. 208-209). De transitu sancti Martini. = Ibid., nn°« 5619,
5621,5622.
77. (F. 209-214V). Passio sancti Georgii. = Ibid., n«> 3390.
78. (F. 215-220). AUercatio sanctorum apostolorum Pétri et Pauli
cum Symone mago. = Ibid., n^ 6657.
79. (F. 220-224). Passio sancti Pétri. = Ibid , n° 6655.
80. (F. 224-225V). Passio sancti Pauli. = Ibid., n" 6570. Des mutil.
Ibique invenietis duos viros orantes Titum et... (2).
Parchemin; 225 feuillets; 0",46l X0",329; XIII' siècle; deux colonnes, grandes
et belles lettrines en diverses couleurs; initiales vertes et bleues. Signatures i-xx, la
plupart rognées. Il manque un feuillet entre les feuillets 19 et 2(), et les feuillets 8
et 82 sont des demi-feuillets. Ce volume provient de l'ancienne bibliothèque des
BoUandistes, où il portait la cote, aujourd'hui enlevée, P. MS. Î55. Reliure du
XVII* siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé ; tranche verte (3).
3181. (7483-86). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). Index (4).
2. (F. 2-9). Passio sancte Eugénie virginis et sanctorum martyrum
Prothi et lacincti. = BHL., n" 2666. Inc. mutil... sanctus Helenus
episcopus et cum eo amplius quam decem milia iuniorum (cap. 4).
3. (F. 9-13.) Passio sancti Cornelii pape et marliris.=i6/rf., n" 1962.
4. (F. 13^-14). Item Cornelii. = Ibid., n" 1958.
5. (F. 14-15*). Passio sancti Gypriani episcopi. = Ifrid., n''2042.
6. (F. 15^-20*). Passio sanctorum Chrisanti martiris et Darie vir-
ginis. = Ibid,, n" 1787, sans le prologue.
(1) Cf. BHL., n" 5450, savoir Fah.lon, Monuments inédiU pour l'histoire de
S" Marie Madeleine, t. II, p. 440-42.
(2) C'est-à-dire, Maxima Bibliolheca vel. Pair., Lugduni, 1677, t. II, p. 73, col. 1,
lin. 17.
(3) Voir, au sujet de ce manuscrit, Act. SS., Febr. 1. 1, p. 809; ibid., Mail 1. 1,
p. 451, annot. a; ibid., lun. t. II, p. 171 ; ibid., Aug. t. II, p. 672; ibid.. Sept. t. VII,
pp. 51, 473; ibid.. Cet. t. IV, p. 792, et Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell.,
t. II, p. 33-59.
(4) De l'écriture de Godefroid Henschen, bollandiste.
VIES DE SAINTS EN LATIN 151
7. (F. 20^-35^). Vita et passio sancti Lamberli episcopi. = BHL.,
n" 4688.
8. (F; 35^-39^). Passio sanctorum Mauricii sociorumque eius. =
/6/rf., n<'5745.
9. (F. 39^-40^). Sermo in natali eorum. Inc. Sacra hec hodierna
«ollemnitas.
10. (F. 40'^-44). Passio sancti Firmini episcopi et martyris. =
BHL., n° 3002.
11. (F. 44-44^). Sermo beati Iohannis episcopi in decollalione sancti
lohannis Baptiste.
12. (F. 44^-46). Sermo unde supra.
13. (F. 46-47). Item sermo unde supra.
14. (F. 47-48). Passio sanctorum Felicis et Adaucti. = BHL.,
n» 2883.
15. (F. 48-51). Passio sanctorum Gosme et Damiani. = Ibid.,
11° 1970.
16. (F. 51-54). Passio sancti Piati martyris. = Ibid., n° 6845, sans
le prologue.
17. (F. 54-61^). Passio sancti Leodegarii episcopi et martyris. =
Ibid., n° 4851, le prologue manque.
18. (F. 61^-63). Passio sanctorum Gaprasii et Fidis virginis. =
Ibid., n" 2920.
19. (F. 63-76^). Passio sanctorum Dionisii presbyleri et Eleutherii
diaconi et sociorum eius. = Ibid., n"* 2175.
20. (F. 76^-78). Epistola Hingmari Remensis archiepiscopi ad
Karolum regem. = Ibid., no2185.
21. (F. 78-78^). Revelatio... Stephani pape. = Ibid., n° 2176.
22. (F. 78^-81). Passio sanctorum Crispini et Grispiniani. = Ibid.,
n» 1990.
23. (F. 81-84). Passio sancte Bénédicte virginis et martyris. =
Ibid., n° 1087, sans le prologue.
24. (F. 84-86^). Passio sanctorum Ypipodii et Alexandri. = Ibid.,
nn°« 2574 et 2575.
• 25. (F. 86^-88). Passio sancti Galocerii et Parthemii. = Ibid.,
n" 1534.
26. (F. 88-93). Passio sanctorum Eustachii sociorumque eius. ==
ibid., n" 2760.
27. (F. 93-96V). Passio sancti Quintini martyris. = Ibid., n» 7008.
28. (F. 96V-98). Sermo in natali eiusdem (1).
(1) Cf. Ad. SS., Octobr. t. XIII, p. 777, n° 164-66. Le même sermon se trouve
dans le manuscrit n" 7460; voir plus haut, p. 138, n" 52.
152 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
29. (F. 98-99^). Passio sancli Foillani episcopi et martyris. =
BHL., n- 3070.
30. (F. 99^-102^). Passio sancti Glementis pape et martiris. = iôiW.^
n" 1848.
31. (F. 102V-103V). Sermo in natali eiusdem. = Ibid., n° 1855.
32. (F. 103^-107^). Passio sanctorum Claudii, Symproniani, Nico-
strali, Asterii atque Simplicii. = Ibid., n» 1837.
33. (F. 107^-1 lOv). Passio sancti Theodori martiris. = Ibid.,
n° 8077.
34. (F. 110^-112). Passio sancti Longini martiris. — Ibid., n" 4965.
35. (F. 112-114). Passio sanctorum Fusciani et Victoriae. = Ibid.,
n° 3225.
36. (F. 114-117'). Passio sancti Nichasii Remorum archiepiscopi. =
Jbid., n'G016.
37. (F. 117^-119'). Passio sancti Sabini episcopi et mariiris.==7ô»rf.^
n« 7451.
38. (F. 119^-121). Passio Eulalie virginiset martiris.= i6/c?.,n''2695.
39. (F. 121-122^). Passio sancte Lucie virginis et martiris. = i6/ci.,
n° 4992.
40. (F. 122^-131). Passio sancte Anaslasie virginis et martiris. =
Ibid., n» 1795.
41. (F. 131-136). Vita sancte Genovefe virginis. = Ibid., n°3334.
42. (F. 136-139). Passio sanct« Agnetis. = Ibid., n" 156.
43. (F. 139-141'). Passio sancte Agathe virginis et martyris. =
Ibid.,n'>\33.
44. (F. 141'-145). Passio sancte luliane virginis et martyris. =
Ibid., n° 4522, avec le prologue Benignitas Salvatoris.
46. (F. 145-146'). Passio sanctarum Perpétue et Felicitatis. =
Ibid., n° 6634.
46. (F. 146'-150). Passio sancte Eufemie virginis et martiris. =
Ibid., n° 2708.
47. (F. 150-153). Passio sancte Margarete virginis. = Ibid.,
n'>5303.
48. (F. 153-154'). Vita sancte Praxedis virginis. = Ibid., n" 6920.
49. (F. 154'-158). Vita sancte Marie Magdalene. = Ibid., n° 5439.
50. (F. 158-159). Sermo in natali eiusdem. Inc. In sollempnilate
preclara venerande diei huius.
51. (F. 159-162). In translatione sancte Marie Magdalene. = BHL.,
no 5443.
52. (F. 162-167). Passio sancte Christine virginis et martyris. =
Ibid., n° 1749.
53. (F. 167-169'). Passio sancte Cecilie virginis. = Ibid., n" 1495.
Des. mutil. Ibi cnim impii eternis pénis cruciabuntur...
VIES DE SAINTS EN LATIN 153
54. (F. 170-172). Sancti Hugberti episcopi. = BHL., n« 3994, les
prologues manquent. (1).
55. (F. 172-173). Depositio beatissimi Leonardi. = Ibid., n° 4862,
fragment.
56. (F. 174-181). [De sancto MartinoJ (2).
57. (F. 181-182). Sancti Brictii. = BHL., n° 1452, fragment.
58. (F. 182-184). Sancti Maclovi. = Ibid., n" 5119, les prologues
manquent.
59. (F. 184-185V). In octava sancti Martini (3).
60. (F. 185^). Sancti Cecilie virginis. = BHL., n" 1495, fragment.
61. (P. 186-186^). Ex commentario Ieronimi presbiteri. = RL.,
t. XXVI, col. 21.
62. (F. 186-188V). Sancti Theodardi episcopi et martiris. = BHL.,
n° 8046, fragment.
63. (F. 188V-192V). Sancti Lantberti martiris. = Ibid., n° 4683,
fragment.
64. (F. 192V.193V). Cornelii et Gipriani martiris. = Ibid., n° 1958.
65. (F. 193V-195). Cypriani martyris. = Ibid., n. 2037.
66. (F. 195-196). Sermo domni Heirigi (4).
67. (F. 196-198V). Intra octavas sancti Lamberti. = Nn°s 23-30 de
BHL., n° 4683. Des. miifil. Unus a populo lapidibus...
68. (F. 199-202^). Vita sancte Elysabeth. = Ibid., n" 2494, le pro-
logue manque. Des. mutil. Quod omnia que iam dudum videbatur
possidere erant paupe[rum]
Parchemin; 202 feuillets ; 0'",397 X 0'°,292; XIII« siècle; deux colonnes; grandes
et belles capitales en toutes couleurs, mais la plupart ont été coupées. F. 181,
il y a une petite miniature représentant S. Brice et f. 186', une autre du roi Sigebert.
Ce volume provient de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes, comme le prouve
l'étiquette Q. MS. 5, qui se trouve sur le premier plat intérieur. Reliure du
XVII" siècle, ais de bois et veau estampé; tranche verte; restes de fermoirs et de
coins en cuivre (5).
(1) A partir de ces leçons sur S. Hubert, celte partie du manuscrit, qui n'appar-
tient pas au reste du volume, contient des fragments de bréviaire.
(2) II y a ici : 1° Les chapitres 205 et la première partie du chapitre 6 de la vie
de S. Martin par Sulpice Sévère = BHL., n" 5610; 2° la lettre à Bassula ^= ibid.,
n» 5613; 3' le chapitre XLIII du livre I de VHisloria Francorum = ibid., n° 5619;
4» le commencement de l'épitre à Aurelms = ibid., n° 5612; 5° les chapitres IVetV
du livre I des miracles de S. Martin = ibid., n" 5618; 6» les chapitres 1 et 2 du
deuxième dialogue de Sulpice Sévère = ibid., n° 5615.
(3) Les chapitres 3 et 4 et le début du b^ du deuxième dialogue de Sulpice Sévère,
voir BHL., n" 5615.
(4) Voir Histoire littéraire de la France, t. XII, p. xxiii.
(5) Voir, au sujet de ce volume, Act. SS., Octobr. 1. 1, p. 364; t. IV, p. 219; t. XIII,
p. 383, et Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 59-70.
154 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3182. (7487-91). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). Index (1).
2. (F. 2-28). Textus vitae, actuutn atque obitus beati Remigii. =
BHL., nn»^ 7152, 7155-7158.
3. (F. 28-28^). De reliquiis beati Remigii per sanctum Moderran-
num in Italiam delatis. = Ihid., n' 7165.
4. (F. 28^-33). Quomodo beatus Remigius ... ascensiones in corde
suo disposait. = Ibid., n" 7159.
5. (F. 33-34^). Exemplar testamenti beati Remigii. = Ibid.,
n» 7160.
6. (F. 34^). Metrici versus ... in loculo ... in quo reconditum est
integrum corpus beati Remigii. = Ib'uL, nn°* 7161 et 7162.
7. (F. 34^). Epislola beati Benedicti abbatis ad sanctum Remi-
gium. = Ihid., n° 7167. Des. mutil. quapropter sancte caritatis
vestre...
8. (F. 35-37V). [Vila sancti Hadelini confessoris]. = Ibid., n» 3733.
Inc. mutil... Deo et hominibus acceptum.
9. (F. 37^-42*). Vita sancti Vedasti episcopi et confessoris. = Ihid.,
n" 8506, le prologue est à la fin.
10. (F. 42^'). Omelia eiusdem [Alcuini] in die natalis sancti
Vedasti. = Ihid., n° 8509. Des. mutil. in qua régnât cum Gliristo
11. (F. 43). [Omelia Haimini]. — Ibid., n° 8511. Inc. mutil...
poribus hominum, heu quia soient dicere non sanctos esse.
12. (F. 43-44V). De virtutibus sancti Vedasti. = Ibid., n° 8513 (2).
13. (F. 44^-15^). [Miracula sancti Vedasti]. == Ihid., n» 8510. Inc.
mutil... die per ecclesiam vadens.
14. (F. 45^-47). Sermo habitus in natali sancti Vedasti. = Ihid.,
n«8511.
15. (F. 47-48^). [Miracula sancti Vedasti Bellovaci facta]. = Ihid.,
n° 8517.
16. (F. 48^-50). Pauca de miraculis sancti Vedasti édita a venera-
bili Ulmaro (3) monacho. = Ibid., n° 8517.
17. (F. 50-55V). Vita sancti Amandi. = Ibid., n" 332.
18. (F. 55^-58). Sermo de elevatione corporis beati Amandi. =
Ibid., n° 343.
19. (F. 58-60^). Vita sancti ac beatissimi Sulpicii episcopi Bituricae
urbis. = Ibid., n" 7929.
20. (F. 60^-63). Vita sancti Silvini Tarvanensis episcopi. = Ibid.,
n" 7747, le prologue manque.
(1) Écrit par Godefroid Henschen.
(2) Il y a beaucoup de lacunes, à cause des feuillets arrachés.
(3) Mieux.: Hubertopresbylero.
VIES DE SAINTS EN LATIN 155
21. (F. 63-71^). Vita sancti Ansberti Rotomagensis episcopi. =
BHL., n° 519, sans le prologue.
2i2. (F. 71"^-78v). Vita sancti Ambrosii archiepiscopi mediolanensis
ecclesie. = Ihid., n° 377.
23. (F. 78v-81).Passio sancti Gesarii martyris. == Ibid., n<> 1511.
24. (F. 81-81^). Vita beati Marculfi confessons. = Ibid., n» 5266.
Des. mutil. famulorum Dei presentia admodum
25. (F. 82-89). [Vita sancti Augustini]. = Ibid., n° 785. Inc. mutil...
id placere. Augustinus ciim suis.
26. (F. 89-103^). Vita beati Germani Autisiodorensis episcopi. =
Ibid., n° 3453.
27. (F. 103^-110). Vita sancti Germani Parisiensis episcopi. =
Ibid., no 3468.
28. (F. 110-122). Vita beati Martialis Lemovicensis episcopi. =
7ô/d,no5552.
29. (F. 122-127^). Vita beati leronimi presbiteri. = Ibid.,
n» 3870.
30. (F. 127^-149). Vita sancte Gertrudis exirnie virginis. = Lbid.,
n» 3493.
31. (F. 149-162). Vita sancti Servatii episcopi et confessoris. =
Ibid., n« 7633.
32. (F. 162^-175). Vita sancti Nichoiai Myrrorum archiepiscopi. =
Ibid., nnos g 104, 6164, 6174, 6175.
33. (F. 175-186^). Translatio corporis beati Nichoiai Mirreorum
archipraesulis. =- Ibid., n" 6180.
34. (F. 186V.225). Vita beati Eligii. = Ibid., iv 2474.
35. (F. 225-227^). Vita S. Severini Coloniensis archiepiscopi. =
Ibid., n° 7647.
36. (F. 228-234'). Vita beati Gregorii breviter deflorata. = Ibid.,
n° 3640.
37. (F. 234V-235). De sancto Aniano. = Ibid., n» 476.
38. (F. 235'). [Epistola Iagobi de Vitriago ad beatam Lut-
gardem] (1).
Parchemin; 235 feuillets; 0'",4(fô X O^SSS; XIII» siècle; deux colonnes; très
belles lettrines en toutes couleurs; capitales en vert et en bleu. Ce volume provient
de l'ancienne bibliothèque des Bollandisles; il y a sur le premier plat intérieur
C>. MS. 4. Reliure du XVIP siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé;
tranche verte ; restes de coins et de fermoirs en cuivre (2).
(1) Cette lettre a été publiée par le b»° Jules de Saint-Genois dans Mémoires de
l'Académie royale de Belgique, t. XXIII, p. 33-43.
(2) Voir, au sujet de ce manuscrit, Acta SS., Octobr. t. I, p. 167; Calai, cod.
hagiogr. lai. bibl. rcg. Uruxell., t. II, p. 70sqq,
156 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3183. (7666-71). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1^). Notes do Papebroch et de Chifflet au sujet de ce
volume.
2. (F. 2-2^). [Epistola Iagobi Tirini ad P. Aegidium Boucherium].
3. (F. 3-61^). [Gregorius Turonensis. Vitae Patrum]. = BHL.,
n» 6541.
4. (F. 61^-102^). [Gregorius Turonensis. Liber in gloria confesso-
runi]. = PL., t. LXXI, col. 827-911 (1).
5. (F. 103-108). Vita sancti ac beatissimi Hilarii episcopi et confes-
soris composita a sanclo Fomtunato presbytero = BHL., n" 3885.
6. (F. 108-1 llv). Liber de virtutibus. = Ibid., n° 3887.
7. (F. 112-114). Epistola beali Ilarii quam misit Abrae filiae
suae. = PL., t. X, coi. 549-52.
8. (F. 114-118*). Vita beali Meginradi heremilae et mai'tyris. =
BHL., n» 5878.
9. (F. 119-137*). De virtutibus ac sigiiis venerabilis Ermenlandi
abbatis. = 76/rf., n" 3851.
10. (F. 138-144V). Vita sancii Cassiani. = Ibid.,n'' 1632.
11. (F. 144^-149*). De miraculis sancti Cassiani. = Ibid., n*» 1635.
Parchemin; 149 feiiillels; 0",315 X 0».lfâ; X« siècle; deux colonnes. F. 2, on lit :
Liber mon ... tu», et Collegii Soc. lexu Molshlemiensu], el plus bas : Hune Ubrum
a Collegio Molshemiensi redemimus pcr mulationem aliorum procurante /*. Pétri
(sic) Richart ibidem S. Theol. Profetsore. F. 1", il y a la cote : Liber infra notatus
P. Ms. i2 et l'ex-libris P. Ms. 12 de la bibliothèque des anciens BoUandistes se
trouve sur le premier plat intérieur. Reliure parchemin (2).
3184. (7771-72). — Vita S. Francisci Assisiensis.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2^). Autre index. Noie sur ce manuscrit par Heribertus
ROSWEYDUS.
3. (F. 3-4 Iv). Legenda sancti Francisci. = BHL., n° B44.
4. (F. 42-115*). Spéculum perfeclionis status fratrumminorum. =
Ibid.,^^ ^\m.
5. (F. 116-200*). Actus quidam mirabiles Beali Francisci et socio-
rum eius. = Ibid,, n" 3121.
Papier; 200 feuillets; O^SS X O'.Sœ; XVII» siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des BoUandistes. Il a été transcrit Ex ms'" Franciscanorum
Lovanii in folio corio nigro (cf. f. 2') et f. 115', il y a la note: Scriplum per me
Cornelium filium Pétri Zirixzee fralerculum minimum in anno novitialus. Orelis
(1) Avec l'épilogue publié par KnnscH, MGH., Scr. rer. mer., t, I, p. 465.
(2) Voir, au sujet de ce manuscrit, Acta SS., Martii, t, III, p. 576 ; Krusch, MGH.,
Scr. rer. mer., t. I, p. 464-66; Analecta BoUandiana, t. IV, p. 159; CaUU. cod.
hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 124-126.
VIES DE SAINTS EN LATIN 157
Deum pro me quia valde indigeo. Deo gratias. Demi-reliure maroquin brun ; au dos,
le titre doré: Angeli Tancredi Legenda et miracula S'' Francisci. Spéculum per-
feclionis fralrum minorum; plus bas, le chiffre couronné de Léopoldl".
3185. (7797-806). — Vitae sangtorum.
1. (F. Iv). Index.
2. (F. 2). [De simonia versusj.
Jtic. Pellit et ecclesia cunctos heresis symonia.
3. (F. 2). [De hereticis Poncianis in civitate moguntina].
4. (F. 2). De ymagine Domini nostri a quodam iudeo telo per-
cussa (1).
5. (F. 2^). Versus de beata Maria matre Domini
Inc. Missus ad egregiam Gabriel tulit ista Maria.
6. (F. 2^-54). Miracula Dei genitricis Marie. = BHL., n» 5357.
7. (F. 54-67). Libellus editus a domno Hugone Farsito de quibus-
dam miraculis sancte Dei genitricis Marie. =- Ihid., n° 5410.
8. (F. 67-87^). [Miracula B. Mariae virginis].
A savoir dans A. Poncelet, Initia miraculorum B. Mariae virginis,
les nn»- 420, 1092, 1293, 1649, 1727, 1468, 1469, 167, 496, 1609, 556,
483,234,921,774,953,954.
9. (F. 88). [De vila B. Mariae virginis].
10. (F. 88-107). [Exompla et miracula]. Do magno Leone papa. De
quadam matrona. De sancto Benedicto. De quodam abbate. De fero-
cissimo rcge. De quodam Antelino. [De clerico eunte in Gallia]. De
quodam iuvene. De quodam episcopo. De quodam milite. De quodam
monacho. De iuvene monacho. De quodam principe. De beata Bene-
dicta virgine. De duobus presbyteris quorum unus post mortem
apparuit alteri viventi. De duobus ducibus invicem confligentibus. [De
sacerdote et aranea in calice]. [De Gualtero milite]. [Visiones fratris
cuiusdam Cistercionsis et peregrini angli].
11. (F. 107-122). Pétri Cluniagensis abbatis liber miraculorum. =
PL., i. CXGII, col. 861 sqq., à savoir lib. I, cap. 1-8, 10, 11, 21, 22, 26,
23, 24, 19, 25.
12. (F. 122-123V). Vita sancti Frontonii abbatis. = 5/ÏL.,n° 3189.
13. (F. 123^-141). Leuntii episcopi... vita lohannis archiepiscopi. =
lôid., n" 4388.
14. (F. 141-143). Vita Eufrosinae virginis. = Ibid., n° 2723.
15. (F. 143-144^). Vita de captivo monacho. = Ibid., n° 5190.
16. (F. 144V-147V). De sanctaPelagia. = 76/d., n°6605.
17. (F. 148-150^). Descriptioqualiter vultus Domini de Iherosolimis
ad Lucaniam civitatem sit relatus. = Ibid., n° 4236.
(1) Cf. BHL., nn»» 4223 et 4224
158 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
18. (F. 150^-154^). Relalio miraculorum Domini rioslri Ihesu
Christi que per imaginem ipsius facta sunt in Berito civitate. =
BHL., n° 4228.
19. (F. 154^-155^). Sermo eiusdem (Alhanasii) de indignationo et
invidia ludeorum adversus ymaginem Domini, = Ibid., n° 4281.
20. (F. 156-211^'). Liber de gestis Barlaam et losaphat servorum
Dei. = Ibid., n° 979.
21. (F. 212-218^). De purgatorio sancli Patricii. = Ibid., n° 6510.
22. (F. 218V-219V). [Miraculum B. M. V. in SardenaioJ. = Ibid.,
n«5409.
23. (F. 219^). [Miraculum de viro et femina qui caste vivcntcs
simul consepulti inveniunlur].
Parchemin; 219 feuillets; 0»,317 X 0»,2:^1 ; XIII» siècle; deux colonnes; initiales
rouges et vertes. Quelques capitales fort élégantes; signatures a-t, i-vi. F. 219', on
lit: Liber sancle .^arie de Tongerloo. Si quii eum abslulerit, analhema gil. Amen ;
et f. V : Bibl\iolhecae] Tongerloensis]. Reliure restaurée du XVI" siècle, veau
estampé, quelques fers très usés (1).
3186. (7808). — ViTAE sanctorum.
Sur le premier plat intérieur, index.
1. (F. lv.2). [Contenta].
Les feuillets 2^-3^ sont blancs.
2. (F. 4-6v). Vita beati Anthonii abbatis (2).
3. (F. 7-12). Passio sancti Andrée apostoli. = BHL., n° 428.
4. (F. 12-35). De miraculis eius. = Ibid., n'>430.
5. (F. 35-36). Omelia beati Gregoru pape. (Homilia 5* in
Matthaeum). = FL., t. LXXVI, col. 1093.
6. (F. 36-44). Vita sancti Eligii episcopi et confessons. = BHL.,
n° 2474 (3).
7. (F. 44-48^). Vita béate Barbare virginis. = Ibid., n« 913.
8. (F. 48^-64). Vita beati Nicolai episcopi et confessons. == Ibid.,
nn°« 6105 et 6106.
9. (F. 64-66V). Passio sanctae Eulaliae virginis. = Ibid., n° 2696.
10. (F. 66^-78). Vita sancli Autberti episcopi et confessons. =
Ibid., n" 861, sans le prologue.
11. (F. 78-81). Passio sanctae Luciae virginis. = Ibid., n° 4992.
12. (F. 81^-87^). Passio beatissimi Nichasii Remorum archi-
episcopi. = Ibid., n° 6076.
13. (F. 87^-100»). Passio sancti Thomae apostoli. = Ibid., n« 8136.
(1) Voir, au sujet de ce manuscrit. Cal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II,
p. 127-129.
(2) Fragment; cf. BHL., n» 609.
(3) Fragment, le commencement de la Vie, saos le prologue.
VIES DE SAINTS EN LATIN 159
14. (F. lOOv-101). Omelia beati Gregorii papae. = PL., t, LXXVI.
col. 1201.
15. (F. 101-102). In vigilia natalis Doniini. Omelia Origenis (1).
16. (F. 102-107). In die natalis Domini [LectionesJ. = PL.,
t. LXXVI, col. 1103.
17. (F. 107-110). Sermo beati Fulgentii de sanclo Stephano. =
Ibid., t. LXV, col. 729.
18. (F. 110-112). Idem (2) de eodom. = Ibid., t. LVII, col. 379.
19. (F. 1 12^-1 14^). Dicta ex commentario Iheronimi. = Ibid.,
t. XXVI, col. 172-75.
20. (F. 114-118). In die sancti Stephani prothoraartiris. = PL.,
t.XLI, col. 766-71, n° 10-21.
21. (F. 118-119). Relatio Ysidori episcopi de miraculis sancti
lohannis apostoli et evangelistae. ^ Ibid., t. LXXXIII, col. 151-152.
22. (F. 119-120^). De eodem sumpta ex Hystoria ecdesiastica. =
BHL., n° 4324.
23. (F. 120v-129^ 135-136). [Epistola] Militonis Laodiceni episcopi
super assumptioncm lohannis apostoli. = Ibid., n" 4320.
24. (F. 129V-135). Omilia venerabilis Bede. = PL., t. XCIV, col. 44.
25. (F. 136-138). Sermo [S. Pétri Ghrysologi] in nativitate Inno-
centium. = Ibid., t. LU, col. 604-7.
26. (F. 138-138^). Omelia venerabilis Bede presbyteri. =- Ibid.,
t. XCVI, col. 503.
27. (F. 138^-140^). Sermo in octava Innocentium.
28. (F. 140V-143). De nativitate Domini lectiones.= iè/d, t. XXXV,
col. 1001.
29. (F. 143-145^). In vigilia Epyphanie legenda. = Ihid., col. 1997.
30. (F. 145^-149). In circumcisione \)Qra\m. = Ibid., t. LVII, col. 255.
31. (F. 149-150). In vigilia Epyphanie Omelia beati Iheronimi
presbiteri. = Ibid., t. XXVI, col. 28.
32. (F. 150-153). In die Epyphanie. = Ibid., t. LXXVI, col. 1110.
33. (F. 153-158). Per ebdomadam infra octavam epyphanie.
34. (F. 158-160). In die octavae Epyphanie. = Ibid., t. XCVI,
col. 58.
35. (F. 160-174V). Vita et actus sancti Silvestri pape. = BHL.,
nno« 7725 et 7726.
36. (F. 174V-183V). De sancto Remigio. = Ibid., n° 7155 (3).
37. (F. 183V-184V). Vita sancti Felicis presbiteri. = Ibid., n° 2875.
(1) CoMBEFis, Bibl. Patrum concionaloria, 1. 1, p. 99.
(2) Ou plutôt S. Maxime de Turin.
(3) Fragment, depuis le n" 106 jusqu'à la fin de l'édition des Acta SS., Octobr.
1. 1, p. 131 sqq.
160 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
38. (F. 184V-186). Marcelli pape. = BHL., n» 5234.
39. (F. 186-193). Passio sancli Sébastian! martyris. == Ibîd.,
n" 7543.
40. (F. 193-199*). Passio sancle Agnetis virginis. = Ibid., n" 156.
41. (F. 199V-205). De sancto Vincentio martyre. = Ibid., nn°» 8627,
8628, 8631.
42. (F. 205-213). In conversions sancti Paul). [Lectiones et ome-
liaej(l).
43. (F. 213-226). Vita béate Aldegundis virginis. = BUL., n» 245,
sans le prologue.
44. (F. 226-238). Vita sancti Veroni. = Ibid., n" 8550.
45. (F. 238-243). In purificalionc béate Marie virginis sermo
beati Augustini episcopi. Inc. Exultent virgines, virgo peperit
Christum.
46. (F. 243-247). De beata Waldetrude. = BHL., n^ 8777 (2).
47. (F. 247^-248»). [Homilia de evangelio Loquente Ihesu ad tur-
has\. = PL., t. LXXVI, col. 1086.
48. (F. 248^-254). Passio sancte Agathe virginis et martiris. =
BHL., no 133, le prologue manque.
49. (F. 254-264). Vita S. Amandi episcopi. = Ibid., n« 332, sans le
prologue.
50. (F. 264-274*). Vita sancti Vedasti episcopi. = Ibid., n° 8506,
sans le prologue.
51. (F. 274^-286*). Vita sancli Ansberti pontificis Rolomagensis. ==
Ibid., n" 519, le prologue manque.
52. (F. 286V-291). Vita sanctae Scolasticae virginis. = PL., t. LXVI,
col. 194-204 (3).
53. (F. 291-306'). Vita sanctorum Fauslini et lovitae martirum. =
BHL., n° 2838.
54. F. 306*-313). Vita beatae Iulianao virginis et martiris. = Ibid.,
n° 4522.
55. (F. 314-317*). [Fragment de bréviaire]. In vigilia apostolorum.
De sancta Brigida. S. Fabiani. In feslo sancti Vincentii.
Parchemin; 317 feuillets; 0",32 X O^.SI; XIV» siècle ; deux colonnes; quelques
belles capitales, en forme d'animaux et à entrelacs. F. 2 et f. 3, on lit : Liber ecdesie
S. Waldelrudis oppidi Montensis, et f. 2 : HR. PP. Socielalis lesu Aclor^m
Sanctorum edilnribus Àntverpiae Henricus Dionysius }îu(le, ccdesiae melropolilanae
Cameracensis decanus, huncce codicem DD. Malle. Sur le premier plat intérieur,
l'ex-libris ^ MS. 209 de la bibliotlièque des anciens Bollandisles. Reliure du
XV» siècle, très endommagée, ais de bois recouverts de peau de truie.
(1) Entr'autres PL., t. XXVI, col. laô.
(2) Fragment.
(3) Ex Dialogis Gregorii Magni, lib. II, cap. 33-38.
VIES DE SAINTS EN LATIN 161
3187. (7825-26). — Vitae sangtorum.
1. (F. l-2v, 42-43V). [Fragments de bréviaire pour janvier,
XIV« siècle].
2. (F. 3-4). Index d'un traité de chronologie.
3. (F. 5-36V). Legenda patris nostri sancli Dominici confessoris. =
BHL., n° 2226, manque 1 epître dédicatoire.
4. (F. 36^-0^). Vita venerabilis patris nostri fratris lordani, secundi
magistri fratrum ordinis Praedicatorum. = Ibid., n" 4452. Des.
mutil. erat namque...
5. (F. 41-41^). [Fragment d'un commentaire de droit canon].
Parchemin, sauf les feuillets 3 et 4; 41 feuillets; 0'",324 X 0",222, sauf les
feuillets 1, 2,42 et 43 qui ont O^.ie X 0">,214; XIV« siècle; deux colonnes;
ancienne pagination i-xxxvi; signatures i-iii. F. 4, on lit celte note écrite par
Papebroch : Dono adm. II. P. Udalrici JSols, Prioris Franco furdensis, an. 1688,
ex liibUolheca convenlus ubi exlal adkuc aliud exemplar. Dans l'ancienne biblio-
thèque des Bollandisles, ce volume était coté P. MS. 8. Très belle reliure moderne,
peau de truie estampée; sur le plat, l'inscription : Itegia Bibl. Belgica (1).
3188. (7882). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-lv, 188-188V). [Fragment de missel, XI1« siècle].
2. (F. 2-2v). Index libri infra notati.
3. (F. 3-15). [Vita S. Silvestri papae]. = BEL., n«« 7735-7735.
Inc. mutil.
4. (F. 15-23V). Vita sanctae ac ven-erabilis Genofevae virginis. =
Ibid., n° 3334.
5. (F. 24-29). [De invent ione beati CelsiJ. = Ibid., n» 1720. Inc.
mutil. ... respectu in calce temporum apud eiusdem urbis ario-
pagum.
6. (F. 29-35V). De miraculis quae per illum Dominus fecit. = Ibid.,
n° 1721.
7. (F. 35^-38). Sermo Theodorici sacerdotis ac monachi legendus
in festivitate sancti Celsi (2).
8. (F. 38-46^). Vita sancti ac beatissimi Symeonis anachorrtae. =-=
BHL., n" 7963, le prologue manque.
9. (F. 46^-50). Vita sancti ac beatissimi Pauli anachoritae. = Ibid.,
n° 6596.
10. (F. 50-53). Vita sancti Hilarii episcopi. = Ibid., n° 3888.
11. (F. 53v-54v). Passio sancti Felicis presbiteri. = i6îo^., n°
12. (F. 54V.59). Passio sancti Marcelli papae,. = Ibid., n° 5235.
(1) Voir, au sujet de ce manuscrit, Acl. SS., Aug. l. I, p. 562 et Calai, cod.
hagiogr. lai. bibl. reg. Uruxell., t. II, p. 135.
(2) Publié Àcla SS., Febr. t. III, p. 404-5.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. H
162 MANUSCRttS DE LA ËIBLlOTHÈQUË ROYALE
13. (F. 59^-61^). Vita S. Siilpicii episcopi et confessoris. = ÈHL.,
n« 7928.
14. (F. 62-64^), Passio sanctorum niartirum Marii, Miulhe, filîo-
rumque eorum Audifax et Abacuc. = Ibid., n" 5543.
15. (F. 65-83). Passio sancii Sebastiani inartiris. = Ibid., n" 7543.
16. (F. 83-87^). Passio sanclae Agnelis virginis. == lbid.,n° 156.
17. (F. 87^-9 1^). Passio sancti Vinccntii. = i6tU, nn»» 8628, 8631
et 8634.
18. (F. 91^-96). Passio sancte Agathe virginis. = Ibid., n° 133.
19. (F. 96-100^). Passio sancte luiianc virginis. = Ibid., n" 4523.
20. (F. 100^-101'). Vita sanclae Scolaslicae virginis. = Ibid.,
no 7514.
21. (F. lOlv-102). fHymnusJ. =- HH., n" 2581, avec musique.
22. (F. 102-109V). Vita sanclae Aldegundis. = BHL., n" 245.
23. (F. 109^-113). Vita sanclae Gorirudis virginis. = lhid.,tï" 3490.
24. (F. 113-115). Vita S. Benedicti abbatis vencrabilis. = Ibid.,
nM 102(1).
25. (F. 115-115V). [De sancto Arnulfo]. = Ibid., n''689(2).
26. (F. 115^). [Hymnus de sancla BarbaraJ.
Inc. Barbara virgo bona,
Via, vita, noslra patrona.
27. (F. 116-124V). Passio sancti Pauli apostoli. -- BlIL., n° 6657.
28. (F. 124^-139^). Liber de virtutibus sancti Andreae. = Ibid.,
n''430.
29. (F. 139^, 146-149). Passio sancti Andreae apostoli. = Ibid.,
n° 428.
30. (F. 140V- 145\ 167-167^ 172-175). Passio sancti Thomae apo-
stoli. = ièW., n» 8136.
31. (F. 149-152^). Passio sancii lacobi apostoli fratris lohannis
evangelistae. = Ibid., n° 4057.
32. (F. 152V-153). Vita sancti Philippi apostoli. = Ibid., n»6814.
33. (F. 153-157^). Passio sancti Barlholomei apostoli. = Ibid.,
n« 1002.
34. (F. 157^-164). Passio sancii Malhaei apostoli. = Ibid., n«5690.
35. (F. 164-165). Sancti lacobi apostoli, fratris Domini. = Ibid ,
n° 4093.
36. (F. 165-165V, 168-171v, 166-166^, 140-140v). Passio sanctorum
apostolorum Simonis et ludae. = Ibid., nn»» 7750 et 7751.
37. (F. 174V-176). Passio sancti Marci evangelistae. = Ibid., n» 5276.
(1) Dans le manuscrit, il n'y a que les tin"" 1, 37 et le commencement du n° 38.
(2) Fragment, savoir les nn"' 2-6.
VIES DE SAINTS EN LATIN ii58
38. (F. 176-178). Vita sancti Remigii confessons. = BHL.,
n° 7150,
39. (F. 178-179^). Passio sanctae Felicitatis. = Ibid., n« 2583.
4^. (F. 179v-180^). Passio sanctae Praxedis virginis. = Ibid.,
n° 6920.
41. (F. 180^-187). Sancli lohannis ewangelistae. = i6/c/., n° 4320.
42. (F. 187). [Fragment]. Inc. Unigcnitum filium et verbum Dei.
Parchemin; 188 feuillets; O^.SSo X 0'",22; Xl« siècle; très curieuses capitales
à entrelacs avec oiseaux. F. 3, il y a la note : Isle est liber hospilalis sancti Nicolài
prope. Cusam; f. % on lit le nom propre : loh. Breddendych. L'ex-hbris de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes, P. MS. 9, se trouve f. 3. Demi-reliure,
veau brun estampé (1).
3189. (7917). - ViTAE SANGTORUM.
1. (F. 1-2). [Index] (2).
2. (F. 3-6).Nalivitas gloriosissime Ghristique martiris Katherine. =
BEL., n« 1668.
3. (F. 6^-18). Passio gloriose virginis Katherine. = Ibid., n» 1663.
4. (F. 18-23^). Quacdam gloriosa que Deus noster per eam in
quibusdam locis operari dignalus est. = Ibid., nn°« 1682, 1684-1686,
1681, 1687-1694, 1680, 1695.
5. (F. 23^-25). Inventio corporis eiusdem virginis. = Ibid.,
n° 1679.
6. (F. 25-38^). Vita, passio necnon translatio béate Barbare
virginis. = Ibid., n*' 918.
7. (F. 38^-41). Translatio eiusdem sanctissime martiris virginisque
Ghristi Barbare. = Ibid. n° 926.
8. (F. 41-48^). Miracula que Deus per eandem virginem operatus
est. = lbid.,^nn<^^ 932-936, 938-940, 943, 941, 937, 942, 944-950.
9. (F. 48^-50). Passio sancte Lucie virginis. = Ibid., n» 4992.
10. (F. 50-51^). Vita sancte Marthe virginis et hospite Domini
nostri. == Ibid., n° 5548.
11. (F. 51^-52^). Passio sanctissime virginis Ghristi Martine. Inc.
Martina virgo nobiiis et splendida, Rome senatorum progenie orta.
12. (F. 52^-53). Passio sancte Prisce virginis Gristi. Lie. Beata
Prisca Rome orta ex nobili prosapia.
13. (F. 53-55V). [Passio sanctae Agnetis]. = Ibid., n'' 156.
14. (F. 55^-63^). Epitaphium beatissirai Iheronimi ad Eustochium
de vita Paule vidue. = Ibid., n° 6548.
(1) Voir, au sujet de ce volume, Act. SS., lulii t. III, p. 12; Octobr. 1. 1, p. 128;
Calai, cod. hayiogr. lai. bibl. rcij. UruxelL, t. II, p. 151-55,
(2) Écrit par Rosweyde, pour la première partie.
164 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
15. (F. 64-64^). Vita sancte Aldegundis virginis. Inc. Teinpore
Dagoberti régis Francie oritur puella quedain.
16. (F. 64^-65^). Vita sancte Waldetrudis sororis sancte Alde-
gundis virginis. Inc. Sancla Waldetrudis tempore Dagoberti régis
clarissimis orta parentibus.
17. (F. 65^-67^). Passio sanctae Agathae virginis et martiris. =
BHL., n° 133, sans le prologue.
18. (F. 67^-76^). Vita et passio gloriosissimae virginis et martiris
Appollonie. = i6irf.,n°641.
19. (F. 76^-78). Passio sanctissime virginis et martiris Christi
Appollonie. = Ibid., n» 643.
20. (F. 78). De opiscopo [Pragensi Erneslo] non reedificante eccle-
siam eius. = Ibid., n» 645
21. (F. 78-81). Passio sancte Dorothée virginis. = Ibid., n» 2325.
22. (F. 81-99*). Vita sancte Gheertrudis virginis et abbatissc. —
i6trf., n''3493.
23. (F. 99V-106). Vita beale Mario Egiptiacae. = Ibid., n" 5417,
le prologue manque.
24. (F. 106-112). Vita beatissime ac Deo dilectissime virginis ac
paradoxae Waldburgis. == Ibid., nn"' 8766-8768.
25. (F. 112-114V). Vita sancte Monice (1).
26. (F. 114^-115). De sancta Pelronilla. Inc. Sancta Petronilla cuius
vitam sanctus Marcellus scripsit (2).
27. F. 115-116). Vita sancte Pharahildis cuius corpus requicscit in
Gandavo. = BHL., n° 6793.
28. (F. 116-121). Vita sancte Lufgardis virginis et monealis. =
Ibid., n" 4950, sans le prologue.
29. (F. 121-122). Edeltrudis virginis et reginae. = Ibid., n*» 2632.
30. (F. 122-122V). Ynnus venerabilis Bede. = RH., m 839.
31. (F. 122^-142^). Iacobi Aconensis episcopi [vita] sancte ancllle
Christi Marie de Oegnies. = BHL., n° 5516.
32. (F. 143-146). Passio béate Margarete virginis. = Ibid., n" 5303.
33. (F. 146-147). Vita sancte Praxedis virginis. = Ibid., n» 6920.
34. (F. 147-148). Gonversio béate Marie Magdalene ex Ysidero de
vita et obilu sanctorum. = Ibid., n» 5452.
35. (F. 148-149). Béate Mariae Magdalene transitus. = Ibid.,
n° 5446.
36. (F. 149-150^). Sermo de translatione béate Marie Magdalene. =
Ibid., n<* 5489, avec Xincipit p.
(1) Texle conforme à celui de la Legenda aurea, fol. 277-279 de rédilion de
Cologne.
(2) Cf. BHL., n» 6061»
VIES DE SAINTS EN LATIN 165
37. (F. 15M52V). Debona indole sancteGhristme.= 5iïL.,nol757.
38. (F. 152^-154). Conversio sancte Affre martiris cum aliis. =
Ibid., n° 108.
39. (F. 154^-157). Sancte Eufemie virginis et martiris. == Ibid.,
n" 2708.
40. (F. 157-158^). Sancte Hildegardis virginis. = Ibid., n" 3931.
41. (F. 159-162). Passio sancte Tecle virginis et martiris. = Ibid.,
n" 8020.
42. (F. 162-165). Vita sancte Pélagie ad Ghristum converse. =
Ibid., n" 6607.
43. (F. 165-166^). Passio sanctarum Perpétue et Felicitatis marty-
rum. = Ibid., n» 6634.
44. (F. 166^-168). Passio sanctarum undecini milium virginum. ==■
Ibid., n" 8428 (résumé).
45. (F. 168-169V). Vita sancte Ode vidue. = Ibid., n° 6259.
4^. (F. 169^-170). Vita sancte Ermelendis virginis. = Ibid,,
n° 2605.
47. (F. 171-176^). Vita mirabilis Ghristinae descripta a fratre
Thoma suppriore conventus Lovaniensis Ordinis Fratrum Predicato-
rum = Ibid., n° 1746.
48. (F. 177-197). Fratris Theodorigi ... vita sanctissime Elysabeth
régis Ungariae filie. = Ibid., n** 2496.
49. (F. 197-198V). Bulla canonizationis eiusdem. = Ibid., n" 2492.
50. (F. 198V-204). Passio sancte Gecilie virginis. = Ibid., n° 1496.
Parchemin; 204 feuillets, plus trois feuillets de garde en tête et six à la fin du
volume; 0'",Zn X 0'",228; XV* siècle; deux colonnes; initiales rouges et bleues ;
ancienne pagination I-CGVII. Sur le premier feuillet, on lit : Perlinetad librariam
domus sancli leronimi in Iraieclo, et au verso du deuxième feuillet de garde :
Perlinel [ad fralres conventus] sancli leronimi Iraieclensis. De là, le volume a
passé dans la bibliothèque des anciens Bollandistes avec la cote P. MS. 17, qui se
voit au verso du deuxième feuillet de garde et f. 1. Demi-reliure moderne ; au do.",
le titre doré : Passionale XV saec, et le chiffre couronné de Léopold I" (1).
3190. (7959-61). — Vitae sanctorum.
1. (F. l-2v). [MiraculaS. ThomaeGantuariensis,auctoreBENEDiGTO
Petriburgensi]. = BEL., n° 8171 (2).
(1) Voir, au sujet de ce manuscrit, Acl. SS., lulii t. V, p. 650; Oclobris t. IV,
p. 261 ; t. XII, pp. 844 et 849; Hautcœur, Actes de S'^ Pliaraïlde, Lille, 1882, p. vu ;
Calai, cod. hagiogr. lai. bilil. reg. BruxelL, t. II, p. 155 sqq.
(2) Fragment, à savoir de l'édition de Robertson, Rerum Britannicarum medii
aevi scr.. Materials for Ihe Hislory of Thomas Beckel, t. II, les dernières lignes du
chap. LXXVII du titre II, puis le chapitre LXXVIII, et ensuite les chapitres I et
II (le commencement) V et VI du livre IV.
166 MANUSCRITS DE LA BIBIJOTHKQDE ROYALE
i. (F. 3-10^). Vita et passiobcati Thomae Cantuariensis archiepi-
scopi. = BHL., n" 8206.
3. (F. 10^-125^). Liber de miraculis bealissimi Tlionie niarlyris et
Cantuariensis archiepiscopi. = Ibid., n° 8171.
4. (F. 125^-141). Visio cuiusdam niililis Iliberncnsis(l).
5. (F. 141^-152). Passio undecim milium virginum. = BHL,
no 8428. Des. mut il. (2).
Parchemin; 152 feuillets ; 0»,302 X 0",%); XIII" siècle; deux colonnes; capitales
ornées, de diverses couleurs. Sur le premier plal intérieur, il y a l'ex-libris :
iV. S07a de la bibliothèque des anciens Bollandistes, et f. 1, on lit cette note écrite
par Henschen : Emimu$ a Cox charlopola intle Everix sUafl auno 1652. Reliure
du XVII» siècle, veau racine, filets dorés; au do<, le titre doré : Viln MS.
Si Thomae Çantuari; tranche jaspée (3).
3191. (7984). — VlTAE SANGTOQUII.
1. (F. V). Inde?.
2. (F. 1^-14). Passio sanctc Eugénie virginis cum multis mira-
culis. = BHL., n° 2666.
3. (F. 14-15^), Passio sanctae Anastasiae virginis. = Ibid., n° ^\.
4. (F. 15^-21). Passio sancti Marini pueri = ^bid., n° 5538.
5. (F. 21-22'). Passio sanclae Columbae virginis et martiris
Christi. = i*/rf., nM893.
6. (F. 22^-24). Passio sancti Pelri qui el Balsarnj. = i^iV/., n« 6702
7. (F. 24-33V). Vila vel visio sancti Fursei. = Ibid., n"3209.
8. (F. 34-36). Passio beati Fileae episcopi. = Ibid., n° 6799.
9. (F. 36-40^). Passio sanctae Dorotheae virginis et comitum
eiws. = Ibid., 1^° 2323.
10. (F. 40v-48^). Vila S. Vedasti. = Ibid., n« 8505, sans le pro-
logue.
11. (F. 48^-51). Passio sancti Valentini episcopi. = Ibid., n" 8460.
12. (F. 51-54). Passio beati Nestoris episcopi de Pergen. = Ibid.,
n°6068.
13. (F. 54-60^). Passio sancti Foci episcopi. = Ibid., n"6838.
14. (F. 60V-P7). Passio sancti Fileinonis. = Ibid., n° 6803.
15. (F. 67-7 h). Vita sancti Attali abbatis. = Ibid., n° 742.
16. (F. 71V-84'). Vita sancti Ambrosii. = Ibid., n» 377.
17. (F. 85-87^). Passio sancti Longini. = Ibid., n" 4965.
(1) Voir pour les éditions de la vision de Tundale, Potthast, Hibl. hist. tned.
aevi, 2» éd., p. 1098-99.
(2) Il manque les nn»» 19-^ de l'édition des Acta Sanctorum.
(3) Voir, au sujet de ce manuscrit, Catal. cod. hagiogr. lat. bibliolh. reg.
BruxelL, t 11, pJ^lT] -78.
VIES DE SAINTS EN LATIN 167
18. (F. 88-90^'). Passio sanctorum Marcellini et Pétri. = BHL.,
n° 5230.
19. (F; 90^'-93v). Passio sancti Bonifatii. = Ihid., n° 1413.
20. (F. 93^-97). Passio sanctorum martyrum Primi et Feliciapi. =
Ibid., n" 6922.
21. (F. 97-99). Passio sancti Gethulii martyris. = Ibid., n" 3524.
22. (F. 99-100). Passio sanctorum martyrum Basiiidis, Tripodis et
Mandalis. = Ibid., n" 1019.
23. (F. 100^-105). Passio sancti Viti martyris. = Jbid., n° 8712.
24. (F. 105-107). Passio sanctorum martyrum Rufmi et Valerii. ==
Ihid., n° 7373.
25. (F. 107-109). Passio sancti Albani martyris. = Ibid., n° 208.
26. (F. 109-114^0. Passio sanctae Margaretae virginis. = Ibid-,
n° 5303.
27. (F. 114v-125v).Vita sancti Arelefïi sacerdotis (l).=7i/rf.,n° 1^68.
28. (ï\ 125^-126^'). Passio beatorum Scillitanorurn marlyruni. ==
Ihid., n» 7529.
29. (F. 126^-130^). Passio sancti Vicloris martyris. =- Ibid., n. 8570.
30. (F. 130^-136^). Actus et passio beati Apollinaris.= i6ic?., n° 623.
31. (F. 137-144^). Passio sanctae Gristinae virginis. = Ibid.,
n" 1748.
32. (F. 145-148^). Passio sancti Policronii episcopi. = i6|c?., n" 6884.
33. (F. 149-154). Passio sancti Stephani papae rornani. = Ibid.,
n" 7846.
34. (F. 154-158V). Passio sanctae Theodotae. = Md., n° 8093.
35. (F. 158^-160^). Vita sancti Memmii Gatalonicae ciyit^tis epi-
scopi. = Ihid., no 5907.
36. (F. 160^-164^). Gonversio sanctae Afrae. = Ibid., n° 108.
37. (F. 164-165). Passio sanctae Afrae. =-- Ibid., n» 109.
38. (F. 165-168). Vita sancti Gauvorici episcopi. = Mid., n» 3286.
39. (F. 168-168^). Passio sancti Memmae monachi. = Ibid.,
n° 5192 (1).
40. (F. 169). [De sancto Genesio]. = Ibid., n» 3322 (2).
41. (F. 169-1 70^). Passio sanctorum lusti et Pastoris. = Jki^„
n" 4595.
42. (F. 170V-172). Passio beati Iuliani martyris. = Ibid., n« 4540.
43. (F. 172-173). Passio sancti Anastasii martyris. = Ibid., n» 414.
44. (F. 173-174). Passio sancti Theonesti episcopi. = i6?c?., n° 8llO.
45. (F. 174^-178). Vita sancti Victoris episcopi et confessons. =
Ibid., n» 8600.
(1) Il n'y a que le commencement.
(2) La fin seulement.
168 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
4G. (F. 178-180). Vita sancti lusti episcopi Liigdunensis. = BHL.,
n» 4599.
47. (F. 180-182*). Passio sancti lusti martiris. = Ibid., n" 4590.
48. (F. 182v-192v). Passio sancti Adriani martyris. = Ibid., n° 3744.
49. (F. 192^-194). Passio sancti Cornelii papao. = Ibid., n° 1958.
50. (F. 194-197^). Passio sancti lanuarii. =- Ibid., n" 4115.
51. (F. 197^-202^). Passio sancti Maiirilii sociorumque eius. =
i6î(/.,no5741.
52. (F. 202^-209*). Revelatio queniadmodum caput sancti lohannis
Baptistae ... de civitate Herodis Emisa sit delalum. = Ibid., n" 4290,
sans lo prologue.
53. (F. 209^-213). Vita bealissimi Solemnis episcopi et confes-
sons. -= Ibid., no 7816.
54. (F. 213-213^). [Honielia super Facta est conteneio inter disci-
^lo8\ = PL., t. XCIV, col. 423.
55. (F, 213''). [Duodecim invocaliones : Tu autem Domine ... Mise-
rere nobis.
56. (F. 214-219»). Passio sanctanun virginuni XI milium. == BHL.,
n" 8428. Des. mutil. ultimum lemporis sui aliquanluni in monte....
57. (F. 220-230). Passio sanctorum ... martyrum Sergii et Bachi.==
i6W., n»7601.
58. (F. 230-232^). In natale sanctao Mariae Virginis collatio. =
PL., t. XXXIX, col. 2104.
59. (F. 232^-234). Omelia in assumptione sanctae Mariae gene-
Iricis. = Ibid., t. XCVI, col. 258.
60. (F. 234-235V). Omelia unde supra. = Ibid., t. XCVI, col. 279.
Parchemin; 2a") feuillets ; 0",282 X 0'",22 ; X* siècle ; signatures i-xxiin, 25-31.
F. 1, on lit la note, à moitié effacée : (^odex S. Pétri in iVisscmburg ; puis, f. 81 :
lile liber atlinel sancto Pelro, et f. 119 : Codex monaslerii sancli Pétri in Wissen-
burg ordinis sancli Benedicti. F. 1 et f. 234, il y a la note : Colleyii Societatis lesu
Molshem ; puis, f. 2 : Sed permutatione alioruin librorum domtis professae Àntver-
piensis factum, procurante P. Petro Hichart. L'ex-libris de la bibliothèque des
anciens Bollandisles se voit f. 1 : P. MS. 20. Demi-reliure moderne; dos en maro-
quin rouge, avec le titre doré : Passionale sanctorum. XI saec. et le chiffre cou-
ronné deLéopold l"; tranche verte (1).
3192. (8033-34). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1^). Index eorum que in hoclibro continentur.
2. (F. 2-3v). [Epistolao S. Hieronymi]. = PL., t. XXII, col. 483.
(1) Voir, au sujet de ce manuscrit, Act. SS., Sept. f. III, p. 348; t. VI, p. 866;
Cet. t. VIII, p. 338; t. IX, p. 157 ; Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II,
p. 178 sqq. ; Anal. BolL, t. VII, p. 388.
VIES DE SAINTS EN LATIN 169
3. (F. 4-13V). Vita sancli Hylarionis. = BHL., n° 3879.
4. (F. 13V-37). Vila sancti Antonii. = Ibid., n" 609.
5. (F. 37-60^'). [RuFiM historia monachoriira]. = Ibid., n» 6524.
. 6. (F. 60V-98V). [ Verba seniorum]. = Ibid., n» 6525.
7. (F. 98^-118). [Narraliones excerplac ex scriptis Sulpitji Severi
et Gassiani]. = Ibid., n° 6526.
8. (F. 118-119). [ExemplumJ. Inc. Régis cuiusdeni fiiia dum ab
ipso rege pâtre suo niissa fuisset.
9. (F. F. 119-119^). [Visio], hic. Primum quidem decet nos audire
iuslitiam.
10. (F. 119V-120V). [De quodam viro]. = PL., t. XGV, col. 252-54(1).
11. (F. 120^-121). [Exemplum de Plecgils presbytero].
12. (F. 121-121V). [Aliud]. = Ibid., col. 254-255 (2).
13. (F. 12lv-126v). [Apophtegmata patrumj.
14. (F. 126v-127^). [DeSpiridione]. = i?//L.,n°7831.
15. (F. 127V-130). Sentenlia de sancto Drichtelmo. == FL., t. XGV,
col. 247-252 (3).
16. (F. 130^'). [Nolae de quibusdani monachis Vedastinis] (4).
Parchemin; 130 feuillets ; O^.SO X 0™,213; XIIP siècle; deux colonnes; capitales
et initiales rouges et bleues. Ce volume, à se reporter aux notes f. 130% provient de
t'abbaye de Saint-Vaast; plus tard, il a appartenu aux BoUandistes; l'ex-libris
0. JMS. 8 de leur bibliothèque se voit encore f. 1'. Reliure du XVIP siècle, veau
brun estampé ; tranche verte (5).
3193. (8223). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1). Index (6).
Les feuillets 1^-2^ sont blancs.
Au verso d'une étiquette placée entre les feuillets 2 et 3, autre
index.
2. (F. 3-5). [De apparitiono S. Michaelis]. = BEL., n° 5948.
3. (F. 5). In conversione sancli Pauli. = Ibid., n° 6574.
4. (F. 6-8). Serino in cathedra sancti Pelri apostoli. = PL.,
XXXIX, col. 2100.
5. (F. 8-9). Sermo beati Maximi episcopi de codera die. = Ibid.,
t. LVII, col. 349.
(1) C'est le chap, XIII du livre V de V Histoire ecclésiastique de Bède.
(2) Chap. XIV du même traité.
(3) Chap. XII de cette histoire.
(4) Ces notes sont publiées dans Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell.,
t. II, p. 192.
(5) Cf. au sujet de ce manuscrit, ibid., p. 191-92.
(6) Écrit par Héribert Rosweyde.
170 MANUSCRITS DE T.A BIBLIOTHÈQUE ROYALE
6. (F. 9-13). Passio sancti Andrée apostoli. = liHL., n° 428.
7. (F. 13^-18). Passio sancli lacobi apostoli fratris lohannis evan-
gelistae.= Ihid., n*» 4057.
8. (F. 18-30). Passio S. Thomae apostoli. = Ibid., nn°« 8136
et 8139.
9. (F. 30-31). Passio sancli Philippi apostoli. = IbUL, n" 6814.
10. (F. 31-33). Passio sancti lacobi apostoli fratris Donnni. = Jbid.,
n° 4094.
11. (F.33-37V). Passio sancli Barlholomei. = Ibid., n' 1002.
12. (F. 37^-45). Passio sancti Mathci apostoli et ewangelistae. =
Ibid., no 5690.
13. (F. 45-52^). Passio sanctorum apostolorum Symonis et lude. =
Jbid., no 7749.
14. (F. 52^-55^). Passio sancti Marci evangelistac. = Ibid., n° 5276.
15. (F. 55^-63"). Sermo de festivitate omnium sanctorum. = PL.,
t. XCIV, col. 4Ô2.
16. (F. 63^-66). Sermo in annunliatione Dei genilricis et virginis
Marie. = Jbid., col. 269.
17. (F. 67-71^). Passio sancli Laurcnlii archidiaconi martiris. ^=
iiHL., n° 4753.
18. (F. 71^-77). Invenlio sancte crucis. = Ibid., n" 4169.
19. (F. 77-79*'). Qualiler sancta crux ab Eraclio imperatore de
regno Gosdroe lerosolimis est restiluta. = Ibid., n° 4178.
20. (F. 79^-85''). Passio sancli ac bealissimi Clément is episcopi et
martyris. = Jbid., n° 1848.
21. (F. 85v.88^). Passio sancli Yppoliti martyris. = Ibid., n» 3961.
22. (F. 88^-93^). Passio sanctorum Mauricii, Exuperii, Candidi
atque Victoris. = Ibid., n° 5741.
23. (F. 93^-1 19). Passio sancti Sebastiani. = Ibid., n» 7543.
24. (F. 1 19-125). Vila sancli Egidii abbatis. = Ibid,, n° 94.
25. (F. 125-128V). Passio sancti Blasii marlyris. = Ibid., n" 1370.
26. (F. 128^-130*). Sermo sancli Athanasii episcopi de novis et
modcrnis mirabilibus imaginis Domini nostri Ihesu Chrisli. = Ibid.,
n° 4230.
27. (F. 131-140*). [OflRcium in commemoralione opinium fidelium
defunctorum]. Avec neumes.
28. (F. 140V-145V). Passio sancli Marcelli pape. = BHL., n° 5237.
Parchemin; 145 feuillets; û^.as X 0",182; XI* siècle ; quelques capitales ornées
et enluminées; signatures 1-18. F. 143', il y a la note : Liber sancli Gislcni (1); la
cote D se trouve sur l'étiquette entre les feuillets 2 et 3. Plus tard, ce volume a
appartenu aux anciens BoUandistes; la cote P. 9IS. 21 de leur bibliothèque se
(1) Cf. A. PoNCELET, Les Annales de l'abbaye de Sainl-Ghislain, p. 404.
VIES DE SAINTS EN LATIN 171
voit sur le premier plat intérieur. Reliure du XVII« siècle, ais de bois recouverts
de veau brun estampé; restes de fermoirs en cuivre (1).
3194. (8224-26). — De sangto Martino.
1. (F. 1-2). Liber sancti Martini do Trinilate. = PL., t. XVIII,
col. 11-12.
2. (F. 2^-28^')- [SuLPicii Severi vita sancti MarliiiiJ. = BHL.,
n° 5610.
3. (F. 28^-39). Epistole Severi ad Eusebium ... ad Aurelium ... ad
Bassulam. = Jbid., nn»« 5611, 5612 et 5613.
4. (F. 39-98). Dialogi Severi. = Ibid., n" 5614-5616.
5. (F. 98-99^). Epistola de obitu S. Martini. = Ibid., n° 5619.
6. (F. 99^-100). De transilu sancti Martini. = Ibid., n° 5621.
7. (F. 100-101). Sancli Ambrosii de transitu sancti Martini. = Ibid.,
ir 5622.
8. (F. 101-102). Quando corpus cius translatum est. = Ibid.,
n''5623.
9. (F. 102^-104^). Vita S. Briccii episcopi et confessons. = Jbid.,
n" 1452. Des. mutil. Quo sepiilto sanctus Brictius episcopus...
10. (F. 105-106). [Vita S. Martini]. = Jbid., n° 5625. hw. mutil...
hocque itinere latronunri perpessus insidias.
11. (F. 106). De numéro basilicae sancti Martini (2).
12. (F. 106). [Versus).
Inc. Qui cupis esse boni|s et vis (Jinosçeve verurp.
Papier; 106 feuillelti; O^.aSâ X 0'",185; XI" siècle; superbes initiales coloriées.
A l'intérieur du second plat, il y a la note : Ecclesie sancti Berlini Sithiensis spécial
liber isle, et la cote 0. MS. 13 de l'ancienne bibliothèque des 13ollandistes. Demi-
reliure moderne; au dos, en maroquin rouge, le titre doré : li'^ Martini de Trini-
late. B'' Severi dialogi de vita S. Martini, XI saec, et le chiffre couronné de
Léopold I"; tranche verte (3).
3195. (8272-82). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-lv). Index.
2. (F. 2-24^'). Vita beati Nycholai episcopi et conjegsQfis. = BHL.,
nn°« 6104-7. 't;.-v..a.
3. (F. 24^-47). Narralio translationis beati Nycholai. = Ibid.,
nn«^ 6283-86.
4. (F. 47-48).DepriorequcmbeatusNycholaus verberavit. = iWc?.;
n°6209.
(1) Cf., au sujet de ce volume. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Uruxell., t. II,
p. 198-200.
(2) Cf. Anal. BolL, t. III, p. 183, n°30.
(3) Voir, au sujet de ce volume. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell.,
t. II, p. 201-2.
172 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
5. (F. 48-51). De puero ab Agarenis capto ac libcralo. = BIJL.,
n" 6168.
6. (F. 52-113^). Vita sancli Guillelmi heremite et confessons. =
Ibid., n" 8923.
7. (F. 114-118"). Vila sanclae Reyneldis virginis et niarlyris. =»
Ibid., n*> 7082, le prologue manque.
8. (F. 119-122). Vila sancli ludoci confessons. = Ibid., n° 4611.
9. (F. 122-123^). Passio sancli Valentini martiris. Inc. Tempore
Claudii imperatoris fuit quidam chrislianus nomine Valenlinus.
10. (F. 123^-126^). Passio sancti Barnabe apostoii. = BEL.,
n" 987.
11. (F. 126-127). Passio sanclorum martyrum Marii et Marthe. =
Ibid., n° 5543.
12. (F. 127-128). Passio sancli Babilo. = Ibid., n° 889.
13. (F. 128-129). Passio sanclorum Quyrionis et Candidi. Inc.
Tempore Licinii régis erat magna persecutio christianis (1).
14. (F. 129-132^). Legcnda sancli Zenobii. = BHL.,n^ 9016.
15. (F. 132^-134). Passio beati Albani marliris. =- /6/rf.,n°2()6.
16. (F. 134-137^). Passio sanclorum Victoris et Gereonis. Inc. Gum
in Galliis contra romanum imperatorem (2).
17. (F. 137^-139). Passio sancti Nychasii sociorumque eius(3). Inc.
Nychasius Romensis episcopus cum Eutropia sorore sua (4).
18. (F. 139-142V). Passio beali Calixli pape. = BHL., n» 1523.
19. (F. 142^-144*). Passio sancti Felicis confessoris... in Pincis. Inc.
Ad gloriam Domini noslri liiesu Chrisli portinet (5).
20. (F. 144^-146). De alio sancto Felice fralre eiusdem minore. =
BHL., n" 2885.
21. (F. 146-150^). Passio beali Georgii martyris. Inc. Régnante
Daciano imperatore nequissimo fuit quidam chrislianus nomine
Georgius.
22. (F. 151-153V). Passio sanclorum Vitalis et Valérie. = BEL.,
n°« 3514, 3517.
23. (F. 153^-156^). Passio sanclorum martyrum Marcellini et
Pétri. = Ibid., n« 5230.
24. (F. 156^-160^). Passio sanctorum Primi et Feliciani marti-
rum. = Ibid., n" 6922.
25. (F. 160V-165V). Passio S. Vili martiris. = Ibid., n» 8712.
(1) Cf. BflL.,!!» 75.37 sqq.
(2) Cf. ibid., n° 3466.
(3) Cf. ibid., n" 6075.
(4) Cf. i6irf.,n<'2878sqq.
(5) Cf. ibid., n»2366.
VIES DE SAINTS EN LATIN 173
26. (F. 166-173). Passio sanctorum martirum Girici et lulitc. =
BHL., no 1805.
27. (F. 173-177V). Vita sancli Drogonis confessoris. = Ibid.,
no 2337.
28. (F. 178-189^). Vita S. Edmundi Gantuariensis archiepiscopi.
Inc. Edraundus Gantuariensis archiepiscopus ex Abendonie villa.
29. (F. 190-193^). Vita S. lohannis apostoli et evangelistae lesu
Ghristi.= 2i^L., n<'4320.
30. (F. 193^-196). Passio et vita saneti Marci evangelistae. --== Ibid.,
ir 5281.
31. (F. 196-201). Vila S. Ambrosii episcopi. = Ibid., n" 377.
32. (F. 202-213). [Passio saneti SebastianiJ. =- Ibid.,n° 7543.
33. (F. 214-222V). Vita saneti Urbani pape. = Ibid., n° 8372.
34. (F. 222^-230^). Passio sancte Gecilie virginis. = Ibid., n° 1495.
35. (F. 230^-232). De translatione corporis saneti Anthonii. =
Ibid., n°&{3.
36. (F. 232-236V). Passio sanctorum Alexandri, Eventii et Thco-
dori. = Ibid., n" 266.
37. (F. 236^-250^). Vila sancte Katherine virginis et niartiris. =
Ibid., n" 1663.
38. (F. 250^-252). Passio sanctorum Gordiani et Epimachi. = Ibid.,
n" 3612.
39. (F. 252-255^). Passio sanctorum martirum Nerei, Achillei
sociorumque eius. = Ibid., n" 6058.
4^. (F. 255^'-256v). Passio saneti Pancralii martiris. = Ibid.,
n*6421.
41. (F. 256V-257V). Vita S. Magni marliris. = Ibid., n" 5174.
Les feuillets 258^-259^ sont blancs.
42. (F. 260-262^). Translatio corporis saneti Benedicti atque Scola-
fetice sororis eiusdem. = Ibid., n° 1117.
43. (F. 262^-265). Scrrao Odonis abbatis in translatione saneti
Benedicti abbatis. = PL., t. GXXXIII, col. 721.
44. (F. 265-267). Vita S. Alhanasii episcopi. Inc. Sanctus Athana-
sius sacris ingeniis et ecclesiasticis negotiis.
45. (F. 267-269). Passio sancte Iuliane virginis. = BHL , n" 4522.
46. (F. 269-273). Vita saneti Symeonis heremitae. = Ibid., n» 7963,
le prologue manque.
47. (F. 274-276^). Vita saneti Yvonis confessoris. = Ibid., n° 4631.
48. (F. 277-278^). Passio sanctorum martyrum lohannis et Pauli
fratrum. = Ibid., n° 3236.
49. (F. 278V-279). Vita S. Donatiani. = Ibid., no2282.
50. (F. 280-280^). [Fragment de missel, XIV« siècle]. De sancto
Michacle.
t74 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Papier, au filigrane du efleiir couronné el des initiales i b, de la lettre P fleu-
ronnée, de l'écu de France; 280 feuilleUs; O'-.STl X 0",199; XV» siècle; deux
colonnes; ancienne pagination i-cclxxv. F. 178, on lit Mizetla, ce qui peut faire
penser que le volume provient de l'ancienne abbaye de Nizelles. Au premier
feuillet est accollée une étiquette avec l'ex-libris O, MS. Î7 de l'ancienne biblio-
thèque des Bollandistes. Reliure restaurée du XV* siècle, veau brun estahipé.
3196. (8283-86). — De S. Bernaruo.
1. (F. 1). Index.
Les feuillets 1^-2^ sont blancs.
2. (F. 3-54). [Vila S. BernardiJ. = BHL, nn»" 1211-1216, le pro-
logue manque.
3. (F. 54^54^). Narrât io de novo niiraculo ab abbate Herberlo viso
et conscripto quo Liber Miracnloruin comniendalur. = Ibid^n" 1222.
4. (F. 54^). Epistola donmi Philu'pi. = Ibid., n° 1223.
5. (F. 54^-66). Miracula sancti Bemardi. = Ihid., nn«* 1225-1227.
6. (F. 67-181-). Narratio Cisterciensis ordinis. = PL., t. CLXXXV,
col. 995 sqq.
7. (F. 182-183*). [Indices praecedentis operisj.
Les feuillets 182 et 183 sont blancs.
8. (F. 184-207*). Vita S. Malachiae episcopi et confessoris. =
BHL., n»5188.
9. (F. 207v). [Hymnus de sancto Malachia]. ^ RH., n" 12000.
Parchemin ;â07 feuillets ;0" ,288 X O^.îua; XIV* siècle; deux colonnes; initiales
rouges et bleues. F, 207', il y a la note : Perlinel ad fralres dumus sancli llieronimi
in Iraiecto, et f. 1, la cote /*. MS. 13 de la bibliothèque des Bollandistes. Demi-
reliure moderne; au dos, les titres dorés des traités et le chifTre couronné de
Léopold I" (1).
3197. (834446). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-6*). Passio sancli Acapiti praencslini martyris. = BHL.,
no 127 (2).
2. (F. 7-15). De quodam vice domino qui fuit in quadam civitate
Ciliciorum, nomine Theophilus. = Ibid., n° 8121.
3. (F. 15-21). Vita sancti Pauli primi heremite, composita a sancto
Iheronimo presbitero. == Ibid., n» G596.
4. (F. 21-24^). Passio beatorum niartirum Ferreoli presbileri ac
Ferrucii diaconi. = Ibid., n° 2903.
5. (F. 24V-27). Inventio sanctorum martyrum Ferreoli prcsbyteri et
Ferrucii diaconi. =- Ibid., nP 2908.
(1) Voir une description de ce volume dans Calai, cod. ha^iogr. lai. bibl. reg.
BruxelL, t. II, p. 203-4.
(2) Sur une étiquette accollée au premier feuillet, table des matières de
l'écriture de i'apebroch.
VIES DE SAINTS EN LATIN 175
6. (F. 27-33V). Passio sanctorum martyrum Viti el Modesti et
Ghriscentie. = BHL., n» 8712.
7. (F. 33^-42). Narratio ... eleccionis saiicti Mathie apostoli. =
Ibid., n° 5695.
8. (F, 42-47^). Sermo legendusin natale saneti Barnabe apostoli. =
Ibid., no 985.
9. (F. 47^-5 Iv). Saneti Barnabe aposloli aclus. == Ihid., n° 983.
10. (F. 51^-65^). Descriptio sive actus saneti lohannis apostoli et
evangelistae. = Ibid., n° 4321, avec un prologue spécial (1).
11. (F. 65^-75). Passio beati Vincencii archidiaconi et martyris. =
Ibid., n° 8628.
12. (F. 75-77). Sermo beati Augustini episcopi de passione saneti
Vincentii martyris. = FL., t. XXXVIII, col. 1255.
13. (F. 77-80V). Item alius sermo. = Ibid., t. XXXIX, col. 2095.
14. (F. 80^"). Serino allegoricus Augustini episcopi in passione
Ë. Vincentii martiris. = Ibid., t. XXXVIII, col. 1257 (le commence-
ment seul).
15. (F. 81-88^). Liber de conflictu vitiorum atque virtutum saneti
Ambrosii episcopi mediolanensis ecclesiae. = FL., t. XL, col. 1091.
Parchemin; 88 feuillets; 0'",25 X 0™,182; XI" siècle; quelques capitales ornées.
Ce volume provient de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes, la cote ^ MS. 82
se trouve f. 1. Demi-reliure moderne; au dos, les titres dorés des divers traités, et
le chiffre couronné de Léopold P' (2).
3198. (8372). — Vitae patrum.
1. (F. l-2v). Index.
2. (F. 3-36). Pasghasii vitae patrum. = BEL., n» 5631.
■ 3. (F. 36V-58V, 67-117^). Adhortationes sanctorum patrum. =- Ibid.,
n° 6527.
4. (F. il7v-122v, 59). Vita saneti Onufrii heremite. = Ibid., n« 6336.
5. (F. 59-66^, 123-126). Vita saneti Abrahae heremitae et conver-
sâtio sive paenitentia neptis eius beatae Mariae. = Ibid., n° 12.
Parchemin; 126 feviillels; 0'°,272 X 0'",192; XIP siècle; initiales en rouge;
quelques capitales ornées; signatures i-vn, xv (3), vin-xnii. F. 1, on lit la note :
Permulalione aliorum librorum hune accepimus a collegio Molhemiensi per
P. Richarl, et il y a l'ex-libris 0. MS. 16 de l'ancienne bibliothèque des Bollan-
distes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Paschasii Vita Patrum Here-
milarum, et le chiffre couronné de Léopold I" (4).
(1) Au sujet duquel voir Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 207.
(2) Ce volume est décrit ibid., t. II, p. 205-7.
(3) Les cahiers ont été mal reliés.
(4) Voir la description de ce volume dans Cqlai, cod. hag. lat. bibl. reg. BruxelL,
t. II, p. 207-8.
176 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3199. (8401). — ViTA SANGTi Servatii.
Des. mutil. Deus tamen sceleslissimae transtulil iuducias... C'est le
texte BHL., n" 7364.
Parchemin; 40 feiiillels; O^Sô? X 18; XIII» siècle. F. 1, on lit la note :Su;n
Buxhornij, el sur le Jeuxième feuillet de garde, en tête, cette autre écrite par
Rosweyde : Emipcr commuiationem a D° Isaacio Vossio per quem criant édile
epislolac S. Ignatii Anliocheni. Ce volume provient donc de l'ancienne biblio-
thèque des Uollandisles. Demi-reliure moderne.
3200. (8511-12.) — ViTAE SANCTORUM.
1. (F. 1-4^). [Diclionnaire de synonymes, en vers lalins].
2. (F. 5-5'). Index (1).
3. (F. 6-15^). Passio sanclorum aposlolorum Pétri et Paulj. =
BHL., n» 6657.
4. (F. 15V.19V). Passio S. lacobi apostoli. = Ibid., n" 4057.
5. (F. 19V.24). Passio sancti Bartholomei apostoli. = Ibid., n° 1002.
6. (F. 24-3 Iv). Passio sancti Malhei apostoli. = Ibid., n" 6590.
7. (F. 31^-39^). Passio aposlolorum Symonis et lude. = Ibid.,
nn*»"» 7750 et 7751.
8. (F. 39^-45^). Passio sancti Thomae apostoli. = Ibid., n° 8136.
Des. mutil. Nam quod fmem habet, vidcbitur...
Parchemin; 45 feuillets ; 0",lî)4 X 0",143; XIV» siècle pour les quatre premiers
feuillet?, le reste est du XII»; signatures i-v; ancienne pagination i-xli. F. 5, on
lit : Ad domtim Carlhiniae propc Diest (2), el f. 1 : jï* MS. 39 Socielalis lesu, avec
Tex-libris imprimé * MS. 39 de l'ancienne bibliothèque des BoUandistes. Demi-
reliure moderne ; au dos, le titre doré : Variorum SS. vilae el passiones (3),
3201. (8515). — VlTAE SANCTORUM.
1. (F. 1). Contcnla in hoc libro.
2. (F. 2-21). Do sancta Maria Magdalena, Apollinare, Christina,
lacobo, Christoforo, Septem Dormienlibus (4).
3. (F. 21-28). De sancto Panthaleone martyre. = BHL., n*» 6430.
4. (F. 28-52). De sanctis Nazario et Celso, Felicc, Simplicio et
Faustino, Martha, Abdon et Sennes, Germano, Eusebio, Machabeis,
Petro ad vincula, Stephano papa, inventione S. Stephani, Dominico,
Sixto, transfiguratione Domini (5).
(1) Le volume n'a que les six premiers documents de la table qui en ren-
seigne XXXVII.
(2) C'est la Chartreuse bien connue de Zeelhem.
(3) Voir, au sujet de ce manuscrit, Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell.,
t. II, p. 210-11.
(4) Legendaaurea, cap. XCVI-CI.
(5) Ibid., cap. CII-CXIV.
VIES DE SAINTS EN LATIN 177
5. (F. 52^-55). Sermo dévolus de beata Virgine Maria. Inc. Greato-
ris matrem omnis creatura magnificet.
6. (F. 55-56). De sancto Albano martire (1).
7. (F. 56\'-58). De sancto lacobo interciso martire. = BEL.,
n" 4101.
Les feuillets 58^-60^ sont blancs.
8. (F. 61-64V). Vita beati Matbie apostoli. = Ibid., n° 5699, les
deux prologues manquent.
9. (F. 64^-66^'). De translacione corporis beati Mathie apostoli. =
i6/(^., n"5701.
10. (F. 66^-67). Miraculum de sancto Matthia. = Ibid., n" 5703.
11. (F. 67-69^'). Exemplum de lis qui festum beati Mathie apostoli
agere noluerunt. = Ibid., n° 5704,
12. (F. 69V-70). Aliud miraculum. = Ibid., n^ 5713.
13. (F. 70-94). Vila beati Silvestri papae. = Ibid., m\^^ m^-lldd.
14. (F. 94-100^'). Passio sanctarum undecim milium virginum. =
Ibid., nn^« 8428-8430.
15. (F. 100^-108^'). Legenda sancti Severini archiepiscopi Colo-
nicnsis (2).
16. (F. 108^-111^). Legenda et passio sancti Thcodorici martiris. =
BHL., n° 8075.
17. (F. 111^-113^). De sancto Kuniberto Goloniensi archiepiscopo.=
Ibid., n" 2016.
18. (F. 113^-118). De sancto Hcriberto Goloniensi archiepiscopo. =
Ibid., n'' 3831.
19. (F. 1 18-1 19^'). Passio sanctorum martirum Felicis et Naboris. =
Ibid., n" 6028.
20. (F. 119^-120). Passio sancti Grcgorii Spoletani martiris (3).
21. (F. 120-147). Vila beati Malachie episcopi édita a beato
Bernardo abbate. = BHL., n" 5188.
22. (F. 147-167), Vita sancti Hugonis Lincolniensis episcopi ordinis
Garthusiensis, = Ibid., n" 4027.
23. (F. 167-167V), De eius canonisatione, = Ibid., n» 4030.
24. (F. 167V-168V). De eius translatione, == Ibid., n» 4£)25.
25. (F. 168^). Officium [sancti HugonisJ.
26. (F. 169-184^). Vita S. Hugonis Gratianopolitani episcopi édita
a venerabiii pâtre noslro Guigone priore Garthusiae. = Ibid., n° 4016.
(1) La rubrique ajoute : Ex calhalogo sanclorum libro prhno capilulo sexto
dccimo. F, 5G, il y a cette autre note : Non est vitapatroni noslri sed allerius Albani
qui quoque Mogunlk passus est kalendis decembris in nemore a lalronibus.
(2) Cf. BHL., n» 7649.
(3) Cf. ibkl., n" 3677. Epitome,
CATAL. BIBL. ROYALE, T, V. 12
178 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Parchemin: 184 feuillets; O^Sa X O^.IG; XV« siècle; deux colonnes, initiales
rouges et bleues. F. Gl. en marj^e. il y a la note : Ê'raecedcnx quoque el haec cl
liixloriaS. Silve.s(ri conscripln per I). Lamprrium de Vinia mnnachum liuiiis domits,
et f. 1 : Isle liber esl domus sancli Àlbani ittxla Treveriin ordinis Carlhusictisis
A. 38. Sur le môme feuillet, il y a la note : Musei i)omu» prof. Socielalis Aniverp.
1619 per commulalionem ^ MS. 87. Reliure du XV" siècle, veau brun estampé;
très jolis fers, aigle éployée, quintefeuille (1).
3202. (8518-20). — Passion ale sanctorum.
1. (F. 1-31^). Liber de vita virtutibusque sancti Columbani abbatis
qui a loNA quodam praeceptore editus est. = BHL., n"» 1898. Inc.
mutil. ... bunt. At illa : Cur, inquit (n° 18 de l'édition de Migne).
2. (F. 32-33^), [Versus in honorem sancti ColumbaniJ (2).
3. (F. 33V.43V). Vita S. Eustasii abbatis. = BHL., n° 2773.
4. (F. 43^-58^). Vita beatissimae Burgundofarae. = Ibid., n° 1488.
5. (F. 58^-62). Virtutes beati BerluUi. = Ibid., n« 1311.
6. (F. 62-67). Aliquorum fratrum virtutes qui in coenobio Bobiensi
manebant. = Ibid., n" 1312.
7. (F. 67-83^). Pauca de sancta conversatione et vita niilitum
Ghristi Audomari, Bertini et Winnoci. = Ibid., n" 763.
8. (F. 84-151V). Vita sancti Galli confessoris Ghristi. = Ibid.,
nno' 3247-3249.
9. (F. 151*-154*). De domino Otinaro abbate monasterii beali Galli
confessoris. =^ Ibid., n^ 6386. Des. mutil. laborando possedit pertur-
bare contendit... Il n'y a que le prologue, les chapitres I et II et le
commencement du chapitre IIF.
Parchemin; 154 feuillets ; O^.'-ifâ X <>°,157; X" siècle. On lit, f. 1 : liane codicem
accepimus e collegio Molshcimensi per P. Pelrum Richarl cominulalione ; puis, on
voit la cote ^ MS. 86 de la bibliothèque des anciens BoUandistes. Demi-reliure
moderne, au dos, en maroquin rouge, le titre doré : Passionale sanctorum X $aec.,
elle chiffre couronné de Léopold I".
3203. (8550-51). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-11). Vita S. Sigiranni abbatis atque lévite. = BHL.,
n» 7715.
2. (F. 11-17^'). Vita vel passio S. Austremonii episcopi et martiris.=
Ibid., n" 845.
3. (F. 17^-24). [Miracula S. Marlialis]. = Ibid., nn»' 5561, 5562
et 5564.
(1) Voir la description de ce volume dans Calai, cod. hag. lai. bibl. reg. Bruxell.,
t II, p. 211-13.
(2) Publiés ibid., pp. 12-13, 214.
(3) Voir, au sujet de ce manuscrit, AcL SS., Sept. t. II, p. 586; t. III, p. 396;
Calai, cod. hag. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 213-15.
VIES DE SAINTS EN LATIN 179
4. (F. 24-^6). Passio SS. Marcellini et Pétri exorcistae. = BHL.,
n« 5230.
5. (F. 27-46^). Vita S. Tuliani et Basilissae. = Ihid., n° 4529. Inc.
mutil. ... in hoc libro quem vidislis.
6. (F. 47-62). Passio S. Anastasiae = Ibid., nn°^ 1795 et 401.
7. (F. 62-74). Vita sanctissimi Garileffî presbyleri et confessons. ==
Ibid., n" 1568.
8. (F. 74-81^'). Vita sancti Launomari confessons atque abbatis. =
Ibid., n° 4734.
9. (F. 81^-85^). Passio sanctorum Marii et Marthe, Audifax et
Abbachuc. = Ibid., n" 5543.
10. (F. 85^-92^'). Vita sanctissimi Romani confessons Castro
blavie. = Ibid., n» 7306.
11. (F. 92^-94). Passio S. Gordiani. = Ibid.,n° 3612.
12. (F. 94^-97^). Passio sanctorum lohannis et Pauli. = Ibid.,
nn°« 3236 et 3238.
13. (F. 98-100^). Omelia in natale martirum [Machabeorum], Inc.
Venerari nos opertct, fratres iiarissimi, hanc solemnitatem Macha-
beorum.
14. (F. 101-102^'). [Formula fidei]. Inc. Credo filium Dei ante omnia
saecula gcnitum.
15. (F. 103-109^). Passio sanctorum VII dormientium. = BHL.,
n° 2306.
16. (F. 109^-110). Prefatio de assumptione domine nostre Mariae
[cum notis musicisj.
17. (F. 110-1 11^). Praefatio in transitu beati Martini [cum notis
musicis].
18. (F. 111-115^). In nativilate beatae Mariae [lectiones]. Inc.
Approbatae consuetudinis est apud christianos sanctorum patrum
dies natalitios observare diligenter.
19. (F. 115^, 117-119). Sermo de sancto Luca evangelista. =
BEL., m 4974.
20. (F. 116). Hymnus de sancto Andréa. = RH., n« 19744.
21. (F. 116-116*^). Hymnus de sancla Agatha(l).
22. (F. 119-120^). Praefatio de S. Luca evangelista.
23. (F. 120^-121). [Exemplum]. hic. Erat quodam in cenobio tum
senex probatissimus monachus.
24. (F. 121). Prologus Palladii viri doctissimi devitis Egiptiorum
patrum. = BHL., n° 6524, le prologue seul.
25. (F. 121-132V). Vita S. Abrahae reclusi. = Ibid., n° 12.
(1) Publié Ad. SS., Febr. 1. 1, p. 195.
180 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
26. (F. 132^-135^). Vita sancti Rigomeri prcsbileri et sancte
Tencstine virginis. = BHL., n'' 7256.
27. (F. 135^). [Versus de iisdem] (1).
28. (F. 136-136^). [Epislola Pythagorae ad Telancium].
29. (F. 136V-151V). Vila sanctae Paulae. = BHL., n° 6548. Des.
mutil. scio ei scriplas infirmitales....
30. (F. 152-153). Table des matières (2).
Parchemin; 153 feuillets; 0",2l X 0",15; X* siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes, car f. 1 et f. 153, il y a l'ex-libris
^ MS. 47. Demi-reliure moderne; dos en maroquin rouge, avec le chiffre cou-
ronné de Léopold I"et les armes de Belgique; titre doré : \\Uxe «a/idorum(3).
3204. (8552). — De sancto Fiacrio.
1. (F. 1, 67*'). [Acte d'oflîcialité en faveur d'un certain Leproux,
XVI" siècle]. Fragment.
Les feuillets l*'-2* sont blancs.
2. (F. 3 39). Vila beati Fiacrii de Vaucellis Noviomensis dyocesis. =-
BEL., n" 2916.
Les feuillets 39^-42^ sont blancs.
3. (F. 43-59). (OniciumS. Fiacrii cum notis musicisj (4).
4. (F. 59v). Prosa de beato Fyacrio. = UR., n° 22047.
5. (F. 60 66v). Ad missam (S. Fiacrii].
Parchemin ; 67 feuillets ;0™,2-2<) X O^.L'jS ; XV" siècle ; initiales rouges et bleues.
F. 3, on lit : Liher ecdcsiae sancfi i}îartiiii Corlraci, et on voit la cote >bMS. S8 de
la bibliothèque des anciens Bollandistes, qui se trouve aussi sur le premier plat
intérieur. Reliure du XVI* siècle, parchemin estampé.
3205. (8555-57). — De S. Willelmo eremita.
1. (F. t-36). Vita beati Wilhelmi. = BHL., n» 8923.
2. (F. 63-71). De miraculis eiusdem factis post morteni, narrante
Alberto (5).
3. (F. 71^-79). In translatione beati Wilhelmi lecliones.
4. (F. 79-79V). De obitu sancli Wilhelmi.
5. (F. 79^). Epilaphium sarcophago beati Wilhelmi insculptum.
6. (F. 79V-80). Sancti Wilhelmi genealogia.
7. (F. 80-83). Tabula ad inveniendum capilulum regulae beati
Benedicti abbatis.
(1) Publiés Àcl. SS., Aug. I. IV, p. 791.
(2) Ecrite par Papebroch.
(3) Voir, au sujet de ce manuscrit, Acl. SS., Aug. t. IV, p. 786; Anal. Boll.,
t. III, p. 378; L V, p. 178, et Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II,
p. 216-18.
(4) Plusieurs parties de cet office sont publiées Acl. SS., August. t. VI, p. 599.
(5) Cf. IiHL.,ïi''S9^.
VIES DE SAINTS EN LATIN 181
8. (F. 83V-133V). Régula beati Benedicti abbatis (1).
9. (F. 133^-165^). Een hantboexken hoenien den siecken mensch in
syne druck ende lyden vertroosten zal. Goswinus Horstius collegit. —
Le prologue est en flamand.
10. (F. 165v). Reçu d'Henri Gueringhe.
Papier; 165 feuillets; 0'",184 X 0">,146; XVP siècle (1580-1589), car on lit, f. 133> :
Gossiiinus Horstius collegit et exaravit anno reparalae salutis 1580 11 calen.
decembris, et f. 80' : Per me fratrem Laurenlium DavUiamim Hidsellium priorem
indignum conventus Hubcrgensis anno 1588 decimo quarto calendas novembris et
f. 133'' : Per me fratrem Laurentium Davidhannm priorem indignum conventus
Hubergensis anno 1589 ianuarii 25. F. 1, il y a la cote : Bibliothecae Tongerloensis,
1693. Reliure du même temps, avec le titre doré : Vila S. Wilhel. m. scrip., et les
armoiries de l'abbaye de Tongerloo ; tranche jaspée.
3206. (8609-20). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). [Nota GoDEFRiDi Hensghenii].
2. (F. 2). Contenta.
3. (F. 2^-7). Vita sancte Marie Magdalene. = BHL., n" 5439, sans
le prologue).
4. (F. 7-8^). Leclio beati Ieronimi presbiteri [de Maria Magda-
lena]. Inc. Considerandum est namque in hoc loeo.
5. (F. 9-12^). De transitu sancte Marie Magdelene. = BHL.,
n« 5443.
6. (F. 12v-16v). De miraculis béate Marie Magdalene. = Ibid.,
n" 5496.
7. (F. 16^-26). Adventus sacri corporis verus Mariae Magdalenae
lesu flagrantis amicae. = Ibid., n° 5489.
8. (F. 26^-59). Vita ancille Christi Elyzabeth filie régis Hungarie et
Thuringie. = Ibid., n° 2507.
9. (F. 59-60). Miraculum de sancta Maria (2).
10. (F. 60-60^). [De crucifixo]. hic. Ingredere in petra, o homo, abs-
condere in fossa humo.
11. (F. 60^). Ymnus saneti Germani episcopi. = RK, n" 2129.
12. (F. 61-67^). Sermo domni Wiardi de duodecim fructibus
sacrarnenti. Inc. Apocalypsis vicesimo secundo. Ex utraque parte flu-
minis lignum vite afferens fructus duodecim.
13. (F. 67^-74). Sermo de sacramento altaris. Inc. Sanctorum virtus
permaxima humilitas est.
14. (F. 74-100). Tncipit tractatus de corpore et sanguine Domini.
Inc. Apostolus. Genantibus vobis in unum.
(1) Voir HoLSTEN, Codex regularum, 1. 1, p. 111 sqq.
(2) C'est le n" 270 des Initia Miraculorum U. Virginis Mariae, Anal. Boll.,
t. XXI, 1902, p. 262.
183 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
15. (F. 100-100^). Versus de sacramento.
Inc. Tempore quo supplex assistit presbiter aris
Mactaturque Patri Filius ipse manens.
16. (F. 101-128^). Vita pie Lutgardis de Aquiria sanctissime
monialis. = Z^//L., n° 4950.
17. (F. 128^-138). Vita béate Christine de opido Sancti Trudonis. —
18. (F. 138). De sacramento altaris. Inc. Mare non habimdat tôt
guttis, non sol tôt splendoribus,
19. (F. 139-146»). Vita sanctimonialis Aleidis de Scharenbeka. =
BlIL., n- 264.
20. (F. 147-179). Vita ancillae Christi et sanctimonialis de Rameia.=
Ibid., no 4146.
21. (F. 179-180^). VilaOdonispresbiterivirireligiosi.-=i6/é/.,n''6266.
21. (F. 180^-184»). Medilatio de passione Domini. Inc. Quis dabit
capiti meo aquam.
22. (F. 184^-186). Glaustrum anime. Inc. Introduxit me rex in
cellam vinariam.
23. (F. 186-193). Ordo revelationis Elizabeth ancillae Domini de
Sconaugia de gloriosis sodalibus sancte Ursule. = BHL., n» 8431.
24. (F. 193-197). Inventio sancte crucis. = Ibid., n° 4169.
25. (F. 197-199^). In exaltatione sancte crucis [sermo] (1).
26. (F. 199V-200V). [NotaeJ.De sancto Gornolio etCypriano.Nomina...
personarum que cum sancta Ursula passe sunt. Contra morbum cadu-
cum. Ad partum mulieris. [De accusât ionc Christi]. De beala virgine.
27. (F. 201-24b). Vita cuiusdam incluse nomine Margarete. =
BHL., n» 5322.
28. (F. 242-243V). [Fragment de la Bible. Ezechiel, cap. XII).
Parchemin; 243 feuillets; O^S? X O^ITS; XIV siècle; les feuillets 2'-23',
SQ'-i?, 242-243 sont à deux colonnes ; initiales rouges et bleues ; signatures i-xxnu.
F. 241', on lit : lAber SancUie Mariae de Cumera. Servanli benedirlio, (ollenli male-
diclio; f. 1, il y a la note : Hune MS. codicein qui, ut in fine haltelur, nlim fueral
monaslerii Camerenxis emil P.Godefridusa D. Mommarlio bibliopola liruxellensi.
lia est. Godefridus Henschenius. L'ex-libris P. MS. 2 de l'ancienne bibliothèque des
Bollandistes se trouve sur le premier plat intérieur. Reliure du XV^ siècle, peau de
truie estampée sur ais de bois (2).
3207. (8623-26). — Vitae patrum.
1. (F. 1). [De terrae motu. De ventis].
2. (F. lv-4). De beato Frontino. = BHL., n° 3192.
(1) Cf. Calai, cod. hagiogr. lut. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 221.
(2) Cf., au sujet de ce volume, Acl. SS., lulii t. V, p. 650; Calai, cod. hagiogr
lai. bibl. reg. liruxelL, 1. 1, pp. 398, 425; t. II, p. 219-230.
VIES DE SAINTS EN LATIN 183
3. (F. 4-52), [Verba seniorum]. Inc. De quadam virgine que venit
de Roma videre beatum Arsenium.
4. (F. 52-60V). [Visio S. Baronti]. ^ BHL., n« 997.
5. (F. 61-62V). De meretrice ïhaysis. = Ibid., n° 8012.
6. (F. 62V-78V). [Verba seniorum]. = Ibid., n° 6531.
7. (F. 78V-129V). Vitae Patrum. = Ibid., n° 6524.
8. (F. 129V-134). Vita S. Pauli primi heremite. = Ibid., n» G596.
9. (F. 134-138). Hystoria captivitatis Malchi monachi. = Ibid.,
n° 5190.
10. F. 138-150V). Vita sancti patris nostri Hilarionis. = Ibid.,
n° 3879.
11. (F. 150^). Genealogia sancte Dei genitricis Marie.
Sur le premier plat intérieur, notes en allemand, noms propres.
Parchemin; 150 feuillets; 0"',276 X 0'^,188; XII" siècle. F. 150% on lit : Iste liber
perlinel ad sanclam Mariam liiburch, et f. 1 : Collegii Socielatis lesu Ingolsladii.
L'ex-libris : 0. MS. 11 de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes se trouve sur le
premier plat intérieur. Reliure, ais de bois recouverts de peau de truie.
3208. (8627-28). — Vita B. Mariae Virginis.
1. (F. 1^, 79). [Fragment d'un traité de droit canon].
2. (F. 2-16). Vita béate Virginis et matris Salvatoris nostri. =
5/yL.,n° 5341.
3. (F. 16V-31). Evangelium Nichodemi (1).
4. (F. 31-35). Epystola Pjlati (2).
5. (F. 35-40^). De assumptione eiusdem sancte Dei genitricis. =
BHL., 11° 5352.
6. (F. 41-63^). [Homiliae de sanctis ab Andréa ad coramemo-
rationem fidelium defunctorum]. Inc. Corde creditur ad iustitiam.
7. (F. 63^-79). Alius processus de sanctis per annum. Inc. Omnis
quicunque invocaverit nomen Domini.
Parchemin ; 79 feuillets ; O^lQl X O^.lSô; XI V« siècle. Élégante reliure moderne,
peau de truie estampée, avec l'inscription sur le premier plat : Regia Bibl.
Belgica (3).
3209. (8629-39). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-1 V). Fragment de bréviaire, avec musique.
2. (F. 2-2v). Index.
3. (F. 3-5 Iv). Vita sancte Ghristi ancille Marie de Oegnies. =
BHL., n° 5516.
(1) Voir Fabricius, Codex apocryphus Novi Testamenli, p. 238 sqq.
(2) 7fcirf.,p. 972sqq.
(3) Ce manuscrit est décrit dans Catal. cod. hagiogr. lut. bibl. reg. Bruxell.,
1. 11, p. 231.
184 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Le feuillet 52 est blanc.
4. (F. 53-61^). Quaedam additiones cuiusdam canonici [Nigolai]
Canlimpratensis cenobii do vila Marie de Oingnies. = BlIL., n° 5517.
5. (F. 62-64^). Legenda minor de vita béate Hedwigis. = Ibid.,
n" 3767.
6. (F. 65-72V). Vita sancti Autberli Gameracensis. = Ibid.,n'' 861,
sans le prologue.
7. (F. 73-78^). Passio sancle Dorothée virginis et marlyris. =
Ibid., n° 2323.
Les feuillets 79 à 83 sont blancs.
8. (F. 84-104V). Vila sanclae Gertrudis virginis. = Ibid., n" 3493
(lib. II).
Le feuillet 105 est blanc.
9. (F. 106-138*). Beati Bernardi abbatis vita S. Malachiae Dunensis
episcopi. = Ibid., n° 5188.
10. (F. 139-147^). De sanclo Eleutherio episcopo et confessore. =
Ibid., n» 2455.
Les feuillets 148 et 149 sont blancs.
11. (F. 150-154V). Vita S. Walteri abbalis et confessons. = Ibid.,
n» 8798.
12. (F. 154-173V). [Vita S. BrendaniJ. = Ibid., n° 1436.
13. (F. 174-181). Vita sancti Syineonis heremite. = Ibid., m 7957.
14. (F. 181V-186V). Vila sancti Abrahe heremite. = Ibid., n^ 12.
Papier, au filigrane de la tôle de bœuf, de-ci de-là quelques feuillets de par-
chemin; 186 feuillets; O-SIS X (>",144; XV» siècle (1477), car on lit, f. 104' : Anno
Dumini 1477 pridie X miliuin marffjruni per me fralrem Thendericum Pofj
ventensis conven(us crucigcrum. F. 84, il y a la note : Liber fralrum sancte Crucis
in lloirn (1), et f. 1' : Liber iste pertinet fralrihus siincle Crucis valtix sancti Pétri in
Uoirn, et f. 2 : Hune librum einil Cornélius Duinius in civitale Ilornana inslilio
autumnali anno Domini }ÎDCV1I. La cote >î< .WS. 45 de l'ancienne bibliothèque
des BoUandistes se trouve f. 2*. Reliure du XVII" siècle, veau brun estampé.
3210. (8646-52). — Vitae sangtorum.
1. (F. Iv). Index.
2. (F. Iv). Epitaphium domni Eugenii (2).
3. (F. 2-39V). Vita sancti Adalardi confessoris Christi. = BHL.,
nn"^ 60-62.
4. (F. 39^-47). Passio sanctorum niartyrum Gentiani, Fusciani et
Victorici. = Md., n° 3224.
5. (F. 47-52). Vita S. Alexii confessoris Christi. = Ibid., n°
6. (F. 52^-73v). Vita sancte Paule. = Ibid., n« 6548.
(1) Cf. Hermans, Annales ordinis Sanclae Crucis, t. II, p. 101.
(2) Publié dans Cato/. cod. hagioyr. lai. bibl. reg. BraxelL, t. II, p. 232.
VIES DE SAINTS EN LATIN 185
7. (F. 74-91V). Vita sancte Marie Egyptiacc. = BHL., n" 5415, le
prologue manque.
8. (F. 91V-107, 110-118). Vjlasancli Nicholai. — iè^V/., nn°^ 6104,
6105, 6106.
9. (F. 111V-113V, 108-109V, 113-120). [De saiicto Nicholao]. -= Ibkl.,
nn°« 6150, 6151, 6154, 6160, 6164, 6165.
10. (F. 120-168V). Vita S. Silvestri pape urbis Rome. = Md.,
nn<" 7725-7731.
11. (F. 168^-169^). Vita sancti Ambrosii Mcdiolanensis episcopi et
coiifessoris. = Ibid., n° 377. Des. miilil. Quo facto territus ... vixerit
infantulus ...
Parchemin; 169 feuillets, plus deux de garde en têle; 0™,263 X 0'°,166;
XIP siècle; capitales ornées rouges et vertes ; signatures i-xx. L'ex-Iibris des
anciens Bollandistes se voit f. 1" et f. 2 : P. MS. 3. Reliure du XVI» siècle, ais de
bois recouverts de parchemin (1).
3211. (8653). — Gesta Barlaam et Ioasaph.
Sur le premier plat intérieur, fragment de la prophétie d'Isaîe,
cap. XXIV.
Puis : Gesta Barlaam et losaphat servorum Dei. = BHL., dP 979.
Sur le second plat intérieur, fragment de missel.
Parchemin; 126 feuillets, plus deux de garde en lêle et trois à la fin du volume;
0™,243 X 0™,154; XIIP siècle; initiales rouges et vertes; signatures i-xv. Sur le
premier feuillet de garde, on lit : Cornelij Duyn Aemsteldami, et f. 1 : Liber CorneUj
DuiJH Aeinslelredamensis Hagae comilis HoUandiae anno Domini MDCVII ; puis
sur le même feuillet et au verso du deuxième feuillet de garde : Sociclalis lesu
Anl[vcrpiae] D. P. L'ex-libris des Bollandistes ^ MS. i9[7\ se trouve sur la
première garde. Reliure du XVII* siècle, veau brun estampé sur ais de bois;
fermoirs en cuivre; tranche verte (2),
3212. (8675-89). — Vitae sangtorum.
Sur le premier plat intérieur, lettre de Corneille van Duyn, Hagae,
6 mars 1613 (3).
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-16^). [Ghronicon a Ghristo ad annum 1136. Annales For-
meselenses] (4).
3. (F. 17 et21v). [Recettes médicales].
4. (F. 17-18V). Epistola Methodii de Antichristo (5).
(1) Voir, la description de ce volume, dans Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. rcg.
BruxelL, t. II, p. 232-33.
(2) Ce volume est décrit ibid., p. 233.
(3) Publiée dans Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 234.
(4) Publiées par Bethmann, MG., scr. t. V, p. 34-30.
(5) Cf. t. II de ce Catalogue, p. 371, n- 1470 (21865).
186 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
5. (F. 18'-19v). Visio Karoll calvi régis Francorum (1).
6. (F. 20-20V). [Miraculum S. GermaniJ (2).
7. (F. 20-21^). Sumplum de disputatione Odonis episcopi Camera-
censis contra ludaeum. = FL., t. CLX, col. 1110.
8. (F. 22-45^). Liber sancli Iheronimi presbiteri de hebraicis que-
stionibus. = FL., t. XXIII, col. 935 sqq.
9. (F. 45^ et 69^). De sancta Maria Magdalena ymnus. =- RH.,
n°6861.
10. (F. 46-65). Vila sancli Augustin! episcopi conscripla a Possi-
Dio. = BHL., n« 785.
11. (F. 65-69). Indicio librorum vel epistolarum eius édita a
PossiDio calamensi episcopo. = lbid.,n° 786.
12. (F. 70-74). [Offîcium S. Mariae Magdalonae].
13. (F. 74V.79). (Vila sancti LeonardiJ.= BEL., n° 4«62.
14. (F. 79-83). [Miracula eiusdemj. = Jbid., nn»* 4863, 4869.
15. (F. 83-85V). ( Vita S. FidisJ. = Ibid., n° 2928.
16. (F. 85V-86). [Translatio eiusdem]. = Ihid., n° 2929 (appendix).
17. (F. 86^-92^^). Passio undccim millium virginum. =• Ibid.,
nn°* 8428-8430.
18. (F. 92V-99). Vila S. Egidii abbatis et confessons. = Ibid., n° 93,
sans le prologue.
19. (F. 99-105V). [Epislolae Severi de sanclo Marlino]. = Ibid.,
nnos 5611-5613.
20. (F. 105V-136V). Dialogi Severi. = Ibid., nn»» 5614-5616. Des.
mxitil. nuncians siinul et agens gratias...
Sur le deuxième plat intérieur, acte du prévôt et du chapitre de
Saint-Martin d'Ypres, 1412, 6 juin.
Parchemin; 136 feuillets, plus deux de garde à la fin; 0"',235 X 0",161;
XII* siècle; quelques initiales peintes en vert ; signatures i-xvii. On lit f. 1', f. 2 et
f. 69" : Hic liber fuit ecclesiae If. Mariae Formesetleruis, hle liber e»l ecclesie
B. Mariae Formesellensis ; hle liber est heale Marie formezellenm ; Formexetlensium
est; puis, f. 1 : Liber Cornely Duijn Aemslelredamensis Uagae comilis Uollandiae
anno Domini MUCVIi, et au verso de l'avant-dernier feuillet de garde : Cornely
Duijn loannis Aemsleldami Hagae comilis Hollandiae. La cote >{< MS. 76. de la
bibliothèque des anciens Bollandistes se trouve sur le premier plat intérieur.
Reliure du XVII* siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé; fermoirs
en cuivre (3).
(1) Cf. supra, p. 98.
(2) Extrait de VHistoria Brilonum de Nennius, cap, xxx-xxxv, Yoir Monumenla
Hisloriae Brilanniae, 1. 1, p, 63-65.
(3) Voir des mentions et descriptions de ce volume, MG., scr. t. V, p. 34;
F. Van de Putte et C. Carton, Chronicon Vormeselense, Bruges, 1847; E. Cachet,
Bulletin de la Corn. roy. d'hist., 2* série, t. II, p. 121-124; Calai, cod. haqiogr. lat.
bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 233-235; Potthast, Bibl. hist. medii aevi., 2» éd., p. 67.
]
VIES DE SAINTS EN LATIN 187
3213. (8690-702). — Vitae sangtorum.
1. (P. 1). Index (1).
2. (F. 2-13^). Vita sancti Iuliani Genomannensis episcopi. = ^i/L.,
n" 4544, Vepistola manque.
3. (F. 14-42^'). Passio bealissinie virginis et martiris Gaterinc. =
Ibid., n« 1663.
4. (F. 43-46V). Vita sancti Wulfranni. = Ibid., n» 8739.
5. (F. 46V-47). [Exenipla].
6. (F. 47V-55V). Passio sancti Vincentii martiris. = BHL., nn"^ 8628
et 8630.
7. (F. 55v). [Exemplum].
8. (F. 56-66^), Vita S. Wulfranni archiepiscopi Senonice urbis. =
BHL., n» 8738.
9. (F. 66^-78^). Passio sancti Dometrii martyris. =- BHL., n° 2122.
10. (F. 79-87V). Passio sancti Georgii martyris. = BHL., n° 3388.
11. (F. 87^-94). Inventio corporis beatissimi prolomartyris Ste-
phani. = Ibid., n° 7854 (2).
12. (F. 94-95V). Passio sancti Pétri apostoli. = Ibid., n° 6663, un
fragment seulement.
13. (F. 96-113). Vita sancti ac beatissimi Machuti episcopi qui
Maclovius dicifur. = Ibid., n" 5117.
14. (F. 1 13-12 Iv). Passio sancti Thome Gantuariensis archi-
episcopi. = Ibid., no 8206.
15. (F. 121v). [Exemplum].
16. (F. 122). Passio sancti Glementis. = Ibid., n» 1848, la fin
seulement.
17. (F. 122-127). Vita S. Taurini Ebroice civitatis episcopi. = Ibid.,
n° 7990.
18. (F. 127-129). Inventio corporis eiusdem sancti. = Ibid., n° 7992.
19. (F. 129). [Versus].
Rector Garmeli Soreth obit ecce lohannes
Andegavis, ei faveat Deus ede perhenni, 1471.
20. (F. 129v). [Exemplum].
21. (F. 129v). [Data obitus Elizabet relicte Philippi ducis Bur-
gundie].
22. (F. 130-135V). Vita sancte Grotildis regine. = BHL., n" 1785.
23. (F. 135^-136). [Extrait ascétique]. Inc. [Si] vero vivit homo
secundum hominem, non secundum Deum, similis est diabolo.
(1) Écrit par Corneille Duyn.
(2) F. 87*, il y a la noie écrite par Papebroch : i'oUaliim cum anliquissimo
MS. Melensi, et dans les marges sont inscrites les variantes de ce manuscrit.
188 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
24. (F. 136^-137). Via de Valenchenis eundo versus Avinionem. —
Via do Lugduno versus Aurelianis sive versus Parisius.
Parclieniin; 137 feuillets; O^aS? X 0"',156 ; XII° siècle; de-ci de-là, il y a des
additions du XIV" cl du XV*-'; lettres ornées; signatures i-xvi. F. 1, il y a la note :
Liber Cornclii Duyn Aemslelredainensis Ilagae anno Domini MDCVll. L'ex-libria
de l'ancienne bibliolhèque des Uollandistes : ^ .)/.S. Si se trouve f. 1 et f. 2 et sur
une éliquetle insérée au titre du volume. Reliure du XVII» siècle, veau estampé (1).
3214. (87âl-28). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-2). [Argumenlum quo teniporenalusvel defunclus sit saii-
clus Aniandus|.= /i/yL.,n"341. Inc. mntil... impcraloi'cs rcvolvas VII.
2. (F. 2-8). Sermo legendus in transita sive deposilione ter beati
atque gloriosi pontificis sancli Amandi (2).
3. (F. 8-13). Qualiler corpus beali Amandi in loco quo nunc
requiescit fueril Iranslatum. == BHL., n" 342.
4. (F. 13-19). Sermo de elevatione corporis beati Amandi. = Ihid.,
n« 343.
5. (F. 19''-20^). [Teslamentum saneti Amandi] (3).
6. (F. 21-22). Paginae duae in specie sancle crucis aedilae ad
gloriosum regem Karolum (4).
7. (F. 23-56^). Vita saneti Amandi... in heroicum carmen... trans-
fusa. = BHL., n° 333.
8. (F. 56^-57"). Hymni in laude beati Amandi (5).
Le feuillet 58 est blanc.
9. (F. 59-62). Miraculum in ecclesia S. Amandi infra uibem Rolo-
magensem. = Ibid., n° 347.
10. (F. 62-79^'). Vita saneti Martini Turonice civitatis episcopi. =
Ibid., no 5610.
11. (F. 79^-86). Vita sancli Martini episcopi et confessons. = Ibid.,
nn"' 5611-5613.
12. (F. 86-121V). Dialogi Severf. = Ibid., nn"' 5614-5616.
13. (F. 121^-124). [Narraliones de miraculis et obiluj. == Ibid.,
nno* 5619-5623.
(1) Cf. au sujet de ce volume, Acla SS., lan. t. II, p. 762; Mari. t. III, p. 145;
Aug. t. II, pp. 639 et 643; Octobr. t. IV, p. 87, et Calai, cod. haffiogr. lai. bibl.
reg. BruxelL, t. II, p. 235-37.
(2) Cf. Anal, lioll., t. III, p. 169; Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL,
t. II, p. 249.
(3) Cf. Anal. BolL, t. III, p. 170; Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL,
t. II, p. 249.
(4) Cet acrostiche a été publié dans le Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL,
p. 248; cf. BHL., n» 333.
(5) Publiés dans Acla SS., Febr. 1. 1, p. 903. La première de ces hymnes est
renseignée par Chevalieb, Rep. hymn., n" 970, la seconde ne l'est point.
VIES DE SAINTS EN LATIN 189
14. (F. 124-127). Omella in festivitate sancti Martini episcopi et
confessons. = PL., t. CI, col. 657-62.
15. (F. 127-127^). Vita sancti Briccii episcopi et confessoris. ==
BHL., n° 1452. Des muiil., pcr liiesum Gliristum filium Dei omni-
potentis ut...
Parchemin; 127 feuillets; 0'",224 X 0™,134; XIP siècle; jolies lettrines en toutes
couleurs, avec rinceaux et animaax. F. 3, il y a la cote : ^ MS. 85 de l'ancienne
bibliothèque des Bollandistes. Demi-reHure moderne (1).
3215. (8729-31). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2). Autre index.
3. (F. 3-29v). Revelatio nova itineris et passionisXl miliuni virgi-
num. = BHL., n" 8433.
4. (F. 29^-42^'). Legenda et passio sanclarum virginum undecini
milium. ^ IbicL, nn»^ 8428-8430.
5. (F. 43-75^). Vita beatissime virginis et martiris Ghristi Kattie-
rine. = Ibid., n° 1663.
6. (F. 76^-108). Hisloria beatc Barbare virginis. = Ibid., n°918.
7. (F. 108-113^'). De translatione beatissime virginis et martiris
Ghristi Barbare. = Ibid., n° 926.
8. (F. 113^-131^). Quedam miracula debeatissima virgine et mar-
tire Gristi Barbara. = Ibid., nn'^ 932-950.
9. (F. 131^-133^). Miraculum pulchrum post passionem gloriose
virginis Gatlierine legcndum (2).
Parcliemin; 133 feuillets; 0"',282 X 0",133; XV« siècle; initiales ornées, capitales
rouges et bleues; plusieurs rehaussées d'or, guirlandes et rinceaux. F. 2% une
miniature représente des chartreux invoquant S'" Ursule; f. 42', les mêmes priant
S'« Catherine; f. 76, S'« Barbe et les chartreux. F. 3, on lit : Pcrllncl ad carlkusienscs
prope Traiectum inferius; sur le premier plat intérieur et au verso du premier
feuillet de garde, l'ex-libris i^ MS. 49 des anciens Bollandistes. Reliure du
XVI" siècle, veau racine ; tranche jaspée (3).
3216. (8763-74). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1). Gontenta.
2. (F. 2-50). Visio scu revelatio de pénis et gaudiis animarum
facla cuidam monaclio nigri ordinis in Anglia (4).
(1) Voir, au sujet de ce volume. Calai, cod. hagiogr. lai. hibl. reg. Bruxcll., t. II,
p. 248-250.
(2) Legenda aurea, Dresdae, p. 914-15.
(3) Ce volume est décrit dans Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II,
p. 251-52.
(4) Seu Visio monachi de Eynsham, publiée par H. ïuurstox, Anal. Bail.,
t. XXII, 1903, p. 226-319,
190 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Les feuillets 50^-51^ sont blancs.
3. (F. 52-106). Vita ciiinsdam sanctc virginis nomine Liedwich ....
quam conscripsit .... Fraler Iohannes Brugman. = BHL., n" 4923.
Les feuillets 107-110^ sont blancs.
4. (F. 111-140^). Descriptio apparitionis Henrici Buschnians agri-
cole (1).
5. (F. 141-143). Alla quedam revolacio sororis cuiusdam defunctae.
Les feuillets 143^-1 46^ sont blancs.
6. (F. 147-181). Vita pie Lutgardis. = i^//L., n° 4950.
7. (F. 181^-198*^). Vita sanclissime Amalbergc virginis. = Ihid.,
n" 323, sans le prologue.
8. (F. 199-211). Apparitio Guidonis cuiusdam defuncti (2).
9. (F. 211*'-230*). Apparitio cuiusdam fratris in ordine crucife-
rorum defuncti. Inc. Quoniam teste bealo Augustino miracula divine
pictatis.
10. (F. 231-247^). Tractatulus magistri Iohannis Fridach de Dussel-
dorp sacre pagine profcssoris et doctoris eximii quein fecit pro infor-
matione et avisatione peregrinare volentium ad terram sanclam (3).
11. (F. 247^). [De rébus gestis a Carolo audace anno 1474J.
12. (F. 248). ïnformatio bona pro servientibus ad missam (4).
Les feuillets 248^-252^- sont blancs.
13. (F. 253-274'). De sancta Ursula et eius felicissima societate. =
l>'HL.,n°8433.
14. (F. 275-276). De sancta Cordula. = Ibid., n" 1950.
15. (F. 276'-289). [Liber revelationum B. Elisabeth Schonau-
GiENSis]. = Ihid., n» 8432.
16. (F. 289^-295'). Miracula sacrarum undecim milium virginum(5).
17. (F. 296-302'). [Officium S. Ursulae et sociarum].
18. (F. 303-305'). Commemoratio de sanctis angelis.
19. (F. 305'-307v). De sancta Katharina [hymnij. = i?i/., nn°«2180,
6993 et 7 192.
20. (F. 307-307'). De sancta Barbara [hymni]. = RH., rmP^ 1696
et 6715.
Papier, au filigrane de la lettre P fleuronnée; 307 feuillets; O",207 X O-.IST;
XV« siècle (1437-1490), car on lit, f. 274" : Explicil .... M"CCCC"xxxvii" ; f. 140":
Explicit anno Domini 1477; f. 181 : Explicil .... anno Domini 1477; f. 198" : 1480;
(1) Cf. Anal, lioll., t. XIV, p. 72-73, et t. III de ce Catalogue, p. 331.
(2) Voir Hauréau, Soliccs cl cxlrails des manuxcrils de la Uibliolhèque nationale
de Paris, t. II, p. 579; cf. t. II de ce Catalogue, p, 366.
(3) Cf. RôHRicHT, Bibliolhcca geograpliica Palaeslinae, p. 123.
(4) Au sujet de l'auteur de ces vers, on lit en marge: Anno Domini 1485 hii
versus compilati sunl a quodam huius dotnus treverensis Car Ihusiano prof esso.
(5) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 87, n" 24.
VIES DE SAINTS EN LATIN 191
f. 50 : Scriplum 1495 per vcnerabilem patrem lacobum seniorem ; f. 106' : Script uni
et completum anno Domini M"CCCC''xcix'' circa principium eiusdein anni per patrem
lacobum de Colonia alias de Aldenrade seniorem domus duobus appositis berUlis
prae sehio caiigantibus sibi oculis. Qui et eodem anno obiil circa fcstutn S. Martini
annos habens etatis fere Ixxx, ordinis quinquagesimo circiter secundo, in domo
nostra treverensi professus Cartliusiensis. Cuius anima requiescat cum sanctis in
pace. Amen; f. 211 : Explicit ... 1498; f. 230" : Scriplum per fratrem huius domus
ordinis Carthusiensis prope Treveros anno Domini 1498 et in xl""* finitum. V. 1, il
y a la note : Iste liber pertinel ad domum sancti Albani martyris fralrum ordinis
Carthusiensis prope Treveros. A. 36; f. 110' : Pertinet ad domum sancti Albani
martyris ordinis Carthusiensis citra Treveros ; f. 253 : Iste liber est domus sancti
Albani prope Treverim ordinis Carthusiensis. Puis, f. 1, on lit: Musei Domus Professae
Societatis lesu Antwerpiae 1659 per commutationem. Demi-reliure moderne ; au
dos, en maroquin brun, le titre doré Vitae sanclorum XV saec. et le chiffre cou-
ronné de Léopold V'.
3217. (8751-60). — Vitae sanctorum.
1. (F. iv). Index.
2. (F. 2). [Genealogia sanctae Gertrudis].
3. (F. 2^), [De sancta Gertrude]. Ex Spécula hystoriall.
4. (F. 3-43V). [Vita sanctae Gertrudis]. = BEL., nn^^^ 3493 et 3497.
5. (F. 43^-45^). Gonversio Othgeri ordinis sancti Benedicti. =
Ihid., n° 2831, sans le prologue.
6. (F. 45^-49^). Epistola S. Ambrosii episcopi de inventione corpo-
rum beatorum martyrum Gervasii et Prothasii. = Ihid., n» 3513.
7. (F. 50-67^). Passio sancte Katherine virginis. = Ibid., n" 1663.
8. (F. 68-70), Gonversio sanctissime virginis et martyris Ghristi
Katherine. = Ibid., n° 167.
9. (F. 71-73^), Vita sanctissime virginis et martiris Ghristi Bar-
bare. = lbid.,n° 918.
10. (F. 74-90). Vita gloriose virginis et martiris Ghristi Barbare. =
Ibid., no 920.
11. (F. 90-91 V, 92, 93-93V). De corporis sacratissimi translatione
beatissime virginis et martyris Ghristi Barbare. = Ibid., n° 926.
12. (F. 92-92\ 94, 107^). Quedam miracula de beatissima virgine
et martire Ghristi Barbara, = Ibid., nn°^ 932-955; en outre un
24<^ miracle. Inc. In Ghelria iuxta Ruermundam.
Le feuillet 108 est blanc.
13. (F. 109-113). Vita S. Aldegundis virginis. = Ibid., n° 245.
14. (F. 114-116). De vita et conversatione sancte Raineldis
virginis. = Ibid., n» 7082, le prologue manque.
15. (F. 117-123), Passio sanctarum undecim milium virginum. =
Ibid., nn''^ 8428-8430.
Le feuillet 124 est blanc.
16. (F. 125-140^). Revelatio nova itineris et passionis XI milium
virginum. == Ibid., n° 8433.
192 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Los feuillels 141 et 142 sont blancs.
17. (F. 143-159^). Vita praeclarae virginis Margarelc de Ypris. =
5^L.,n^5319.
18. (F. 160-lGl). Passio sancle Eulalie virginis. = Ibid., n° 2696.
19. (F. 161V-165). Passio sancte Domilille virginis. = Ibid., n° 6058.
20. (F. 1G6-181). Vita bealissinie virginis Christi Amclbcrgo. =
Ibid., ir 323.
21. (F. 181-183^). De Iranslatione sacralissimi corporis virginis
aime Christi Aniclberge. = Ibid., n° 324.
22. (F. 183*-18ov). Sermo domini Raubodi ... de vita et merilis
paradoxac virginis Christi Amelbergc. = Ibid., n" 322.
Les feuillets 187 à 189 sont blancs.
23. (F. 190-201^). [Tractatus asceticus secundum ordinem alpha-
beti]. Inc. mutil. . . cit fili venisti ... Novicius. Des. mtttil. Fv'mccps
subi(o moritur ... et ei est credendum ...
24. (F. 201-208V). Legenda sancle Waldelrudis electe. = BEL.,
n" 8777, sans le prologue.
Parchemin, sauf les feuillels 126 159 qui sont en papier; 208 feuillets;
0"',2U4 X 0"\14; XV" siècle (1442), car on lit f. 140" : Finifn in nctnva Sacmmenti
anno 1442 quae cral lune vit iunii ; f. 159' : Finila in tlirisionr apostidorum anno
Domini 1442 jht manus fralris cuius nomen scrihntur in colis pcr merila sanclissime
Dei (jenilricis el Marijarelc virginis hnitis et f. 181* : Finila ipso die Magni marliris
anno Domini 1442. Les feuillets 190-201 sont du XIV° siècle, et écrits sur deux
colonnes. V. 208', il y a la note : Liber monaslerii Sancli Pauli in Zonia. Sur le
premier plat intérieur, l'ex-libris imprimé et f. 1' la cote ^ MS. 50 de l'ancienne
bibliothèque des Bollandisles. Reliure du X V« siècle, ais de bois recouverts de veau
brun estampé; clous et fermoirs en cuivre; sous corne et entourée d'un cadre en
cuivre, l'étiquette : Vila sancle Gherlrudis virgini^i cum diversi» aliis {l).
3218. (8873-78). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 1^-22^). Passio sancti Eadmundi régis et martyris. = BEL.,
u° 2392.
3. (F. 23-33V). Vila S. Alexii confessoris. = Ibid., n» 287.
4. (F. 33^-40^). Vita S. Silvini episcopi et confessoris. = Ibid.,
n" 7747.
Les feuillets 40*'-41v sont blancs.
5. (F. 42-57V). Vita S. Wacrburge virginis. = Ibid., n» 8855.
6. (F. 58-71). lllatio sancti Benedicti abbalis. = Ibid., n^ 1122.
7. (F. 72-85). Passio decem milium martyrum. = Ibid., n" 20.
8. (F. 85-85'). [Missae in vigilia et in festo eorundem martyrum].
(1) Voir, au sujet de ce manuscrit, Acl. SS., lulii t. III, pp. 88, 90 et 103 ; l. IV,
p. 176; Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Uruxell., t. II, p. 252-54.
VIES DE SAINTS EN LATIN 193
Parchemin; 85 feuillets; O^.ISS X O",!!; XII» siècle; initiales ronges et vertes.
F. 85', il y a cette note d'Henschenius : Hic libellus videlur missus a Cambdeno ad
P. Heribertum. Vide III Vebr. ad Vifam }y^erburge. F. 1, il y a la cote et f. 2 l'ex-
libris ^ MS. 35 de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure
moderne, avec les titres dorés des diverses vies (1).
3219. (8883-94). — VlTAESANGTORUM.
1. (F. 1). [Notes diverses, exercices de plume].
2. (F. Iv). [De sancto Laurentio hymnus] (2).
3. (F. 2-7v). Passio saneti Laurentii martyris. = BHL., n° 4766.
4. (F. 8-8^). De sancto Amando.
Inc. Lege sua solita quamvis gonialis origo
Hos quos ad lucem de vena fudit eadem.
5. (F. 8^). Versus de quodam filio régis Anglorum (3).
6. (F. 9-14^). De sancto Alexio. = BHL., n° 293.
7. (F. 14^-25 V). De quodam vice domino [Theophilo] per geni-
tricem Domini mirabiliter salvato. = Ibid., n° 8124.
8. (F. 25^-26^). Versus in capite versuum.
Inc. laspis fundatur primus viridanti colore.
9. (F. 27-27V). De sancto Godehardo. = BHL., n° 3591.
10. (F. 27^-30). Passio sanctorum Thebeorum raartyrum. = Ihid.,
n° 5753.
11. (F. 30^-51^). [Marbodus]. Descriptio Euacis régis ad Nero-
nem. = PL., t. CLXXI, col. 1737.
12. (F. 51v-53^). [EiusDEM versus].
Inc. Signorum primo limpha mutatur origo.
13. (F. 54-76^). Vita Adalberti Moguntini archiepiscopi.
Inc. Temporibus lotis florebat Roma poetis.
14. (F. 77-lOOv). Versus do Mahumet. = PL., t. CLXXI, col. 1345.
Parchemin; 100 feuillets; 0'»,U8 X O^.OQl; XIP siècle; initiales rouges et vertes.
F, 100', on lit : Hune librum emil nonnus Philippus de Olhey [prior huius loci vide-
licel saneti lacobi] anno Domini MCCŒXXIl (4); f, 2, il y a la note : Mss. Sociclads
lesu Anlverpiae dom. Prof., etf, 1, l'ex-libris^iWS. 55 de l'ancienne bibliothèque
des Bollandistes. Demi-reliure moderne ; au dos, le titre doré et le chiffre couronné
^e Léopold P''; tranche verte (5).
(1) Voir, au sujet de ce volume, Àda SS., Febr. 1. 1, p. 386; lulii t. IV, p. 182;
€atal. cod. Imgiogr. lai. bibl. rcq. liruxelL, t. Il, p. 257-58.
(2) Publié par Reiffenberg, Annuaire de la Uibliothèque royale de Belgique, 1851,
.p. 225-28.
(3) Publié par A. van Hasselt, ibid., p. 217.
(4) Cf. Bai.au, La Bibliothèque de l'abbaye de Sainl-Jaeques à Liège, p. 14.
(5) Voir une description de ce manuscrit dans Aet. SS., lulii t. V, p. 254;
DE Reiffenbero, op. cit., p. 222; Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL, f. II,
p. 2G4-G6.
CATAL. BIBL, ROYALE, T. V. 13
194 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3220. (8895-96). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-28). Vita ancille Chrisli Ide sanctimonialis in Rameya. ==
BHL., n» 4146.
2. (F. 28-29V), Miracula eius patrala post mortem. = Ibid.y
n° 4147.
3. (F. BO-45). Vila domne Yde dicte de Lewis sanctimonialis in
Rameya = Ibid., n° 4144.
Parchemin; 45 feuillets ; 0",128 X 0",035 ; XIII» siècle ; deux colonnes. F. 45, on
lit : Liber sanclc Marie de Hame)/a in hrabanlia. IMus larJ, ce volume a appartenu
à l'ancienne biblioliièque des BoUandistes, il y portail la cote >Jf MS. 32. Demi-
reliure moderne (1).
3221. (9119, 9120). — Passionale. En deux volumes.
Tome premier (n** 9119).
1. (F. 1-3^). Passio sancte Martine virginis et martiris. = BHL.,
n» 5587.
2. (F. 3^-9). Vila beatissimi Basilii confessoris et episcopi Caesa-
riensis. =- Ibid., n. 1023.
3. (F. 9-15). Vita sancti Fulgentii, Carlhaginensis episcopi. ==
i6»cf.,n°3208.
4. (F. 15^). Passio sancti Pétri qui et Belsamus dictus est. =
Ibid., n" 6702.
5. (F. 15^-18''). Vila sancti Symeonis confessoris et monachi. ==
Ibid., w" 7960.
6. (F. 19^). De inventione sancti Firmini, episcopi et martyris. =
IHd., n" 3009.
7. (F. 19^-20^). Vita sancti Hilarii episcopi. = Ihid., n" 3885.
8. (F. 20^ -2 1^). Epistola Hilarii ad Abram, filiani suam. = PL.,
t. X, col. 549-52.
9. (F. 2b).Quoddam miraculum de sancto IIilario.= Z^i7L.,n°3893.
10. (F. 21^-30^'). Vita sancti Remigii episcopi. ^Ihid., n° 7155.
11. (F. 30^-31). Epistola Marcelli, presbyteri, ad Leonem Nola-
nensem episcopum. = Ibid., n° 2874, le prologue seul.
12. (F. 31-32). Vita sancli Felicis confessoris. = Ibid., n" 2874.
13. (F. 32-40). Vita sancti Mauri, abbatis et confessoris. = Ibid.,.
n° 5773.
14. (F. 40-43). Vita sancti Fursei abbalis, = Ibid., n° 3209.
15. (F. 43-45^), Passio sanctorum marlyrum Spcusippi, Seusipi,
Meleusippi. = Ibid., n° 7830.
16. (F. 45^-55). Passio sancli Sebasliani martyris. = Ibid., n° 7543.
(1) Voir, au sujet de ce volume, Acl. SS., Oclobr. t. XIII^ p. 107 el Calai, cod.
hagiogr. lai. bibl. reg. Itruxcll., t. II, p. 26G.
VIES DE SAINTS EN LATIN 195
17. (F. 55-57). Passio sancte Agnelis, virginis et marlyris.= BHL.,
n° 156.
18. (F. 57-58^). Passio sancti Vinccntii, lévite et martyris. = Ibid.,
nn°« 8628-8630.
19. (F. 59^-61^). Passio sancti Babille episcopi, et trium puerorum
Urbani, Parilidani et Epolonii. = Ibid., n» 891.
20. (F. 61^-63^). Passio saneti Preiecti, martyris et episcopi. =
Ibid., n" 6917, sans le prologue.
21. (F. 63^-64). Miraculum ab eo Rome patratum. = Ibid.,
n''6919.
22. (F. 64). Passio sancti Valerii episcopi. = Ibid., n° 8494.
23. (F. 64-6 i^). [Passio sancti Arnulphi, martyris in Bclgio]. =
Ibid., n° 688.
24. (F. 65-66^). Passio sancti Ignatii martyris. = Ibid., n» 4256.
25. (F. 66^-68). Passio sancti Blasii episcopi et martiris. = Ibid.,
n" 1370.
26. (F. 68-69). Passio sancte Agathe virginis et martyris. = Ibid,,
n° 133.
27. (F. 69-71). Vita sancti Amandi confessons. = Ibid., n° 332,
sans le prologue.
28. (F. 71-73^). Vita sancti Vedasti confessoris et pontificis. =
Ibid., n» 8506, le prologue est omis.
29. (F. 73^-74^'). Passio sancti Valentini martyris. = Ibid., n" 8460.
30. (F. 74^-75). Passio sanctorum martyrum Marii et Marthe. =
Ibid., n" 5543.
31. (F. 75^-77). Passio sancte Iuliane virginis. = Ibid., n" 4523.
32. (F. 77-78^). Passio sancti Policarpi martyris et episcopi. =
Ibid., n° 6876.
33. (F. 78^-79). Sermo in festivitate sancti xMathie, apostoli. Inc^
Gam praeclara beati Mathie apostoli festivitas.
34. (F. 79-80). Passio sanctorum martyrum Satyri sociorumque
eius. = BHL., n" 6634.
35. (F. 80-83V). Vita sancti Gregorii pape. = Ibid., n° 3639.
36. (F. 83^-84). Epistola Iohannis lévite ad lohannem Romane
ecclesie presulem. = Ibid., n° 3641, le prologue seul.
37. (F. 84-96). Vita sancti Gregorii pape édita a Iohanne levita. =
Ibid., n° 3641.
38. (F. 96-98). Vita sancte Gertrudis virginis. = Ibid., n° 3492.
39. (F. 98-100). Vita sancte Eusebie virginis. = Ibid., n-^ 2736.
40. (F. 100-101^). Passio sanctorum martyrum Nerei et Achiliei,
Euticetis, Victorini et Maronis. = Ibid., n" 6058.
41. (F. 10b'- 102^"). Epistola Margelli missa sanctis Nereo cl
Achilleo. = Ibid., n" 6059.
196 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
42. (F. 102^-103). Passio sancti Pancralii martyris. = BHL.,
n° 6421.
43. (F. 103-104). Passio sanctorum Victoris et Corone. = Ihid.,
n" 8561.
44. (F. 104-115). Vila sancli Pachomii. =--= Ibid., n° 640.
45. (F. 115-115''"). Passio sancti Peregrini martyris et episcopi. =
Ibid., n° 6623.
46. (F. 116-119^). Vita sancli Ambrosii, Medioianensis episcopi. =
Ihid., n° 377.
47. (F. 119^-120^'). Passio innumerabiliumsanclorummartirum. =
Ibid., n° 1505.
48. (F. 120^-12^). Passio sancli Georgii martiris. = Ibid., n"3375.
49. (F. 121^-122). Passio sanctorum martyrum Vitaiis, Gervasii et
Protasii. = Ibid., n» 3514.
50. (F. 122-122V). Passio sancli Philippi apostoli. = Ibid.,n'> 6814.
51. (F. 122^-123^). Passio sancti Quiriaci martyris et episcopi. =
Ibid., n° 7023.
52. (F. 123^-141). Vila domni Anselmi Canluariensis episcopi. =
i6/rf.,no526.
53. (F. 141-142^). Passio sancli lude, a quo crux Domini inventa
est, quem Helena cognominari Quiriacum iussil. = Ibid., n° 7023.
54. (F. 142^-144). Vila sancli Atlianasii, Alexandrie urbis epi-
scopi. = Ibid., n« 728.
55. (F. 144-145^). Relatio de invenlione sancle crucis. = Ibid.,
n« 4169.
56. (F. 145^-146^). Passio sanclorum martyrum Alexandri, Evonlii
et Theodoli. = Ibid., n" 266.
57. (F. 147). Passio sanctorum martyrum Sulpicii et Serviliani. =
Ibid., n° 60()6.
58. (F. 147-152). Vita sancle Rictrudis. = Ibid., n" 7247.
59. (F. 152-153). Vila sancli lonathi. = Ibid., n» 4447.
60. (F. 153). [Inventio sancti lonatij. = Ibid., n° 4448. Des. mutil.
ut cunctis légère volentibus
Tome deuxième {n° 9120).
1. (F. 1-2^). Vila sancli leronimi. = BHL., n» 3870.
2. (F. 2^-4). Passio sancli Piati martyris. = Ibid., n" 6845, sans le
prologue.
3. (F. 4-6). Vila sancti BsLYon\s.= Ibid. ,n" 1049, plusieurs omissions.
4. (F. 6-9). Vita sancti Trudonis. = Ibid., n" 8321, le prologue est
omis.
5. (F. 9-1 2^). Vita sancti Autberti episcopi et confessons. == Ibid.,
n° 861, sans le prologue.
VIES DE SAINTS EN LATIN 197
6. (F. 12^-13). Translatio sancti Autberti cpiscopi. =- BHL.,
n" 861(1).
7. (F.- 13-15). Passio sancti Leodegarii episcopi et martyris. =
l'nd., n" 4851, sans le prologue.
8. (F. 15-16). Passio sancte Fidis virginis. = Ibid., n° 2928.
9. (F. 16-21). Passio sancti Dionisii sociorumque eius. = IbicL,
n" 2171, le prologue est omis.
10. (F. 21-22). Passio sancti Gereonis cum CCG^'^ x et viii martyri-
bus, et passio Maurorum militum. = Ibid., n° 3446.
11. (F. 22-24^'). Vita et passio sancti Gengulfi militis martyrisque
Ghristi. = Ibid., n° 3328.
12. (F. 24^-25v). Vita vel passio sancti Kalixti episcopi et marty-
ris. = Ibid., n° 1523.
13. (F. 25^-27). In hoc libello habetur qualiter Eurardus, Foroiu-
liensis dux, corpus beati Kalixti martyris impetraverit, et de virtu-
tibus quas per eum in via positum vel eo tempore quo in monaste-
rium allatus est Dominus ostenderit. ^^ Ibid., n" 1525.
14. (F. 27-28). Vita sancti Luco evangeliste. = Ibid., n° 4975.
15. (F. 28-28^). Vita sancti Aniali episcopi. -= Ibid.,n'' 363 sans, le
prologue.
16. (F. 28^-29^'). Passio undecim milium virginum. = Ibid. n» 8439.
17. (F. 29v). De sancta Gordula. = Ibid., n° 1950.
18. (F. 29^-30^), Passio sanctorum martyrum Grispini et Grispi-
niani. = Ibid.,n° 1990.
19. (F. 30^-31^). Translatio sancti Amandi, episcopi et confesso-
ris. = Ibid., n" 344.
20. (F. 31^-32). Quoddam miraculum de eodem. = Ibid., n" 347,
sans le prologue.
21. (F. 32-34^). Passio sanctorum apostolorum Symonis et lude. ==
i6/f/., nno« 7750 et 7751.
22. (F. 34^-36). Passio sancti Quintini martyris. = Ibid., n° 6999.
23. (F. 36-37). Passio sancti Benigni martyris. = Ibid., n° 1153.
24. (F. 37-38). Passio sancti Gesarii martyris. = Ibid., n° 1511.
25. (F. 38-39). Vita sancti Lauteni. = Ibid., n» 4800.
26. (F. 39-41V). Passio sancti Eustachii martyris, sociorumque
eius. = Ibid., n° 2760.
27. (F. 4b'-52). Vita beatissimi Malachie, archiepiscopi Ardmace
civitatis Hibernie, édita a venerabili viro Bî'rnardo, Clarevallis
abbate. = Ibid., n° 5188.
28. (F. 52-54). Vita sancti Leonardi. = Ibid., n" 4862.
(1) C'est la fin du texte, nn" 29-33, de l'édition des Acla SS.
198 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
29. (F. 54-62). Vita Winnoci abbatis. = BEL., n" 8954.
30. (P. 62-64). Passio IIII"^ Coronatorum. = Ibid., n° 1837.
31. (F. 64-69^). Vita sancti Martini. = Ibid., n« 5610.
32. (F. 69-70). Epistola Severi ad Eusebium presbyterum, poslea
episcopum. = Ibid., n» 5611.
33. (F. 70-70^). Alia eiusdem ad Aurelium diaconuni. == Ibid.,
n°5612.
34. (F. 70^-71). Epistola eiusdem ad socrum suam Basulam. =
i6/rf., n°5613.
35. (F. 71-82), Dialogus Severi. = Ibid., nn»» 5614-5616.
36. (F. 82). De transita eiusdem sancti viri [Martini]. == Ibid.,
n° 5619.
37. (F. 82-82V). De transitu ipsius. = Ibid., n« 5621.
38. (F. 82^-83). Vita sancti Brictii episcopi. = Ibid., n° 1452.
39. (F. 83-84''). Vita sancti Aniani episcopi et confessons. = Ibid.,
n° 474.
40. (F. 84'-89). Passio sanclc Cecilie virginis et martyris. = Ibid.,
n" 1495.
41. (F. 89-90). Passio sancti Longini martyris. = Ibid., n*» 4965.
42. (F. 90-92). Passio sancti démentis, episcopi et martyris. ==
Ibid., n» 1848.
43. (F. 92-92^). Passio sancti Pétri, episcopi et martyris. = Ibid.,
n" 6695.
44. (F. 92^-100). Passio sancte Caterine virginis. = Ibid., n° 1663,
sans le prologue.
45. (F. 100-lOlv). Passio sancti Andrée apostoli. = Ibid., n" 428.
46. (F. 101^-108). Miracula sancti Andrée apostoli. = Ibid., no430.
47. (F. 108-140^). Vita sancti Eligii episcopi et confessons. = Ibid.,
n» 2474.
48. (F. 140^-144). Passio sanclorum martyrum Crisanlis et
Darie. = Ibid., n° 1787, sans le prologue.
49. (F. 144-145). Passio sancte Barbare virginis. =- Ibid., n° 913.
50. (F. 145-153). Vita sanctissimi Nicholai archiepiscopi. = Ibid.,
nn°« 6105, 6106, 6172, 6174, 6163 et 6154.
51. (F. 153-153^). Translatio eiusdem. = Ibid., n" 6179, sans le
prologue.
52. (F. 153^-155). Passio sancti Sabini martyris. = Ibid., n» 7451.
53. (F. 155-155^). Passio sancte Leocadie virginis. = Ibid., n" 4848.
54. (F. 155^-157'). Passio sancte Eulalie virginis. = Ibid., n° 2700.
55. (F. 157^-159^). Passio sanctorum martyrum Fusciani, Victorici,
Gentiani. = Ibid., n" 3224.
56. (F. 159^-161). Passio sancte Lucie virginis et martyris. = Ibid.,
n» 4992.
VIES DE SAINTS EN LATIN 199
57. (F. 161-163). Passio sancli Nicasii episcopi et martyris. =
BHL.,n^Q01Q.
58. (F. 163-167V). Passio sancti Tliome aposloli. = Ibid., n» 8136.
59. (F. 167^-173). Passio sancte Anastasie virginis. = Ibid.,
n° 1795.
60. (F. 173-176). Vita sancli lohannis aposloli. = 7è/W.,n° 4320.
61. (F. 176-177). Narratio de eodem sancto apostolo(l).
62. (F. 177-186^). Vila sancli Silveslri pape. = Ibid., nn^^ 7725,
7726, 7727. Des. mutil. Zambri dixil. Suscitât heuSilvester
Parchemin; 153 et 186 feuillets, plus deux de garde en papier dans chaque
volume; 0'",517 X 0"',345; XIP siècle; deux colonnes; rubriques; belles initiales,
de dessins divers, teintées en couleurs variées. F. 1 du n° 9120, on lit : Societatis
lesu Insulis ;]si même noie a été grattée f. 1 du n° 9119. Les premier et dernier
feuillets des deux tomes portent les traces du timbre rouge de la Bibliothèque
nationale de Paris. Reliure, veau racine à filets d'or; aux dos, les litres dorés,
reproduits à l'intérieur sur des fragments de maroquin rouge : Vilae sanctorum.
1...2; en outre, l'écusson belge et l'inscription: Bibl. royale (2).
3222. (9265). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-13). [De virtutibus et vitiis]. Inc. mutil... festina igitur
illud gaudium.
2. (F. 13^-21). Vila et passio sancte Justine virginis. = BHL.,
nn°« 2047 et 2050 (3).
3. (F. 22-40^). Narratio de quibusdam miraculis beatô Dei geni-
tricis Marie.
a) Inc. In libro Mileti Sardiniensis episcopi.
b) Inc. Cum adhuc boatissima virgo Maria conversationis almifice
cum apostolis conversaretur.
Ensuite les nn°^ 746, 447, 1190, 1529, 864, 325, 886, 702, 54, 454,
509, 502, 1665, d'A. Poncelet, Index miraculorum B. V. Mariae.
c) Inc. Quamvis in universa condilione et ordine créature (4).
d) Inc. Annuntiationis dominice sollempnitalern.
Puis les nnos 82, 901, 83, 811, 443, 1711, des. mutil. Mortis instantia
omni fi..., de V Index cité.
Parchemin; 40 feuillets; 0'»,311 X O^.SO; XIV" siècle; deux colonnes; initiales
rouges et bleues. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : De virlulibus et
viciis.
(1) Fragments rassemblés. VoirC'ato^ cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II,
p. 281.
(2) Pour la de3cri[)tion de ces volumes, ibid., t. II, p. 268-81.
(3) Avant le début ordinaire, il y a les trois premières lignes de la Passion de
S'» Dorothée = BHL., n° 2323.
(4) Prologue du n» 1711 de Vlndex.
200 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3223. (9289, 9290). — Passionale. En deux volumes.
Tome premier (n° 9289).
1. (F. 1-1^). Tabula legendarum inhoc voluminecontenlarum.
2. (F. 1^-2^). Vita sancli lusti Lugdunonsis eplscopi et martyris. =
BEL., n° 4599.
3. (F. 2^-4^). Passio sanclorum Aniceti et Fotini martyrum. ==
Jè/d, n°481.
4. (F. 4^-5). Passio sancti Antonini. = Ihid., n" 572.
5. (F. 5-6). Passio sancti lusli martyris. = Ihid., n° 4590.
6. (F. 6-9). Vita sancti Evortii episcopi et confessons. = Ibid.,
n" 2799, sans le prologue.
7. (F. 9-12). Passio sanctorum Gorgonii et Dorotliei. = Md.,
n» 3617.
8. (F. 12-13). Passio sanctorum Proti et lacincti. = Ihid., n° G976.
9. (F. 13-14V). Passio sanctorum Felicis et Régule. = Ihid , n° 2887.
10. (F. 14V-15). Passio saîicti Cornelii pape. = Ihid., n" 1958.
11. (F. 15-16). Passio sancli Cypriani episcopi et martyris. =
Ibid., n° 2037.
12. (F. 16-22). Vita Heraclii imperatoris (1).
13. (F. 22V-23V). Passio sancti Ferreoli martyris. = BHL., n" 2911.
14. (F. 23^-25). Passio sancti lanuarii episcopi et martyris. =
iô/d, n«4115.
15. (F. 25-28). Passio sanctorum Sergii et Bachi martyrum. =
Ibid., n" 7599.
16. (F. 28-31^). Passio sanctorum Tharaci, Probi, et Andronici
martyrum. = Ibid, n" 7981.
17. (F. 32-37^). Vita et passio sancti Lamberti episcopi et mar-
tyris. = Ihid., n« 4686.
18. (F. 37^). Passio duorum Ewaldorum presbyterorum, V nonas
octobris. = Ihid., n» 2804.
19. (F. 38-42). Vita vel passio sancti martyris Christi Wencezlavi,
ducis Boemie. Quod est un kal. octobris. = Ihid., n° 8821.
20. (F. 42-43). Passio sancli Domnini martyris, vu idus octobris. =
Ibid., n» 2264.
21. (F. 43-44). Passio sancli Victoris et sociorum eius ccc'"""'"" xxx,
VI idus octobris. = Ibid., n° 8589.
22. (F. 44-53). Vita sancli Galli confessoris, discipuli sancli
Golumbani, abbatis et confessoris, que legitur xvii kal. novembris. =
Ibid., nnos 3247 et 3248 (les chapitres 1-4 et 6).
23. (F. 53-56^). Passio sanctorum Philippi Iherapolitani episcopi.
(1) Bistoria Miscella, dans Muratori, Scr. reg. Italie, 1. 1, p. 124-39.
VIES DE SAINTS EN LATIN .201
Severi presbyheri, Hermetis diaconi, qui passi sunt in Adrianopoli,
civitate Thracie, xi™° kalendas novembris. = BHL., n° 6834.
24. (F. 56v-57^). Passio sancti Theodoriti martyris. = IbkL, n° 8074.
25. (F. 57^-63). De luliano imperatore el de niartyribus sub eo
passis (1).
26. (F. 63-65). Vita sancti Severini episcopi et confessons. =
BHL., n° 7647.
27. (F. 65-66). Relatio corporis ipsius. = Ibid., n" 7648.
28. (F. 66-67). Passio sanctorum Gnspini et Grispiniani mar-
tyrum. = Ibid., n° 1990.
29. (F. 67-68). Passio sancti Eusebii martyris. = Ibid., n° 2739.
30. (F. 68-69). Passio sancti Gesarii martyris. = Ibid., n° 1511.
31. (F. 69-71). Passio sancti Benigni martyris. = Ibid., n" 1153.
32. (F. 71-74). Passio sancti Eustachii sociorumque eius. = Ibid.,
n° 2760.
33. (F. 74-75). Vita sancti Amantii episcopi. = Ibid., n° 351, sans
le prologue.
34. (F. 75^-76^). Passio sancti Menne martyris. = Ibid., n° 5921.
35. (F. IQ'^-ll'^). Vita sancti Briccii episcopi et confessoris. =
Ibid., n° 1452.
36. F. 77V-79V). Passio sancti Eugenii. = Ibid., n° 2685.
37. (F. 79^-81'^'). Vita sancti Maclovi episcopi et confessoris. =
Ibid., n''ï>n9.
38. (F. 84v-86v). Vita sancti Aniani episcopi. = Ibid., n° 474.
39. (F. 86^-89). Passio sanctorum Romani, Ysicii et Barale. =
Ibid., n'^ 7303.
40. (F. 89-89V). Passio sancti Maximi martyris. =- Ibid., n" 5829.
41. (F. 89V-90). Passio sancti Mauri monachi. = Ibid., n» 5787.
42. (F. 90-97V). Vita sancti Golumbani abbatis. = Ibid., n» 1898,
sans l'épître dédlcatoire.
43. (F. 98-103V). Vita sancti Trudonis confessoris. = Ibid., n" 8325.
44. (F. 103^-105^). Passio et vita sancti Antidii Grisopolitani,
episcopi et martyris. = Ibid., n" 566.
45. (F. 106-107^). Passio sancti Marculi episcopi et martyris. =
Ibid., n° 5271.
46. (F. 107^-109). Passio sancti Pétri Alexandrini episcopi et mar-
tyris. = Ibid., n» 6696.
47. (F. 109-1 10). Passio sancti Saturnini episcopi. = i6/f/., n" 7499.
48. (F. 110-111). Passio sancti Sabini, episcopi et martyris. =
Ibid., n° 7454.
(1) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. rcg. liruxelL, t. II, p. 287.
202 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
49. (F. 111-113^). Vita sancti Eucharii, primi archiepiscopi Treve-
rorum. = BHL., n" 2655, le prologue manque.
50. (F- 113^-114). Passio 'sancloriim Genliani, Fusciani et Viclo-
rici. = iô/V/., n»3226.
51. (F. 114^-115). Passio sancti PauU Narbonensis episcopi. —
iô/c^., n°6589.
52. (F. 115-116). Inventio sanctorum Gervasii et Prothasii. =
Ibid., n° 3514.
53. (F. 116-117). Passio sancti Nicasii, Remorum archiepiscopi, et
sororis eius Eutropie. = IbkL, n° 6078.
54. (F. 117-118). Passio sancti Gregorii Spoletani. = Ibid.,
n° 3677.
55. (F. 118-118V). Passio sancti Concordii. =- Ibid., n° 1906.
56. (F. 118^-119). Passio sancti Pétri qui et Balsamus dictus est. =
Ibid., n" 6702.
57. (F. 119-120). Passio sancti Luciani, martyris Anliocheni,
VII idus ianuarii. ^= Ibid., n° 5005.
5&. (F. 120-123). Passio sancti Luciani Belvacensis, vi idus
ianuarii. =--- Ibid., n" 5009.
59. (F. 123-125). Passio sanctorum trium germanorum Spcusippi,
Eleusippi et Meleusippi. = Ibid., n° 7829, le prologue est omis.
60. (F. 125-125^). Passio sancti Pontiani martyris (1).
61. (F. 125^-126). Passio sancti Patrocli martyris (2).
62. (F. 126-127). Passio sancti Ascle martyris. = BHL., n» 722.
63. (F. 127-127V). Passio sancti Timothei apostoii. = Ibid., n°8294.
64. (F. 127^-128). Passio sancti Saviniani. = Ibid., n° 7441.
65. (F. 128-132^). Passio sanctorum Tyrsi et Gallenici. == Ibid.,
n° 8280.
66. (F. 133^-136). Passio sancti Ignatii, episcopi et martyris. ==
Ibid., n° 4256.
67. (F. 136). Passio sancti Philee, episcopi et martyris (3).
68. (F. 136-138^). Passio sanctorum Philemonis,Apollonii,Arriani,
Theotici.= 7è/f/.,n"6803.
69. (F. 138^-139^). Passio sancti Pigmenii, presbyleri et martyris,
que est x kalendas aprilis. = Ibid., n» 1322.
70. (F. 139^-140). Passio sancti Hyrenei, episcopi et martyris. =
Ibid., n° 4466.
71. (F. 140-141). Vita sancti Ursmari, episcopi et confessons. =
Ibid., n° 8417, sans le prologue.
(1) Ex Adoxe.
(2) Cf. BHL., n° 6520 (résumé).
(3) Ex Adone.
VIES DE SAINTS EN LATIN 203
72. (F. 141-142^). Passio sanclorum Felicis, presbyteri, Fortunati
et Achillei, diaconorum. = BHL., n" 2896.
73. (F. 142V-144). Passio sancti Sigismundi régis. = Ibid., n° 7719.
74. (F. 144-146). Passio sancli Andcoli subdiaconi. = Ibid., n° 423,
sans le prologue.
75. (F. 146-147^'). Victoria Gonstantiniimperatorisquatriumpha vit
de Maxentio tyranno per virtutem sancte crucis (1).
76. (F. 148-151). Translalio sancti Nicholai (2).
77. (F. 151-152^). Miracula eiusdem sancti Nicholai episcopi. =
J6îU,n«6174.
78. (F. 152^-154). Passio sancti Mutii martyris. = Ibid., n° 6023.
79. (F. 154-156^). Passio sancli Pontii martyris. = Ibid., n° 6896.
80. (F. 156^-157^). Passio sancti Peregrini episcopi. ^ Ibid.,
n° 6623.
81. (F. 157^-162^). Passio sancti Urbani pape. = Ibid., n» 8372.
82. (F. 162^-164). Passio sancti Charaimi martyris. = Ibid.,
n° 1566.
83. (F. 164-164^). Passio sancti Gononis martyris. = lbid.,n'' 1912.
84. (F. 165-165^'). Passio sancti Prisci martyris. = 76/d, n» 6930.
85. (F. 165^-166^'). Passio sancti Bonefacii martyris. = Ibid.,
n° 1413.
86. (F. 166V-169). Passio sancti Barnabe apostoli. = Ibid., n*^ 985.
87. (F. 169-170). Passio sanctorum Ferreoli et Ferrutionis.==i6/c?.,
n"^ 2905.
88. (F. 170-171^'). Passio sanctorum Hermagore et Fortunati. =
/i/</.,n°3841.
89. (F. 171^-173). Passio sancti Salvii episcopi. = Ibid., n° 7470.
90. (F. 173-175). Passio sancti Foce episcopi et martyris. = Ibid.,
n» 6838.
91. (F. 175-178). Passio sancti Eusebii Vercellensis. = Ibid.,
n° 2748, sans le prologue.
92. (F. 178-180). Passio sancti Felicis martyris. = Ibid., n° 2865.
93. (F. 180-181). Passio sancti Gratiliani martyris. = Ibid.,
no 3632.
94. (F. 181-183). Passio sancti Alexandri, episcopi et martyris (3).
95. (F. 183-185). Passio sancti Firmini, episcopi et martyris. =
Ibid., n° 3002.
96. (F. 185-186V). Passio sanctorum Florentini et Hylarii. = Ibid.,
n° 3033, le prologue est omis.
(1) Cf. Anal. BolL, 1. 1, p. 506, t. II, p. 283-87.
(2) Cl ibid., 1. 1, p. 507.
(3) Cf. Z/flL., 110 273.
204 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
97. (F. 186^-187^). Passio sancti Piatonis, episcopi et martyris. =
98. (F. 187^-188). Passio sancti Demetrii martyris. = Ibid.,
n» 2122, sans le prologue.
99. (F. 188-189^). PassiosanctorumNicasii, Quirini etScuviculi.=
Ibid., n» 6082.
100. (F. 189^-190). Passio innumerabilium martyruni. = Ibid.,
n" 1505.
101. (F. 190-193»). Passio sancti Eadmundi régis. = Ibid., n" 2392,
sans le prologue.
102. (F. 193^-195). Sermo Rabbodi, sancle Traiectensis ecclesie
famuli, de gemina felicitate confessoris et episcopi Christi Scrvalii. =
i6/rf.,no7614.
103. (F. 195-196). Sermo de conversione sancti Pauli, apostoli.
Inc. Convenistis, fratres karissimi, ad conversioneni sancti Pauli
apostoli.
104. (F. 196-196V). Passio sancti Mononis martiris. == BHL.,
n" 6005.
Tome deuxième (n° 9290).
1. (F. 1). [Epistola OuviERf, scholastici Coloniensis, ad comilem
Namurcensemj(l).
2. (F. 1). [Vers latins].
a) Dcscriptio inferni per partes singulas.
P) Versus ... enis de tribus archis.
3. (F. 1). [Relevé des donations faites par frère Liebert à l'abbaye
de Saint-Laurent, en latin].
4. (F. 1). [Relevé des donations faites par l'abbé Othon, en latin].
5. (F. Iv). [Table].
6. (F. 2-4). Gesta Pétri apostoli cum Symone. = BHL^n" 6656(2).
7. (F. 4^-10). Narratio de Petro apostolo et Symone mago excerpta
de itinerario démentis. = PG., 1. 1, col. 1207 sqq.
8. (F. 10-14^'), Gonflictus apostolorum Pétri et Pauli cum Simone
mago. = BHL., n» 6657.
9. (F. 14^-15^). Passio sancti Andrée apostoli. = BHL., n" 428.
10. (F. 15v-23v). Virtutes sancti Andrée apostoli. = Ibid., n" 430.
1 1 . (F. 23^-25»), Translatio sancti Bartliolomei apostoli. = Ibid.,
n» 1004, sans l'épître dédicatoire.
12. (F. 25^). Qualiter corpus eius de insula Liparilitana in Bene-
ventum sit translatum. = Ibid., n« 1007.
(1) Martene, AmpUssima colleclio, 1. 1, p. 1115-16.
(2) Le texte commence seulement au milieu du chap. VL
VIES DE SAINTS EN LATIN 205
13. (F. 25^-27^). Translatio reliquiarmn et capitis lohannis
Baptiste, legenda in decollatione eiusdem. = BHL., n» 4295.
14. (F. 27^-29). Virtutes eiusdem. = Ibid., nn°« 4299-4301, 4304-
4307, 4303.
15. (F. 29-30). Quo modo imago Christi a ludeis illuditur, sed effu-
sione sanguinis et aque glorificatur, et sicut multorum debilium infir-
mitates, ita vulnus iudaice infidelitatis hoc miraculo sanatur. =
Ibid.j n° 4228, le prologue manque.
16. (F. 30-40^). Passio sanctorum Iuliani et Basilissae, que est viii
idus ianuarii. = BHL., n" 4529.
17. (F. 40^-43). Vita beati Hylarii, que celebratur idus ianuarii. =
Ibid., n" 3885.
18. (F. 43-44). Epistola sancti Hilarii ad filiam suam Apram. =
PL.,t.X, col. 549-52.
19. (F. 44). Himnus. = EIL, n° 10701.
20. (F. 44-45). Passio vel transitus sancti Felicis presbiteri, que
celebratur xviiii kl. februarii (1).
21. (F. 45-49V). Vita sancti Fursei presbiteri, que celebratur xvii
kl. februarii. = Ibid., n° 3209.
22. (F. 49^-55). Vila sancti Sulpitii episcopi, que est xvi kl.
februarii. := Ibid., n° 7928, le prologue manque.
23. (F. 55-57). Passio sanctorum Marii, Marthe cum filiis suis
Audifax et Abbacuc. Quod est xiiii kl. februarii. = Ibid., n° 5543.
24. (F. 57-58^'). Passio sancli Fructuosi episcopi. Quod est xii kl.
februarii. = Ibid., n' 3205.
25. (F. 58^-60^). Passio sancti Babyle episcopi. Quod est viiii kl.
februarii. = Ibid., n° 889.
26. (F. 60^-62). Passio sancti Theogenis martyris, vu kl.
februarii. = Ibid., n° 8107.
27. (F. 62-65'^). Passio sancti Blasii, m nonas februarii. = Ibid.,
n° 1370.
28. (F. 65^-66). Passio sancti Screni monachi, vu kl. martii. =
Ibid., n° 7595.
29. (F. 66-69^). Passio sancti Wlfranni, Senonum archiepiscopi et
Fresionum apostoli. Quod est xiii kl. aprilis. = Ibid., n° 8738.
30. (F. 69^-71). Passio Achacii martyris, que est luj kl. aprilis. =
Ibid., n" 25.
31. (F. 71-73). Vita sancti Frontonii abbatis, xviii kl. mai. = Ibid.,
no 3189.
(1) Pour la composition de ce texte, voir Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. rcg.
Bruxell. A. 11, v-^i-
206 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
32. (F. 73-75). Passio sancti Eleutheril et Anthye, matris eius,
xiiii kl. mai. = BHL., n° 2451.
33. (F. 75-77^'). Passio sancti Symeonis, episcopi Seleucie et Thesi-
phontis, civitatum in Persida. Quod est xi kalendas mai.= Ibid., n*'7955.
34-. (F. 77^-80^). Inventio sanctorum Dyonisii, Rustici, et Eleu-
therii, x kal. mai. = Ihid., n«2l93.
35. (F. 80^-81). Rcvelatio que oslensa est sancto Stephano pape
Parisius in ecclesia sancti Dyonisii. = Ibid., n^âHô.
36. (F. 81-82). Epislola HLUDoviciimperatoris ad Hilduinum, abba-
lem monasterii Sancti Dyonisii Parisiaci. = Ibid., n"2172.
37. (F. 82-85). Rescriptum Hilduini abbatis ad Hludovicum impe-
ratorem. = Ibid., n» 2173.
38. (F. 85-85^). Epistola Hilddinf, abbatis, quod sanctus Dyonisius
passus Parisius Atheniensium, non Corinlhiorura, episcopus fuerit. —
i6ïrf., n°2174.
39. (F. 85^-86^). Passio sancti Yppipodii mai'tyris, que est x kl.
mai. = BHL., n° 2574.
40. (F. 87-87^). Passio sancti Alexandri, qui fuit socius eiusdcm
Yppipodii. Quod est viii kl. mai. =lbid., 2blb.
41. (F. 87^-90*). Passio sancti Georgii martyris. Quod est viiii kl.
mai. = Ibid., n" 3376.
42. (F. 90''-96). Passio venerabilis viri Adalbeiti, Pragensis civila-
lis episcopi, qui in baptismale appellatus est Woithec, cuius marly-
rium celebratur viiii kl. mai. = Ibid., n° 37.
43. (F. 96-96^). Passio sancti Vitalis martyris, patris sanctorum
Gervasii et Prothasii, que est nu kl. mai. = Ibid., 8700.
44. (F. 97-99). Passio sanctorum Mariani et lacobi. Quod est
u kl. mai. = Ibid^ n<» 131.
45. (F. 99-101). Passio sancti Quiriaci episcopi, qui cognominatus
est ludas. = Ibid., n» 7022.
46. (F. 101-103). Passio sanctorum Alexandri pape, Eventii pre-
sbyteri, Theodoli diaconi, que est v nonas mai. = Ibid., n" 268.
47. (F. 103-104^). Passio sancti Floriani. = Ibid., n» 3055.
48. (F. 104V-105V). Passio sancti Gordiani. = Ibid., n" 3613.
49. (F. 105^-108). Gonversio Faltoni Piniani, illustris viri, et Anitie
Lucine, coniugis eius, et passio sanctorum martyrum Antimi et
Maxim!, Bassi et Fabii, Dyocletiani et Sisinnii, et Florentii, que est
VI idus mai. = Ibid., n" 564.
50. (F. 108- 110^). Passio sancti Gengulfi martyris. = Ibid., n" 2328.
51. (F. 110^-111). Passio sancti Pancratii martiris.= i6/(/.,n''6427.
52. (F. 111-114V). Passio Victoris et Gorone. = Ibid., n" 8563.
53. (F. 114^-115). Passio sanctorum Pétri, Andrée, Pauli et Dyo-
nisie. =i6i(/.^ no 6717.
VIES DE SAINTS EN LATIN 207
54. (F. 115-116). Passio sanctoruni Partemii ot Galocerii.=-- BHL.,
n" 1534.
55. (F. 116-117). Passio sanctoruni Donaliani et Rogatiani. = /èio?.,
n« 2275.
56. (F. 117-118). Passio sanctoruni Gantii, Gantiani et Gantia-
nille. = Ibid., n« 1543.
57. (F. 118-122). Vita sancti Symeonis confessons. =7è/f/., n° 7963,
sans le prologue.
58. (F. 122-124). Vita sancti Herasmi episcopi. = Ibid., n" 2581.
59. (F. 124-125^'). Passio sancli Vincentii Pompeiacensis(l).
60. (F. 125^-126^). Passio sanctoruni Rufini et Valerii. = BHL,
n» 7373.
61. (F. 126^-127^). Passio sancti Albani martyris. = Ibid., n" 81 1 1.
62. (F. 127V-128V). Passio sancti Albini. = Ibid., n" 207.
63. (F. 128''-131^). Passio gloriosi martyris Achatii sotiorumque
eius decem milium. = Ibid., n" 20.
64. (F. 131^-135). Gesta septem Dormienlium. = Ibid., n° 2315.
65. (F. 135-136). Vita sancti Tiebaldi confessons. = Ibid., n° 8032,
sans le prologue.
66. (F. 136^-139^). Passio sancti Kiliani sotiorumque eius. = Ibid.,
11" 4661.
67. (F. 139V-140). Passio sancti Procopii. = Ibid., n" 6949.
68. (F. 140). Passio sancti Gyrilli. =- Ibid., n» 2069.
69. (F. 140^-142^). Vita sancti Alexis confessons liominis Dei. =
Ibid., n° 288.
70. (F. 142-145V). Vita sancti Wandregisili. = Ibid., n° 8805.
71. (F. 145^-147). Passio sancti Victoris Massiliensis. = Ibid.,
n° 8570.
72. (F. 147-148^). Passio sancti Gristopliori martyris, que est
viiio kl. augusli. = Ibid., n" 1772.
73. (F. 148^-150^'). Passio sancti Gucuphatis. = Ibid., n^ 1998, avec
omission du prologue.
74. (F. 150^-152v). Passio sancli Pantalconis. = Ibid., n" 6442.
75. (F. 152^-153^). Passio sancti Felicis episcopi, sub Gonstanlio
passi. = Ibid., n° 2857.
76. (F. 153^-155). Passio sanctoruni Abdon et Sennes. = Ibid.,
nn"* 6884 et 6.
77. (F. 155-156). Translatio corporis sancti prothomartyris Ste-
phani ab Hierosolimis Gonstantinopolim. = Ibid., n° 7858,
78. (F. 156-159^'). Passio sanctorum Ananie et Pétri et seplem
mililum. = Ibid., n° 398.
(1) Voir Anal. liolL, t. I,p. 512; t. II, p. 299-301.
208 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
79. (F. 159^-161^). Passio sancti Eupli diaconi. = BHL., n° 2730.
80. (F. IGl^). Passio gloriosi niartyris Cassiani. = Ibid., n» 1626.
81. (F. 161^'-162*). Passio sanclorum Felicis et Fortunali. =
Ibid., n" 2860.
82. (F. 162^-164^). Passio sancli Mammetis monachi. = Ibid.,
n" 5194.
83. (F. 164^-165). Sermo beali Leonis pape in natale sancti Lau-
renlji levile et mari iris. = PL., t. LIV, col. 435.
84. (F. 165). Miracula de eodeni sanclo ac beatissimo archidiacono
et marlyre Laurentio scripla a Gregorio, Turonensis urbis epi-
scopo. = BHL., nn"» 4776 et 4777.
85. (F. 165-165^). De translalione reliquiarum eius. = Ibid.,
n°4778.
86. (F. 165».166). Alind [miraculum]. = lbid.,n'> 6482.
87. (F. 166-167). Passio sancti Agapiti. = Ibid., n» 125.
88. (F. 167-168). Passio sancli Privati, episcopi et martyris. =
Ibid., n" 6932.
89. (F. 168-169). Passio sancti Mauri presbileri. = Ibid., n" 5783.
90. (F. 169-170). Passio sanctoruni Claudii, Aslerii et Neonis fra-
Irum. = Ibid., m 1829.
91. (F. 170-170V). Passio sancti Genesii mimi. = Ibid., n" 3322.
92. (F. 170^-171^). Passio sancli Genesii Arclatensis. = Ibid.,
n" 3304.
93. (F. 171^-173^). Passio sanclorum Isaac et Maximiani. = Ibid.,
n« 4473.
94. (F. 173^-174). Passio sanclorum lusli et Pasloris. = Ibid.,
n? 4595.
95. (F. 174-175). Passio sancti Alexandri martyris. = ii/rf., n°275.
96. (F. 175-175^). Passio sancli Anaslasii. = Ibid., n» 414.
97. (F. 175^-176). Passio sanclorum sedecim martyrum. = Ibid.,
n° 5240.
98. (F. 176-177^). Vita sancti Bybiani episcopi. = i^M., n» 1324.
99. (F. 177^-178). Passio sancti Iuliani martyris. = Ibid., ri°4540.
100. (F. 178-180V). Vita sancli Egidii abbatis. = Ibid., n» 93.
101. (F. 180^-181^). Passio sancti Longini mllitis, qui latus Domini
in cruce lancea aperuit. = Ibid., n° 4965.
102. (F. 181^). Vita sancli lusli, Lugdunensis episcopi. = i6/rf.,
n" 4599.
103. (F. 182-183v).[Translatiosancli Stephani in urbem Romam].=
Ibid., n° 7883.
Parcliemin ; 196 et 183 feuillets, plus un de garde à la fin de chaque volume;
0'",383 X O-^.SS? et 0"',Z10 X 0™,283; XII« siècle, sauf le premier feuillet du
n° 9289, qui a été refait au XV", les fragments du f. 1 dans le n" 9290, qui ont été
VIES DE SAINTS EN LATIN 209
écrits au cours du XIIP, et la table du même tome, f. 1", qui porte la date
Mccccxlv°. De-ci de-là, on relève aussi, dans le corps de l'ouvrage, des additions
dues à desmains postérieures. Deux colonnes; rubriques; lettrines joliment dessi-
nées à l'encre rouge; d'autres initiales simplement peintes en vermillon; titres
courants. Ces volumes proviennent de l'abbaye de Saint-Laurent; une note
placée au bas du f. 195" dans le tome premier porte : Liber sancti Laurentii in
Leodio ; une autre au revers du f. 183 dans le tome second répète : Liber sancli
Laurentii. On lit en tête de chaque volume les cotes qu'ils avaient dans la biblio-
thèque de ce monastère : LL 3-6, LL 3-7, succédant à de plus anciennes :
M>1 3-6, MM 3-7. Les ff. l^ 196^ du tome premier et 2, 183" du second volume
gardent en outre le timbre rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de
Paris. Reliure, veau racine rehaussé d'or; au dos, le titre doré : Vitae sanciorum,
1...2, qu'on lit aussi sur des fragments de maroquin rouge placés à l'intérieur; plus
bas, les armes de Belgique et l'inscription : Bibl. royale (1).
3224. (9291). — Legendae sangtorum.
1. (F. 1-lv). Contenta huius libri.
2. (F. 2-2^). De venerabili et sancto capite beati Laurentii martiris
et parte eius ad nos delata (2).
3. (F. 3-4). De institutione festi celebrationis reliquiarum S. Lau-
rentii martyris. = BHL., nn°^ 4783 et 7885.
4. (F. 4-4^). Sermo beati Augustini episeopi. = FL., t. XXXIX,
C01.235L
5. (F. 4^-5'^). Sermo beati Augustini. Inc. Gloriosa memoria beatis-
simorum Stephani et Laurentii.
6. (F. 5^-8^). Visio et miraculum sancti Laurentii. = BHL.,n° 4782.
7. (F. 8^-1 2^). Passio sancli lacobi apostoli qui appellatur frater
Domini. = Ibid., n» 4^94.
8. (F. 12^-13). De sancto Philippo apostolo (3).
9. (F. 13-17^). In inventione sancte cruels. = BEL., n° 4169.
10. (F. 17^-2 h). Passio sanctorum Alexandri, Evencii et Tlieodoli
martyrum. = Ibid., n° 266.
11. (F. 21^-26). Sermo Pétri Damiani de excellentia sancti lohannis
evangelistae. = PL., t. CXLIV, col. 857 sqq.
12. (F. 26-31). De sancto Domiciano ex Gestis pontificum leo-
diensium. = BHL., n" 2253.
13. (F. 3b'-36v), Translatio sancti Nycholai episeopi et confes-
soris. == Ibid., n» 6180, sans le prologue.
14. (F. 36^-38^). Passio sancti Gordiani martyris. = Ibid., n° 3613.
15. (F. 38^-42^). Passio sancti Gengulphi martyris. = Ibid., n*» 3328.
(1) Voir une description de ces volumes dans Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg.
Z//-uxe«., t. II, p. 282-314.
(2) Publié en partie dans le Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II,
p. 315.
(3) Legenda aurea, p. 292.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 14
210 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
16. (F. 42^-45^). Passio sanctorum Nerei et Achillci. = BHL.,
n" 6058.
17. (F. 45^-46^). Passio sancli Pancliratii martyris. = Ibid.,^ 6427.
18. (F. 46^-52). Vila sancti Servatii episcopi et confossoris. Inc.
Post excidium et subversionem Troye (1).
19. (F. 52-58). Passio sancti Urbani pape et mari iris. = BHL.,
nn»" 8372 et 8373.
20. (F. 58-60^). Passio sanctorum Marcellini et Pétri marlyrum. =•
J6irf.,n'>5230.
21. (F. 60^-62). De letania maiore et minore (2).
22. (F. 62-66). In ascensione Domini sermo (3).
23. (F. 66-70). Sermo de spiritus sancti missione (4).
24. (F. 70-72*). Vita sancti Medardi episcopi et confessons. =
i^//L.,n"5864.
25. (F. 72^-75). Passio sanctorum Primi et Feliciani martirum. =
Ibid., n« 6922.
26. (F. 75-76). Deadventu rcliquiarum beati Laurenlii martyris in
Leodium ab urbe Roma. = Ibid., n'>4778.
27. (F. 77-80). Qualiter et quando praedicle preciose et sancte
reliquie sancli Laurenlii in magno altari fuerint recondite. == Ibid.,
nn»» 4780, 4781 et 4785.
28. (F. 80-82). Sermo de sancto Laurontio Innocentii papae
tertii. = FL., t. CGXVII, col. 560.
29. (F. 82-86). Passio sancti Barnabae apostoli. = BHL., n° 985.
30. (F. 86-93). Anfilochii episcopi Ichonii tractai us in vilam et
miracula sancli patris nostri Basilii, = Ibid., n° 1023.
31. (F. 93-97). Passio sancti Viti martyris. = Ibid., n« 8712.
32. (F. 97-98*). Inventio sanctorum Gervasii et Protasii mar-
tyrum. = Ibid., n° 3514.
Sur un fragment de parchemin, il y a, de l'écriture d'Adrien
d'Oudenbosch, un petit extrait relatif aux SS. Gervais et Protais,
publié dans Ada SS., lunii t. IV, p. 830-831, n° 61.
33. (F. 98*-100). Passio sancli Albani martyris. = Ibid., n" 8111.
34. (F. 100-105). Passio sancti Achalii sociorumque eius mar-
tyrum. = Ibid., n° 20, sans le prologue.
35. (F. 105-108). De sancto lohanne Baplista (5).
36. (F. 108-108V). [Exemplum de S. lohanne Baplista] (6).
(1) ŒBHL.,nol6M.
(2) Legenda aurea, cap. 70.
(3) Ibid., cap. 71
(4) Ibid., cap. 7.3.
(5) Ibid., cap. 125.
(6) Cï.Catal. cod. hagiogr. lai. hibl. reg. Bruxcll., f, II, p. 318.
VIES DE SAINTS EN LATIN 211
37. (F. 108^-111^'). Passio sanclorum lohannis et Pauli. = BEL.,
liW^ 3236 et 3238.
38. (F. lllv-llGv). De sandoPetro apostolo (1).
39. (F. 116^-124). De sancto Paulo apostolo. = BHL., n° 6578.
40. (F. 124-124V). De translatione sancti Marlini. = FL., t. LXXI,
col. 919-920.
41. (F. 124^-128^). Triumphus S. Marlini. Aliiid miraculum. Rever-
sio S. Martini. Exceptio beati Maitini. =- BHL., n° 5653, sans les
lettres et sans le prologue.
42. (F. 128^-129v). Miraculum. = PL., t. GXXIX, col. 1035.
43. (F. 129^-134). Translalio sancti Benedicti.HuGO FloriacEx\sis. =
5HL., n"1117.
44. (F. 134-135). De quorundam monachorum dissolutione per
beatum Benedictum emendata (2),
45. (P. 135-140). Passio sancte Margarete virginis. = BHL.,
n° 5303.
46. (F. 140142). De vita sancte Ragenufle virginis. = Ihid.,
n° 7056, le prologue est omis.
47. (F. 142-151). Sermo de divisione apostolorum. Inc. Hodierna
festivitate, fralros karissimi, gaudere debemus.
48. (F. 151-151^). De transitu béate Praxedis virginis. = BHL.,
n" 6920.
49. (F. 15h-157). Vita béate Marie Magdalene. = Ibid., n° 5449.
50. (F. 157-159). Translatio eiusdcm béate Marie Magdalene. =
Ibid., n° 5491, avec le prologue p. Nunc ergo.
51. (F. 159-163^). Passio sancti Apollinaris martyris. = Ihid.,
n° 623.
52. (F. 163V-167). De vita sancti lacobi (3).
53. (F. 167-169). De vita sancti Chrislophori. = BEL., n» 1779.
54. (F. 169-172). Passio sancti Gucufatis martiris. = JAtd, n° 1998,
sans le prologue.
55. (F. 172-173). De sancta Glodesinde virgine (4).
56. (F. 174-176). Passio sancti Pantaleonis martyris. = BHL.,
n° 6442.
57. (F. 176-178^). Passio sancli Fclicis episcopi et martyris. ==
Ibid., n° 2857.
58. (F. 178^-181). Passio sanctorum Abdon et Sennen. = Ibid.,
nn'-^ 6884 et 6.
(1) Legenda aurea, cap. 89.
(2) Cf. Catal. cod. Iia:imjr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 319.
(3) Cf. Legenda aurea, cap. 99.
(4) Cf. BHL., n" 3562 (résumé).
212 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
59. (F. 181-190^). Vita virtutesque sancti Germani Aulisiodorensis
episcopi. =^ BHL., n" 3453.
60. (F. 190^-196). Sermo de sancla Trinilate... per dominum
Petrum de Alliago (1).
61. (F. 196-196V). [Constilutio Benedicti XIII papae] (2).
62. (F. 196^-201). Scrmo utilis ad religiosos, Inc. Qui vult venire
post me ... Tria, dilecUssimi, in verbis propositis proponit charitas.
Parchemin ; 201 feuillets; 0»,371 X 0",217; XV» siècle (1480), car on lit f. 201 :
Anno Domini M'>CCCC" lxxx° ; deux colonnes; initiales rouges et bleues. Ce volume
provient de Saint-Laurent de Liège ; f. 2, il y a la cote L-L, 3-9 de celte biblio-
thèque. L'estampille rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris se
trouve f. 2 et f. 201. Reliure moderne, veau racine à filets d'or; au dos, le titre
doré, reproduit à l'intérieur sur une étiquette en maroquin rouge : Legendae
sanclorum, pars 2^", avec les armes de Belgique et l'inscription : Bibl. royale.
3225. (9368). — Vitae sanctorum pro mensibus Augusto et
Septembre.
1. (F. 1-3). De festo sancli Pétri ad vincula. = BHL., n" 6684.
2. (F. 3^-5). De Machabeis marlyribus (3),
3. (F. 5-9^). Passio sancli Stephani pape et marfyris. = BHL.,
n°7845.
4. (F. 9^-12^). De inventione sancti Stephani prothomartyris. =
Ibid., n» 7851.
5. (F. 12^-15). De translalione eiusdem de liierusalem. Ihid.,
n» 7858.
6. (F. 15-17^'). Passio sancti lustini presbiteri et martiris. = Ibid.,
n° 4585.
7. (F. 17^-22^). Epistola seu tract alus magistri Pétri Blesensis de
transfigurai ione Domini. = PL., t. GCVII, col. 717.
8. (F. 22^-27). De sanclo Dominico confessore. = BHL., n» 2227,
le prologue est omis.
9. (F. 27). De sanclo Sixto papa et martire (4).
10. (F. 27-31v). De sancto Donato episcopo et martyre. = BHL.,
n''2291.
11. (F. 31^-35^). Passio sancti Gyriaci et sociorum. = Ibid., n° 2056.
12. (F. 35^-40^). Sermo magistri Leonardi de Utino ordinis prae-
dicatorum de sancto Laurentio (5).
(1) VoirL. Salembieb, Petrusde Alliaco, p. xxxv.
(2) Cf. ihid.
(3) Legenda aurea, cap. 109 et la lettre n* 98 de S, Bernard, voir PL. , t. CLXXXII,
col. 230.
(4) Voir Liber Ponlificalis, éd. Duchesne, 1. 1, p. 128.
(5) Cf. QuÉTiF-ÉcHARD, Script. ord. praed., 1. 1, p. 845.
VIES DE SAINTS EN LATIN 213
13. (F. 40^-41). Bulla de indulgentiis huius ecclesie data anno
quadringentesimo octuagesimo secundo (1).
14. (F. 41-41^'). Bulla indulgentiarum capellae sancti Laurenlii in
villa de Glons (2).
15. (F. 41^). De sancto Laurentio, de calice et de symonia (3).
16. (F. 41^-42). De sancto Tiburtio martyre (4).
17. (F. 42^-43^). De sancto Hypolyto martyre (5).
18. (F. 43^-48^). De assumptione beatae et gloriosissimae Dei
genitricis virginis Marie. = BHL., w 5353.
19. (F. 49-53^). Vita sancti Arnulfi episcopi et confessons. = Ibid.,
n° 691, sans le prologue.
20. (F. 53^-55^). Passio sancti Agapiti martyris. = Ibid., n" 125.
21. (F. 55^-57). Passio sancti Magni martyris. = Ibid., n" 5169,
sans le prologue.
22. (F. 57-62V). De sancto Bernardo abbate. = Ibid., n» 1236,
le prologue manque.
23. (F. 62^-64^). Passio sancti Simphoriani martyris. = Ibid.,
n° 7967.
24. (F. 64^-66). Passio sancti Timotjiei martyris. = Ibid., n" 8297.
25. (F. 66-69^). Passio sancti Bartholomei apostoli. = Ibid.,
n° 1002.
26. (F. 69^-70). De génère passionis sancti Bartholomei. == Ibid.,
n» 1014.
27. (F. 70-73). De translacione sancti Bartholomei. = lbid.,n'> 1004,
sans l'épître dédicatoire.
28. (F. 73-73^). Qaaliter corpus eius de insula Liparilitana in
Beneventum sit translatum. = Ibid., n° 1006.
29. (F. 73^-81^). Vita sancti Augustini Ypponensis quam composuit
magister Robertus, abbas Tuiciensis et monachus huius loci. = Ibid.,
n°791.
30. (F. 81^-84^). Translatio reliquiarum et capitis sancti lohannis
Baptistae. = Ibid., n^ 4295.
31. (F. 84V-87). Virtutes eiusdem. = Ibid., nn°« 4299-4301, 4304-
4307, 4303.
32. (F. 87-88^). Quomodo imago Christi a ludeis illuditur. = Ibid.,
no 4229, le prologue est omis.
33. (F. 88V-89). Passio sancte Sabine martiris. = Ibid., n° 7407.
(1) Cf. Bullelin de la Société d'art et d'histoire du diocèse de Liège, t. II, p. 104.
(2) Cf. Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 327.
(3) ViNCENTius Bellov., Speculum historiale, lib. XXVI, cap. 9.
(4) Acta SS., Aug. t. II, p. 621 sqq.
(5) Legenda aurea, ca-p. 118.
214 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
34. (F. 89-89^). Passio sanctorum martyrum Felicis et Adaucli. =
BHL., no ^818.'
35. (F, 89^-93^). Vita sancti Egidii abbalis el confessoris. = Ibid.,
nn"" 93 et 94, sans le prologue.
36. (F. 93^-95). Passio sancti Prisci martyris. = Ibid., n° 6930.
37. (F. 95-97). De sancto Remaclo episcopo et confessore (1).
38. (F. 97-102^). De nativilate beale Marie virginis (2).
39. (F. 102^-111*). Passio sancli Adriani martyris. = BHL.,
n" 374i.
40. (F. 111^'-117^). Sermo beali Bernardi abbalis in nalivitate
virginis Mariao. == PL., t. CLXXXIII, col. 437 sqq.
41. (F. 117^-120*). Passio sanctorum Gorgonii et Dorolhci mar-
tyrum. == /^i//>.,n°3C17.
42. (F. 120^-123^). Sub quo praedicti martyres passi sunt.
43. (F. 1 23»- 130). Paîîsio sancti Theodardi episcopi et martyris. =
/èW., n«'8049.
44. (F. 130^-133»). Passio sanctorum Proli et lacincli martyrum. =
Ibid., n« 6976.
45. (F. 133»-136). Passio sancli Cornelii pape et marliris. = Ibid.,
n« 1958.
46. (F. 136-138). Passio sancti Cypriani episcopi et martyris. =
Ibid., n^ 21031.
47. (F. 138-142*). Hystoria exaltationis sancte crucis. = Ibid.,
no 4180.
48. (F. 142^-143). De sancto Materno episcopo et confessore. =
Ibid., n° 2659.
49. (F. 143-145). Passio sancte Eufemie virginis et marliris (3).
50. (F. 145-149). Passio sanctorum Lucie et Geminiani marty-
rum. = BEL., n" 4990.
51. (F. 149-160V). Vita boati Lamberli. =Ibid., n° 4679.
52. (F. 160-161V). Miraculade eodem (4).
53. (F. 161^-162»). De vindicta inlerfectorum eius (5).
54. (F. 162^-169»). Passio sancli Matthei apostoli et evangelistae. =
2Ji/L,n°5690.
55. (F. 169^-174»). Passio sanctorum Mauritii sociorumque eius. =
Ibid., n» 5739.
(1> Voir, pour la teneur de ce fragment, Calai, cod. hagiogr. lut. bibl. reg.
BruxelL, t. II, p. 329.
(2) Legenda aurea, cap. 131.
(3) Ibid., cap. 139.
(4) Acla SS., Sept. t. V, p. 581, nn»« 23-26.
(5) IbM., nn'" 27, 28 et p. 661, n" 63.
VIES DE SAINTS EN LATIN 215
56. (F. 174^-175^). Miracula eorundem martyrum (1).
57. (F. 175v-177).Aliudmiraculum(2).
58. (F. 177-182). Passio sanctorum Cosme et Damiani fratrum
martyrum. = BHL., n° 1972.
59. (F. 182-185). Sermo in honore beali Michaelis archangeli. =
Ibid., n° 5948.
60. (F. 185-198V). De eodem (3).
61. (F 190^-201^). Vita sancti Hieronymi presbiteri et confesso-
ris. = BHL., n° 3870.
62. (F. 201^-203^). Vita sancti Remigii episcopi et confessoris. =
63. (F. 203^-205^). Qualiter obilus sui diem ei Dominus reve-
laverit (4).
64. (F. 205'-207v). Miraculum de eodem (5).
65. (F. 207^-208). De secunda translalione eiusdem (6).
66. (F. 208-212). Exhorlatio Athanasii episcopi ad monachos. =
PL., t. XVIII, col. 71.
Parchemin: 212 feuillets; O^.S* X 0",231; XV^ siècle; deux colonnes; grandes
capitales rouges et bleues, ornées. Sur le second feuillet de garde en lête, on lit :
Liber monaslerii sancti Laurenlii prope Leodium, et il y a aussi la cote LL, 3-10.
Reliure moderne, veau racine à filets d'or; au dos, le titre doré reproduit sur une
étiquette à l'intérieur du volume : Vilae Sanctorum pro mensibus Augusli et Sepiem-
bris, puis les armes de Belgique et l'inscription Bibl. royale (7).
3226. (9537-40). — Gregorius Turonensis. De gloria confessorum.
1. (F. 1-64). Gregorh Turonici liber miraculorum martyrum
beatorum (8).
2. (F. 64-1 15^). De virtutibus sancti confessoris Martini.
3. (F. 115^-170). Liber vitae patrum opéra Georgii Florentu Gre-
gorh Turonensis.
4. (F. 170V-174V). [Vita S. Remacli] (9).
5. (F. 174^). Prose, avec notation musicale.
(1) A savoir Acla SS., Maii 1. 1, p. 85 et PL., t. LXX, col. 771.
(2) PL., t. LXX, col. 772 et Acta SS., Sept. t. VI, nn" 180 et 181.
(3) Legenda aurea, cap. 145
(4) Acta SS., Octobr. 1. 1, p. 131, nn«" 109-111, 115-116, 120-121.
(5) Ibid., nn»' 12G-132.
(6) Ibid., nn" 133 et 134.
(7) Voir une description de ce volume dans Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg.
Brua;d/.,t.II, p. 326-31.
(8) Pour les manuscrits et les éditions des œuvres de Grégoire de Tours, voir
PoTTHAST, Bibl. hisl. med. aevi., 2» éd., p. 543.
(9) Cf. BHL., n" 7113. Résumé.
216 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Parchemin; 174 feuillets; O^.SOa X 0",22; XI» siècle; deux colonnes ; signatures
i-xxii. F. 174", on lit : Liber monaslerii Sancti Pauli in Iraieclo inferiori. Reliure
moderne, veau racine à filets d'or; au dos, le titre doré Gregorius Tur. de gloria
marlyrum, les armes de Belgique et la cote Bibl. royale.
3227. (9598-606). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). Contenta in hoc libro.
2. (F. 2). [Deraundo].
3. (F. 2^). Oracio ad sanctum Wolbodonem (1).
4. (F. 4-8^). Vita sancti Wolbodonis pontificis ex multis antiquo-
rum scriptis in unum collecta. = BHL., n" 8986 (2).
5. (F. 9-23^). Vita sancti Lamberli. = Ibiil, n° 4688.
6. (F. 23'-28). Passio sancti Thoodardi episcopi et martyris. =
Ibid., no 8049.
7. (F. 28^-42*). Vita beati Nicolai episcopi et confessoris. = Ibid.,
n°6129.
8. (F. 42v.45^). Sermo de S. Thoma Gantuariensi. == Ibid., n" 8211.
9. (F. 45^-66^^). Hugo de sancto Victore de instructione novitio-
rum. = PL., t. CLXXVI, col. 925 sqq.
10. (F. 66^-67^). [Vita sanctae Walburgis]. = BHL., n» 8766.
11. CF. 68-77^). Vita sancti Marcialis confessoris. = Ibid., n" 5552.
12. (F. 77^-81*). Passio sancti Paulini Treverensis archiepiscopi. =
Ibid., nn°s 6565 et 6563.
Le feuillet 82 est blanc.
13. (F. 83-113^). Vita beati Pauli heremite édita a beato Ihero-
NiMO presbitero. = Ibid., n° 6596.
14. (F. 114-120). Vita sancti Hylarionis. = Ibid., n« 3879.
15. (F. 121-140^). Tractatus domni loANNts Tritemii ... de laudi-
bus venerabilis et beatissime matris Dei genitricis Anne (3).
16. (F. 141-142^). Contra monachos in prioratibus degenles.
17. (F. 142v). [Intimatio anno 1528 abbali Gerardo de Zuylre
institutionis processionis inhonorem sancti Lamberti].
18. (F. 143-149). Exemplar litterarum originalium de instructione
processionis in die translationis sancti Lamberti martyris (4).
19. (F. 149^-153). Formula vitae honestae Martjni episcopi. =
PL., t. LXXII, col. 21 sqq.
20. (F. 153V). [De Osio cordubensi]. = PL., t. LXXXIII, col. 1086.
(1) Publiée Cato/. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 339-40.
(2) Les feuillets 2-8 sont écrits de la main d'Adrien d'Oudenbosch. Cf. t. II de ce
Catalogue, p. 342 et t. III, pp. 19 et 340.
(3) Publié en 1494 à Mayence et par Busaeus, Paralipomena, Moguntiae,
p. 619 sqq. Cf. Silbernagel, loannes Trilhemius, p. 237.
(4) Voir Bullelin de la Société d'art et d'histoire du diocèse de Liège, t. II,
pp. 111, 167.
VIES DE SAINTS EN LATIN 217
Les feuillets 153-155 sont blancs.
21. (F. 155^-156^'). In laude beati loseph iusti economi Domini
Ihesu Ghristi.
22. (F. 157^^-164^). [Officium S. loseph, cum notis musicis].
Le feuillet 165 est blanc.
23. (F. 165). Domino Adriano cantori in sancto Laurentio frater
Albertus (1).
24. (F. 165^'). Ymnus de sancto loseph.
25. (F. 166-166^). [Fragment d'antiphonaire, avec notes do
musique].
26. (F. 167-168^'). [Fragment de missel noté].
Parchemin, sauf les feuillets 121 à 154 et 168 qui sont en papier; 168 feuillets,
plus deux de garde en tête du volume et trois à la fin; O^.Sl? X 0'",209;
O^Sâô X O'-.SU; 0™,31 X 0™,215; 0'",273 X 0'°,19. La première partie du volume
(f. 1-8) est du XV' siècle, la seconde (f. 9-81) du XIII« siècle ; la troisième (f. 83-120),
du XIV% la quatrième (f. 121-154) du XVP (1527-1528), car on lit f. 140" : Finis
anno Domino 1527, seplimo kalendas Septembris, et f. 149 : Transcriptum
exemplar anno Domini 1528. La fin (f. 155-168), sauf le f. 165, qui est du XV" siècle,
date du XIIP. Le manuscrit est copié sur deux colonnes, à l'exception des ff. 155'-
168. Ce volume a appartenu à l'abbaye de Saint-Laurent, à Liège; il y a en effet f. 1,
la cote LL, 4-1, f. 2, la cote KK, 2-7, et f. 83 : MM., 4-2 de cette bibliothèque,
puis f. 68, la note -.Liber sancii Laurentii Leodiensis, et au verso du premier feuillet
de garde à la fin : Liber sancli Laurentii in Leodio. Si quis eum fueril furaius vel
vendideril anathema sil, fiai, fiat, Amen, et Sancli Laurenlii in Leodio. L'estam-
pille rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris, se trouve f. 2,
f. 120' et f. 154'. Reliure moderne, veau racine à filets d'or; au dos, le titre doré
Vitae sanclorum reproduit sur une étiquette en maroquin rouge au premier feuillet
de garde en tête, puis les armes de Belgique et la cote Bibl. royale (2).
3228. (9636-37). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-lv). Index.
2. (F. 2-19V). Vita S. Silvestri papae urbis Romae. = BHL.,
nn°3 7725-7733.
3. (F. 19^'-34v). Vita sancti et beatissimi Augustin! episcopi. =
Ibid., n» 785.
4. (F. 34^-42). Vita sancti Gregorii pape urbis Rome. = Ibid.-,
n" 3639.
5. (F. 42-52). Vita sancti Ambrosii Mediolanensis. = Ibid., n*' 377.
6. (F. 52-55). Vita S. Servatii episcopi. = Ibid., n» 7613.
7. (F. 55-58). Vita beati Remigii Remorum archiepiscopi. = Ibid.,
n« 7150.
(1) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 342.
(2) Voir, sur ce manuscrit, Acla SS., Aprilis t. II, p. 855, n" 2 ; Calai, cod. hagiogr.
lat. bibl. reg. BruxelL, 1.11, p. 339-4:±
218 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
8. (F. 58-62). Vita S. Arnulfi. = BHL., n« 691.
9. (F. 62-65V). Vita S. Goaris presbiteri. = Ibid., n° 3565.
10. (F. 65^-67v). Vita sancti Gaugeiici episcopi. -= Ibid., n» 3286.
11. (F. 67^-78^). Vila sancti Trudonis episcopi et confessoris. =
iW<^.,n'>8321.
12. (F. 78^-97). Vita sancli Remacli episcopi et confessoris. =
iè/rf.,n°7113.
13. (F. 97-1 14v). Vita sancti Hugberli. =- Ibid., n° 3994.
14. (F. 114^-116^). Vita sancti Silani confessons. = Ibid., n* 7747,
sans le prologue.
15. (F. 116V-119). Vita sancli Albini. = Ibid., n« 234, le prologue
manque.
16. (F. 1 19-123V). [Vila sancti Bertuini]. = Ibid., n° 1308.
17. (F. 123V-129V). Vita sancli Rigoberti. = Ibid., n- 7253.
18. (F. 129^-132). Vita sancti ac beatissimi Eucherii Aurelianensis
urbis episcopi. = Ibid., n° 2660.
19. (F. 132-135). Vita sancli Sulpilii = Ibid., no7929.
20. (F. 135^-141). Vila sancti Theoderici confessoris. -= Ibid.,
n°8060.
21. (F. 141-143V). Vita sancti Theodulfi abbalis. = Ibid., n» 8097.
22. (F. 143-145V). Vita S. Firmini confessoris. = Ibid., n» 3012.
23. (F. 146-149^). Quaedam actuum beali Hadelini. = i6«V/.,n°3733.
24. (F. 149^-152). Vita beali Gisleni confessoris. = lbid.,n° 3555,
sans le prologue.
25. (F. 154-171). Sermo in feslivitate beali Gisleni. = Ibid.,
n° 3556.
26. (F. 171-182^). Vila sancli Basilii episcopi. = Ibid., n" 1023.
27. (F. 182^-188^'). Vita sanclissimi ponlificis Amandi. = Ibid.,
ïi" 332.
28. (F. 188^-191). Suppletio que addila est libelle vilae sanclissimi
patris nostri Amandi a Milone monacho. = Ibid., n° 339.
29. (F. 191-191'). Tilulus de obitu sancti Amandi. = Ibid., n° 340.
30. (F. 191^-192^'). Argumentum quo tempore Ghrisli confesser
Amandus vel natus vel defunclus sit. = Ibid., n" 341.
31. (F. 192^-197'). Sermo legendus in transitu sive depositione ter
beati atque gloriosi Ghrisli pontificis Amandi (1).
32. (F. 197^-202). Qualiter corpus beati Amandi in locum quo nunc
requiescit fuerit translatum. == BHL., n" 342.
33. (F. 202-205V). Vila S. Vedasti episcopi. = Ibid., n" 8506.
34. (F. 206-207). Vita sancli Medardi episcopi. = Ibid., n» 5864.
35. (F. 207V.211). Vita sancli Philiberti abbatis. = iè/(/., n" 6805.
(1) Cf. Act. SS., Febr. 1. 1, p. 843, n' 131.
VIES DE SAINTS EN LATIN 319
36. (F. 211-212). Vita S. Ermini successoris sancti Ursmari. =
BHL., no 2614.
37. (F. 212-215). Vita sancli Bavonis confessons, discipuli sancti
Amandi. = Ibid., n° 1049, le premier prologue manque.
38. (F. 215-217). Vita sancti Odulfi confessons et presbiteri. =
Ibid., n" 6318, sans le prologue.
39. (F. 217-218). Vita sancti Lupi Trecassine urbis episcopi. =
Ibid., n° 5087.
40. (F. 218-219). Vita sancti Memmii Cathalaunensis episcopi. =
Ibid., no 5908.
41. (F. 219-222^). Vita sanctorum confessorum Syri et Eventii tyci-
nensjum episcoporum. = Ibid., n°5976.
42. (F. 222^-223). Vita sancti ApriTullensis episcopi.= iè/(^.,no617.
43. (F. 223-224). Vita sancti Cuniberti Goloniensis archiepiscopi.=
Ibid., n" 2015.
44. (F. 224-226^). Vita S. Lupi Senonice urbis episcopi. = Ibid.,
n" 5082.
45. (F. 226^-228^'). Vita sancti Victoris Genomanicae civitatis
episcopi. = Ibid., n° 8600.
46. (F. 228^-233). Vita sancti Vincentii mariti sancteWaldelrudis.=
Ibid., n" 8672.
47. (F. 233^-236). Vita sancti Severi presbiteri et confessoris. =
Ibid., no 7692.
48. (F. 236-240). Vita sancti lohannis Constantinopolitani epi-
scopi. = Ibid., no 4378.
49. (F. 240-242). Vita sancti et praeclari antistitis Ansberti Rotho-
magensis civitatis episcopi. = Ibid., n" 519, le prologue manque.
50. (F. 242-243V). Vita S. Vulmari episcopi. -= Ibid., n° 8748.
51. (F. 243^-245). Vita sancti Severini Goloniensis episcopi. =
Ibid., no 7648 (abrégé).
52. (F. 245-245^) Vita sancti Brictii Turonensis episcopi. = Ibid.,
no 1452.
53. (F. 246-247). [Fragment de bréviaire. Office de l'invention de
S. Etienne, avec neumes]
Parchemin; 247 feuillets; O^.SSQ X 0'n,235; XII* siècle; deux colonnes, titre
courant. Ce volume provient de Saint-Laurent à Liège, car f. 1, il y a la note :
Perlinetmonaslerio sancli Laurentiiprope Leodium; sur le même feuillet et f. %
il y a la cote L-L, 1 -2. Reliure moderne, veau racine à filets d'or ; au dos, le titre
doré, reproduit à l'inlérieur sur une étiquette en maroquin rouge : Yilae sanctorum,
XII saec, avec les armes de la Belgique et la cote Bibl. royale (1).
(1) Ce volume est décrit dans Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL, t. II,
p. 342-48.
220 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3229. (9810-14). — Passionale de virginibus.
1. (F, 1). Index.
2. (F. 2^-3). [Vita S. Theobaldi]. = BHL., n» 8032, le prologue
manque.
3. (F. 3^-10^). Vita sancte Genovofe virginis. = Ibid., n" 3335.
4. (F. 11-11^'). Passio sancte Lucie et Auceie régis Persarum. =
Ibid.,n'>mm.
5. (F. ll'-U''). Passio sancte Margarete virginis. = Ibid., n° 5303.
6. (F. 14'-22). Passio sancte Cristine virginis. = lbid.,n° 1748.
7. (F. 22-23). Passio sanctarum Rufine et Secunde virginum. =
Ibid., n" 7359.
8. (F. 23-25). Passio sanctorum Caprasii et Fidis. = Ibid.,
n» 2930.
9. (F. 25-27^). Passio sancte Bénédicte virginis. = i6/c?.,n° 1087,
sans le prologue.
10. (F.27'-30'^). Passio sanctorum Lucie et Geminiani marlyrum. =
i6irf.,no4990.
11. (F. 30^-33*). Passio sancte Justine virginis et Cypriani epi-
scopi. = Ibid., n° 2047.
12. (F. 33^-34). Passio sanctarum Domitille, Théodore, Eufrosine
et sanctorum Sulpicii et Serviliani. = Ibid., n° 2257.
13. (F. 34^-35^). Passio sancte Barbare virginis. = Ibid., n° 913.
14. (F. 35^). Passio sanctarum virginum Maxime, Donalille atque
Secunde (1).
' 15. (F. 36-38^). Passio sancte Susanne virginis. = BHL., no 7937.
16. (F. 39-43^). [Passio metrica sanctae Luciae]. = Ibid., n" 4995.
17. (F. 43*-45). Passio sanctarum Seraphiae et Sabinae. = Ibid.,
nno" 7587 et 7407.
18. (F. 45^-47'). Passio sancte Martine virginis. = Ibid., n° 5587.
19. (F. 47^-48). Passio sancte Macre virginis et martyris. == Ibid.,
nn»'' 5126 et 5127.
20. (F. 48-48^). Passio sancte Martiane virginis. = Ibid., n»5258.
21. (F. 48^-50). Passio sancte Dorothée virginis et martyris. =
Ibid., n° 2323.
22. (F. 50-50^). Passio sanctarum virginum luste et Rufme. =
Ibid., n» 4567.
23. (F. 50^). Passio sanctarum Victorie et Anatholie (2).
24. (F. 50^-5 Iv). Passio sancte Fauste virginis. = BHL., w 2833.
25. (F. 51^-52^). Passio sancte Simphorose et mariti eius Getulii et
septem filiorum. = Ibid., n° 7971.
(1) Cf. BHL., n" 5809, résumé.
(2) Cf. BHL., n° 417, résumé.
VIES DE SAINTS EN LATIN 221
26. (F. 52^-54^). Passio sancte lulitte martyris et Cyrici filii eius. ==
BHL,, no 1805.
27. (F. 54^-56^). Passio sanctorum martyrum Nathalie et Liliose,
Aurelii, Georgii et Felicis. = Ibid., n° 3408.
28. (F. 56^-59). Passio sancte Caterine virginis et martiris. = Ihîd.,
n° 1659.
29. (F. 59-63V). Vita et miracula sancte Brigidae virginis. = Ibid.,
n" 1455.
30. (F. 63V-64V). [Vita sanctae Scholasticae]. = Ibid., imP^ 7514
et 7524.
31. (F. 64v), Veni sancte Spiritus. Notation musicale.
32. (F. 65). [De sancta Reparai a] (1).
33. (F. 65-68V). Passio sancte Agnetis. = BHL., n^ 156.
34. (F. 69-74^). Vita béate Aldegundis virginis. = Ibid., n° 245.
35. (F. 74-80). Vita ac revelatio béate Waldedrudis Deo dévote. =
Ibid., n° 8777.
36. (F. 80-82). Passio sanctae Agathae. = Ibid., n° 133.
37. (F. 82V-85V). Passio sancte luliane virginis. = Ibid., n» 4523.
38. (F. 85^-88). Vita sancte Aldedrudis. = Ibid., n° 254.
39. (F. 88-94). Vita sanctae Gertrudis virginis. = Ibid., nn°^ 3490
et 3495.
40. (F. 94^-100^). Passio sanctae Theodosiae virginis et martiris. =
ièiV/., n°8090.
41. (F. 100^-101^'). De sancta Felicitate cum septem filiis. = Ibid.,
n° 2853.
42. (F. 101^-105), Passio sancte Theodotae cum tribus filiis. =-
Ibid., no 8093.
43. (F. 105-106). Passio sancte Anaslasie. = Ibid., n° 4f)l.
44. (F. 106-107^). Passio sanctarum virginum Agapis, Chyonie et
Hyrenis. = Ibid., n» 118.
45. (F. 107^'- 108). Passio sancte Columbe virginis. = Ibid., n» 1896.
46. (F. 108-109). Passio sanctarum Perpétue et Felicitatis. =
Ibid., n" 6634.
47. (F. 109^-113). Vila sancte Deigenitricis Marie. = iA^U,no 5341.
48. (F. 113-114^'). Assumptio eiusdem sanctae Dei genitricis. ==
Ibid., n" 5352.
49. (F. Il4v, 116-116V). Vita sancte Marie Magdalene. = Ibid.,
n° 5449.
50. (F. 115-115^). Miracula sancte Dei genetricis a Gregorio Turo-
nensi episcopo édita. = PL., t. LXXI, col. 712-17.
(1) Cf. BflL.,n'' 7187, abrégé.
222 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
51. (F. 116^-117^). [Translalio sanctae Mariae MagdclenaeJ. =
BHL., n° 5491, sans le prologue.
52. (F. 117^-118). Vita sancte Potentlanae. = Ibid., 11° 6991.
53. (F. 118-120^). De conversione sanctae Affrae. = Ibid., n° 108.
54. (F. 120^-122). De passione [eiusdem]. « Ibid,, n" 109.
55. (F. 122-124). Vila sanctae Madelbertae gloriose virginis. ==
iftfrf.^n" 5129(1).
56. (F. 124-128>). Passio sanctae Eufeniiae virginis.=iWc?.,n°2708.
57. (F. 128»-129). Passio sanctae Reparalae. = Ibid., n° 7183.
58. (F. 129^-133v).Gonversio sanctae Pelagiae. =- Ibid., n°6605.
59. (F. 133^-142). Sanctae Ceciliae v\ia. = Ibid., n» 1495.
60. (F. 142-145). Passio sanctae Eulaliae virginis. = Jbid., n" 2700.
61. (F. 145^-151*'). Passio sanctae Eugeniae virginis. = Ibid.,
n» 2666.
62. (F. 151V-154V). Passio sanctae Mariae. = Ibid., n" 5422.
63. (F. 154^-157). Passio sanctae Luciae virginis. = Ibid., n° 4992.
64. (F. 157-161»). Vila sanctae Radegundis roginae.= lbid.,n'>70AS,
65. (F. 162^-164''). Passio sanctarum virginum Fidei, Spei, Carila-
tis et Sapientiao. = Ibid., n° 2971.
66. (F. 164^-165). De obitu Petronillae et passione Feliculae. =
Ibid., n» 6061.
67. (F. 165-165*). De transitu bealae virginis Praxedis. = Ibid.,
Ro 6920.
68. (F. 165^-167*). Sermo in festivitate beatissime societatis
Xlmilium virginum. ==- Ibid., n" 8426.
69. F. 167^-170*). Passio sanctae Teclae virginis. = Ibid., n° 8020.
70. (F. 170^-173*). De inventione capilis S. lohannis Baplistae. =
Ibid., n» 4290, le prologue manque.
71. (F. 174-186V). Passio sanctae Gatharine. = Ibid., n" 1663.
72. (F. 187-187^ 198-203*). Passio sanctarum virginum undecim
milium. = Ibid., nn»» 8428-8430.
73. (F. 188-194*). Revelatio Elizabet de XI milibus virginum. =
Ibid., n» 8431, manquent le prologue et le n<» 18 de l'édition des Acia
Sanctorum.
74. (F. 194*-195*). [Supplementum eiusdem revelationis] (2),
75. (F. 195*-196*). Visio Elizabet quani vidit in Sconaugicnsi
cenobio de resurrectione béate Marie (3).
(1) Il y a ea plus le prologue dont il est question Ad. SS., Sept. t. III,
p. 106, n° 15.
(2) Publié dans Liber revelalionum SS. virginum Hitdegardis cl Elizabelh Schœ-
naugiensis, Goloniae, 1638, p. 211-12.
(3) Ibid., p. 204-5.
VIES DE SAINTS EN LATIN 223
76. (F. 197-197^'). Nomina librorum Sancti Laurenlii in suburbio
Leodii (1).
Parchemin ; 203 feuillets; O'^.aSG X O^jSlS ; XIP-XIV siècle ; les feuillets 1 et 197
sont à deux colonnes; signatures i-xxiiii, titre courant. Ce volume provient de
Saint-Laurent de Liège. Reliure moderne, veau racine à filets d'or ; au dos, le titre
doré reproduit sur le premier feuillet de garde, S5. Virginum Vilae, XII saec, en
dessous, les armes de Belgique et la cote : Bibl. royale (2).
3230. (9920-31). — Vitae sangtorum.
1. {F. 1). Index.
2. (F. 1^-35). [Gregorius Turonensis. De gloria martyrum]. = PL.,
t. LXXf, col. 705 sqq.
3. (F. 35-36). De sancto luliano martyre. = J5iïL,; n''4541 (les deux
premiers chapitres seuls).
4. (F. 36-38). De miraculo imaglnis Ghrisli. = Ibîd., n" 4229.
5. (P. 38-43^). Vita S.Symeonisheremitae. = Ibid., n° 7957.
6. (F.43V-51). Vita S. Abrahae heremitae. = Ibid., n- 12.
7. (F. 51-74). Vita sancti Pachomii confessons. = Ibid., n'' 6410.
8. (F. 74-108^). Liber Gregorii Turonigi episcopi super quorum-
dam patrum sanctorum vitam. = PL., t. LXXI, col. 1009 sqq.
9. (F. 108^-128). Liber Gregorii Turonigi de vita et virtutibus
confessorum. = Ibid., t. LXXI, col. 827 sqq.
10. (F. 128-153). Vita sancti Sabae abbatis. = BHL., no 7406.
11. (F. 153-166). Vita sancti Brcndani. = Ibid., n° 1437.
12. (F. 166). De sudario capitis Domini. = Ibid., n" 4210.
13. (F. 166-168). Narratio quomodo Tiberius visa imagine Salvato-
ris lesu Christi ab infirmitate sua convaluit. = Ibid., n" 4219.
14. (F. 168-168*). De conversione cuiusdam meretricis Thaysis
nomine. = Ibid., n° 8012.
Parchemin; 168 feuillets; 0»,275 X O™, 175; XI« siècle, sauf les feuillets 1, 2, 7,8
écrits au XV« siècle (1159) par Adiien d'Oudenbosch; cf. f. 1, oij on lit : MoCCCCL
2"' ianuarii. Ce volume provient à Saint-Laurent, de Liège, car f. 1, il y a les
notes : Isle liber perlinet monaslcrio sancti Laurencii exlra muros leodienses et
Praesenlem librum dedil ecclesie sancH Laurencii domnus Reginardus episcopus
leodiensis in die qua dedicavil eain. Anno M" XXX uij°. F. 2, il y a l'estampille
rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris. Reliure moderne, veau
racine à filets d'or; au dos, le litre reproduit à l'intérieur sur une étiquette en
maroquin rouge : Gregorius Tur. de vilis SS. palrum XII saec, en dessous, les
armes de Belgique et l'inscription Bibl. royale (3).
(1) Ce catalogue a été publié en 1871 par F. X. Kraus dans Jahrbiicher des
Vereins von AUerthumsfreunden im Rhcinlandc, p. 229-31. Cf. Th. Gotïlieb, Ueber
MiUelallerliche Bihliolheken, 1890, p. 259, n» 717.
(2) Voir une description de ce manuscrit dans Catal. cod. hagiogr. lai. bibliolh.
reg. Bruxell., t. II, p. 371-81.
(3) Ce volume est décrit ibid., p. 390 92.
224 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3231. (10195). — VlTAK SANCTORUM.
1. (F. 1-1^). Vilae sanclorum quachoc volumine conlinenlur.
Le feuillet 2 est blanc.
2. (F. 3-4v). Vita beati Felicis presbiteri Nolani. = I?//L., n° 2885.
3. (F. 4^-9). Passio sanctorum Marceili, Sisinnii et Cyriaci. = Ibid.,
n° 5235.
4. (F. 9-11^). Passio sanctorum Marii et Marlhae, Audifax et
Abbacuc. = Ibid., n" 5543.
5. (F. 11^-12). Passio sanctiVitalis martiris Christi.= Ibid. ,11" 8702.
6. (F. 12-13). Passio bcali Gordiani. = i6/U,n« 3613.
7. (F. 13^-14^). Passio sanctorum martyrum Processi et Marti-
niani. = Ibid., n° 6947.
8. (F. 14^-15'). Passio Protasii et Gervasii. = i6W.,n°3514.
9. (F. 15^-16). Passio sanctae Felicitatis cum filiis 7. = Ibid.,
n»» 2853.
10. (F. 16-16^). Passio sanctorum marlyrum Simplicii, Faustini et
Bcalricis. = Ibid., n» 7790.
11. (F. 16^-17). Passio sancli Felicis. = 76iW., n" 2857.
12. (F. 17-20). Passio sancli Stephani martyris atque pontificis. =••
lbid.,wl%^.
13. (F. 20-23). Vita ac passio beatissimi Viti Christi martyris. ==«
lbid.,\v^^l\\.
14. (F. 23). Hymnum (s/c)de sancto Vito. = RH.,ïï° 819.
15. (F. 23-25). Passio sanctorum martyrum Abdon et Sennes. =
£i/L.,nn°«6884et6.
16. (F. 25-25V). Sermo beatae Praxedis. = ibid., n° 1920.
17. (F. 25^-26;. Passio sancli Eusebii presbiteri. = Ibid., n° 2740.
18. (F. 26-27^). Passio sancti Agapiti martiris. = Ibid., n° 125.
19. (F. 27*^-28). Passio beatissimi Gornelii papae urbis Romae. =
Ibid., n° 1958.
20. (F. 28-29V). Passio sancti Calisti papae. = Ibid., n" 1523.
21. (F. 30-31V). Passio beatissimi martyris Caesarii. = Ibid.,
n" 1511.
22. (F. 31^-33''). Passio beati démentis martyris atque ponti-
ficis. = lUd., n° 1848.
23. (F. 33^'-34), Passio beatae Savinae martyris. = Ibid., n" 7407.
24. (F. 34-34^'). Passio beatorum marlyrum Felicis et Adaucti. ==
n° 2880.
25. (F. 34^-35). Passio beati Saturnini martyris. = Ibid., n" 7493.
26. (F. 35-38^'). Vil a sancti ac beatissimi Evurtii episcopi. = Ibid.,
n° 2799.
27. (F. 38^-41^), Passio sancli ApoUinaris pontificis et martyris. =
Ibid., n" 623.
VIES DE SAINTS EN LATIN 225
28. (F. 41^-43). Passio sancti Quintini martyris. = BEL., n° 6999.
29. (F. 43-44). Inventio sancli Quintini martyris. -= lhid.,mP 7000.
30. (F. 44-46^). Passio sancti Alexandri episcopi. = Ihid., n° 373.
31. (F. 46^-50). Vita ac passio beati Pontii martyris. == Ibid.,
n" 6896.
32. (F. 50-52V). Passio sanctae Affrae. === Ibid., nn"^ 108 et 109.
33. (F. 52v-53^). Passio sancti Albani. = Ihid., n° 207.
Papier, 53 feuillets, plus un de garde en tête et quatre à la fin de volume;
0™,3-2 X O^IQ; XVIP siècle. F. 1, on lit celte note : Musaei PP. Domus Prof.
Socielalis lesu Anlverpiae per commulationem cum 1). Isaacio Vossio. Au verso de
la couverture, il y a la cote : P. MS. 6 de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes,
Reliure parchemin.
3232. (10953-55). — De S. Gertrude.
1. (F. 1). [Note d'An. Matthieu au sujet de ce volume].
2. (F. 2-3^'). Nobilissima et gloriosissima prosapia ducum Bra-
bantie (1).
3. (F. 3v-4v). Prosapia modernorum regum Francie (2).
4. (F. 4^-105). [Vita sancte Gertrudisj. = BEL., nn^^ 3493 et
3497 (3).
5. (F. 105^-112). De sancta Yduberga. = i6^W., n° 4500.
6. (F. 112V-129). [Sermo de S. Gertrude] (4).
7. (F. 129-143). [Sermo aller de eadem] (5).
8. (F. 143^-161). Genealogia illustrissimorum ducum Lotharingie
et Brabantie (6).
Les feuillets 161^-165 sont blancs.
9. (F. 165-1 76v). Miraculum de polu amoris sancte Gertrudis. =
BEL., n° 3501.
Parchemin ; 176 feuillets; 0'",224 X 0'",157 ; XV** siècle; initiales rouges et bleues.
F. 1, on lit: Bibliolliecae Regiae Itruxellensis, 169S, et au bas: Auberlus Miraeus
hic posuU iussu serenissimi Archiducis Alberti, 1618. L'estampille rouge, aux
faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris se trouve f. 1 et f, 176''. Reliure
du XVII" siècle en parchemin; au dos, le titre doré : Gens sancta; tranche rouge (7).
(1) Publié dans MG., scr. t. XXV, p. 401
(-2) /6trf., pp. 397-98.
(3) F. 9% note d'AuBERT Le Mire au sujet de ce texte.
(4) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. DruxclL, 1. 1, p. 600, n" % et t. Il,
p. 378, n» 6.
(5) CL ibid., t. II, p. 398, n" 7.
(6) Publié MG., scr. t. XXV, p. 393-97.
(7) Voir, au sujet de ce volume, La Berna Santander, Mémoire sur la bibliothèque
de Bourgogne, p. 51-52; MGH., scr. t. XXV, p. 392, et Calai, cod. hagiogr. lat. bibl.
reg. /?rwxc/^, t.n,p. 367-98.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 15
226 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTFIÈQUE ROYALE
3233. (11550-55). — Passionale.
1. (F. 1^). [Table partielle].
2. (F.lv-12).VitabeatiNicholaicpischopi.= BHL.,nn<>^&i04^G\08.
3. (F. 12-13^). Passio sancte Lucie virginis. = Ibid., n° 4992.
4. (F. 13^-18'). Passio sancti Thome apostoli. = Ibid., n° 8136.
5. (F. 18'-28v). Vita sancti Silvestri pape. = Ibid., nn°« 7725-7726.
6. (F. 28^-31). Vita sancli Hylarii episcopi. = Ibid., n» 3885, sans
le prologue.
7. (F. 31-42). Vita sancli Remigii archiepiscopi. = Ibid., nn*»' 7155-
7157.
8. (F. 42-53^). Passio sancti Sebasliani raarlyris. = Ibid., n" 7543,
9. (F. 53''-56). Passio sancte Agnetis virginis et niartyris. = Ibid.,
nM56.
10. (F. 56-59). Passio sancti Vincentii martyris. = Ibid., nn"» 8628-
et 8630.
11. (F. 59^-61). Passio sancte Agathe virginis. = Ibid., n" 133.
12. (F. 61-62). Sermo desancto Mathia apostolo (1).
13. (F. 62-67). Vita beati Gregorii pape. = BIIL., n° 3639.
14. (F. 67-68). Passio sancli Marci evangeliste. = Ibid., n" 5276.
15. (F. 68-69). Passio beali lacobi apostoli, fralris Domini. ==
Ibid., n» 4094.
16. (F. 69-69^). Assumplio sancti Phyiyppi apostoli. =- Ibid.,
n» 6814.
17. (F. 69^-71'). De inventione sancte crucis. « Ibid., n° 4169.
18. (F. 71^-80^). Vita sancti Servatii, Tungrensis episcopi (2).
19. (F. 81-83). Passio sanclorum lohannis et Pauli martyrum. =
BEL., nn"* 3236 et 3238.
20. (F. 83-85'). Do septem Dormientibus. = Ibid., n» 2318.
21. (F. 85v-88^). Translatio sancti Benedicli abbatis. = Ibid.,
n» 1117.
22. (F. 89^). [Table de la seconde partie du volume].
23. (F. 90-94). Passio beatorum apostolorum Pétri et Pauli. =
Ibid., n° 6657.
24. (F. 94-97). Passio sancti Pelri apostoli. = Ibid., n" 6655.
25. (F. 97-lOOv). Passio sancli Pauli apostoli. = Ibid., n" 6574.
26. (F. lOOv-109). Vita beali Marcialis apostoli. = Ibid., n« 5552.
27. (F. 109-110^'). Transitns eiusdem apostoli ad Dominum. ==^
Ibid., n° 5552, la seconde partie.
28. (F. llOv-lUv). Transitus sancte Marie Magdalene. = Ibid.^
n° 5443.
(1) Cr. Calai, cod. kagiogr. lai. hibl. reg. BruxclL, t. II, p. 400.
(2) Cf. BBL., n° 7617 et sqq. (résumé).
VIES DE SAINTS EN LATIN 227
29. (F. 111^-113). Translatio corporis sancte Marie Magdalene. =
BHL., n° 5488.
30. (F. 113-115). Passio sancti lacobi apostoli. = Ibid., n°4057.
• 31. (F. 115-117). Relatio de inventione reliquiarum sancti Stephani
prothomartyris, Gamalielis et aliorum. = lbid.,T]Pl^^\.
32. (F. 117-118). Passio sancti Sixti episcopi. = Ibid., n" 7803.
33. (F. 118-120). Passio sancti Laurentii martyris. = Ibid., n" 4755.
34. (F. 120-12 1^). Passio sancti Ypoliti martyris, sociorumque
eius. = Ibid., n° 3961.
35. (F. 121V-123V). Passio sancti Bartholomei apostoli. = Ibid.,
n» 1002.
36. (F. 123^-134). Vita beati Augustini episcopi et confessoris. =
Ibid., no 785.
37. (F. 134-136V). Vita sancti Egidii abbatis. = Ibid., n" 93, sans
le prologue.
38. (F. 136V-138V). Vita sancti Remacli, Tungrorum episcopi. =
Ibid., n" 7113.
39. (F. 138^-141). De miraculis eiusdem sancti viri. == Ibid.,
nnos 7120-7122.
40. (F. 141-142^). In exaltatione sancte crucis. = Ibid., n° 4178.
41. (F. 142^-148^). Passio sancti Lamberti martyris. = Ibid.,
n» 4683.
42. (F. 148^-152). Passio sancti Mathei apostoli. = Ibid., n» 5690.
43. (F. 152-154^). Passio sancti Mauricii et sociorum eius. = Ibid.,
n^ 5741.
44. (F. 154V-157V). Vita beati leronimi presbiteri. = Ibid., n« 3870.
45. (F. 157^-166^). Passio sanctorum Dyonisii martyris, socio-
rumque eius. = Ibid., n° 2171.
46. (F. 166^-168). Invenlio eiusdem martyris a rege Dagoberto. ==
Ibid., n" 2193.
47. (F. 168-168). Revelatio que ostensa est sanctopapeStepIiano.=
i6w?.,n"2176.
48. (F. 168^-171). Sermo in natale sancti Gereonis martyris socio-
rumque eius. = Ibid., n» 3446.
49. (F. 171-172V). Sermo in solemnitate sanctarum undecim milium
virginum. = Ibid., n» 8426.
50. (F. 172V-175V). Passio earundem. = Ibid., n° 8427, le prologue
est omis.
51. (F. 175^-179). Passio beatorum apostolorum Simonis et lude. =
Ibid., n" 7749.
52. (F. 179-182). Passio sancte Gecilie virginis. = Ibid., n° 1495.
53. (F. 182-184V). Passio Tyburtii et Valeriani, martyrum. = Ibid.,
n" 1495, la suite.
228 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
54. (F. 184^-187). Passio beati démentis, pape et martyris. =
BHL., n° 1848.
55. (F. 187-188V). Passio sancti Andrée apostoli. = Ibid., n" 428.
56. (F. 188^-192). Relatio Miletonis, episcopi Laodicensis, de*
miraculis sancti lohannis, apostoli et evangeliste, et assumptione
eius. = Ibid., n» 4320.
. 57. (F. 192-201). Passio sancte Caterine virginis. = iWrf., n° 1663.
58. (F. 201-202). Vita sancti Luce euvangeliste. = Ibid., n« 4975.
59. (F. 202-203»). Vita sancti Alexis confessons. = Ibid., n» 288.
60. (F. 203»-209v). Vita sancte Gertrudis virginis (1).
61. (F. 209'-212). In natale sancte Iuliane, virginis ac marlyris. =
Ibid., n" 4r»22.
62. (F. 212-212^). Vita sancli Vedasti episcopi (2).
63. (F. 212^-214). Passio sancti Policarpi martyris. = Ibid.,
n° 6874.
64. (F. 214-215). Passio sanctorum Gervasii et Prothasii. = Ibid.,
n» 3514.
65. (F. 215-216). Passio sanctorum martymm Marcellini presby-
teri et Pétri exorciste. = Ibid., n° 5230.
66. (F. 216-217^). Passio sanctorum Primi et Feliciani. -= Ibid.,
n" 6922.
67. (F. 217^'-219v). Vita sancti Symeonis qui in columpna stetit. =
Ibid., n» 7957.
68. (F. 219^-220^). Passio sancli Gordiani martyris. = Ibid.,
n° 3612.
. 69. (F. 220^-221). De obitu Petronille et passione Felicule. =
//>îrf.,n-6061.
70. (F. 221-222^). Passio sanctorum Nerei et Achillei et Domitille,
Euphemie et Théodore. = Ibid., n" 6058.
71. (F. 222»). Haec scripla de passione eius. = Ibid., n° 6063.
72. (F. 222»-224). Passio sancti Christofori martyris. = Ibid.,
n° 1774.
73. (F. 224-227»). Passio sancti Eustachii marlyris, sotiorumquo
eius. = Ibid., n» 2760.
74. (F. 228-232»). [Passio sancte Margarete, virginis et martyris]. ==
Ibid., n" 5303.
75. (F. 233-234). In Iranslatione beati Augustini. = Ibid., n" 794.
76. (F. 235-236^). Sermo sancli Augustini episcopi, de assum-
ptione sancte Marie cum corpore. Inc. De sanclissimo igitur corpore
perpétue virginis Marie.
(1) Cf. BHL., n» 3490 (stilo diverse).
(2) Cf. Ibid., n» 8506 (résumé).
VIES DE SAINTS EN LATIN 229
77. (F. 237-238). De conceptione béate Marie. Inc. Celebrate, fratres
karissimi, béate atque gloriose Dei genitricis.
78. (F. 238-238^). Omelia super initium sancti euvangelii secundum
Matheum. Inc. Gonceptionis gloriose genetricis ac perpétue virginis
Marie precelsa sollemnitas.
79. (F. 238^-240). In annunciatione sancte Marie virginis. Sermo
sancti Augustini, episcopi. Inc. Vidi portam... Porta quani vides non
aperietur.
80. (F. 240-240^). In sollempnitate sacramenti corporis et sangui-
nis Domini nostri Ihesu Ghristi. Inc. In mensa divine largitatis béné-
ficia exhibita populo christiano. Des. mutil. Quando manna pluit,
Deus...,
81. (F. 241-251). Libellus miraculorum sancti Andrée apostoli. ==
BHL., n-mo.
Parchemin; 251 feuillets, plus deux de garde en papier; 0'",419 X 0™,288;
XIIP siècle ; la fin du volume est composée de fragments de format et d'âge diffé-
rent, comprenant respectivement les ff. 228-232, 233-234, 235-236, 237-240 et
241-251; f. 1" se lit une note, d'une main du XVII» siècle, relative rà ces fragments.
Deux colonnes, sauf aux ff. 233-234; rubriques; belles initiales rouges à dessins
variés; ff. 2 et 91, lettrines colossales peintes en or et en couleurs ; titres courants
rouges. L'image de S. Nicolas figure dans l'initiale placée en tête de sa Vie, f. 2;
de même le baptême de Constantin f. 18' et S'* Marguerite, f. 228. Au sommet du
f. 1, il y a cette note : Parcum Dominorum prope Lovanium. Reliure en veau fauve;
au dos, le titre doré : /. Diaconi vile sanclorum ; sur les plats, les armes de l'abbaye
de Parc, en partie grattées ; tranches rouges (1).
3234. (11986, 982, 11987). — Vitae sangtorum. En trois
volumes (2).
Tome premier (n° 11986).
1. (F. 1-P). Index du tome deuxième.
2. (F. 2-2'p). Index du tome premier.
3. (F. 3-13). Vita beatissimi doctoris et episcopi Fulgentii. =
BHL., n" 3208.
4. (F. 13-18). Vita beati Odilonis quarti abbatis Gluniacensis. =
Ibid., n" 6282.
5. (F. 18-21V). Vita verissima beati Eugenii virensium (sic)
abbatis. = Ibid., n° 2665.
(1) Cf., au sujet de ce volume, Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL, t. II,
p. 399-405.
(2) Cette collection comprenait quatre volumes. Nous n'en possédons que le
premier, le troisième et le quatrième; du second, il ne reste que la table des
matières qui se trouve dans le tome premier, n" 11986. Voir, au sujet de cette
collection formée par Antoine Geens, de Rouge-Cloître, Anal. BolL, t. VI, p. 31-34
et Anecdota ex operibus lohannis Gielemans adieclis anecdotis, p. 343.
230 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
6. (F. 21'-22^). Brevis vita beali Clari abbatis Viennensis. == BHL.,
n" 1825.
7. (F. 22^-27). Verissima et originalis vita dive virginis Gallie pro-
tectricis Genovefe. = Ibid., n° 3334.
8. (F. 27-32). Passio beatissimorum martirum Luciani, Maxiani
(sic) et Iuliani ad longum. = Ibid., n° 5009.
9. (F. 32-36*). Gesla S. Severini abbatis et confessoris vera et
originalia. = Ibid., n» 7656.
10. (F. 36^-45*). Passio saiictorum Iuliani et Basilisse ac sociorum
eorum. = Ibid., n» 4529 (1).
11. (F. 45v-48v, 51-58). Vita sancti Guilhelmi archiepiscopi Biluri-
censis. = Ibid., n" 8900.
12. (F. 50). [Vita S. Vulsini]. = Ibid., no 8754.
13. (F. 50-59V). [Vita S. AdrianiJ. = Ibid., n° 3741.
14. (F. 60-63^). Viladivi Launomari abbatis et confessoris. = Ibid.,
no 4734.
15. (F. 63^-64'). Passio sancti Palrocli praeclari martiris simpliciter
descripta. = Ibid., n" 6520.
16. (F. 64^-67). Passio praecipuorum martirum Vincentii, Oruntii,
et Victoris ac sociorum eorundem. = Ibid., n° 8670.
17. (F. 67-68). Vita sancti Hildefonsi tholelane civilalis archie-
piscopi. = Jbid., n" 3917.
18. (F. 68-70). Passio sancti Praeiecti Arvernensis episcopi prae-
cipui. == i6/c/., no6917.
19. (F. 70^-72^). Passio sancti Policarpi Smirneorum episcopi et
discipuli sancti lohannis apostoli et evangeliste aulhentica valde. =
Ibid., n" 6870.
Les feuillets 73-75 sont blancs.
20. (F. 76-76 V). Passio beati Archadii gloriosi martiris bene
latina. = Ibid., n° 658, inc. p.
21. (F. 76^-88). Gesla beati Remigii Francorum apostoli. = Ibid.,
n° 7152-7158.
22. (F. 88-88^'). Metra super ferelrum beali corporis [S. Remigii]. =
i6iV;.,n'>7161.
23. (F. 88^-90^). Vita bealissimi Hilarii episcopi Pictaviensis. =
Ibid., n° 3885.
24. (F. 90^-92). Sancti Fortunati tune presbiteri post Pictaviensis
episcopi de miraculis sancti Hilarii. = Ibid., n° 3887.
25. (F. 92-93). Epistola sancti Hilarii episcopi Pictaviensis sancle
Apre filie sue directa ex Frigia. = PL., t. X, col. 549-52.
(1) En marge, il y a la note : Non salis latina, verilas Deo commitlitur.
"VIES DE SAIKTS EN LATIN 231
26. (F. 93-98^), Vila sancti Viventii presbiteri et confessons origi-
nalis srniplici licet stilo descripta. = BHL., n° 8725.
27. (F. 99-99V). [Translatio sancti Viventii]. = Ibid., n" 8726.
28. (F. 99^-103). Vita beati Fursei episcopi et primi abbatis latinia-
censis in P>ancia autenlica. ^ Ihid., n° 3209.
29. (F. 103-105). [Appendix de obitu et sepultura S. Foillani]. Inc.
Bcnedictus paler Furseus omnia sua gubernata. Cf. ibid., n° 3211.
30. (F. 105-110). [Passio sancti Sulpitii]. = Ibid., n° 7930.
31. (F. 110V-119V). Vita divi Mauri abbatis. = Ibid., n" 5773.
32. (F. 119^-120). Epistola Odonis... de inventione vite beati
Mauri. = Ibid., n° 5772.
33. (F. 120-126). Liber Odonis de inventione et translationibus
B. Mauri primi abbatis Glannafoliensis. = Ibid., n° 5775.
34. (F. 126-129). Vita beati Felicis presbiteri Nolani et confes-
sons. = Ibid., n° 2873.
35. (F. 129-130). Vita beati Felicis. = Ibid., n» 2874.
36. (F. 131-135). Vita sanctissimi Boniti Arvernensis episcopi. =
Ibid., n° 1418.
37. (F. 135-135^). Memorabile atque indubitatum de beato Bonito
miraculum. = Ibid., n° 1419.
38. (F. 135^-138^). Gesta beatissimorum martyrum Speucippi,
Meleucippi et Eleucippi. = Ibid., n» 7830.
39. (F. 138^-146v). Vita sancti Genulphi. = Ibid., n° 3357.
Le feuillet 147 est blanc.
40. (F. 148-150). Originalis passio beati Marcelli pape. = Ibid.,
n" 5235.
41. (F. 150-151^). Passio sanctorum Marii et Marthe. = Ibid.^
n» 5543.
42. (F. 151^-154). Nobilis passio preciosi martiris Vincentii archi-
diaconi. = Ibid., nn°« 8628 et 8630.
43. (F. 154-156). Passio beatissimi Wlstani episcopi. == Ibid,,
n° 8759.
44. (F. 156-161). Sancti Alredi liber de vita sancti Edwardi régis
Anglie. == Ibid., n° 2423, le prologue manque.
45. (F. 161V.163). Vita Alredi abbatis. = Ibid., n" 2645.
46. (F. 163-164). Vita sancti Henrici anachorile et confessons in
Anglia. = Ibid., n^ 3806.
47. (F. 164-168). Vita sancti Kentigerni episcopi in Scotia. = Ibid.,
n° 4648(1).
(1) A la fin, il y a celle noie : Quae mihi non pcr omnia solida videlur, sed Deo
nkhil imposnibile.
232 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
48. (F. 168-169^). Vita beatissimi Epiphanii licinensis édita a suo
successore B. Enodio (1).
Le feuillet 170 est blanc.
49. (F. 171-174). Vila beat! Rigoberli Remensis archiepiscopi et
confessoris. = BHL., n° 7253.
50. (F. 174-177). Vita sancti Andrée episcopi Fesulani ordinis
carmelitarum viri sancti. = Ibid., n° 446, sans le prologue.
51. (F. 177-180). Passio sancti Tillonis abbalis Solenniacensis. =
Ihid., n° 8291, le prologue manque.
52. (F. 180-181). Passio beatissimorum marlyrum Salurni et socio-
rum. = Ibid., n° 7492.
53. (F. 181-182^). Passio notabilis martiris Macharii et Eugenii(2).
54. (F. 182y-184^). Vita bealorum confessoruni lulii prcsbiteri et
Iuliani diaconi. = BIIL., n° 4558.
55. (F. 184V-185). Passio sancti Thymolhei. = Ibid., n" 8294.
56. (F. 185-186). Passio béate Neophite virginis. = Ibid., n°6051.
57. (F. 187-190V). [Vita sancti Amandi]. -> Ibid., n» 332.
58. (F. 190^-191^). Visio béate Aldegundis virginis. Jnc. Eodem
lempore bcata Aldegundis in timoré sancto ab ipsis infant ie annis.
59. (F. 191^-192). Petitio seu coniunctio B. Amandi de corpore suo.
Les feuillets 192^-194^ sont blancs.
60. (F. 195-198). Vita sancti Vedasti. = BHL., n° 8506.
61. (F. 198-200). [Miracula sancti VedastiJ.=i6«/., nn«>« 8513-8515.
62. (F. 200-201). Historia adventus et translalionis B. Hélène
regine de Roma in provinciam rhemanam (sic). = Ibid., n" 3773.
63. (F. 201-204). Egregia Ghristi miracula que mirifico ostendit
Deus per suffragia sancte Hélène christianissime regine. = Ibid.,
n« 3775.
64. (F. 204-204^). Passio sancte Taciane virginis. Inc. Rex Alexan-
der in anno quarto regni sui.
65. (F. 201^-205). Epilaphium ... in civitate ... Luca ubi requiescit
sanctus Richardus. Inc. Soror Offonis régis fuit mater b. Richardi.
66. (F. 205-207V). Vita beati Pauli Virdunensis episcopi. =- BEL.,
n° 6600.
67. (F. 207-213). Vila sancti Ansberli archiepiscopi Rothoma-
gensis. = Ibid., n" 519, le prologue manque.
68. (F. 213-216V). [VitaJ sanctissimo Auslreberte. = Ihid., n° 832,
sans le prologue.
69. (F. 216^-217^). Qucdam miracula post eius transitum.= Ibid.,
n» 838.
(1) Résumé très court; cf. BEL., n» 2570.
(2) Cf. BHL., n» 5103; rédaction différente.
VIES DE SAINTS EN LATIN 233
70. (F. 217^-22 Iv). Passio sancti Salurnini presbyteri et sociorum
eius. = BHL., n» 7492.
71. (F. 221^-224). Vila beati Eleutherii primi Tornacensis epi-
scopi. = Ibid., n° 2455.
72. (F. 224-226). Passio sanctorum Philee episcopi et Filoromi
martirura. = Ibid., n° 6800.
73. (F. 226-228). Vita sancli Oswaldi Wigorniensis episcopi. =
Ihid., n° 6380.
Les feuillets 229-232 sont blancs.
74. (F. 233-252^). Gregorii Turonensis liber de gestis sanctorum
Patrum. = Ibid., n° 6541.
75. (F. 252^-268^). Liber eiusdem de gloria confessorum. == PL.,
t. LXXI, col. 913.
76. (F. 269-275). Liber miraculorum religiosi divi domni Pétri
abbatis sexti Gluniacensis. = PL., t. CLXXXIX, col. 861 sqq.
Tome troisième (n" 982).
1. (F. 1-1^). Index.
2. (F. 2-2^). [Passio sanclc lustine virginis]. = BHL., n° 4574.
3. (F. 2^-3^), [Vita] sancte Grale virginis. Lie. Grata inatrona et
pudicissima virgo.
4. (F. 3^-4). Vila sanctorum heremitarum Zoerardi confessons et
Benedictimartiris ab.MAURO episcopoQuinecclesiastensi descripta.=
^ITL., n°452.
5. (F. 4-5). Oralio beati Enodii ticinensis episcopi in ordination e
beati Laurentii archiepiscopi Mediolanensis et confessons. = Ibid.,
n°4751.
Les feuillets 5^-8 sont blancs.
6. (F. 9-14^). Vila beati Amatoris episcopi Autisiodorensis origi-
nalis. = Ibid., n" 356, le prologue manque.
7. (F. 14V-17). Passio beati Andeoli subdiaconi minime dubia. =
Ibid., n» 423, sans le prologue. '
8. (F. 17-17^). Vita sancli Eremberti episcopi tholosani et monachi
fontanellensis. = Ibid., n" 2587.
Les feuillets 18-24 sont blancs.
9. (F. 25-28^). Vita beati Symeonis monachi et confessons. =
J6/rf.;n°7963.
10. (F. 28^-30^). Vita beatissimi Lifardi presbiteri et abbatis. =
i6îU, n°4931.
11. (F. 30^-39v). Vita beati Gudwali archiepiscopi et confessons. =
Ibid., n° 3687.
12. (F. 40-42V). Vita sancti Gildardi Rolhomagensis archiepiscopi et
confessons. = Ibid., nn"' 3539 et 5869.
234 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
13. (F. 42-45). Passio sancti Maurini abbalis. = BHL.f n» 5735.
14. (F. 45-48). Vita beati Loutfredi abbalis et confessons. = Ibid.,
n° 4899.
15. (F. 48-53). Vila beati Anthelmi episcopi Beliiccnsis. = Ibid.,
n° 560.
16. (F. 53-54). Quedam miracula post mortem eius. Inc. Gum non
inferioris nieriti esset nec minus Deo placerel.
Les feuillets 54^-55^ sont blancs.
17. (F. 56-73). Vita bealiNorberliMagdeburgensis archiepiscopi.=
Ibid., n® 6249, sans le prologue, et n" 6250.
18. (F. 73-73V). Passio beati Wlstani régis. = Ibid., n» 8978.
19. (F. 73^-74). Vita servi Dei Roberti abbatis ordinis Cisterciensis
in Anglia. = Ibid., n° 7269.
20. (F. 1^-11). Vita sancti Columbe abbatis et confessoris. = Ibid.,
n" 1891.
21. (F. n^-18). Vita beati Edmari seu Ithmari roflfensis episcopi. =
Ibid., n°4S>0\.
22. (F. 78-79^). Vila bealissime Margarcle rcgine Scotie quam
sanctus Adelrcdus abbas originaliter scribit, unde sequens compilata
est. = Ibid., n° 5326.
23. (F. 79^-82^'). Vila sancti AlbaniprothomartirisAnglie. = Ibid,
n° 213, le prologue manque.
24. (F. 82^-83*). Passio beati Amphibali et sociorum eius. Inc.
Cum sanctus Amphibalus Albanum martyrem gloriosum.
25. (F. 83^-85^). Vita beati Barlholomei monachi et eremite. = Ibid.,
n» 1016.
Les feuillets 86 et 87 sont blancs.
26. (F.88-%^). Vita sanclissimiMarlialisconfessoris.=i6/c?.,n" 5552.
27. (F. 97-108^). Vita beati Dunslani archiepiscopi Canlhua-
rionsis. = Ibid., n" 2346.
28. (F. 108^-114). Liber eiusdem [Eadmeri] de miraculis eiusdem
post mortem. = Ibid., n° 2347.
29. (F. 1 14-115). Originalis passio sancti Baudc\i\. = Ibid., n° 1043.
30. (F. 115^-117^). Vita sancti Austregisiii. = Ibid.,n'^839.
31. (F. 117^-119^). Miracula post obitum. = i6/c^.,n'> 841.
32. (F. 119^-121). Passio beatissinii Desidcrii Lingonensis epi-
scopi. = Ibid, n» 2146.
33. (F. 121-128). Venerabilis Iohannis archipresbyleri Aretini vita
sanclissimi Zenobii Florenlini episcopi. = Ibid., n° 9018.
34. (F. 128-1 35v). Passio beati Urbani pape. = Ibid., n» 8387.
Le feuillet 136 est blanc.
35. (F. 137-138^). Passio Ethelberti régis orienlaliumAnglorum.=
Ibid., n° 2628.
VIES DE SAINTS EN LATIN 235
36. (F. 138^-140^). Passio beati Fremundi regis.^BHL., n"3146.
Les feuillets 141-144 sont blancs.
37. (F. 145-151^). Vita beatissimi Godrici horemite et confessons
Yera et pêne originalis. == Ibid., n° 3603.
38. (F. 152-154). Vita beati Odonis archiepiscopi Gantuariensis sed
abbreviata. = Ibid., n° 6291.
39. (F. 154-158^). Vita beatae Modwenne virginis et abbalisse
mirabilis. = Ibid., n" 2099.
40. (F. 158^-159). [Vita sancte Sexburge]. = Ibid., n° 7695.
41. (F. 159-159^). Brevis vita sancte Vuieburge virginis. i«c. Sancta
Vuieburga filia fuit Anne régis orientalium Anglorum.
42. (F. 159^-160^). Vita sancte Mildrede virginis et abbatisse. =
Ibid., n« 5963.
43. (F. 161-166). Vita beati Udalrici. = Ibid., n° 8362.
44. (F. 166-168). Passio béate Godeleve édita a quodam Drogone
monacho. = Ibid., n° 3592.
45. (F. 168-169^'). Vita beati Brunonis Goloniensis archiepiscopi.
Inc. Beatissimus Bruno Goloniensis archiepiscopus claris ortus nata-
libus.
46. (F. 169^-171). Passio preciosorum militum Victoris et sociorum
eius ad longum et vera. = Ibid., n" 8570.
47. (F. 171V-172V). Vita beatissimi Turiani. = i6îc?., no 8341.
Les feuillets 173-176 sont blancs.
48. (F. 177-181^). Passio beati Arnulphi archiepiscopi. = Ibid.,
no 706.
49. (F. 181V-183). Vita sancti Neoli. = ièïd; no 6056.
Les feuillets 183^-184 sont blancs.
50. (F. 185-185^). Vi l a praeclari confessons GhristiLupi Trecensis
cpiscopi bene autentica. = Ibid., n° 5087.
51. (F. 185V-198). Vita sancli Germani. = Ibid., no 3454.
52. (F. 198-202). Passio beati Germani episcopi. = Ibid., no 3452.
53. (F. 203-204V). Passio preciosi marliris Gucuphatis notabilis et
minime dubia. = Ibid., n° 1998.
54. (F. 205-208^). Divi Prosperi Aquitanici episcopi Regiensis vita
a loHANNE Antonio Flaminio Imolensi contexta(l).
55. (F. 209-211). Vita sancti Ethelwoldi wintoniensis episcopi
contracta. = BHL., n° 2648.
56. (F. 211-212V). Vita beati Walleni abbatis abbreviata. = Ibid.,
n" 8784.
(1) Voir, au sujet de Jean-Antoine Flaminius (1464-1536), Tibaboschi, Storia
délia lelteralura ilaliana, t. VII, Modena, 1778, p. 230-31. Cette Vie de S. Prosper
semble inédile.
236 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
57. (F. 212^-214). Vita béate Ebbe virginis. = BHL., nogSôS.
58. (F. 214-215). Vita beati Bregwini archiepiscopi Canthua-
rlensis. = Ibid.y n*» 1450.
59. (F. 215-215V). Vita beati Edwoldi. = Ibid., n° 2429.
Le feuillet 216 est blanc.
60. (F. 217-218^). Epistola Aviti .... sancti Luciani presbyteri de
revelatione corporis beati prothomartiris Stephani.^ Ibid., nn«>» 7850
et 7851.
61. (F. 219-220). Historia Iranslationis eius ad Constantino-
polim. -= llid., n» 7858.
62. (F. 220-228). Liber miraculorum que meritis beati prothomar-
tiris Stephani in ecclesia uzalensi ostensa sunt. = Ibid., nn''^ 7860 et
7861.
63. (F. 228-229^). [De miraculis sancti Stephani auctore S. Augu-
STiNo]. = Ibid., nn"» 7868-7872.
64. (F. 229^-23 1). Gonversio sancle Affre. -= Ibid., n° 108.
65. (F. 231-231V). Passio sancte Affre. = Ibid., n» 109.
66. (F. 231V-234). Vita sancti Cassiani. == Ibid., n« 1632.
67. (F. 234-236). Translatio cum miraculis eiusdem. = i6/rf.,n'' 1635.
68. (F. 236-239^). Passio sanctorum Donati episcopi Aretini et
Hilariani monachi. = Ibid., n° 2294.
Le feuillet 240 est blanc.
69. (F. 241-246). Vita beali Stephani primi régis et apostoli
Hungaroruni. = Ibid., n° 7921.
Les feuillets 246^-248 sont blancs.
70. (F. 249-252V). Vita sanctissime Radegundis regine. = Ibid.,
n»7048.
71. (F. 252^-265). Vita S. Arnulphi confessons. = Ibid., n" 703.
72. (F. 265-266). Passio sanctorum Liberati abbatis et sociorum
eius. = Ibid., n° 4906.
73. (F. 266-269). Vita beatissime Hélène regine. = Ibid., w 3778.
74. (F. 269-272). Vita sancti Philiberti abbatis autentica et origi-
nalis. = i6iU,n"6806.
75. (F. 272-273). Passio sancti Mauri presbiteri et sociorum eius qui
translatus est ad monasterium quod intra Leodienses situm Florinis
dicitur. = Ibid., n" 5783.
76. (F. 273-276). Vitasanclissimi Audoeni archiepiscopi Rothoma-
gensis pulchra et autentica (1).
77. (F. ^IQy-^ll). Vita dive virginis Ghristi Hunegundis. Inc. In
tellure Francie pago vermandensi (2).
(1) Cf. BHL., n" 750.
(2) Cf. ibid., n° 4046.
VIES DE SAINTS EN LATIN 237
78. (F. 277-278). Elevatio et translatio sancte Hunegundis virgi-
nis. = BHL., n° 4047.
79. (F. 279-280). Passio sanctorum Eusebii, Ponciani, Vincentii et
Peregrini. = Ibid., n° 2742.
80. (F. 280^-284^'). Actus et passio clara sanctorum Georgii
monachi, Aurelii et Natalie ac sociorum eorumdem. == Ihid.,
n° 3408.
81. (F. 284^-289^). Vita sancti Cesarii episcopi Arelatensis. = Ibid.,
n« 1508.
82. (F. 290-290^). Passio sancti Iuliani Brivatensis. == 76/rf./n» 4542,
sans le prologue.
83. (F. 290^-292^). Vita sancti Mederici abbatis et confessons. =
Ibid., n° 5875.
84. (F. 292^-295). Vita notabilis sanctissimi Agili primi Restacensis
abbatis. = Ibid., n° 148, le prologue manque.
85. (F. 295-296^'). Vita sancte Savine virginis (1). Inc. Fuit quidam
paganus Savinianus nomine.
86. (F. 296^-297^). Vil a sancte Culhburge regine et virginis in
Anglia. = BHL., n" 2034.
87. (F. 297^-298^). Vita sancte Eanswide virginis et abbatisse
Folkstanensis. = Ibid , n^ 2555.
Tome QUATRIÈME (no 11987).
1. (F. 1-lv). Index.
2. (F. 2-4). Vita beati Lupi archiepiscopi Senonensis et confes-
soris. = BHL., n" 5082.
3. (F. 4-5). Vita beatissimi lusti Lugdunensis episcopi. = Ibid.,
n» 4660.
4. (F. 5). Vita sancte Verene virginis (2).
5. (F. 5-7^). Passio beati Anthonini presbyteri. = Ibid., n°574.
6. (F. 7^-11). Passio beati Aygulphi abbatis lirinensis originalis. =
Ibid., n° 194.
7. (F. 11-13^). Passio beati Reguli archiepiscopi in Affrica. = Ibid.,
n° 7102.
8. (F. 13v). Memorii diaconi et sociorum eius passio (3).
9. (F. 13v-14v). Vila beali Maximi Viennensis episcopi notabilis.
Inc. Beata, fratres karissimi, sanctorum societas.
10. (F. 14^-17^'). Passio beatorum Prothi et lacincti, Eugénie et
aliorum originalis. = BHL., n» 2G67.
(1) Cf. /?^L.,no7408.
(2) Cf. ibid., n» 8541.
(3) Résumé, cf. ibid., n°'5917.
238 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
11. (F. 17^-20^). Vita beati Mauritii episcopi Andcgavcnsis. =
BHL., n° 5731, le prologue manque.
Les feuillets 21-23 sont blancs.
12. (F. 24-25^). Passio sancli Anlhonini presbyteri et martiris. =
Ibid., n° 572.
13. (F. 25V-26). Vita sancte Wlfhildis virginis et abbatisse. = Ibid.,
n» 8737.
14. (F. 26^-28v). Vita sancti Bertellini. = Ibid., n» 1263.
15. (F. 28V-29V). Vita sanctissime Edithe. = Ibid., n» 2391.
16. (F. 29^-31^). Vita sancti Niniani episcopi et confessons. = 76/rf.,
n°6241.
17. (F. 3U, 151-157). Vita beatissimi Aychadri. = Ibid., n° 182.
18. (F. 147v-150^ 32-37V). Vita beati Gerardi Broniensis. = Ibid.,
n° 3422.
Les feuillets 38 et 39 sont blancs.
19. (F. 40-51). [Vita beati Brunonis]. Inc. Divina pietas quae multa
olim pro reveratione hominis.
Les feuillets 51^-55^ sont blancs.
20. (F. 56-59). Originalis passio beatorum Sergii et Bachi. =- BIIL.,
n»7600.
21. (F. 59-62*). Venerabilis Anastash bibliothearii {sic) urbis Rome
passio divi Demetrii. = Ibid., n° 2122.
22. (F. 62'-67). Passio beatissimorum Tarachi presbiteri et Andro-
nici. = Ibid., n° 7982.
23. (F. 67-71). Passio beati Maximiliani archiepiscopi Laureacensis
ad longum et satis probata. = Ibid., n" 5811.
24. (F. 1\-11). Vita beati Galli episcopi et confessons. = Ibid.^
no 3252(1).
25. (F. 77-80*). Vita sancli Aquilini episcopi Ebroicensis. = Ibid.,
n°655.
26. (F. 80^-81*). Vita sanctissimi Romani Rolhomagensis archi-
episcopi praecipui. = Ibid., n° 7312, sans le prologue.
27. (F. 82-83). Passio beati Theodorici presbiteri et martiris cum
aliis notabilis. = Ibid., n*> 8074.
28. (F. 83-84). Passio beati Felicis episcopi et sociorum eius. ==
i6irf.,n''2894.
29. (F. 84-86*). Vita beati Maglorii secundi Dolensis episcopi. =
Ibid., n" 5140.
30. (F. 86*-93*). Pulchra et originalis vita B. Wolfgangi Ratispo-
nensis episcopi. = Ibid., n° 8990, le prologue manque.
(1) Il y a de plus Praefalio Walcherodi Augensis cenobii abbalis. Inc. Petentibus
igitur sancte congregalionis fratribus cenobii sancti Galli.
VIES DE SAINTS EN LATIN " 239
31. (F. 93v-94v). De translatione eiusdem. Inc. Presentis diei festi-
vitas ad virtutum nos accendit gaudia.
32. (F. Oiv-QS'^'). Vita originalis sancti Gondedi monachi et confes-
sons. = Ibid., n" 1907.
'33. (F. 96-97). Vita beatissimi Amantii Ruthensis episcopi. = Ibid.,
no 351.
34. (F. 97-99^). Vita beati Guillibrordi episcopi Ultraiectensis
primi. = Ibid., n° 8935.
35. (F. 99^-124). Vita dive nriemorie Godefridi Ambianensis epi-
scopi. = Ibid., n° 3573.
36. (F. 124-125^). Vita sancti Romani episcopi et confessons. Inc.
prol. Dilectissimo et meritis venerando totoque sinu pectoris ample-
ctendo in Christo palri et abbati ecclesie sanctorum apostolorum
Gregorius... turonensis. Inc. vita. Fuit enim praedictus Romanus.
37. (F. 125v, 161-163V). Vita sanctissimi Verani. = Ibid., n° 8536.
38. (F. 126-126^). Vita sancti Remigii Remorum archiepiscopi
édita a beato Fortunato. = Ibid., n° 7150.
39. (F. 126^-129^). Vita et passio beati Leodegarii Augustudunensis
episcopi et Gerini viri nobilis fratris eius. = Ibid., n° 4851.
40. (F. 129^-130^). Translatio beati Leodegarii episcopi et martyris
cum miraculis. = Ibid., n° 4851.
41. (F. 130^-131^, 133). Passio preliose martyris Christi Fidis vir-
ginis. = Ibid., n° 2928,
42. (F. 132-132^). Translatio béate Fidis virginis et martyris ad
monasterium concliacense rilhmice. = Ibid., n» 2941.
43. (F. 133-134V). Passio sancte Bénédicte virginis. = Ibid.,nH081.
44. (F. 134^-139). Vita sancti lohannis prions Bridlingtoniensis. —
i^/c^., n°4356.
45. (F. 139-139^). Brevis vita sanctissimi Thome episcopi Herfor-
dcnsis et confessons. = Ibid., n° 8254.
46. (F. 139^-140^). Passio brevis sancti Meloris martyris. -=- Ibid.,
n" 5905.
47. (F. 140^-141). Vita sanoti Ywii discipuli sancti Cuthberli. =
Ibid., n°m38.
48. (F. 141-142). Vita et passio sancte Osithe virginis.= Ibid., n"6353.
49. (F. 142-143V). Vita sancte Ethelburge virginis. = Ibid., n" 2631.
50. (F. 143^-144). Sanctorum martyrum Ethelredi et Ethelbrecti
fratrum. = Ibid., n» 2644.
51. (F. 144-144^). Vita compendiosa beatissime Keyne virginis. =
Ibid., n° 4653.
52. (F. 144^-146). Vita sanctissime Fridesarde virginis. = Ibid.,
no 3165.
53. (F. 146-146V). Vita sancti Eate episcopi. =Ibid., n° 2357.
240 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
54. (F. 146V-147'). VitasancleElfledeabbalisse. = fi//L.,n°2472.
Les feuillets 157^-158^ sont blancs.
55. (F. 159-159^). Passio gloriosi martyris Ferreoli Iribuni bene
autentica. = Ibid., n" 2912.
Le feuillet 160 est blanc.
56. (F. 164^-167). Vila beati Bertuini episcopi Anglici in coinitatu
Namurcensi quiescentis ad longum. = Ibid., n° 1308.
57. (F. 167^-1 74v).Vita bealissimi Lauronlii primalis Hybornie. =
Ibid., n» 4743.
58. (F. 174^-176). Vita sanclissimi Aniani Aurelianensis episcopi.=
Ibid., no 474.
59. (F. 176-176^). Vita beati Momboll abbatis. = Ibid., n" 5990,
le prologue manque.
60. (F. 176^-178^). Passio sanclissimorum Romani monachi,
Ysicii, Palalini et Barale. — Ibid., n» 7303.
61. (F. 178V-195V). Vita sancli Golumbani. = lbid.,n'' 1898.
Les feuillets 1%-199 sont blancs.
62. (F. 200-236). Vita sancti Eligii Noviomensis episcopi. «^ Ibid.,
nn«» 2474-2476.
63. (F. 236-237'). Vita sancli Agerici Virdunensis episcopi ad lon-
gum. = Ibid., n° 144; en plus, un prologue qui Inc. Impellitis me ac
trahitis violentia amabili.
64. (F. 238-238^). Carmen beati Fortunati episcopi de sancto
Agerico Virdunensi cpiscopo. = PL., t. LXXXVIII, col. 47.
65. (F. 239-241V). vita sancti Eligii rithmice atque commatice
exposita. = lbid.,n° 2478.
66. (F. 242-244^). Vita brevis sanclissimi Edmundi archiepiscopi
Canthuariensis. = Inc. Sanctus Edmundus in Abendonie villa in
Westsaxonica plaga Anglie originem duxit.
67. (F. 244^-245^), Passio sancti Edmundi régis. = Ibid., n» 2401.
68. (F. 245^-246^). Passio sanctorum Diodori presbiteri et Mariani
diaconi. = Ibid., n° 2164.
69. (F. 246^-249^). Passio sancli Edmundi régis ad longum. =
Ibid., n" ^392, le prologue manque.
Le feuillet 250 est blanc.
70. (F. 251-256). Passio beatissime Anaslasie, auctore Anastasio
bibliothecario. Inc. prol. Omnia quae a sanctis gesta sunt vel gerun-
tur. Inc. vita. Praelextali igilur illustrissimi viri filia légitima. =
BHL., no 1795.
71. (F. 256-258^). Vita et passio beati Thome Canthuariensis archi-
episcopi. = Ibid., n° 8206.
Les feuillets 259-262 sont blancs.
72. (F. 263-265). Vita beati Eloquii. = Ibid., n^ 2515.
VIES DE SAINTS EN LATIN 241
Papier, au filigrane de la cruche surmontée de la croix ; 275, 298 et 265 feuillets ;
0"',27 X O^'ilQ?; XYP siècle. Les nn"' 982 et 11987 ont leur ancienne reliure veau
brun estampé, le n» 11986 a une demi-reliure moderne; dos en maroquin brun,
litre doré : Vitae Sanctorum, XVI, avec le chiffre couronné de Léopold I".
3235. (12151). — De S. Godeleva.
1. (F. 1-37^). Vila béate Godeieve virginis et martiris. = BHL.,
Les feuillets 38-40 sont blancs.
2. (F. 41-44). (Miracula B. Godelevae] (1). • ■
Papier ; 44 feuillets; 0'°,212 X 0'",144 ; XVP siècle (1506). Ce volume semble pro-
venir de l'ancienne bibliothèque des BoUandistes (2). Cartonnage.
3236. (14650-59). — Vitae sanctorum.
1. (P. 1). [De peecatis omissionisj.
Les feuillets 1^-2 sont blancs.
2. (F. 2v-8). Vita sancti Remacli episcopi. = BHL., n" 7113, le
prologue est omis.
3. (F. 8-17^). Traclatus de miraculis sancti Remacli. = Ibid.,
nn°« 7120-7126.
4. (F. 18-18V). Versus in laude beati Lantberti (3).
5. (F. 19-36V). Vita vel passio beati Lantberti. = BHL., n° 4683.
6. (F. 37-39). Unde supra anliphonae et responsoria (4). Avec
neumes.
7. (F. 39^-42^'). Antiqua Dei miracula in honore Lantberti raarty-
ris. = Zi^L., n'^4689.
8. (F. 43-46^). [Homilia de evangelio Noîite tîmere pusillus grex],
Inc. Dominus ac redemptor noster omnes homines volens salvos fieri.
9. (F. 47-60^). [Vita metrica sancti LambertiJ. = BHL., n° 4682,
Des. Diiifil. nos et laetificet pace pelitos.... (5).
10. (F. 61-86V). Vita et passio B. Leodegarii. = Ibid., n°4853. Des.
mutil. claudorum atque a demonibus....
11. (F. 87-99^). Vita beati Amandi episcopi atque confessoris. ==
Ibid., n" 332, sans le prologue.
12. (F. 100-125). Vita Hugberti antistitis almi. = iè/c?., n" 3994,
sans l'épître dédicatoire.
13. (F. 125-129). [Translalio sancti Huberti]. = iô/d; n» 3995.
(1) Publié dans Acla SS., lui. t. II, p. 438-440.
(2) Cr.ibid., pp. 414 et 438.
(3) Publiés dans le IMIelin del'Inslilul archéologique liégeois, t. XIII, p. 418-20.
(4) Publié ibid., n» 389.
(5) La pièce est complétée par une copie sur papier, du P. BoUig, extraite du
manuscrit n° 8565 de la bibliothèque Vaticane.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 16
242 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
14. (F. 129^-139^). De miraculis eiusdem almi Hucberli. = BHL.,
n° 3997.
15. (F. 140-162). Vila ac virlutes felicissimi patris Trudonis presbi-
teri. = Ibid., n» 834.
16. (F. 162-165). Vila beatissimi Eucherii Aureliani urbis epi-
scopi. = Ibid., n° 2660.
17. (F. 165^-166^). Thome F'inpteit episcopi Vigorensis expositio
super parabolas. Des. mutil. vos ipsi vidislis.... (1).
18. (F. 167-167*'). [Fragment d'un traité de philosoiphej.
Parchemin; 167 feuillets ; 0™,286 X 0",208; X* siècle, sauf les feuillets 1', 2',
162-167, qui sont du XV» et le feuillet 167 qui date du XIV»; .très belles lellrines
en toutes couleurs; ancienne pagination 8t-24'7. Sur le premier plat intérieur, il
y a la note : Cornelii Duyn Aemstelredamensis Hagae Comilis Ilollandiae aimo
Domini MVl' VIII, et f. 1 : Liber Cornelii Duyn Aemslelredamensis Hagae Comitis
Ilollandiae anno Domini MDCVII; plus tard, le volume a appartenu aux Bollan-
distes, car il y a au verso de la couverture et f. 1 lex-libris P. MS. 10 de leur
bibliothèque. Reliure du XVI" siècle, ais de bois recouverts de veau brun
estampé ; fermoirs en cuivre (2).
3237. (14775-76). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-3). [Vila Karoli magni].= BHL., n" 1590 (3). Inc. mutil...
nii" plagas celi et sic digna morte discerptus inleriit; puis, nn*" 1591-
1594, 15%-1597.
2. (F. 3-4^). Translalio sancli lacobi aposloli fratris lohannis evan-
gelislac. = Ibid., n" 4067.
3. (F. 4v-8v). [De bello sacro] (4).
Parchemin; 8 feuillets, plus trois de garde en tête et trois à la fin du volume ;
O^.SCS X O^.IOS; W siècle. Sur le premier plat intérieur, ex-libris gravé et
armorié. Reliure vélin (5).
3238. (14924-34). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-8*). Dulcis et egregii Gisleni vila patroni. = BHL., n° 3555,
l'épître et le prologue sont omis.
(1) Peut êlre Thomas Cobham, cf.Diclionary of national Biography, t.XI, p. 157.
(2) Voir, au sujet de ce manuscrit, ^d. SS., Febr. t.III, p.217; Sept. t. V, p. 581;
Cet. 1. 1, p. 483; Nov. 1. 1, p. 806; Annuaire de la liibliolhèque royale, 1847, p. 104;
Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 408-9.
(3) Savoir cap. XXVI et sqq., p. 118-123 de l'édition de Reober, Vêler. Script.^
3« édit., p. 118-123.
(4) Publiés par Reiffenberg dans les Bulletins de l'Académie royale des sciences
et belles-lettres, t.XI, 1" partie, 1844, p. 45 65.
(5) Voir, au sujet de ce volume, Pertz, Archiv, t. VIII, p. 540; Bulletins de
l'Académie royale des sciences et belles-lettres de Belgique, t. XI, 1" partie, pp. 43-66,.
176-184; t. XIII, 2« partie, 1846, p. .308, note 1.
VIES DE SAINTS EN LATIN "243
F. 8^ il y a la note suivante : Lan M ^cc jjjj xx gf X VIIll, 111
iour devant gisereche fu vestis dan Jehan Gile de barbenchon en leglize'
Saint Piere de Lobbes et le vestit le abbes dan Biertran de Montigni et
tous li couvens par le grasse de Dieu. Amen. Amen.
% (F. 9). Index.
3. (F. 9V-10). Relalio Athanasii de Trinitate (1).
.4. (F. 10-11). Omelia venerabilis Bede presbiteri. = PL., t. XCIV,
col. 197.
5. (F. 11-15^). Sermo in assumptione Dei genitricis Mariae. = i6/d,
t. XXXIX, col. 2130.
6. (F. 15^-29). Omelia beati Hieronimi presbiteri de assumptione
eiusdem virginis. = Ibid., t. XXX, col. 122.
7. (F. 29-30). Sermo in assumptione sancte Marie virginis. Inc. Gum
aliquid, dilectissimi, in amore creatoris.
8. (F. 30-31). Unde supra. = PL., t. XGVI, col. 279.
9. (F. 31-31^). Item unde supra. Inc. Videte igitur, dilectissimi,
quanta virginitatis sint mérita.
10. (F. 31^-33^). Item sermo unde supra. Inc. Discamus, dilectis-
simi, per béate Marie mirabilem virginitatem.
11. (F. 33^-35). Item sermo unde supra. = PL., t. XXXIX,
col. 2107.
12. (F. 35-40). Sermo Berneri abbatis de nativitate sancte Marfe
Dei genitricis. Inc. Béate et gloriosc genetricis Dei ac perpétue vir-
ginis Marie precelsa solemnitas.
13- (F. 40-41V). Quare omni sabbato memoria matris Domini
agatur (2).
14. (F. 41^'-48). Assumptio sancti lohannis apostoli apud Ephe-
siam. = BHL., n» 4320.
15. (F. 48-49^). Relatio de sancto lohanne secundum Hisforiam
ecclesiasticam. = Ibid., n° 4324.
16. (F. 49V-53V). Omelia Bede presbiteri. = PL., t. XCIV, col. 44.
17. (F. 53v-54v). Passio sancti lacobi fratris Domini. = BHL.,
ïf 4094.
18. (F. 54v-55v). Assumptio sancti Philippi aposio\i.=lbid.,n°68i4f.
19. (F. 55^-59). Passio sancti lacobi apostoli fratris beati lohannis
evangelistae. = Ibid., n° 4057.
•20. (F. 59-63V). Passio sancti Bartholomei apostoli. =i6«(^., n° 1002.
21. (F. 63^-65). Translatio reliquiarum sancti Bartholomei apostoli
in Italiam. == Ibid., n° 1009.
(1) Cf. PG., t. XXVIII, col. 1603.
(2) A. PoNCELET, Index miraculorum B. V. M., n° 1666.
244 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
22. (F. 65-66^). Rem translatio reliquiarum sancti Barlholomci
apostoli. = BHL., n» 1010.
23. (F. G6^-72). Passio sancti Malhei aposloli et evangelislae. =
i6/rf.,n°5690.
24. (F. 72-78^). Passio sanctorum apostolorum Symonis et lude. =
i6trf.,nn°'' 7750 et 7751.
25. (F. 78^-87). Passio sancti Thomae apostoli. = Ibid., n^SlSô.
Le n" 8139 de BHL. ou Expositio vocabuloruin palatii se trouve
dans la marge du f. 80^
26. (F.87-98V). Vita sancti Nicholai episcopi.=76/rf.,nn'"6104-6106.
27. (F. 98^-106^). Miracula bealissimi Nicholai. = Ihid., nn°« 6154,
6150, 6151, 6152, 6153, 6155, 6156, 6160, 6161, 6164,6173, 6174.
28. (F. 106^-107*). Translatio corporis sancti Nicolai episcopi. =
Ihid., no 6179, sans le prologue.
29. (F. 107»-! 12). Passio sancte Agnetis virginis. = Ihid., n° 156.
30. (F. 112-115^). Passio sancte Agathe. == Ibid., n«> 134.
31. (F. 115V-123V). Vita sancte Aldegundis. — Ibid., n° 245.
32. (F. 123»-129). Vita sancte Waldedrudis. =- Ibid., n" 8776.
33. (F. 129). [Genealogia sancte Gertrudis] (1).
34. (F. 129-154). [Vita S. Gertrudis]. =- BHL., nn»» 3493, sans le
prologue, et 3497.
35. (F. 154-160). Passio sanctarum undecim millium virginum. =
Ibid., nn- 8428-8430.
36. (F. 160-161'). Passio sancte Fidis virginis. = Ibid., n» 2938.
Des. mutil. 0 inaudita iudicia et impietas, cur sanctum Domini...
Parchemin; 161 feuillets; O^lTô X 0",207 ; XII" siècle, sauf les feuillets 1-8 qui
sout du XIV*; belles lettrines et capitales rouges et bleues; quelques initiales
ornées. F. 9", miniature représentant le Christ bénissant et f. 59, S. Barlhélemi.
F. 9, on lit : Liber sancli Pétri Lobbiensis ecclesiae. Servanfi benediclio, toUenti
maledictio. Amen et Liber sancli Pétri Lobiensis ecclesiae anno 1568 (2). Demi-
.reliure moderne; au dos, en chagrin brun à filets d'or, le titre doré : Passionale.
XI Mec, et le chiCfr» couronné de Léopold 1".
, 3239. (18018). — Passionale.
1. (F. 1). [Notes bibliographiques].
2. (F. 2). [Maximes et exercices de plume],
3. (F. 3-3v). Omnuim que in hoc volumine continentur elenchus.
4. (F. 4-8). Vita et passio gloriosi martyris Christi Preiecti. ==
i^HL., no 6917.
(1) Publiée dans Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 413.
(2) Cf. H. Omont, Le Catalogue de la bibliothèque de Lobbes, dans Revue des
Bibliothèques, 1. 1, p. 14, n* 147.
VIES DE SAINTS EN LATIN 245,
5. (F. 8-23). Passio Iulianiet Basilisse, cum sociis corum. = BEL.,
n°4529..
6. (F. 23-25^). Passio sanclorum Marii et Marthe, Audifiix et
Abacuc. que est xiii kl. februarii. = Ibid., n° 5543.
7. (F. 25^-37). Passio beale Gaterine virginis, que est vii° kl.
decembris. == Ibid., n° 1663.
8. (F. 37^-39). Passio sancte Barbare, virginis et martiris. = Ibid.,
n° 913.
9. (F. 39-40). Vita béate Marie Magdalene. = Ibid., n» 5443.
10. (F. 40-42). Translatio corporis ciusdem a Badilone monacho. =
iôîc/., n°5491 ^wocVincipit p.
11. (F. 42-45). Vita béate Begge. = Ibid., n° 1083, avec inc. p.
12. (F. 45-47^). Vita beatissimi Hylarii, episcopi et confessoris. =
i6îU,n"3885.
13. (F. 47v-d1). Miracula beatissimi Hylarii. = Ibid., n° 3887.
14. (F. 51^-52). Vita sancti Felicis, prcsbyteri et confessoris, cuius
festivitas agitur xviiii° kl. februarii. = Ibid., n° 2885.
15. (F. 52-55*). Vita atque passio beatissimi MarceJli martyris glo-
riosi. = Ibid., n« 5237.
16. (F. 55^-58*). Narratio manifestationis et itineratio sancti Mar-
celli martyris. = Ibid., n" 5238.
17. (F. 59-62*). Passio sancli Georgii martiris. = Ibid.^n" 3388.
18. (F. 62*-63). Passio sancti Cyrilli episcopi, que est vu idus
iulii. = Ibid., n° 2070.
19. (F. 63-64), Passio sancti Teogenis, que est m" nonas ianuarii.=
Ibid., n'>Si07.
20. (F. 64-64*). Passio sanctorura Fructuosi episcopi, Augurii et
Eulogii diaconorum. = Ibid., n° 3196.
21. (F. 64*-66v). Passio sancti Babille episcopi, cum tribus parvulis,
que est viui kl. februarii. == Ibid., n" 889.
22. (F. 66*-69*). Passio sancti Pantaleonis martyris. = Ibid.,
n" 6433.
23. (F. 69V-74). Vita sancti Egidii abbatis. = Ibid., n° 93.
24. (F. 74-77). Vita sancti Remacli, episcopi et confessoris. = iè/c?.^
no 7113, sans le prologue.
25. (F. 77-81). Passio sanctae Teclae virginis, que est viiif kF..
octobris. = Ibid., n° 8020.
26. (F. 81-83*). Passio sancti Theodardi episcopi. = Ibid. n° 8046,
avec omission d'une grande partie du prologue.
27. (F. 83*-84*). Vita sancti Autberti, Cameracensis episcopi (1).
(1) Cf. BHL., n° 861 (résumé).
246 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
28. (F. 84^-85'). Vita sancti Wlmari abbatis, xiii kl. augusli. =
BHL., n" 8752.
29. (F. 85^-87^). Vita sancti Tlieodulfi abbatis, que est kl. mai. =
Ibid., DP 8095.
• 30. (F. 87^-89^). Passio sanctorum Alexandri, Eventii et Theodoli,
martjTum. = Ihid., n» 267.
31. (F. 89^-90^). Vita sancti Servatii, episcopi et confessons. ==
Ibid., no 7613.
32. (F. 90^-100^). Gesla sanctissimi palris nosiri Martialis, episcopi
et confessons, propinqui sancti Pétri et discipuli Domini, cuius festi-
vitas agitur ii kl. iulii. =-- Ibid., n° 5552.
33. (F. 101-106). Vita beati Theoderici abbatis, quae est kalendas
iulii. = Ibid., n» 8060.
34. (F. 106-108^). Vita sanctissimi Alexis confessons. = Ibid.,
no 286.
35. (F. 109-110^'). Passio beati Sixti, papae et martyris, que est
viii idusaugusti. -=» Ibid., n" 7801.
36. (F. 110*^-112^). Passio sancti Ypoliti sociorumque eius, que est
idus augusti. -= Ibid., ïï° 3961.
37. (F. 113-121^). Vita sancti Ambrosii, episcopi et confessons, que
celebratur ii nonas aprilis, édita a Paulino. = Ibid., n° 377.
38. (F. 121^-126). Passio sanctorum Alexandri pape, Eventii et
Theudoli, que celebratur die tertio mensis mai. = Ibid., n" 266.
39. (F. 126-130). Vita sancti Cassiani episcopi. = Ibid., n» 1632.
40. (F. 130-134). Vita sive transitus sancti Gaugerici, episcopi et
confessons, que recitalur m idus augusli. =- Ibid., xï° 3287.
41. (F. 134-137^). Vila vel passio sancti Piali martyris, que est kl.
octobris. = Ibid., no 6845, le prologue est omis.
42. (F. 137-140^). Vita beati Dodonis, Christi confessoris. = Ibid.,
n» 2207.
43. (F. 140^-141). Epitaphium sancti Eugenii episcopi, quod ipse
de se edidit (1).
44. (F. 141-146»). Actus et passio sancti Eugenii, Toletane sedis
episcopi ac martyris, discipuli et ordinali pretiosissimi Dyonisii,
archiepiscopi et martyris. Quod esl xyii» kl decembris. = DHL.,
n° 2685.
45. (F. 146^-151^). Vita atque passio sancti Gengulfi martyris. =
Ibid., no 3328.
46. (F. 151^-155). Vita et passio sancte Reineldis, gloriose vir-
ginis. = Ibid., no 7082, sans le prologue
(1) Anal. BolL, t, II,p. 139.
VIES DE SAINTS EN LATIN 247
47. (F. 155-156v).Passio sancti Simphoriani marlyris, que est xi" kl.
septembris. == BHL., n" 7967.
48. (F. 156^-158). Passio bealissimorum martyrum Timothei et
ApoUinaris, que est x" kl. septembris. = Ibid., n" 8296.
49. (F. 158-159). Passio sancti Pétri, qui et Balsami, que est
iir nonas ianuarii. = Ibid., n° 6702.
50. (F. 159-159V). Passio sanctorum Pelri et Andrée, Pauli et Dyo-
nisie, que est idus mai. = Ibid., n° 6716.
51. (F. 160-162^). Vita sancti Huberti episcopi. = iè/t?., n° 3994,
l'épître et le prologue manquent.
52. (F. 162^). De aclibus Severi Sulpicii. = Ibid., n° 7933.
53. (F. 162^-163^). Vita compendiosa beati Martini secundum Albi-
NUM. = i6«W._,n<'5625.
54. (F. 163^-166). Passio sancti Cucufatis martyris, qui passus est
Barcinona civitate. = Ibid., n° 1998.
55. (F. 166-169). Passio sanctorum pontificum Salviniani et Poten-
liani, sociorumque eorum Altini, Serolini, Eodaldi, Victorini, que est
xiiii kl. novembris. === Ibid., nn^^ 7416 et 7417.
56. (F. 169-170^). Passio sancti Cristophori martyris, que est
viii° kl. augusti (1).
57. (F. 171-172^'). Vila sancti Eligii episcopi. = BHL., n" 2477.
58. (F. 172^-182^). Vita sancti Wandregisili confessons. = Ibid.,
n° 8805.
59. (F. 182^-1 94^). VitasanctiColumbani,abbatis et confessons. =
Ibid., no 1898, l'épître dédicatoirc manque. Des. mutil. excitalus
ministrum vocavit et ....
Parchemin; 194 feuillets; 0'",315 X 0'",225; XIP siècle, sauf la table, qui est du
XVI"; deux colonnes; rubriques; initiales rouges; écritures de diverses mains. Au
bas du f. 2, on lit : Liber sancti Pelri Laubiensis ; le même ex-libris a été gratté au
sommet du même feuillet. Sur le second plat intérieur de la couverture ont été
inscrites au XVIP siècle quelques sentences avec ces mois: Hec scripsit frater
Antonius Moreau. Reliure ancienne fort délabrée, ais de bois et peau de truie (2).
3240. (18412). — Vita S. Brendani.
1. (F. 1-18). Vita S. Brendani abbatis et confessons. = BHL.,
n» 1437 (3).
(1) Cf. ^na/. //o«., 1. 1, p. 517.
(2) Ce manuscrit est décrit Anal. BolL, 1. 1, p. 94; t. II, p. 131; Catal. cod.
hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 414-19, où il a été coté n» 18108. Il n'est
pas signalé dans le catalogue de Lobbes.
(3) F. 1, on lit: Vila S. lirendani quae in monaslerio sancli fMurentii habetur,
concor[dal] cum vilapraefati sancli, quae habelurin monasterio sanclae Mariae
Bonifontis.
248 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
. 2. (F. 18-19). [De S. Brendano ex Martyrologio romano, Sigeberto
de viris illustribus et Petro de Natalibus, cap. 97].
Papier; 19 feuillets; 0",32 X 0",21 ; XVI* siècle. Au revers de la couverture, il
y a cette note de Reiffenberg: 3" vente [de Lammens à Gand], octobre 1840, n- 48
des nus. fr. i3,20. Carlonnage moderne.
8241. (18421-29). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). Notes du B°" de Reiffenberg, au sujet de ce manuscrit.
2. (F. 2-10). Passio sancli Livini archiepiscopi. = BHL., n° 4960.
3. (F. 10-13). Translatio sancli Livini de Holthem in Gandavuni.=
76tU,n°4962.
4. (F. 13v). [Index].
5. (F. 14-31). Liber viarum Dei qui nunlialus est ab angelo Dci
altissimi Elisabeth ancille Christi (1).
6. (F. 31-32). Visio Elizabeth ancille Domini quamvidit in Sconau-
giensi cenobiode resurrectione béate virginis glorioscDei genilricis, =
BHL., no 5355.
7. (F. 32-36*). Sermo Elizabeth ancille Domini de undecim milibus
virglnum. = Ibid., n" 8431.
8. (F. 36^-37). [Epistolae Elizabeth] (2).
9. (F. 37^-43). Passio sanctarum undecim milium virginuni. =
JB^L.,n'>» 8428-8430.
10. (F. 43-47*). Libellus magistri Hugonis de sancto Laurentjo qui
inscribitur Columha dtargentata. =™ PL., t. CLXXVII, col. 13-23.
IL (F. 48-71*). De turture et passere. = Ib'uL, col. 23 sqq.
12. (F. 7l*-86*). Moralia de libris philosophorum. Inc. Moralium
dogma philosophorum per mulla dispersum volumina.
13. (F. 87-88*). Translatio Marie Magdalene. = BHL, n» 5489,
sans le prologue.
14. (F. 89-145*). Vita sancli Eligii. = Ibid., nn'^» 2474-2476.
15. (F. 145*-149*). Liber III vite sancli Eligii alterius manu relliorice
atque commatice expolile. = Ibid., n^ 2478.
16. (F. 149*-150*). Passio sanctorum septem martyrum. = Ibid.,
n° 4906, des. mutil. stalim imperio divino....
Parchemin; 149 feuillets; 0'",295 X O^SO; XII» et XIII» siècle; deux colonnes;
Initiales rouges et vertes; très belles capitales ornées; f. 48-71% dessins d'animaux ;
signatures i-vji. F. 13', on lit : Liber sancti Martini Tornacensis (3). Au verso du
(1) Publié dans Revelaliones ss. vv. Hildegardis et Elizabelhae Schoenaugiensis,
Coloniae, 1628.
(2) Ibid.
(3) Voir Sanderus, BU)l. belg. ms., part. 1, p. 92, n» A. 42; L. Delisle, Le Cabinet
des manuscrits de la Bibliothèque nationale de Paris, t. II, p. 489, n" 140; A. d'Her-
BOMEZ, Les Manuscrits de l'abbaye de Saint-Martin de Tournai, p. 20.
VIES DE SAINTS EN LATIN 249
premier feuillet de garde, on lit cette note du b°" de Reiffenberg : Acheté à la troi-
sième vente de feu M. Lammens, à Gand, en octobre 1840, n" 15 du catalogue des
mss. Denii-reliure moderne; au dos, en maroquin rouge, les titres dorés des divers
documents, le double monogramme de Léopold P' et la cole Bibl. royale (1).
3242. (18644-52). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-7^). Vita sancti Amoris confessons qui Belisie quiescit. =
BHL., n° 392.
2. (F. 7V-14). [Vita sanctae Landradae]. = Ibid., n" 4711. . ,
3. (F. 14-18^'). Vita sancti Anselmi Lucensis episcopi et confes-
sons, = Ibid., n° 536.
4. (F. 18^-2 Iv). Serrao Anselmi episcopi. Jwc. Radix est et.funda-
mentum virtutum omnium chantas.
5. (F. 21^-26^). Epistola sancti Anselmi ad Wipertum. = Ihid.,
t. GXLIX, col. 44-5-456.
6. (F. 27-34). Vita sancti Evermari martyris. = BHL., n" 2791.
7. (F. 34-41). Translatio eiusdem. = Ihid., n° 2795.
8. (F. 41-54). De miraculis eiusdem. = Ibid., n° 2796.
9. (F. 54-62). Vita S. Leonardi abbatis et confessoris. = Ibid.,
n° 4852.
10. (F. 62-68^). Vita sanctorum Severini et Victorini fratrum. =
Ihid., n° 7662.
11. (F. 68^-78^). Vita sancti Bonifacii Magontini episcopi. = ibid.,
n" 1400.
12. (F. 79-104V). Omelie XI de Pascha Eusebii (2) episcopi Gesa-
riensis de greco translate in lalinum. = PL., t. XXX, col, 215 sqq.
13. (F. 104^-107^). Sermo de ieiunio rogationum.
Parchemin; 107 feuillets, plus quatre de garde en papier; 0™,204 X O^jléS;
Xlle siècle. S'il faut en croire l'inscription au dos : Àcta episcoporum leodicn-
siun (sic) Evermari etc. M^' XII S. Sancti Laurentii, ce volume proviendrait de
l'abbaye de Saint-Laurent à Liège. Sur le deuxième feuillet, le b°" de Reiffenberg
a écrit cette note : Vente de M. E, L[avaUeye] le 9 mai 1842 à Gand, n" 16 du
catal. des mss. fr. 175. Demi-reliure moderne (3).
3243. (18653-57). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1), Index.
2. (F. 2-13V). Vita sancti Mauri abbatis discipuli sancti Bene-
dicti. == BHL.^ n° 5773.
(1) Voir une description de ce manuscrit dans Ghesquière, Acta sanctorum
Belgii, t. IH, p. 130; Bulletin de la Commission royale d'histoire, t. IV, 1841, p. 133;
Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg.IiruxelL, t. Il, p. 421-122.
(2) En réalité de Fausle de Riez.
.(3) Ce manuscrit est décrit dans MGH., scr. t. XX, p. 693 ; Anal. BolL, t, I,
p. 51; Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 422-23.
250 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3. (F. 13^-19^). Passio sancli Foillani episcopi et martyris.= BHL.,
n° 3071.
4. (F. 19^-20). Sequenciadeipso(l).
5. (F. 21-23), Vita sancli Theobaldi presbiteri et heremile. =
BEL., n° 2032, sans le prologue (2).
6. (F. 23^-24^). De sanclo Frederico Iraiectensi episcopo et mar-
tyre. = Ibid., n° 3159.
7. (F. 24^-26^). Passio sancle Auree Tirginis et martiris. == Ibid.,
n° 810.
8. (F. 26v). Ympnus. = RK, n« 4764.
9. (F. 26^-27). De corona Domini. Inc. Legilur quod quedam iuven-
cula a iuvenlute.
10. (F. 27). De cruce Domini baiulanda. De vulneribus Cliristi.
11. (F. 27-27V). De morluo. = BHL., n» 5782.
12. (F. 270- [ChronologiaJ.
13. (F. 28-28*'). Sermo in nalale beati Laurentii lévite et martyris
Christi. = PL., t. LVII, col. 413.
14. (F. 29-30). Sermo in nalale beati Laurentii martiris. = Ibid.,
col. 408.
15. (F. 30-32). Sermo Leonis (3) pape. = Ibid., col. 410.
16. (F. 22-35V). Omelia beati AuGUSTLNiepiscopi.= i6it/., t. XXXIX,
col. 1397.
17. (F. 35^-37). Item sermo unde supra. = Ibid., t. LXV, col. 930.
18. (F. 37-38V). Hem sermo. = Ibid., t. XXXIX, col. 2127.
Parchemin ; 38 feuillets, plus douze de garde en tète et deux à la fin du volume ;
0»,236 X 0°,165; X1I% XV» et XI« siècles; les feuillets 14-27 sont écrits sur deux
colonnes. F. 1, il y a la note : Liber monaslerii sancli Laurentii prope Leodium et la
cote L-L, 6-4, et f. 14': Liber sancli Laurenlii in leodio. Au verso du premier
feuillet de garde du commencement, le B»° de Reiffenberg a inscrit cette note:
Vente de M. E. L[avalleye], le 9 mai 1842, à Gand, n° 17 des mss., fr. 175. Demi-
reliure moderne, titre doré au dos : Vilae episcoporum Leodiensium, M" sancli
Laurenlii (4).
3244. (18988-89). — Vitae SS. Ursulae et Barbarae.
1. (F. 1-23). Reveiacio nova itineris et passionis undecim milium
virginum. = BEL., n» 8433.
2. (F. 23*-49*). Hystoria beatissime virginis et martyris Ghrisli
Barbare. = Ibid., n° 918.
(1) TubWèAcl. SS., Octobris t. XIII, p. 302, n" 55.
(2) Les feuillets 21-27 sont palimpsestes; ils ont été écrits par Adrien d'Ouden-
bosch. Cf. t. III de ce Catalogue, p. 19.
(3) Ou plutôt de S. Maxime de Turin.
(4) Cf., au sujet de ce volume, Ad. SS., Octobris t. XIII, p. 383; Calai, cod.
hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 423-25.
VIES DE SAINTS EN LATIN 251
■ 3. (F. 49v-53v). De translacione beatissime virginis et martiris
ehristi Barbare. = BHL., n» 926.
4. (F. 53^-68). Ex innumerabilibus quaedam miracula de beatis-
sima virgine et martyre Barbara. = Ibid., nn°« 932-937, 951-955, 967
et 968.
Parchemin; 68 feuillets, plus deux de garde en papier au commencement et
quatre, dont deux en parchemin, à la fin du volume; 0"',165 X O^jlOS; XV« siècle.
Reliure moderne, veau racine; au dos, le titre doré S. S. Urs. et Barb. (1).
3245. (19019). — Fridericus SzEMBEK S. I. De S. Dorothea.
1. (F. 1-24). Norma eximia praeparationis christianae ad felicem
exitum .... seu vita gloriosa S. Dorolheae Pruthenae .... per R. Fride-
RIGUM SCHEMBEK SoC. leSU (2).
2. (F. 25-30). Patrona perantiqua dominiorum Prussiae ... per
P. Friderigum Sghembek Soc. lesu.
Papier; 30 feuillets, plus un de garde au commencement et trenle-et-un à la fin
du volume; 0'",157 X 0'",10; XVIP siècle. Ce volume provient des anciens BoUan-
distes. Reliure parchemin, avec un fragment d'antiphonaire de apostolis (3).
3246. (19049). — Bosio. Vita sanctae Gaeciliae.
Sur le premier feuillet, notes de Bollandus sur la vie de sainte
Cécile et ses manuscrits, extrait du Martyrologe romain.
Puis un fragment de l'exemplaire imprimé d'A. Bosius, Historia
passionis beatae Caeciliae, Romae, 1600, à savoir les pp. 1-26, 41-46,
153, 184.
Dans les marges, variantes de manuscrits de Saint-Maximin de
Trêves, de Saint-Omer et de Marchiennes.
Papier; 47 feuillets; O-^.aSS X 0'",170; XVIP siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne.
3247. (19052). — De S. Iudogo.
1. (F. 1). [Vita S. ladoci]. = BHL., w 451 1, le prologue seul.
2. (F. lv-29). Vita beati ludoci confessons. = Ibid., n° 4505.
3. (F. 29-33^). Inventio corporis sanctissimi patris nostri ludoci. =
Ibid., n° 4506.
4. (F. 34-64). Miracula beati patris nostri ludoci. = Ibid., n° 4510,
avec trois prologues différents.
(1) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 426.
(2) Ce manuscrit, préparé pour l'impression, n'a pas été édité. Il est une version
latine par André Uslrzycki du même ouvrage publié en polonais. Cf. C. Sommer-
voGEL, Bibliolhèque de la Compagnie de Jésus, t. VII, col. 1761-62.
(3) Cf. au sujet de ce mauusciil, C. Sommervogel, op. cit., col. 1761.
252. MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
5. (F. 64^-65^). De curatione cuiusdam nobilis leprosi. Inc. Nove-
rint omnes et singuli... quod anno Domini millesimo quadringen-
tesimo octavo... Pelrus Omchen, nobilis Trevirensis diocesis, ville
Farqueline(l).
6. (F. 65^-69). De liberalione cuiusdam Annae a quatuor daemo-
nibus possessae. Inc. Anno Domini millesimo quingenlcsimo trige-
ssimo primo... quidam Fragnus Gulpmaen.
Papier; 69 feuillels, pins deux de garde en lêle et trois à la fin du volume;
0",185 X O^.llô; XVI* siècle (après 1531, cf. f. G5'). Sur le second feuillet de
garde, on lit : Ad utum monasterii S. Winnoci Bergis. Reliure moderne, par-
chemin.
3248. (19068). — Vita S. Edmundi Cantuariensis episgopi.
inc. Anno ab incarnatione Domini. M.CC.XLVII. sanctus Edmundus
Cantuariensis archiepiscopus cuius sacri corporis gleba in pontignia-
censi monasterio requieverat (2).
Papier; 25 feuillets: 0»,192 X 0-,140; XVI» siècle. Sur le premier feuillet, il y a
cette note écrite par Papebroch : P. Chifflet. Ce volume provient donc de l'ancienne
bibliothèque des Bollandistes. Reliure moderne, vélin.
3249. (19074). — Hemrigus Pomerius. Vita venerabilis loannis
Rusbrouchii (3).
Papier; 41 feuillets; 0",227 X 0»,175; XVII» siècle. Demi-reliure moderne.
3250. (19080). — Vita S''^ Catharinae.
1. (F. 1-33^). Vita sancte Katerine virginis et martyris. = BHL.,
n° 1663.
2. (F. 34). [De S. Galharina ex Baptista Mantuano] (4).
Papier, aux filigranes de l'écu de Franco et de la licorne ; O",207 X 0'",U2 ;
XV» siècle. Reliure parchemin.
325i. (19071). — De S. Catharina.
1. (F. 1-2^). Gonversio sanctissimae virginis et marlyris Christi
Katherinae. = BHL., n*> 1671.
2. (F. 3-15^). Vita et passio sancle Katherine. = Ibid., n" 1663.
Parchemin; 15 feuillets; O'o.S 14 X 0-",217; XV» siècle; deux colonnes; initiales
rouges et bleues. Demi-reliure moderne (5j.
(1) Ce procès-verbal est dressé par le notaire Thomas Radulphi et signé par
Henricus Pasquier presbiler, Ouillermus de Puleo et loannes Poilezen.
(2) Ex ms. Ponliniacensi.
(3) Publié dans Anal. BolL, t. IV, p. 283-308. Cf. plus haut, p. 113, n» 3159
(2926-28).
(4) Cf. BHL., n» 1675.
(5) Voir Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 426.
VIES DE SAINTS EN LATIN 253
3252. (19088-89). — Vitae sanctorum. • •
1. (F. 1-7). Confessio anime penitentis (1).
2. (F. 7-7v). Oralio Ieremie (2).
3. (F. 7-8). De sanclo Bartholomeo.
4. (F. 8-9). Omilia sancti Augustini episcopi de evangelio secundum
Lucam. = FL., t. XXXVIII, col. 791.
5. (F. 9-10). De ymagine Domini crucifixi concnlcata a pedibus
iudeorum (3).
6. (F. 10-10^). De quodam heremita qui olera seminaverat. Inc. In
vitis patrum refertur de quodam heremita.
7. (F. ll-14).Consecratio altaris. Sermo beali Augustini episcopi. =
PL., t. XXXVIII, col. 2166.
8. (F. 14-18V). Vita beati Albani martyris. = BHL., n»206.
9. (F. 19-34V, 82, 89, 74). Vita et. vialicum sancte Paule. Opus beati
Ieronimi presbiteri. = BHL., n° 6548.
10. (F. 74-81^, 66-72). Viaticum sancti Antonini martyris (4).
11. (F. 47^-50^, 35-42^). Miracula de beata Maria.
a) [Obitus et assumptio] (5).
h) Miraculum de quodam monacho (6).
c) Alia miracula] (7).
12. (F. 54^-58^, 43-47^). De sanclo lacobo maiore fratre lohannis
evangeliste (8).
13. (F. 63-64). De purificalione bcate Marie. Inc. Hoc festum tribus
hominibus appellalur scilicet purificatio béate Marie, Ypapanti et
Candelosa.
14. (F. 64-64^). In calhedra sancti Pétri.
15. (F. 64v). De luda proditore.
16. (F. 64^-65^, 51-54^). De sancto lacobo qui dictus est frater
Domini. = Cf. BHL., n" 4089.
17. (F. 72V-73V, 59-63). De omnibus sanctis. = PL., t. XGIV,
col. 452.
18. (F. 90-97^). Vif a beati Pauli primi heremite. = BHL., n° 6596.
(1) Formule d'examen de conscience.
(2) Lamentations de Jérémie, chap. V.
(3) Résumé des pièces sÏKnalées UHL., nn<" 4226-4230.
(4) Voir RôHRicHT, Bibliotheca gcograpkica Palaestinae, p. 10-11.
(5) Cf. BHL., nn- 5348-5354.
(6) A. PoNCELET, Initia miraculorum B. Virginis Mariae, n° 1451.
(7) Ibid., nn"» 942, 95, 1399, 867, 152, 1487. A noter que tous ces textes se trouvent
dans la publication de H. Isnard, Miracles de la B^« Vierge Marie d'après un manus-
crit du XUb siècle de la bibliothèque de Vendôme, Bulletin de la Société archéo-
logique DU Vendomois, t. XXVI.
(8) Résumé des Acta lacobi. = BHL., n° 4056 et des Miracula, n° 4072.
254 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
19. (F. 97^-112^). Vita, conversio et passio sancti Eustachii et
mulieris sue et filiorum suorum. = BHL., n" 2760.
20. (F. 113-119V). Vita, conversatio, obitus et deposicio sancti
Alexis. = i6/rf., n° 288.
21. (F. 119^-120). Quodinobediencia Deomulluni displicet.
22. (F. 120-122^). De septem laudabilibus conditionibus que ad
perfectara obedientiam pertinent.
23. (F. 123-125). De vanitate gracie mundane.
24. (F. 125-130^). Quod generaliler parentes debent esse soUicili
de erudicione prolis. — Quod puerilis etas oporluna est erudicioni et
mprum informationi. — Quod negligens in adolescentia sua info r-
mationem suam in moribus valde est culpabilis. — Quod ad libenter
recipiendum disciplinam exempla muUum possunt movore. — Quod
valde sit utile filius nobilium dum sunt in custodia, litteris imbui
et semper aliquo opère occupari.
25. (F. 130^-138^). Quod necessarium sit principi ut ad consilia
bene se habeat. — Quod acceptio munerum multum sit timenda
principi. — Quomodo princeps vel miles se débet habere armando
ad pugnam et civitalem obsidendo. — Quomodo se debeat habere
ducendo uxorem. — Quomodo se debeat habere ea ducta.
26. (F. 138^-140^^). Quomodo fuerit ieiunium in Ninive factum.
27. (F. 140^-142). Epistola missa ab Agaro rege Edisse ad
Ihesum (1).
28. (F. 142-143).Dehiisquevalentadhocquodaliquis amaturaDeo.
29. (F. 143-143^). De quindecim signis precedenlibus diem iudicii.
30. (F. 143^-144). Pater wos/er greco vocabulo.
31. (F. 144-146). Ecclesiastes.
32. (F. 146-148^). Libri II Machabeorum ultima capitula.
33. (F. 148^-149). Quomodo divina scriplura tractât materiam
suam secundum intelligenliam.
34. (F. 149-149^). De quodam hcremita. ;
35. (F. 149V-150). Versus de sancta Trinitate.
36. (F. 150-151). De fide quomodo in Deum credere debemus.
37. (F. 151V.156'). Vita sancti Ghristophori. = BEL., n° 1772. -
38. (F. 157-158V). [Vita S. Odilonis]. = Ibid., n° 6282.
39. (F. 159-161). [Vita S. MariniJ. = Ibid., n° 5538.
40. (F. 161^). Oratio Salomonis ad Dominum nostrum.
41. (F. 162-199^). Epistola venerabilis fratris Humberti... de tribus
essentialibus religionis (2).
(1) Fabricius, Codex apocryphus novi leslamenti, part. I, p. 317*-318.
(2) QoÉTiF-ÉcHARD, ScHpl. ord. praed., 1. 1, p. 147, n' 12. Cf. t. III de ce Cata-
logue, .p. 59.
VIES DE SAINTS EN LATIN ,255
42. (F\ 199V-263). [Orationes et meditationes].
■ A noter, f. 210^, f. 233v-234, f. 2i5v-246v et f. 263v-264, des Colla-
i/o?î^s fratris Egidii.
Les feuillets 263^-264^ sont blancs.
43. (F. 265-273^). [De inani gloria]. Inc. Ubi sunt principes gentium
qui dominantur super bestias. Des. mutïl. Quia se vivere amplius non
posse cernit. Qui si...
Parchemin; 273 feuillets; O^.ISS X O-^.ODo; XIV siècle (les feuillets 1-161) et
XV* siècle (le reste). Quelques jolies lettrines, initiales rouges et bleues; f. 161% une
miniature, très endommagée, représente Salomon en prière. Les cotes E. 43,
G. m qui se lisent f. 1, font croire que ce manuscrit provient de l'abbaye de
Saint-Jacques à Liège (1). Demi-reliure moderne, dos en maroquin rouge avec
le titre doré : /^i6er ea;empiorMm piorum. Frai. Humberli de tribus essenlialibus
votis, XIV saec, avec le chiffre couronné de Léopold 1".
3253. (19385). — De S. Lamberto.
1. (F. MO). [Passio S. Lamberti]. = BHL., n" 4683.
2. (F. 10-21^). Vita et passio sancti Lamberti episcopi et mar-
tyris. = iôiW., n«4687.
Parchemin; 21 feuillets; 0™,373 X 0'",277 ; XII» siècle; deux colonnes; capitales
ornées; initiales rouges et bleues. Le B"" de Reîffenberg a pensé que ce manuscrit
provient de la collégiale de Saint-Pierre, à Liège. Il fut acquis le 20 janvier 1845,
à la vente de livres de Lq.valleye pour 345 francs (2). Demi-reliure moderne.
3254. (19395). — Iohannes de Hildesheim. De tribus magis.
1. (F. 1-4). Index.
2. (F. 4-63). [Gesta et translationes trium regum magorum]. ==
BHL., n« 5137.
Papier, au filigrane de la tête de bœuf; 63 feuillets ; 0'°,202 X 0",145; XV« siècle.
Ce volume provient de l'abbaye de Parc, dont les armoiries ont été grattées sur
les deux plats et a été acquis par la Bibliothèque royale en 1845, acheté à
M. Serrure, à Gand, pour fr. 12,50. Reliure du XVP siècle, veau racine; au dos, le
titre doré : Historia Irium regum ; tranche rouge.
3255. (19525). — De Abundio Villariensi.
Vita fratris Abundii monachi Villariensis (3). Des. mutil. nequa-
quam, inquit, ita erit ut loqueris. Guidam... . '
(1) Cf. BouxHON, Calalogus librorum S. lacobi Leodii, manuscrit n^ 13993 de la
Bibliothèque royale, f. 47'-48'.
(2) Cf. Bulletins de l'Académie des sciences, des belles-lettres et des beaux-arts de
Belgique, t. XIII, part. I, p. 171 sqq.
(3) Le prologue et la table des chapitres ont été publiés par Reiffenberg, Bulle-
tins de l'Académie royale, t. XII, part. I, p. 96 sqq., et des extraits dans MGU.,
scr. t. XXV, pp 206-210, 220, 232.
256 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Parchemin; 26 feuilkts ; O'-.lGa X OMSl ; XIII* siècle; signatures i-iii. Ce
volume provient probablement de l'abbaye de Villers; f. 1, on lit : 5"' Liber tVironi-
corum Villariensium. Sur le premier plat intérieur, il y a cette note de Reiffenberg :
Vendu par M. Schayes, au mois de Juillet 1846, fr. 25, Demi-reliure moderne,
maroquin rouge (1).
3256. (19598-99). — Vitae sANCTOftuM.
1. (F. 1-7). Vita sancti Hadelini confessons. = BHL., n" 3733.
2. (F. 7v-12v). [Vita sancli Gengulphi]. = Ibid., n*» 3328. Des. mutil.
licct diclu sit horridum huic pagine...
3. (F. 13-19^). [Vita S. Sigeberti régis Francorum]. = Ibid.,
nn'«7711 et 7712.
4. (F. 20-25). Miracula sancli Sigeberti régis et confessons. —
Ibid., n" 7713.
5. (F. 25-28V). [Translalio eiusdem]. = Ibid., n- 7714.
Papier, aux filigranes de l'écu de France et de la lettre I* fleuronnée ; 28 feuillets ;
0",280 X 0",195; XV» siècle. Ce manuscrit provient de l'abbaye de Stavelot. Il a
été acquis pour 60 francs à la vente de manuscrits de cette abbaye k Gand, le
fô janvier 1847 (2). Demi-reliure moderne.
3257. (20073-75). — Vitae sa.xctorum.
En tête, un incunable : Quadragesimale Groisch una cum reyistro
sermonum de tempore et de sanctis. Impressum Lugduni ... per lohan-
nem Trechsel Alemanum. Amio Domini. M. CCCCXCll. die vero.
XV. lidii.
Puis deux images pieuses imprimées. En lêle de la première : In de
Kapelle van *t heyligh Kruys ghebout anno 1655 op den Waerden Dries
binnen de Farochie van Grooten Bygaerden rusten Reliqiiien van den
heiflighen martelaer Valerius.
La seconde a pour épigraphe : Besoeckt met aile godtvruchtigheydt
Onse Lieve-Vrouwe van Toe-vlucht in de Farochie Kercke van
Bygaerden.
i. (F. 252-326*). Vila beati paUis nostri Francisci. =- BHL.,
n° 3107.
2. (F. 327-356). Do miraculis ostensis post transitum beati palris
nostri Francisci. = Ibid., n'^ 3109.
3. (F. 357-361^'). Vita sancte Aldegundis virginis. Inc. Cum longe
laleque nomen cristianitalisper regnum volgaretur Francorum (3).
Puis encore deux images, l'une avec le tilre : Bemindt het broeder-
(1) \o\r Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell.,i. II, p. 427-28.
(2) Cf. Catalogue d'une belle collection de livres et de manuscrits précieux sur
vélin. Gand, 1847, p. 7, n» 17.
(3) Cf.Z?«L.,n''246.
VIES DE SAINTS EN LATIN 257
schap van den alder-heylighsten name lesus inghestelt in de Parochie-
Kercke van Bygaerden, et l'autre : In de Parochie-Kercke van
Bygaerden zyn Reliqiiien van sint Gilis.
Papier; 362 feuillets; O-^.aOS X O-^JS?; XV« siècle. F. 1, on lit : F. Gregorius
HoUanders paslor maioris Bigardie, a : 1644, 13 aug., et sur le même feuillet, il
y a Tex-libris imprimé : BibHolhecae FF. Min, RecoUect. Lovan. ad. SS. Trinit.
renov. et auctae 1791. Demi-reliure moderne; dos en maroquin rouge, avec les
titres des différents traités et le monogramme couronné de Léopold I"'.
3258. (20110-12). — De vita Christj.
1. (F. 1-25). Passio Domini édita per fratrem Mighaelem de Massa
ordinis heremitarum Augustini (1).
2. (F. 25v-26v). Sermo de passione Domini. Inc. Prpprio filio suo
non pepercit.
3. (F. 27-29). [S. Anselmi meditationes]. = PL., t. GLVIII,
col. 725-29.
Les feuillets 29^-31^ sont blancs.
4. (F. 32-45^). [De purgatorii poenis]. Inc. Katerina de Senis que
purgatorii poonas viderai, ait haec.
5. (F. 46-51). Traclatulus de remediis contra pusillanirnitatem ...
magistri lo. Gerson Parisiensis (2).
Les feuillets 52-57 sont blancs.
6. (F. 57^). [Sentences diverses].
Papier, aux filigranes de l'ancre surmontée de la croix et de la Vierge avec
l'enfant dans un écu couronné (3); 57 feuillets ; O-n.SOQ X O^jU; XV" siècle. Demi-
reliure moderne.
3259. (20605). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-21). Legenda sancti Wolffgangi Ratisponensis episcopi. :=
BHL., n° 8990, sans le prologue.
Le feuillet 22 est blanc.
2. (F. 23-51). Magistri Iagobi episcopi vita sancta Christi ancille
Marie de Oegnies. = Ibid., n° 5516. Des. mntil. et quasi patrem
reputare, consilii enim...
Papier, aux filigranes du lévrier courant et de la lettre P. fleuronnée;
51 feuillets; O^.STé X O^.IOS; XV* siècle; deux colonnes. Demi-reliure moderne.
3260. (20612). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-3). Vita sancte Gerdrudis. = BHL., n» 3490, sans le
prologue.
(1) Cf. OssiNGER, Bibliotheca Augustiniana, p. 567-68.
(2) I. Ellies du Pin, lohannis Gersonii opéra omnia, t. III, p. 579.
(3) Voir E. MiDoux et A. Matton, Élude sur les filigranes, p. 30, n* 1.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 17
258 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
2. (F. 3-5). [Vita S.] Sigismundi. = BHL., ii» 7717.
3. (F. 5-8^). Passio sancti Erasmi. = Ibid., n° 2580.
4. (F. S'^-O^). De sancto Malerno. Inc. Bcatus Maternus Iraxit origi-
nem de genealogia Chrisli (1).
5. (F. 9V-10). [Vita] S. Floriani. = BHL., n» 3055.
6. (F. 10-lOv). [Vila S.] Severini. = Ibid., n° 7651.
7. (F. 10'-14). Vila béate Hedwigis. Inc. Bealissime Hedwygis
magnifici principis Bertoldi marchionis Baudensis ... filia (2).
Papier, au filigrane de la tour; U feuillets; 0»,312 X 0",22; XV» siècle. Demi-
reliure moderne.
3261. (20673). — De S. Wenailo.
Office de S. Wenailus, avec les neuf leçons. = BHL., nn"» 8818
et 8819.
Parchemin; 12 feuillets ;0",27 X 0",165; XI V« siècle; initiales rouges et bleues ;
ancienne pagination ixii. F. 12', on lit : Ecdcsie Sancti Vicloris parisiemis, uf
probal hic lilulus, pcrlinel itle liber. Demi-reliure moderne.
3262. (20674). — Vita S. Maudeti.
1. (F. 1). [Gloria in excelsis]. La fin seulement.
2. (F. ^-7). Vila sancli Maudeti abbatis de Insula.== Z^^L.,n«5723.
3. (F. 7^^). In natale beati Thome martiris cantuariensis archiepi-
scopi ad vesperas antiphona.
Parchemin; 7 feuillets ; 0",222 X 0», 154; XIV* siècle. Reliure vélin.
3263. (20677-81). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). [Carré magique : Sator, arejyo].
2. (F. lv.16*). Vita sancli Adalrici (3). = /^JÏL., n'>6271.Z)gs. muHL
angustiavit unam
3. (F. 17-24V). [Miracula sanclae Barbarae]. = Ibid., nn<»« 937-949.
Inc. mntil. ... uere navigium. Quibus navigantibus. Des. mutil. in
ducatu Iuliacensi....
4. (F. 25-29^). Passio sancli marlyris Chrisli Marna de Cesarie
Capadocie (4). = Ibid., n° 5192.
5. (F. 29^-32). Gonversio béate Katerinc virginis et martiris. =
liid., n" 1669.
6. (F. 32). Rcccpta a lare buono onchioslro. En italien.
(1) Gf.BflL., noôeSO.
(2) Cf. ibid., n« 3767.
(3) Ou plutôt Sanclae Odiliae Hohenburgensis.
(4) A noter la suite de la rubrique : qui fuit Iranslatus per venerabilcm dominum
domnum ... palriarcham Aquilee anno Domini ... in coniilalu Arclii in loco ubi
dicilur sancto Marna.
VIES DE SAINTS EN LATIN 259
. 7. (F. 33-42^). Compendium brève de translatione sanclissimi
Andrée apostoli capitis ex civitate Patracensi in almam urbem
Romam.translali editum per sanctissimuni dominum Pium papam
secundum. = BHL., n° 439, avec le prologue St qua sunt memorie
commendanda. Des. mutil. gloriam serapiternam eum...
8. (F. 43-46^). [Passio S. Thomae]. = Ihkl, n° 8136. Inc. mutil. ...
nec fuisse cum esse desierit.
9. (F. 46^-50). Passio sancli Andrée apostoli. = Ihid., n° 428.
10. (F. 50-50^). Passio sancte Lucie virginis. = Ibid., n° 4992. Des.
mulil. repentinam praediorum et genia...
1 1. (F. 51-77V). [Liber I Regum].
A savoir du chap. XIX, v. 2-XVIII, v. 15.
Le feuillet 78 est blanc.
12. (F. 79-80^). De S. Odilia virgine et martyre socia sanctae
Ursulae.
13. (F. 80^'). Oratio ad divam Virginem.
14. (F. 80^). Oratio ad sanctam Odiliam.
15. (F. 80^). [De inventione corporis eius Goloniae anno 1285].
16. (F. 81-81^). [Fragment de missel, avec notation musicale].
Parchemin, sauf les feuillets 33-42, 51-80 qui sont en papier ; 81 feuillets ;
O^'.lôS X O^llS; 0'",164 X O'-.llS; Q^,\U X 0%139; 0™,193 X 0™,146; XIP-
XVb siècle. Ces fragments proviennent de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes,
car f. 25, il y a la note : D. Ugelli écrite par Papebroch, et f. 23, celle-ci de la main
de BoUandus : Accepi Roma a P. Euchario Sertorio. Reliure moderne, vélin (1).
3264. (20787-89). — Vita sanctae Agnetis.
1. (F. 1-7). Vita sancte Agnetis versificata. = BEL., n*' 164.
2. (F. 8-15^). Contemptus mundi.
Inc. Gartula nostra tibi mandat, dilecte, salutem.
Des. mutil. Spiritus amborum qui tangit corda suorum....
3. (F. 16-26). [De Pamphiio et Galathea].
Inv. Vulneror et obtusum porto sub pectore telum.
Parchemin; 26 feuillets; 0™,17 X 0"',13; XIV« siècle (1358), car on lit f. 7 :
Anno a nativilale Domini M" CCC"'" Iviii" mensis iunii die. Lecla est vita Agnetis in
Slochore anno sexagesimo mensis febr-uarii dieXIIIl". Ce volume a été acquis à une
vente chez Héberlé, à Bruxelles, le 17 mai 1852, pour fr. 27,59. Reliure moderne;
dos et coins en maroquin brun; au dos, les titres dorés des différents morceaux.
3265. (20826-28). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-14). [Tractatus asceticusj. Inc. Cap. L De scientia vel
studio scripturarum. Dei omnipotentis filii ... locutionis verba suis
loquens discipulis.
(1) CLCatal. cod. hagiorjr. lat. bibl. reg. Bruxcll., t, II, p. 429-30.
260 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
2. (F. 14). [Constilutio Henrici abbatis sancti lacobi Mogunti-
nensis, anno 1283].
3. (F. 14v et 29v). [Census eiusdem monasterii] (1).
4. (F. 15-1 7^). Vita sancti Pauli primi heremitae. = BUL.,
n» 6596 (2).
5. (F. 17^-27v). [De S. Sebastiano]. = Ihid.,^^ 7543(3).
6. (F. 27^'-29v). [De sancla Agnete]. =lbid., n° 151, la fin est omise.
7. (F. 30). [Tabula de spiritu, anima et corporej.
8. (F. 30*). [Anliphonae in offîcio S. lacobi]. Neumata.
9. (F. 31-37). Omelia Gregorii pape de evangelio Designavit
Dominus. = PL., t. LXXVI, col. 1139 sqq.
10. (F. 37^-38*). [Homelia de evangelio Accessit ad Ihesum mater
fUiorum Zebedeil = PL., t. XXVI, col. 142-44.
11. (F. 39-42). Cursus monachorum (4).
12. (F. 43»-44v). De sancto Severo confessore. = BHL., n° 7681,
sans le prologue.
13. (F. 45-46). Vita S. Nicolai (5).
14. (F. 46*). Omelia de evangelio Accessit ad Ihesum mater filiorum
Zebedei. Inc. Unde opinionem regni habcret.
15. (F. 46*). [Responsoria de S. lacobo].
Parchemin; 46 feuillets ; 0-,307 X 0",224; XII» siècle. Les feuillets 30'-38' sont
à deux colonnes, un bon nombre de feuillets sont palimpsestes. F. 1, on lit : Codex
S. lacobi et f. 8: Codex S. lacobi apud Moguntiam. Ce volume a été acquis en
mai 1852, à une vente chez J. M. Heberlé, pour 77 francs (6). Demi-reliure moderne,
dos et coins en maroquin rouge, avec, au dos, le titre doré : Scienlia Scripturae
vitaeque sanclorum.
3266. (21001). — De S. Amando.
1. (F. 1-56*). Vita sancti Amandi episcopi et confessons. = BHL.,
n° 334.
2. (F. 57-63). Sermo de elevatione corporis sanctissimi pontificis
Amandi. = Ihid., n" 343.
3. (F. 63*-66). De igné celesti in memoriam beati Amandi divina
virlute mirabiliter accenso. Inc. Denique anno ab incarnatione
Domini octingentesimo quinquageslmo quarto.
(1) In Briezenheim et Âdalisselt.
(2) Le manuscrit omet les nn" 1, 17 et 18 de l'édition des Âcta SS., lan. 1. 1,
p. 604-7.
(3) Les nn~ 38 et suivants de l'édition des Acta SS., lan. t. II, p. 265-78,
manquent ici.
(4) Indications pour le chant au cours de l'année.
(5) Très court résumé.
(6) Voir Catalogue d'une très riche collection de livres anciens et modernes,
Bruxelles, 1852, p. 1, n» 7.
VIES DE SAINTS EN LATIN 261
4. (F. 67-77). Miracula sancti Amandi que sunt facta per Gallias. ==
BHL., n° 345.
5. (F. 77-79). Quoddam miraculum de iuvene suspenso in pago
Noviomensi et per beatum Amandum suscitato. Inc. Precipuum
quoddam miraculum in pago Noviomensi.
6. (F. 79^-80^). Quoddam miraculum de incarcerato Coceii per ora-
tionem beati Amandi soluto.
Jtîc. Mes fuit antiquis necnon manet usque modernis.
7. (F. 81-86). Miracula sancti Amandi que sunt facta per Bra-
gbantum. = BHL., n» 346.
8. (F. 86-90^). Miraculum in ecclesia sancti Amandi intra urbem
Rothomagensem. ^ Ibid., n° 347.
Papier, au filigrane de la licorne; 90 feuillets ; O^.SOS X O^.WS ; XVP siècle. F. 1,
il y ala note : fAber monaslerii sancti Trudonis D. 6. Demi-reliure moderne.
3267. (21002). — De S. Autberto.
1. (F. 1^-2). Den loen van sinte Olberts feeste... in sinte Maria
Magdaleene cappelle (1),
2. (F. 3-9^). Vila sancti Autberti episcopi et confessons (2). hic.
Parentes sancti Autberti in Provincia, in villa quadam Albii nuncu-
pata habitabant.
3. (F. 9^-15^). In elevatione sancti Autberti et de eius miraculis. =
BHL., nn»'' 864-869.
Les feuillets 16-18 sont blancs.
4. (F. 19-22V). [Miraculen van den H. Autbertus] (3).
5. (F. 23-28). [Leven van S. Autbertus] (4).
Les feuillets 28^-30^ sont blancs.
6. (F. 31-33^'). [Liste des prédicateurs pour la fête de S. Aubert,
dans la chapelle de Sainte-Marie Madeleine, à Bruxelles, de 1553
à 1709J.
Parchemin et papier (les feuillets 20-33); 33 feuillets; O™,207 X 0™,143; XVI» et
XVII" siècles; initiales rouges et bleues. Demi-reliure moderne (5).
3268. (21003). — De sangta Barbara.
1. (F. 1-50^). Vita sancte Barbare virginis et martyris. = BHL,,
im^^ 918 et 920.
(1) A Bruxelles. Cet état de dépenses a été dressé par Jean Van Cuddeghem,
chapelain de Sainte-Marie Madeleine en 1539.
(2) Cf. UHL., n» 861 (résumé).
(3) Version flamande de BHL., nn" 864, 866, 870.
(4) De-ci de-là, dans les marges et f. 27", fragments du texte latin.
(5) Cf. Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 431.
262 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
2. (F. 50V-58'). Que fuit occasio translalionis eius. = BHL.,n° 926.
3. (F. 59-89^). Ex innumerabilibus quaedam miracula de beatis-
sima virgine et martyre Christi Barbara. = Ibid., nn°^ 932-953.
Le feuillet 90 est blanc.
4. (F. 91-98). Dicta Origenis de beata Barbara. = Ibid., n° 919.
Papier; 98 feuillets, plus trois de garde en têle et trois à la fin du du volume;
0",20 X 0"',1'*2; XV» siècle. F. 1, on lit: Liber monasterii sancli Trudonis C. 6.
Demi-reliure moderne.
3269. (21004). — De S. Barbara.
1. {F. 1-32). Vita sancte Barbare virginis et martiris. = BHL.,
nn"» 918 et 920.
2. (F. 32-37). Que fuit occasio translalionis corporis béate Barbare
virginis. = Ibid., n*> 926.
3. (F. 37-59). Ex innumerabilibus quedam miracula de bealissima
virgine et martyre Christi Barbara. — ^ Ibid., nn°» 952-955, 957-959.
4. (F. 60-61). Tabula.
5. (F. 62-66). Dicta Origenis de beata Barbara. = BUL., m 919.
Papier, aux filigranes de la cruche et du gantelet; 66 feuillets; 0°',194 X O^.lii;
XV» siècle, ancienne pagination à l'encre rouge 1-L.rj. F. 1, on lit : Liber monasterii
D.Trudonis sub usu et eustodia fratris loannis Ermici 1590. Reliure moderne, vélin.
3270. (21008). — RiBADENEiRA. Vita S. Jgnatii Loyolae.
1. (F. 1 et 234). [De TrinitateJ. Fragment.
Le feuillet 2 est blanc.
2. (F. 3). Le Titre.
Les feuillets 3^-4^ sont blancs.
8. (F. 5-6v). Huius operis capita.
4. (F. 7-227). Vita S. Ignatii.
5. (F. 227V-231V). Index rerum.
6. (F. 232-233). Piorum teslimonia de P. Ignalio et Sociclate lesu
ab ipso instituta, coUeclore fratrc Petro Cirillo a Ghingelim Bene-
diclino Trudonopoli.
Papier, sauf les feuillets 1 et 234 en parchemin; 234 feuillets; Q^,Wi X 0",156;
XVI* siècle (1584), car on lit f. 3* : Trigesimo novembris, ipsis fcriis sancti Andreae
apostoli; f. 10 : P[etrus] C[irillus], 1684 hora noclis secunda, 22 i^^-f. 227' :
¥ims, 1584, 12 novembris, P[elrus] C[irillus] ; f. 231' : Perscripta anno Domini
1584, 17 novembris et f. 232 : anno 1585, feriis; signatures A-Z, Aa-Ee. F. 3,
il y a la note: Liber monasterii sancti Trudonis, F. 7. Reliure veau; au dos, le
titre doré : Yila S. Igna. Mss, et les armes d'un abbé.
3271. (21016). — De S. Thoma Aquinate.
Oratio panegirica in laudem divi Thomae Valencenis habita 7* mar-
tii anni 1754. Inc. Qui autem fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur
in rcgno caelorum.
VIES DE SAINTS EN LATIN 263
Papier; 7 feuillets; O^jSS X 0'",227; XVIIP siècle. Demi-reliure moderne; titre
doré sur le premier plat.
3272. (21741). — Ludolphus. Vita Christi.
1. (F. 1). [Notes de Th. de Jonghe et d'A. Matthieu sur ce volume].
Les feuillets 1^-2^ sont blancs.
2. (F. 3-4). Capitula in libro de vita Ihesu Christi.
3. (F. 4-308^'). [Ludolphus, Vita Christi. Primum volumen] (1).
Papier, au filigrane de la lettre P fleuronnée; 308 feuillets; 0">,'^b X O^SU;
XV« siècle (1460), car on lit f. 308" : Quod volumen scripsit fr. lohannes Alegambe
presbiter, religiosus et professiis monasterii sancli Martini tornacensis. In anno
Domini M" quadrinqentesimo Ix". Orate Veum pro eo (2). Deux colonnes, ancienne
ptagination I-CGCXI (3). Sur le premier plat intérieur, il y a l'ex-libris armorié
Bibliothèque de Th. de Jonghe, de laquelle ce volume a été acquis, à la vente, pour
fr. 17,60. Reliure restaurée du XVe siècle, ais de bois recouverts de veau noir
estampé ; restes de fermoirs en cuivre ; sur le second plat le titre sous corne :
Prima pars de Vita Cristi.
3273. (21762). — De S. Guidone.
1. (F. l-8v). Vita S. Guidonis confessoris (4). = BHL., n° 8870.
2. (F. 9-11). Dissertatiuncula de tempore vitae etmortis B. Guido-
nis confessoris Anderiaci quiescentis authore Petro Van de Velde
capituli Anderiacensis decano.
3. (F. 12). Copia litterarum quibus Maximilianus Romanus impe-
rator commendat Nicolaum Everardum capitulo Anderiacensi, ut
eum in decanum eligant 1498 in loco Guilielmi Swinnen (5).
Papier; 12 feuillets; 0'",20 X 0'",165; XYIII» siècle. Ce volume a été acquis
en 1860, pour fr. 1,10, à la vente des livres du V*« Th. de Jonghe dont l'ex-libris
Bibliothèque de Th. de Jonghe se trouve sur le premier plat intérieur. Demi-reliure
moderne; le titre doré, au dos : Vita S. Guidonis (6).
3274. (21763). — De S. Guidone.
1. (F. 1). [Note de Th. de Jonghe sur Pierre Van de Velde,
chanoine et doyen du chapitre d'Anderlecht].
2. (F. 2 et 3). [Titres].
3. (F. 4-12).Dissertatiuncula de tempore vitae et mortisB. Guidonis
(1) Cf Hain, Itepert. bibliogr., t. III, p. 293 sqq.
(2) Cf. Sanderus, Bibl. belgica mss., part. I, p. 138, 1. 3, et A. d'Herbomez, Les
Manuscrits de l'abbaye de Saint-Martin de Tournai aujourd'hui conservés à la
bibliothèque royale de Bruxelles, p. 21.
(3) Sans qu'il y ait de lacune dans le texte, la foliotation va de CGXIII à
CCXLVIII.
(4) Excerpta ex anfiquo Lcctionario extante in Archivis Capituli Anderiacensis.
(5) Autographus exslalin Capitulo.
(6) Ce volume semble être le brouillon du suivant.
264 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
confessons Anderlaci quiescenlis auclore R. A. D. Petro Van de Velde
capituli Anderlacensis Decano.
Le feuillet 13 est blanc.
4. (F. 14-38). Vita et miracula sancti Guidonis confessoris (I). =
BHL., no 8870.
Papier; 38 feuillets; O^IS? X O'-.lSa ; XVIII» siècle. Sur le premier plal intérieur,
il y a l'ex-libris armorié de la Bibliothèque de Th. de Jonghe. A la vente de ses
livres, ce volume fut acquis parla Bibliothèque royale pour fr. 2,42. Demi-reliure
moderne; au dos, le titre doré Vita S. Guidonis.
3275. (21885). — Passionale.
1. (F. 1-lv). [Table].
2. (F. 2-10). Passio sancti Stephani, pape et martyris. = BHL.,
n»784o.
3. (F. 10-14). Invenlio beali Stephani prolhomarlyris. = Ibid.,
n° 7851.
4. (F. 14-21). Passio sanctorum Donati opiscopi et Hylarini mona-
chi, martyrum. == Ibid., n" 2293.
5. (F. 21-24^). Passio sanctorum Secundiani, Veriani et Marcel-
liani.= i6/rf.,n« 7551.
6. (F. 24-'-27^). Passio sanctorum martyrum Syxli, Laurcntii et
Ypoliti, martyrum. = Ibid., n° 7809 (2).
7. (F. 27^-30*). Passio sancti Laurentii martyris. = Ibid., n» 4754.
8. (F. 30^-38^). Passio sanctorum Sixli, Laurenlii et Ypoliti. =
Ibid., n" 7801, sans le prologue.
9. (F. 38^-42). Passio sancti Ypoliti sociorumque cius. = Ibid.,
n°3%l.
10. (F. 42-42'). Sermo in festo sancti Laurentii. Inc. Gerti sumus.
11. (F. 42^-46). Passio sancti Agapiti martyris. = BHL., n« 125.
12. (F. 46-48). Passio sancti Simphoriani martyris. = Ibid., n" 7967.
13. (F. 48-50). Passio sancti Iuliani martyris. = Ibid., n° 4542, sans
le prologue.
14. (F. 50-52'). Passio sanctorum martyrum Felicis et Audacti. =
Ibid., n° 2879.
15. (F. 53-58). Passio vel vita sancti Antonini martyris. = Ibid.,
n«> 572, le prologue manque.
16. (F. 58-62). Passio sanctorum martyrum Dorothei atque Gor-
gonii. = Ibid., n» 3167, des. p.
17. (F. 62-64'). De exaltatione sancte crucis. == Ibid., n» 4178.
18. (F. 64V-66). Passio sancti Gornelii. = Ibid., n» 1958.
(1) Excerpla ex antiquissimo Leclionario JUss. Capituli Anderlacensis.
(2) Fragment.
VIES DE SAINTS EN LATIN 265
19. (F. 66-68). Passio sancti Cipriani martyris. = BHL., n° 2042.
20. (F. 68-75^). Passio sancti Lamberti, episcopi et martyris. =
Ibid., n° 4678, le prologue manque.
21. (F. 75V-79). Passio sancte Fausle virginis. = IbicL, n" 2833.
22. (F. 79-85). Passio sanctorum martyrum Thebeorum, Mauritii
sociorumque eius. = Ibid., n° 5744.
23. (F. 85-9 Iv). Passio sancte Thecle virginis. = Ibid., n°8020.
24. (F. 91^'-97). Passio sanctorum Ghosme et Damiani. = Ibid.,
n" 1970.
25. (F. 97-102^). Passio sancti Piati martyris. = Ibid., n° 6845,
sans le prologue.
26. (F. 102^-109^). Passio sancti Loodegarii, episcopi et martyris. ==
Ibid., n° 4851, le prologue est omis.
27. (F. 109^-113^). Passio sancte Fidis, virginis et martyris. =
Ibid., n» 2928.
28. (F. 113^-137). Passio sancti Dyonisii Ariopagite, Atheniensium
archiepiscopi. = Ibid., n" 2171, le prologue manque.
29. (F. 137-138^"). Revelatio ostensa beato Stephano pape de
consecratione altaris sanctorum Pétri et Pauli siti ante sepulcrum
beati Dyonisii, que revelatio et consecratio acta est quinto kalendas
augusti. = Ibid., n« 2176.
30. (F. 138^-142^). Passio sancti Kalixti, pape et martyris. = Ibid.,
no 1523.
31. (F. 143-147). Passio sanctorum Crispini et Grispiniani. = Ibid.,
n° 1990.
32. (F. 147-151 V). Passio sancti Quintini martyris. = Ibid., n° 6999.
33. (F. 151^-153^). Invenlio sancti Quintini martyris. = Ibid.,
n°7000.
34. (F. 153^-156). Passio sancti Benigni ^vesh\{ev\. = Ihid., n" 1153.
35. (F. 156-166^). Passio sancti Eustacii sociorumque eius. = Ibid.,
n° 2760.
36. (F. 166^-171). Passio sancti Gesarii dyaconi. = Ibid., n° 1511.
37. (F. 171-178^). Passio sanctorum quatuor Goronatorum. ==
Ibid., n^ 1836.
38. (F. 179-185). Passio sancti Glementis pape. = iè/c?., n" 1848.
39. (F. 185-200). Passio sancte Anastasie et Grisogoni, mar-
tyrum. = Ibid.,n° 1795.
40. (F. 200-204V). Passio sancti Sabini episcopi. = Ibid., n» 7451.
41. (F. 204^-206). Passio sancte Leocadie virginis. = Ibid., n° 4848.
42. (F. 206-213). Passio sanctorum Fusciani, Victorici et Gentiani,
martyrum. = Ibid., n° 3224.
43. (F. 213-216V). Passio sancte Lucie virginis. = Ibid., n" 4992.
44. (F. 216^-222^). Passio sancti Nichasii sancteque sororis eius,
266 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Eutiopie, sociorumque eoruni.= BHL., n° 6076. Des. mutil. Qualinus
et ab ipso iteriim omnis fide...
Parchemin; 222 feuillets, plus deux de garde en papier; 0",360 X 0",247;
XIII' siècle (1277), car on lit dans la rubrique initiale, f. 1 : El sriendum qiind hoc
volumen scriplum fuit anno Domini millesimo ducenlesimo sepluagesimo srplimn,
agenle domino Egidio de Gaureng, lune jiriore. Deux colonnes ; jolies initiales,
peintes en rouge et en bleu; litres courants rou^'es. Le volume a dû appartenir à
l'abbaye de Saint-Martin à Tournai, dont Gilles de Gauraing fut moine (1). Demi-
reliure; dos en veau fauve portant ce titre : Passiones plurimorum sanclorum
marlyrum, et au bas la note : Anno 1277 (2).
3276. (22004). — Vita S. Catharinae de Senis.
1. (F. 1-120^). Legenda béate virginis Katherine de Scnis. =
BHL., n° 1702, les prologues manquent.
2. (F. 121-122V). [Fragment d'antiphonaire noté].
Papier, sauf les feuillets 121 et 122, qui sont en parchemin; 122 feuillets;
0^301 X 0",ÎO; XV* siècle, les feuillets 121 et 122 sont du XIII»; signatures At-pt.
Ce volume a été donné à la Bibliothèque royale en 1863 par le C* vander Biircli.
Reliure restaurée du XVI' siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé ; sur
le premier plat, le titre autrefois sous corne : Vila Kalharine de Senis.
3277. (22473). — De S. Lamberto (3).
Papier; 143 feuillets; 0",185 X O^llG; XVIII» siècle. Demi-reliure du môme
temps; au dos, le titre doré : De sanclo Lamberlo ep. Traiect., et en dessous
rinscription BU)l. royale.
3278. (II. 561). — Vita S. Maurf.
Vita sancii Mauri abbatis. = BHL., n" 5773.
Papier, quelques feuillets sont en parchemin; 28 feuillets, plus deux de garde en
tête et cinq à la fin; 0'",215 X O^.H; XV' siècle. Le nom du scribe Per loltannem
Cnueghe se lit f. 28. Sur ce feuillet et les suivants, on lit : Bouck van el ambocht van
de Lootghytler in linigge ; dijlgeschreven den 10 maerle 1640. Nyclacs de Laplace.
Nyclaes de Laplace de fiile van den ambochle van de loolghylter in Brugge in el iarr
1640 den 5" maerle per memorie zoo hier boven volchl ende slaet. Loolf/hylter in lyl
waeren inl leven Lijefen Vijene in persoen houderlynghe Jan de Brauwer, Phlyps
Luda. Plus loin; Aernoul Farree selver smel by den branberch et Guillermiis Hugo
dodus de Wera. Le sceau des Archives de l'Etat à Bruges se trouve sur le premier
feuillet de garde et f. 1. Ce volume a été envoyé à la Bibliothèque royale par l'admi-
nistration des Archives générales du royaume en 1882. Reliure du XIX' siècle, ais
(1) Voir Carlulaire de Sainl-JUartin, p. 260, aux Archives générales du Royaume,
à Bruxelles, Carlulaires el manuscrils.
(2) Ce manuscrit est décrit dans Sanderus, Bibl. belg. ms., part. I, p. 129. F. 66;
Ckilal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 433-36; A. d'Hebbomez, Les
Manuscrils de l'abbaye de Sainl-Marlin de Tournai aujourd'hui conservés à la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 23.
(3) Commentaire de J. Ghesquière, Acta SS. Belgii, t. VI, p. 21 sqq.
VIES DE SAINTS EN LATIN 267
de bois recouverts de peau de Iruie estampée, fers, et l'inscriplion sur le premier
plat Regia Bibl. Belgica.
3279. (IL 562> — De S. Arnulpho.
1. (F. 1-57^). VUa sancli Arnulphi. = BHL., n° 704, les trois pre-
mières épîtres dédicatoires manquent.
2. (F. 58-60^). Sermo de vit a eiusdem. Inc. Quamvis Brabantia
litium et rapinarum olim fuerit nutrix.
3. (F. 61-63). Quedam miracula post transitum beati Arnulphi
facta.
Inc. Hoc mirum fit ita Tornaci de cenobita.
4. (F. 63^-64). [Hymni et orationes de sancto Arnulpho.]
Papier; 64 feuillets; O^SOô X O^ieOjXVIP siècle (1615), car on lit f. 48':
lacobus Hanoie Religiosus oudenborgensis die XIIII martii 1615, puis f. 60' : 1615
et f. 63 : Hec exarala sunt céleri calamo ad honorem Dei elb. Arnulphi cuiuspatro-
cinium scriptor exposlulal. 1615. L'estampille des Archives de l'État à Bruges se
trouve f. 1, f. 1% f, 11 et f. 64. La Bibliothèque a reçu ce volume en 1882. Reliure
parchemin.
3280. (II. 700). — ViTA SANCTE Marie de Oegnies. = BHL.,
n° 5516.
Sur une étiquette, en papier, accolée au f. 32, on lit : Obiit in
Hoesden soror Anna Hiicfers monialis j)rophessa pro qua petuntur
orationes nostrae.
Parchemin ; 91 feuillets; 0™,15 X 0'",105; XIII" siècle; initiales rouges et bleues;
quelques capitales peintes en toutes couleurs. Au verso du premier feuillet de
garde, on lit: Bibliolhecae oegniacensis ; f. 1 : Spectat ad coenobilas dicti Oegnis,
1641, et f. 91 : Heddatur monaslerio d'Oingnies 1641. Ce volume a été acquis le
12 juin 1885, chez M. Desbarax, à Louvain, pour fr. 100. Reliure du XVIIP siècle,
car il y a la note suivante au verso du premier feuillet de garde : Fuit denuo ligalus
1 740 ; veau racine ; au dos, le titre doré : Vila B. Mariae Oigniac (1).
3281. (II. 734). — ViTA S. Gerardi Broniensis.
1. (F. 1-30). Vita sancti Gerardi abbatis et confessoris fundatoris
ecclesie Broniensis. = BHL., n° 3422.
2. (F. 30-3 Iv). Omelia beati Hylarii episcopi [super evangelio
Ecce nos reliquimus omnia]. Inc. Meminit Evangelii praedicator ille.
Papier, au filigrane de la croix ; 31 feuillets; 0'°,209 X 14; XV" siècle. Ce volume
a été acquis, à la deuxième vente des livies de Vergauwen à Gand, 15-19 avril 1884,
pour fr. 13,20. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré iW. S. Vita S. Gerardi,
tranche rouge.
(1) Voir, au sujet de ce volume. Ad. SS., lunii 1. 1, p. 634, n" 18 et Calai, cod.
hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 436.
268 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3282. (IL 932). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-19). Miracula sancti Benedicli abbatis. = T^Z/L., nn»» 1123
et 1124.
2. (F. 19-22^). Tranlatio (sic) corporis sancli Benedicli atque
Scolastice sororis eiusdem. = Ibid., n" 1117.
3. (F. 22^-26). Sermo Odonis abbatis in translatione sancli Bene-
dicli (1).
4. (F. 27-33). Vita sancti Ambrosii Mediolanensis... edila a
Paulino. = BHL., n° 377.
5. (F. 33-45). Vita sancti Basilii episcopi. = Ibid., n° 1023.
6. (F. 45-64). Vita S. Augustini... a quodam Possidio. = Ibid.,
nn»" 785 et 786.
7. (F. 64-67). Vita actusque beati Iheronimi presbiteri. = Ibid.,
n» 3869.
8. (F. 67-69"). Sermo de eodem viro beato Iheronimo (2).
9. (F. 69V-79V). Vila sancli Remigii. = BHL., nn°» 7152-7155. Des.
mutil. de ipso nuntio verecundabatur, quantum pro ipsis...
10. (F. 80-93). Vila sancti Silveslri pape. = BHL., nn»" 7725-7732.
11. (F. 93-106"). Passio sancti Sebasliani martyris. = Ibid., n° 7543.
12. (F. 107"-110"). Passio sancti Vincontii martyris. = Jbid.,
nn»» 8628-8630.
13. (F. llOv-112). Passio sancte Iuliane. =lbid., n° 4522.
14. (F. 112-118). Vita sancti Symeonis heremitae. = Ibid., n° 7963,
sans le prologue.
15. (F. 118-129"). Vita sancti Martialis episcopi et confessoris. =»
Ibid., n° 5552.
16. (F. 129"). Epytaphium [S. Martialis] (3).
17. (F. 130"). Vila sancti Nicholai archiepiscopi. = BHL., n» 6105.
Fragment, le commencement seul.
18. (F. 131-137). Vita sancti Nicholai Licie archiepiscopi. = Ibid.,
nn°« 6104-6106.
19. (F. 137-141"). Sermo de miraculis eiusdem. = Ibid., nn"» 6154,
6172, 6174, 6164 et 6107.
20. (F. 141"-145"). Translalio beati Nicholai archiepiscopi. = Ibid.,
nn°' 6190 et 6191.
21. (F. 145v-147").De miraculis emsdem. = Ibid., nn°«6192 et 6193.
22. (F. 148-153"). Vita sancte Gudile virginis. = Ibid., n» 3685.
(1) Publié par Marrier-Duchesne, Bibliotheca Cluniacensis, p. 138 sqq.
(2) Voir Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 438, pour le détail de
ce morceau, qui se compose, en grande partie, de BHL., n° 3872.
(3) Publié dans Çkilal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 438-439.
A l'avant-dernier vers, lire Hinc au lieu de Hanc.
VIES DE SAINTS EN LATIN 269
23. (F. 154-155V). Passio bealissimi Marce evangeliste. = -BfiL.,
no 5281. Des. mutil. socios ad orationem invitavit....
Parchemin; 155 feuillets; 0'",325 X 0,'"238; XIP siècle; deux colonnes; initiales
rouges et vertes; signatures a v, en rouge au haut des feuillets. F. 1, Phillipps a
noté : From the abbey of St. Berlin near Valenciennes (1). Ce volume a porté dans
la collection Phillipps les nn" 324 et 327 ; il a été acquis à Cheltenham en 1888
pour 90 francs. Reliure moderne, toile, dos et coins en cuir fauve (2).
3283. (II. 937). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1^-12^). Gesta Salvatoris Domini nostri Ihesu Christi (3).
2. (F. 12^-15). Notificatio qualiter Tyberius César pro ipso Ghristo
Iherosolimam direxerit (4). = BHL., n° 4218.
3. (F. 15-16^). Vita domni Anselrni Cantuariensis archiepiscopi. ^=
Ibid., n" 526; il n'y a que le prologue et le commencement de la Vie.
Des. mutil. quos, ul postmodum claruit...
Parchemin; 16 feuillets; 0",316 X 0'",226; XlIP siècle; signatures /-//. F. 15%
il y a la note : Liber sancle Marie de villari in Brabantia, et f. 1, l'ex-libris : Sir
T. P. Middle Hill, 330, de Ig, bibliothèque de Cheltenham. Ce volume a été acquis
en 1888 pour 15 francs. Reliure moderne, toile, dos et coins en cuir (5).
3284. (II. 942). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-1^). [De libero arbitrio]. Fragment.
2. (F. 2-2v). [De imagine Berytensi] (6).
3. (F. 3-9v). Vita beali Gregorii pape et confessoris.==5fl'L.,n«>3639.
4. (F. 9^-10^). Vila sancti Felicis presbiteri et confessons. == Ibid.,
n° 2885.
5. (F. 10^-13). Vita vel actus sancti Hieronymi presbiteri. = Ibid.,
n° 3869.
6. (F. 13-18^). Passio sancti Adriani martyris. = Ibid., n» 3744.
7. (F. 19-20). Passio sancti Longini militis et centurionis. = Ibid.,
n° 4965.
8. (F. 20-21*). Passio sancle Barbare virginis. = Ibid., n" 913.
9. (F. 21V-28). Passio sancte Eugénie virginis. = Ibid., n° 2666.
10. (F. 28-29V). De leone [S. Hieronymi]. = Ibid., n° 3872.
11. (F. 29v). [Hymnus de B. Virgine].
Inc. Salve, stella maris, eterni filia régis.
12. (F. 31-32). [Index sequentium].
(1) Peut-être Saint-Omer?
(2) Cf. Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 437-439.
(3) Publié par Tischendorf, Evaiigelia apocrypha, p. 312-95.
(4) Cf. Fabricius, Codex apocryphus ISovi Teslamenti, part. I, p. 298, not. i.
(o) Cf. au sujet de ce volume, Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II,
p. 440.
(G) Fragment de la pièce qui se trouve plus loin, n" 14.
270 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
13. (F. 32^-34^), Descriplio qualiter vultus Domini de Hierosolimis
ad Lucanam civitatem sit delatus. = BHL., n° 4236.
14. (F. 34^-35v, 30-30', 36-36v). Relalio miraculorum Domini
nostri Ihesu Christi que per ymaginem ipsius facta sunt in Beritho
civitate. = Ibid., n" 4228.
15. (F. 36^-37^). Sermo eiusdem [Athanasii] de indignalione et
invidia ludeorum adversus ymaginem Domini. = Ibid., n° 4231.
16. (F. 37'). De ymagine Domini a quodam ludeo telo percussa. =
i6ïW.,no4223.
17. (F. 37'-38). Versus de beatissima Maria matre Domini.
Inc. Missus ad egregiam Gabriel tulit iste Mariam.
18. (F. 38-84). Miracula Dei genitricis Marie. = BHL., n° 5357.
19. (F. 84-95'). Libeilus editus a domno Hugone Farsito de
quibusdam miraculis sancte Dei genitricis Marie. = Ibid., n" 5410.
20. (F. 95'-lll). [Miracula B. Virginis MariaeJ.
A savoir dans A. Poncelet, Index miraculorum B. V. Mariae,
les nn°* 420, 1092, 1649, 1727, 1316, 1468, 167,496, 509, 1609,261,
556, 319, 483 et 234.
21. (F. 111-130). Pétri Gldniacensis abbatis libri miraculorum. ==
PL., t. CLXXXIX, col. 851 sqq.
22. (F. 130-131'). Abbatis cuiusdam relatio de visione conversi
monasterii sui. Inc. Est monasterium quoddam de domibus Claris
Vallensibus.
23. (F. 131'-135'). De mirabilibus que quidam novicius de Anglia
raptus in spiritu vidit et audivit. Inc. Omnis qui de testimonio karita-
tis novit agere.
24. (F. 135'-136). De visione monachi Saviniensis cenobii (1).
25. (F. 136-136'). Item de visione eiusdem.
26. (F. 136'-140). Visio ammirabilis cuiusdam fratris. Inc. Igitur
cuidam fratri humilitatem Christi Domini nostri non lento pede
subsequenli.
27. (F. 140-142). Relatio domini Walteri abbatis de visione
canonichi. Inc. Visiones quas vidit quidam ex fratribus nostris nomine
Rodulphus.
28. (F. 142-143'). De duobus presbiteris quorum unus post mortem
alteri viventi apparuit. Inc. Civitas est Britannie Nannetis dicta
nomine.
29. (F. 143'). [Versus].
Inc. 0 sublime decus, celi regina, pûdoris aula...
(1) Publiée ainsi que le morceau suivant dans Anal. BolL, t. II, p. 505 sqq.,
nn" 3 et 4.
VIES DE SAINTS EN LATIN 271
Parchemin; 143 feuillets ; 0'°,341 X O^.SSS; XIII" siècle; deux colonnes; signa-
tures 1-Xllll; grandes et belles initiales de diverses couleurs. F. 2, on lit : Liber
sancte Marie de Camberone, et l'inscription De Camberone réapparaît aux ff. 9, 16,
24, 33, 38, 47, 56, 66, 74, 78, 84, 90, 99, 104, 112, 118, 123, 126, 130, 132, 140 et 143.
F. 143', il y a l'ex-libris : Sir T. P. MiddleHUl de la collection Phillipps. Ce volume
a été acquis en 1888 pour 100 francs. Reliure moderne, cuir et toile bruns (1).
3285. (II. 961). — ViTA SS. Barlaam et Ioasaph.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 1^-112^). Liber geslorum Barlaam etiosaphat servorum Dei
edilus greco sermone a Iohanne Damasgeno viro sancto et erudito. =
BHL., n° 979. Des. mutil. oblulit Domino in lotis septem
Parchemin; 112 feuillets; 0'°,235 X O^.lô?; XIII« siècle; initiales rouges et
vertes. F. 1, on lit la note : hle liber est pie de Camberone Marie, quem qui abslu-
leril analhema sil et Liber beale Marie de Camberone. L'inscription de Camberone
est reproduite ff. 6, 10, 15, 20, 24, 30, 35, 39, 44, 48, 52, 57, 63, 68, 73, 78, 83, 88, 93,
97, 98, 103, 108. Puis ce volume a appartenu à sir Thomas Phillipps à Cheltenham,
dont l'ex-libris et le rv" 356 se voient f. 1; il a été acquis parla Bibliothèque royale,
en 1888, pour 40 francs. Demi-reliure moderne anglaise de Bretherton, en 1849;
au dos, le titre doré : lohannis Damasceni gesta Barlaam et losaphat (2).
3286. (II. 973). — Vjtae sangtorum.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-25). Vita sancti Trudonis presbiteri et confessoris. =
BHL., n° 8321.
3. (F. 26-41). Vila sancti Euterii episcopi et confessoris. = Ibid.,
n" 2660.
4. (F. 41^). In nativitate sancte Marie [antiphonae cum notis
musicisj.
5. (F. 42-49^). Passio sanctorum martyrum Mauritii, Exsuperii,
Candidi, Innocentii atque Victoris et sociorum. = BHL., n° 5744.
6. (F. 49v). Vita et revelatio béate Aldetrudis virginis (3).
7. (F. 50-52^'). Passio sancte Anastasie. = BHL., n» 4^1.
8. (F. 52^-60). Passio sancte Thecle virginis. = Ibid., n° 8020.
9. (F. 60-67V). Passio sancte Eufemie virginis. = Ibîd., n° 2708.
10. (F. 68). Contra eos qui revelationem beati protomartyris
Stephani dicunt apocrypham.
a) Ex sermone sancti Augustini in lohannem GXVII. = PL.,
t. XXXV, col. 1954.
b) Ex libro Gennandii de viris illustribus (Lucianus, Avitus). =
i6/c/., t. LVIIf, col. 1084-1085.
(1) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II, p. 440-42.
(2) Ce manuscrit est décrit ibid., p. 457-58.
(3) Il n'y a plus que le titre de cette pièce.
272 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
11. (F. 68-73^). Revelalio corporis sancli Slephani. = BHL.,
n» 7852.
12. (F. 73^-75^). Translatio corporis sancli Slephani ab Iheroso-
limis in Constantinopoli. = Ibid., n° 7858.
13. (F. 75^-78^). Descriplio qualiter protomarlyris Slephani bra-
chiuin ad civitatem Bisonticam sit delatiim. = Ibid., n°7873.
14. (F. 78^-81). Qualiter brachium S. Stephani furatuni et dubio
flumine proiectum mirabililer sit inventum. = lbid.,n° 7874.
15. (F. 81^-82). De negoliatore qui cecidit de monte.— iWrf.^n" 7875.
16. (F. 82-84). Gregorius Turonensis de beato Slephano. = Ibid.,
nn»» 7886-7889.
17. (F. 84-84^). Epislola Aviti presbileri ad Walconium papam. =»
Ibid., n» 7850.
18. (F. 84^-106). Liber miraculorum sancli Slephani martyris. =
Ibid., nn»» 7860-7862.
19. (F. 106-110). Libellus de miracuhs sancti Slephani a sancto
AuGDSTiNO praemissus. = Ibid., nn*>* 7866 et 7870.
20. (F. 110-111). Do Lingonensi preposilo. = Ibid., n» 7676.
21. (F. 111). Sermo sancli Maximi episcopi in natali S. Slephani. =
PL., t. XXXIX, col. 2137.
22. (F. 111-112). Sermo. = Ibid., col. 2145.
23. (F. 112V-113V). Sermo S.AuGusTiNi.=i6/</.,t. XXXVIII, col.1425.
24. (F. 113^-115). Sermo sancti Augustini episcopi. = Ibid.,
t. XXXIX, col. 2140.
25. (F. 115-115^). Sermo sancti Augustini. = Ibid., col. 2147.
26. (F. 116). [De S. Slephano]. Inc. mutil. ... mixlo cum stupore
gaudio. = Ibid., t. XLI, col. 853-54.
27. (F. 116-122^). Severi episcopi in miraculis beati Stephani. =
BHL., n° 7859. Des. mutil. venit tempus ut pleni...
28. (F. 123-130). Passio beatissimi Cypriani et lustine virginis. =
Ibid., n° 2047.
Parchemin; 130 feuillets; 0",27 X O-.ISO; XI» siècle, sauf les feuillets 115-122
qui sont du XII* ; quelques capitales en toutes couleurs; initiales en rouge, jaune
ou violet ; ancienne pagination 1-137, à laquelle manquent les fif. 49-56. F. 122', on
lit : Liber sancti Gysleni, et f. 1 : Liber sancli Gilleni (1). Au verso du deuxième
feuillet de garde, il y a l'ex-libris Sir T. P. Midille Hill 364. Le volume a été
acquis par la Bibliothèque royale, en 1888, pour 300 francs. Reliure moderne, ais
de bois recouverts de peau de truie brune estampée ; sur le premier plat linscrip-
tion Uegia Bibl. Belgica (2).
(1) Cf. A. PoNCELET, Les Annales de l'abbaye de Saint-Ghislain, p. 389. A ce
volume appartenaient jadis les documents qui forment aujourd'hui le manuscrit
n" 2 de la bibliothèque de M. le juge Wins. Cf. Anal. BolL, t. XII, p. 410.
(2) Voir Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 458-60.
VIES DE SAINTS EN LATIN ' 273
3287. (II. 975). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-5). Passio sancti lacobi apostoli fratris S. lohannis evange-
listae. = BRL., n° 4057 (1).
2. (F. 5-8^ 16-18^). Passio sancti Bartholomei apostoli. = IbîcL,
no 1002.
3. (F. 13-15^'). Passio sanctorum septem Dormientium, qui apud
Ephesum visi sunt tempore Decii imperatoris. == Ibid., n^ 2313.
4. (F. 18-21, 9-12V). Passio S. Matthei apostoli et evangelistae. =
Ibicl, no 5690.
5. (F. 22-30). Passio sanctorum Simonis et ludae. = Ibid.,
nn°«7750et 7751.
6. (F. 30-32). Passio sancti Andrée apostoli, que est ii kl. decem-
bris. = Ibid., n" 428.
7. (F. 32-38^). Passio sancti ac beatissimi raartyris Dei Salvii epi-
scopi, que est vi kl. iulii. = Ibid., n" 7472.
8. (F. 39-41^'). Qualiter sancta crux ab Eracleo imperatore deregno
Chostroe Hierosolimis est restituta. = Ibid.^ n° 4178.
9. (F. 41^-44). In dedicatione ecclesie beati archangeli Michaelis
sermo Isidori episcopi. Quod est m kl. octobris. = Ibid., no5498.
10. (F. 44-46). Sermo boati Maximi episcopi super evangelium
secundum Matheum. = FL., t. LVII, col. 445.
11. (F. 46-48). Vita sancti Landelini, confessons Christi, que est
iegenda xvii™o kl. iulii. = BHL., n° 4696.
12. (F. 48-51V). Passio sancti Thome apostoli. = Ibid., no 8140.
Des. miifil. quidam adolescens, cumque extendisset....
13. (F. 52-59^). [De sancto lohanne evangelista]. = Ibid., n° 4320.
Des. mutil. eloquiis angelorum, quotiens....
14. (F, 60-67^), Liber do miraculis beati Andrée apostoli. = Ibid.,
no 430. Des. mutil. faciebat super infirmos.,..
15. (F. 68). [De sancto Petro]. = Ibid., t\9 6663. Inc. mutil cru-
cifixum est corpus Domini Salvatoris et in eo confixa.
16. (F. 68-70V). De sancto Paulo. = Ibid., n» 6574.
17. (F. 70^-71^). Passio sanctorum martirum lohannis et Pauli,
quod est VI kl. iulii. = Ibid., nP 3238.
18. (F. 72-72^). Sermo sancti Ambrosii episcopi, in nativitate
sancte Dei Genitricis Mariae, vi idus septembris. Inc. Discamus dili-
gentissime per béate Marie mirabilem virginitatem.
19. (F. 73-77V). Inventio sancte crucis post amios CGXXXIII et
que ostensa est Gonstantino régi. = BHL., no 4169.
(1) En tête de ce volume se trouvait piimilivenient le n° 1 des manuscrits de
M. A. VVins, décrit dans les Anal. liolL, t. XII, p. 409.
CÂTAL. BIBL. ROYALE, T. V. 18
274 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
20. (F. 77^-80^). Passio sanctorum martirum Marcellini presbiteri
et Peiri exorciste, quod est un nonas iunias. = BHL., n° 5230.
21. (F. 81-83). Passio Sixti, episcopi urbis Rome, quod est viii idus
augustas. = Jbid., n° 7801.
22. (F. 83-87). Passio sancti Laurenlii archidiaconi et martyris,
quod est im idus augusti. = Jbid., n" 4753.
23. (F. 87-89^). Passio sancli Ypoliti marlyris, quod est idus
augustas. = Jbid., n» 3961.
24. (F. 90-92). Passio sancti Marci euvangelistae, quod est vir kl.
maii. = Ibid., n» 5276.
25. (F. 92-96"). Passio sancti démentis, marlyris et episcopi. =
Ibid., n» 1848.
26. (F. 96^-100). [Beda]. Omelia super evangelium secundum
Lucam. = PL., t. XCIV, col. 9.
27. (F. 100-121^). Passio sancli Sebasliani marlyris; quod est
XIII kl. februarii. = BHL., n» 7543.
28. (F. 121V-122). De obilu Petronillae et passione Felicule. =
i6id.,n«'6061.
29. (F. 122-126^). Passio sanctorum Nerei et Achillci, Domilillae
quoque et Eufrosine a[c] Théodore. = Ibid., n" 6058.
30. (F. 126^-133»). Passio sanctorum Chrisanli et Dariae. = Ibid.,
n" 1787, sans le prologue.
31. (F. 133^-136). Passio sancti Georgii, quod est viii® kl. mai. =
i6i(/.,n°3378.
32. (F. 136-139). Passio béate Iuliane virginis, quod est xim kl.
martii. = Ibid., n" 4523.
33. (F. 139-144^). Vita sancti ac beatissimi Amandi, confessoris
Ghristi. = Ibid., n° 332, le prologue est omis.
34. (F. 144^-145^). [Maximus Taurinensis]. In natale sancli lohan-
nis Baptiste. = PL., t. LVII, col. 383.
35. (F. 145^-146). Item de eadem festivitate. = Ibid., col. 387.
36. (F. 146-147). In passione sancli lohannis Baptislac omelia
sancti Augustini episcopi. = Jbid , t. XXXVIII, col. 1005.
37. (F. 1470- [Extraits]. Isaïas, IX, 1-8; XL, 1.
38. (F. 148-1^9). [Homelia]. Inc. mutil, ... oninem diem de maire
consecrans istum diem.
39. (F. 149-150). [Homelia S. Augustini]. = PL., l. XXXIX,
col. 1987.
40. (F. 150-152). [Gregorius]. Homelia super evangelium secun-
dum Lucam habila ad populum in basilica Béate Marie. = Jbid.^
t.LXXVI, col. 1103.
41. (F. 152-155^). In natale sancli Stephani protomarliris, homelia
sancli Fulgentii, Carlhaginensis episcopi. = Ibid., t. LXV, col. 729.
VIES DE SAINTS EN LATIN 275
42. (F. 155^-158). Lectiones in natale sancli lohannis evangeli-
stae (1).-
43. (F. 158-162^). In natale sancti lohannis, apostoli, omelia
venerabilis Bede super evangeliuni secundum lohannem. = Ihid.,
t. XGIV, col. 44.
44. (F. 162^-164). Lectiones in natale Innocentum (2).
45. (F. 164-164^). De natali Innocentum sermo beati Severiani (3).
Des. inutil, quos sciebat querendos esse propter se nov....
46. (F. 165). [Sermo de innocenlibus]. Inc. mutil. ... natur rex et
rex celeslis quare neglexit.
47. (F. 165^-166^). Item sermo beati Iohannis episcopi, de eisdem
Innocenlibus. Inc. Dedicatur novus ab infantibus sermo.
48. (F. 166^-168^). In natale Innocentum homelia Bedae super
evangeliuni secundum Mattheum. = PL., t. XGIV, col. 50. Des. mutil.
et laverunt [stolas suas]...
49. (F. 169^-175^). Passio sancti Quintini martyris. = BHL.,
n° 6999.
50. (F. 175^-176^). Passio sanctorum Dyonisii, Rustici, Eleulherii,
que est vu idus octobris. = Ihid., n" 2171; le premier prologue
manque. Des. mutil. inter ceteras aras repperit altare unum....
Parchemin; 176 feuillets, plus deux de garde; O^.SOô X 0"',225, mais nombreuses
marges lacérées; X' siècle; rubriques; initiales teintées en rouge. Les ff. 159-176"
n'appartenaient pas primitivement au volume. Ce manuscrit provient de l'abbaye
de Saint-Ghislain, où il portait la cote TT{i). Sur le plat intérieur de la couverture ,
il y a l'ex-libris : Sir T[}iomas] P[hUlipps], Middle Hill, 366. La Bibliothèque royale
a fait l'acquisition de ce manuscrit le 23 août 1888, au prix de 325 fr. Reliure, veau
fauve estampé; sur le plat supérieur, le lion belge et l'inscription : Tîegfta Bibl.
Bclgica (5).
3288. (II. 981). — VlTAE SANCTORUM.
1. (F. 1-40). Summa de penitentia magistri Wilhelmi Durant (6).
Des. mutil. seu propria fllia lurpiter agentem. Quartus super...
2. (F. 41-47^). Passio sancli Eustachii sociorumque eius. = BEL.,
n° 2760. Inc. mutil. ... ex venatione erat silvestris omnibus diebus.
3. (F. 48-54"^). Passio sanctorum apostolorum Pétri et Pauli. ==
Ibid., n" 6657.
(1) A savoir Àpoc, I, 1 - III, 13.
(2) A savoir ibid., VI, 9- VIII, 6; XI, 15-18; XII, 7-12; XIV, 1-5.
(3) Publié par Mai, Nova bibliothcca patrum, 1. 1, p. 230.
(4) Cf. A. PoNCELET, Les Annales de l'abbaye de Saint-Ghislain, p. 379.
(5) Voir, au sujet de ce manuscrit, Calai, cod. Iiagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell.,
t. II, p. 460-3.
(6) Cf. Fabricius-Mansf, Bibl. lat. med. et inf. ael., t. II, p. 67.
276 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
4. (F. 54^-58). Passio sanclorum Cosnie et Damiani martyrum. =
5. (F. 58-72^). Passio sanclissimi Dyonisii. = Jhid., n" 2178.
6. (F. 73-75^). Passio sanctoruin martyrum Crispini et Crispi-
niani. = Ibid., n" 1990.
7. (F. 75^-80). Passio sanctorum Fusciani, Victorici et Gentiani
marlirum. = Jbid., n" 3224.
8. (F. 80-86). Passio sancti Pantaleonis martiris. = lbid.,n° 6435.
9. (F. 86^-91^). Passio sanctorum Alexandri,Evenlii et Theodoli.=
Uid., no 266.
10. (F. 91^-93''). Passio sanctorum Gervasil et Prolhasii. == Ibid.,
n" 3514.
11. (F. 93^-95). Passio sanclorum Gordiani et Epimachi. = Ibid.,
n« 3612.
12. (F. 95-98). Vila sancii Hylarii episcopi Pictavensis. = Ibid.,
n° 5885, sans le prologue.
13. (F. 98-99^). Exemplar epislole quam misit sanclus Hilarius
Pictavensis episcopus béate Abre fiiie sue. = PL., t. X, col. 549-52.
14. (F. 99V-100V). Miraculum de sancto Hylario. = BHL., n- 3893.
15. (F. 100^-104). Relatio de Iransiatione sancti Vincentii mar-
tiris. = Ibid., n° 8653.
16. (F. 104-104^). De beato Valerio episcopo et martire. = Ibid.,
n" 8494.
17. (F. 104-llOv). Vita sancle Waldetrudis. = Ibid.,^ 8777,1e
prologue est à la fin.
18. (F. 111-113). [S. Akselmi meditalio]. Inc. Quis dabit capiti
meo aquam.
Parchemin; IIG feuillets ; 0" ,244 X O^.ISO; XI V" siècle; deux colonnes; ancienne
pagination 1-130, où il manque les feuillets 40, 41, 80-88. Sur le premier plat inté-
rieur, ce volume porte la cote GGGG de l'abbaye de Saint-Ghislain (1); puis ce
manuscrit a été le n" 472 de la bibliothèque Phillipps à Cheltenham; il a été acquis
par la Bibliothèque royale en 1888, pour .50 francs. Reliure moderne, peau de truie
estampée; siif le premier plat l'inscription : Uegia Bibl. Belgica (2).
3289. (II. 982). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). [Vita sancti Luce evangeliste]. = BEL., n° 4975. Inc.
mntil qui suam narrationem quodam modo breviaret.
2. (F. Iv). [Carmen de S. Gregorio]. = Ibid., n° 3642.
(1) Voir A. PoxcKLET, Les Annales de l'abbaye de Sainl-Ghislain, p. 396. Plusieurs
documents ont été distraits de ce volume et forment le manuscrit n° 5 de la
bibliothèque de M. le juge Wins, cf. Anal. BolL, t. XII, p. 413-14.
(2) Voir une description de ce manuscrit dans Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg.
BruxelL, t. II, p. 464-71.
VIES DE SAINTS EN LATIN 277
3. (F. 2-1 27v). Vita sancti Gregorii. = BHL., n° 3641.
Parchemin; 127 feuillets; 0",31 X 0'",208; XP siècle; quelques lettrines. Ce
volume provient de l'abbaye de Saint-Ghislain, il y était coté FF (1); plus tard,
il a été le PhilUpps n" 373, car sur le premier plat intérieur on voit l'ex-libris :
Sir T. P. Middle Hill, 373 et la Bibliothèque royale l'a acquis en 1888 pour
80 francs. Reliure moderne, peau de truie estampée; sur le premier plat l'inscrip-
tion Regia liibl. Belgica.
3290. (II 984). — ViTAE sangtorum.
1. (F. 1-30). Enarratio Leontif, episcopi Neapoleos Cipriorum
insule, de vita et actione sancti patris nostri lohannis, archiepiscopi
Alexandrini. = BHL., n° 4388.
2. (F. 30^-36^). [Encomium melricum omnium sanctorum tam vete-
ris quam novi testamenti] (2).
3. (F. 36^-38). Omelia in [nativitate] sancte virginis Marie.
4. (F. 38-39^). In nativitate eiusdem.
5. (F. 39^-4^^). Revelatio capitis sancti lohannis Baptiste. ==
BHL., n° 4290, sans le prologue.
6. (F. 40v-46v). Vita sancte Geretrudis virginis. = Ibid., n" 3490.
7. (F. 46^-48^). Vita sancti Gregorii, episcopi Lingonice urbis,
octavo idus ianuarii. = Ibid., n° 3665.
8. (F. 48^-50^). Passio sanctorum martyrum Victoris et Corone,
que est m idus maii. = Ibid., n° 8561.
9. (F. 50^-53). Passio sanctorum martirum Ghionie, Hirene, Agape,
que est nonas aprilis. = Ibid., n° 118.
10. (F. 53-61V). Passio sanctorum martirum Taraci, Probi et
Andronici, que est m idus maii. = Ibid., nn°' 7982 et 7983.
11. (F. 61V-67). Vita beatisslmi Arnulfi, Mettensis episcopi et
confessons Christi. = Ibid., n° 692.
12. (F. 67-68). [De S. Arnulfo] (3).
13. (F. 68^-78^). De vita et conversationo ac penitentia in heremo,
gesta laudabilis et venerabilis Marie Egyptiace. = Ibid., n° 5415, le
prologue manque.
14. (F. 79-84V). [Passio sancte Theodosie]. = Ibid., n° 8090. Inc.
mutil. ... nihil ad hec respondes, filia.
15. (F. 84^-89). Adventus exceptioque corporis sanclissimi Bene-
dicti atque Scolastice, sororis eius, que est v idus iulii. = Ibid.,
nM117.
(1) Voir Sanderus, Uihl. belg. ms., part.!, p. 249; A. Poncelet, Les Annales de
l'abbaye de Saint-Ghislain, p. 382; Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell.,
t. II, p. 472.
(2) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 473.
(3) C'est le fragment qui se trouve Acl. SS., Iulii t. IV, p. 446-47.
278 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
16. (F. 89-94). Sermo in nativilate Dei Genilricis el Virginis Marie.
17. (F. 94-98^). Textus descriplionis vile venerabilis Hunegundis,
virginis. = BHL., n*'4046, sans le prologue. Des. miitil. iura virginis
redderet, et que nen...
Parchemin; 98 feuillets, plus deux de garde; 0»312 X 0»,220; XI* siècle, sauf les
ff. 73-78', qui sont du XV*; deux colonnes; rubriques ; initiales peintes en vermil-
lon. Ce volume a fait partie de la Bibliothèque de l'abbaye de Saint-Ghislain, où il
était coté SS (1); plus lard, il s'est trouvé dans la collection Phillipps, n" 375, et a été
acheté parla Bibliothèque royale, pour 125 fr., le 23 août 1888. Reliure moderne,
veau fauve estampé; sur le plat supérieur, le lion belge et l'inscription : Regia
Bibl. Belgica (2).
3291. (IL 986). — Vjta S. Ghisleni.
1. (F. l-4v). Vilasancti presulis Gysleni. = BHL., n° 3558.
2. (F. 5-73»). Liber de regimine principum editus a fralre Egidio
RoMANO ordinis fratrum heremilarum sancli Augustini (3).
Parchemin; 73 feuillets, plus trois de garde en tête et trois à la fin du volume;
0",327 X 0»,235: XIV* siècle (1315), car on lit f. 73 : Anno Domini JWo.CCC-AT""»
fuit hoc oputculum per 1. de Rivo in scripto redactum. Deux colonnes, initiales
rouges et bleues. Au verso du troisième feuillet de garde en tête, il y a l'ex-libris:
Sir. T. P. Middle Hill 378. Auparavant ce volume avait appartenu à l'abbaye de
Silint-Ghislain (4); il a été acquis à Cheltenhnm en 1888 pour fr. 150. Reliure
moderne, veau brun; au do«, les titres dorés (5).
3292. (IL 992). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-17V). [Vita metrica S. ChristophoriJ. = BllL., n" 1778.
2. (F. 17^-25). De passione sancli Lanlberli marlyris. = Ibid.,
n" 4679.
3. (F. 25-28). Vita sancli Alexis confessoris. = lhid.,n° 288.
4. (F. 28^). [Epislola fralrum sancli Ghisleni de morte abbalis
Oduini | (6).
5. (F. 29). [Planctus de morte abbalis OduiniJ.
6. (F. 29^-30). [Prologus metricus in vitaiTi S. Gaugerici]. = 5//L.,
n" 3288.
7. (F. 30-35). Vila sancli Gaugerici. = Ibid., n° 3287.
8. (F. 35^-38^). Sermo de élevai ione corporis eiusdem. = Ibid.,
n° 3291.
(1) Cf. A. PoNCELKT, Les Annales de l'abbaye de Saint-Ghislain, p. 377.
(2) Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 472-74.
(3) OssiNGER, Bibliotheca Augustiniana, p. 243-44.
(4) Cf. Sandurus, Bibl. belg. mss., part. I, pp. 245 et 247; Alb. Poncelet, Les
Annales de l'abbaye de Saint-Ghislain, p. 372-74.
(5) Ce volume est décrit dans Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell.,
t. II, p. 474, et cité par Ossinger, op. cit., p. 244.
(6) Cf. A. Wauters, Table chronologique des chartes el diplômes, t. II, p. 239.
VIES DE SAINTS EN LATIN 279
9. (F. 38^-41). Sermo de oclavis sancti Gaugerici episcopi. Inc.
Quia octavas beatissimi patris noslri Gaugerici hodie celebramus.
10. (F. 41-49). Passio sanclae Christine virginis et martiris. =
5i/L.,n°1748.
11. (F. 49-65). Vita beati Aychadri abbatis. = Ibid., n« 181, sans le
prologue (1).
12. (F. 66-66^). Passio sanctorum Claudii, Nicostrali, Simphoriani,
Castorii et Simplicii (2).
13. (F. 66^-71^'). Descriptio vite sacre Bénédicte virginis et marti-
ris. = BHL., n" 1087.
14. (F. T^-lb"). Actus, sermo et passio Gcngulfi egregii martiris. =
Ibid., n" 3328 (3).
15. (F. 75-80). Vita sancti leronymi presbiteri. = lbid.,w 3870.
16. (F. 80-95^). Vita sancti ac beatissimi Augustin! episcopi et
confessoris. = Ibid., mi"' 785 et 786.
17. (F. 95^-100). [De translatione sancti Benedictij. = Ibid.,
n" 1123(4).
18. (F. 100-102). Vita sancte Lucie virginis. = Ibid., xi^ 4992.
19. (F. 102-107). Revelatio capitis praecursoris Domini. = Ibid.,
nir' 4290 et 4291. Des. mutil. Manum tuam super ydriam sta-
tiumque....
20. (F. 107^). [Oratio ad B. Virginem MariamJ. Inc. Salve regina
omnium virgo.
21. (F. 108-121). Vita sancti Autberli. = BHL., n°861.
Parchemin; 121 feuillets; O^.SS X 0™,195; XP siècle; quelques capitales en rouge
et en vert. F. 121', on lit : Liber sancti Gisleni et Liber sancti Gilleni, qui eum
abslulerit ... (5). Plus tard, ce volume a élé le n° 1671 de la bibliothèque d'Heber,
puis le n» 8391 de la collection f'hillipps et a élé acquis par la Bibliothèque royale
en 1888 pour 350 francs. Reliure moderne, peau de truie estampée, avec l'inscrip-
tion sur le premier plat : Regia Bibl. Belgica (6).
3293. (ïï. 993). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). [Fragment d'hymne notée : 0 concordes in testinwnio'].
2. (F. 1). Oratio dicenda in inceptione alicuius libri in principioXL^
(1) Manquent aussi les nn" 70-71 de l'édition des Âct. SS., Sept. t. V, p. 85 sqq.
(2) Ex Adone, ad SNovembris.
(3) Dans ce manuscrit manquent les nn»' 11 sqq. de l'édition des Acta SS.,
Maiit.II, p.644.
(4) A savoir de l'édition de I. a Bosco, Bibl. Floriacensis, cap. xim-xvni, xx-xxii,
xxxvii, XXXVIII.
(5) C'est le volume coté SSS dans cette bibliothèque. Cf. A. Poncelet, Les
Annales de l'abbaye de Saint-Ghislain, p. 391-92.
(6) Cf. au sujet de ce volume, Sanderus, Bibl. Belgica mss., part. I, p. 248 et
Catal. cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., t. II, p. 510-17.
280 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3. (F. lv-35v). Miracula sancli lacobi apostoli. = BHL., nn"» 4072
(le prologue seul), 4062, 4063, 4067, 4061, puis f. 9>-12v, un morceau
inédit iuc. Beatus Lucas evangelisla in Actibus aposloloruni oslendit
beatum Pelrum apostolum, ensuite le n" 4072.
4. (F. 35V-70). [Historia Garoli niagni et Rolhlandi]. = Ibid.,
nn°« 1590-1594, 1596 et 1597.
, Parchemin; 70 feuilleU ; 0",21 X 0",12i : XIII» siècle; f. 1', très jolie capitale ;
initiales rouges et verles. Au verso de la couverture se voit la cote IKinriF"
de l'ancienne bibliothèque de Saint-Ghislain (1). Plus tard, ce volume a été le
n° 4763 de la collection de Sir Thomas Phillipps à Cheltenham et a été acquis
par la Bibliothèque royale de Belgique en 1888 pour fr. 75. Heliure moderne, ais de
bois et peau de truie estampée, très jolis fers; sur le preuner plat, l'inscription
Regia Bibl. Helgica (2).
3294. (II. 1011). — De S. Martino.
Sur les deux plats intérieurs, fragments de la Bible, IL Par., XXIV,
17-27.
1. (F. 1V-53V). Liber de virlutibus beati Martini. =- BHL., n^ôfilS.
2. (F. 54-56^). [Epistola ecclesiae Turonensis de miraculis factis
anno 1141 in adventu reliquiarum sanctarum Farae et Agnetis]. =
Ibid., n» 166.
3. (F. 57). In cellula sancti Martini ubi pauperem resliîuit roganle
Gregorio Turonensi descripsit Fortunatus hos versus (3).
Parchemin; 57 feuillets; 0",265 X 0'",18; XII« siècle; très belles lettrines en
toutes couleurs, rouges et verles. F. 1, on lit : Liber sancti Marlini Tnrnacensis
et f. 57', deux fois : Liber sancli Martini Tnrnacensis. Servanli bcnedir.tio, aufe-
renti maledictio (4); f. 1, il y a aussi l'ex-libris : Sir T. P. Middle Util. 2106. Ce
volume a été acquis en 1888, pour f. 80. Beliure du XV* siècle, ais de bois recouverts
de peau de truie; sur le second plat, étiquette sops corne et encadrée de cuivre :
Yirtutes Martini (5).
3295. (II. 1016). — VlTAE SANCTORUM.
Les deux premiers feuillets sont blancs.
1. (F. 3-47). Vita sancti Eligii episcopi et confessoris. = BHL.,
n<* 2474; le prologue manque.
2. (F. 48-48^). [Bulla Nigolai V] dileclis filiis confraternitalis sancli
Eligii Aurifabrorum villae Burgensis Tornacensis dioecesis, 1452.
(1) Cf. A. POiNCELKT, Les Annoles de l'abbaye de Saint-Ghislain, p. 401.
(2) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. UruxelL. t. II, p. 507.
(3) Voir MG., auct. antiq., t. IV, part. V, p. 9-10, n» v.
(4) Cf. Sanrerus, Bibl. belg. mss., part.I, p. 126, n° F. 48; L. Demsle, Le Cabinet
des manuscrits, t. II, p. 487 sqq., n" 139; A. d'Herbomez, Les Manuscrits de l'abbaye
de Saint-Martin de Tournai, p. 14.
(5) Voir la description de ce volume. Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. BruxelL,
t. II, p. 476-77.
VIES DE SAINTS EN LATIN 281
Les feuillets 49-52 sont blancs.
3. (F. 52v), [VJta S. Eligil]. Fragmentum. Inc. mutil... eniinus videt
ex fronte basilice sancti Medardi parietem. = PL., t. LXXXVII,
col. 562 (cap. XXIII)-563.
Parchemin; 52 feuillets; 0"',3l X 0"',23; XV° siècle (1465), car celte date est
inscrite en haut du f. 3; toutefois le feuillet 52 a été écrit au XIV" siècle ; deux
colonnes; très jolies initiales en toutes couleurs rehaussées d'or; f. 1, encadrement
avec guirlande de fleur, dans l'initiale petite miniature représentant S. Éloi. F. 1,
on lit : 1533, pridie calendas novembris Vddius 1533; 1543, pridie calendas
novembris Maldeghemius. Il semble que ce volume ait appartenu à la confrérie
des Orfèvres à Bruges; f. 1, il y a l'ex-libris : Sir T. P. Middle Hill 2144 de la
collection Phillipps. Ce volume a été acquis en 1888 pour fr. 70. Reliure du
XV« siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé, très jolis fers avec
l'inscription sur le premier plat répétée quatre fois : p. e : geste : liver lera, et
cette autre quatre fois sur le second plat : paradis : gaignera. a. d, (1); clous en
cuivre, restes de fermoirs.
3296. (II. 1024). — VlTAE SANGTORUM.
Sur le premier plat intérieur, l'index.
1. (F. 1^-101^). Vita sancti Bernardi Clarevallen?is. = BHL.,
nnos 1211-1216.
2. (F. 101^-102). Epytaphium domni Bernardi abbatis (2).
3. (F. 102V-110V). Passio sancti Eustacii. = Ibid., n° 2760.
4. (F. 110^-130^). Vita sancti Nicholai episcopi. = lind., nn''^ 6104-
6107, 6160, 6172, 6174, 6164, 6108.
5. (F. 130^-153^). Passio sanctissimi Sébastian! martyris. == Ibîd.,
n° 7543.
6. (F. 153^-159^). Passio sanctissimi Vincentii martyris. = Jbid.,
n" 8630.
7. (F.159v-164v). Passio beati démentis pape martyris. = Ibid.,
n^ 1848.
8. (F. 164V-185V). Vita sancti Silvestri pape. = Ibid., \r^ 7725-7730.
9. (F. 185^-186). De venerabili Beda presbitero.
10. (F. 186-186V). [Horac de passione Ghristi].
11. (F. 187). De mensura vulneris Ghristi in latere.
12. (F. 187). [Oratio Arnoldi de Lovanio ad plagas Ghristi]. =
PL.,t.GLXXXIV, col. 1321 adlatus.
Parchemin; 187 feuillets; O^.SeQ X 0'",\9; XIV" siècle; deux colonnes; initiales
rouges et bleues. On lit, f. 1 : Liber Ecclesiae B. Mariae de Bello Pralo, prope
Geraldimontem ; f. 102 : Liber ccclesie Iteale Marie in Bellopralo iuxla Geraldimon-
tem, et f. 187 : Me liber per Une t monaslerio béate Marie de bellopralo prope Geraldi-
(1) Voir, au sujet de ce manuscrit, Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. rcg. Bruxell.,
t. II, p. 477.
(2) Publié ibid., 1. 1, p. 286.
282 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
montem. L'exlibris : Sir T. P. Middle Bill 384 se trouve f. 1. Ce volume a été
acquis en 1888 pour f. 30. Reliure primitive du XV* siècle, ais de bois, recouverts
de veau brun estampé ; restes de fermoirs et coins en cuivre (1).
3297. (IL 1045). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-4). Passio beatiGregorii marlyris. = BHL., n° 3373.
2. (F. 4-6^). Transitas Marie Matjdalene. Inc. Appropinquanle tem-
pore quo decrcverat Dominus.
3. (F. 7-11). Miraculuni ex vila Marie Magdalene. = BEL., n" 5457.
4. (F. 11-20). Vita béate Marthe. = Ibid., n» 5545.
5. (F. 20-25). Vita S. Silvestri. = Ibid., n» 7726.
6. (F.25-29V). Vita Pauli primi heremite. = Ibid., n» 6590.
7. (F. 29V.59). Vila sancti Anthonii abbatis. = Ibid., n« 609.
8. (F. 59-69). Inventio corporis eius. = Ibid., n° 612.
9. (F. 69-71). De translatioiie corporis eiusdeni. = Ibid., n°613.
Papier, au filigrane de la lettre P fleuronnée; 71 feuillets; 0»,27 X 0",193;
XV* siècle; deux colonnes; grandes capitales en rouge; titre courant. F. 71, il y a
la note : Liber iste perlinet monasterio dicto de sanclo Remigio ordinis cistcrciensis
prope Itupem forlem in Fainenna. Plus tard, ce volume a appartenu à Sir Thomas
Phillipps, dans la bibliothèque duquel il portait le n* 4442. Il a été acquis par la
Bibliothèque royale en 1888, pour 50 francs. Ffeliure veau racine; au dos, le titre
doré: Vitae tancl., tranche verte, signets en soie verte.
3298. (II. 1047). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-21). Cantica versificata.
3. (F. 21-52V). Liber lob versificalus.
4. (F. 53-59»). Lamentationes Iheremiae versificatae.
5. (F. 60-67*). Traclatus de missa versificatus.
6. (F. 68-72). Versus de Trinilale, de sacramentis, de sacrificio, etc.
7. (F. 72-8 Iv). De domno Werrico quondam Aine priore. = BHL.,
n° 8865.
8. (F. 81^). Vox ecclcsie Gcinblaccnsis in obitu domni G[uiberli]
abbatis (2).
9. (F. 82-89V). [De Deo et eius bonilale, potestate et maiestate].
Des. mutil. et qui unclionis sacramentuni accepit...
10. (F. 90-97). Tractalus de sex avibus specialiler socialibus. Inc.
Ambrosius. Est diversitas quaedam copularum.
11. (F. 98-102^). Liber Senecae (3) de quatuor virtutibus cardina-
libus. = FL., t. LXXII, col. 21 sqq.
(1) Voir, au sujet de ce volume, Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell.
t. II, p. 475.
(2) Publié i6id., t. II, p. 478.
(3) Ou plutôt Martini Dumiensis.
VIES DE SAINTS EN LATIN 283
12. (F. 103^-1 IQv). Passio sancli Eustachii marlyris. = BEL.,
n° 2765.
13. (F. 110^-1 15^). Passio sancte Agnetis virginis et martyris. =
Ibid., n° 164.
14. (F. 1 15^-1 18^). Versus de contemptu mundi.
Jiic. Vox divina sonat quod nemo spem tibi ponat.
15. (F. 119-137). Quedam dicta de veteri testamento exposita. ]nc.
Paradisus : in partibus orientis locus constitiitus.
16. (F. 137^-142^, 137). [Gommentarius in Ecclesiastem].
17. (F. 143-151^), De pastore bono, de mercenario et de lupo.
[Sermones duo]. Inc. Approbate, karissimi, consuetudinis apud ipsos
est.
18. (F. 151v-156v). In die Ascensionis Domini. Inc. Gaudeamus in
Domino, universi.
19. (F. 156^-162). In die Pentecostes. Assumus, Spiritus sancte,
assumus.
20. (F. 162-171^). Item in festivitate pentecosten de diversitate
spirituum. Inc. Geperunt loqui prout Spiritus sanctus dabat eloqui
illis.
21. (F. 171^-176). Item in festivitate pentecosten de quinque partita
cognitione. Inc. Accende lumen sensibus.
Parchemin; 176 feuillets; O^SSS X 0'",132; XIII« et XIV» siècles; les feuil-
lets 82-89' sont à deux colonnes. F. V, on lit : Liber sancte Marie de Alna, et
f. 176'' : Hic liber est Aine monachorum virginis Aime (1). Plus tard, ce volume a
été, avec le n" 4624, dans la collection de sir Thomas Phillipps; il a été acquis par
la Bibliothèque royale en 1888 (2). Reliure moderne, cuir de Russie gaufré ; au dos,
les titres dorés des divers traités.
3299. (II. 1055). — ViTAE sangtorum.
1. (F. 1). Index.
2. (F. lv-36). Vita sanctissimi Servatii tungrensis pontificis. =
BEL., no 7640.
3. (F. 36V-39V). Vita sancti Gengulphi martyris. = Ibid., n° 3328.
4. (F. 40-47V). Miracula sancti Gengulphi Florinis facta et a
GoNZONE abbate luculenter édita. = Ibid., n° 3380.
5. (F. 47^'). [Pugna apud Florinas] (3).
6. (F. 48-49^). [Epistola apologetica de legenda S. Gengulphi]. =
BEL., n° 331.
(1) Sanderus, Bibl. belg. ms., part. I, p. 252,
(2) Voir, au sujet de ce volume, Catal. cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell.,
t. II, p. 477-78.
(3) Publié ibid., t. II, p. 480.
284 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
7. (F. 49'-51v). Passio beatissinii Mauri martiris sociorumqiie
ems.= BHL., n°5783.
8. (F. 51^-52). [Donatio corporis S. Mauri episcopo Leodiensi]. =
lbid.,n°bl8b.
9. (F. 52). Visio cuiusdam inclusi.
Inc. Turris alta Florinensis confringelur civis ensis.
10. (F. 52^-54). De sancto lohanne Baplisla et reiiquiis eius. =
BHL., nn«" 4299-4307.
11. (F. 54^-55^). Passio sancli Gordiani. = Ibid.jïi" 3612.
12. (F. 56-58^). Passio sanclorum Gyrici et luliltae. = IbuL, n° 1814,
la dédicace manque.
13. (F. 58V-74). Vita sancle Gerdrudis virginis. = IbicL, n» 3493.
14. (F. 74-77). Epilogus prefali operis (1).
15. (F. 77-89^). Vita sancti Tlieoderici abbatis sancti Huberti
Andaginensis. — BHL., n° 8050.
16. (F. 89^-91^). Passio sancti Quinlini inartyris. = Ibid., n'' 6999,
sans le prologue.
17. (F. 91V.92). Inventio eiusdem. — Ibid., n° 7000.
18. (F. 92-93^). De Iransitu sanctae Leochadiae virginis. = Ibid.,
no4848.
19. (F. 93^^-95). Passio sancti Theodori martyris. = Ibid., n° 8077.
20. (F. 95^-97^). Passio sancti Calixti papae et martyris. = Ibid.,
no 1523.
21. (F. 98-102). Vita sancti Fijrsei confessoris. — Ibid., n» 3209.
22. (F. 102-104). Pauca ex innumerabilibus miraculis beati
Fursei. = Ibid., n» 3213.
23. (F. 104-105^). De nobilitate generis sanctorum Fursei atque
Foillani episcopi et martyris. = Ibid., n" 3073.
24. (F. 106-107^). Vita sancli Ethonis fratris sanctorum Foillani,
Altani, Fursei, Eloquii, Algisi et Adeigisi. = Ibid., n" 2653.
25. (P\ 107^-111^). Passio sancti Foillani egregii martyris. = Ihid.,
no 3071.
26. (F. 111^-115). Passio sanctorum quatuor Coronatorum. =
Ibid., no 1387.
27. (F, 115-126). Passio sancti ac beatissimi Dionisii episcopi
sociorumque eius. = Ibid., no 2175.
28. (F. 126-128). De inventione, translatione sanctorum corporum
Dyonisii, Ruslici et Eleutherii. = Ibid., n° 2193.
29. (F. 128-129^). Passio sancti Grisogoni martyris. = Ibid.,
ro 1795.
(1) Cf. Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell., 1. 1, p. 600; t. II, p. 481.
VIES DE SAINTS EN LATIN 285
Parchemin; 129 feuillets; 0",295 X O^.IST; XII« siècle; initiales ornées rouges et
vertes.- F. 1, on lit: Liber sancte Marie de Alna (1). Ensuite ce volume a fait le
n° 4632 de la collection Phillipps à Cheltenham, et la Bibliothèque royale l'a
acquis en 1888. Reliure du XIX'' siècle, cuir de Russie gaufré; au dos, le titre
doré : Vilae sanctorum (2).
3300. (II. 1151). — VlTAE SANCTORUM.
1. (F. l-6v). Passio sancti Eustachii sociorumque eius. = BHL.,
n" 2760.
2. (F. 6^'- 10). Vita sancti Egidii abbatis. = Ibid., n° 93, sans le
prologue.
3. (F. 10-22^'). Amphilochii, episcopi Yconii, in vita et miraculis
sancti patris nostri Basilii, archiepiscopi Cappadocie. = Ibid.,
n" 1023.
4. (P. 22^-32). Vita sancti Anibrosii, Mediolanensis episcopi, a
Paulino notario scripta. = Ibid., n° 377, le prologue est omis.
5. (F. 32-38^). Vita sancti Hugonis, [Rothomagensis] archiepi-
scopi. = Ibid., n° 4033, sans le prologue.
6. (F. 38^-51^). Vita sancti Germani. = Ibid., n° 3453, sans le
prologue.
7. (F. 51^-57). Vita sancti Vedasti episcopi. = Ibid., n° 8506, le
prologue manque.
8. (F. 57-60^). Item de translatione sancti Vedasti. = Ibid.,
nn^s 8513-8515, sans le prologue.
9. (F. 60V-63V). Vita sancti Gaugerici episcopi. = Ibid., n° 3287.
10. (F. 63^-69^). Vita sancti Macharii [Romani]. = Ibid., n° 5104.
11. (F. 69^-72). De quodam canonico. Inc. Ea res miraculi loco non
ducitur ... circa confmium Burgundiae et Lotharingiae extat mona-
stcrium quod dicitur Flabonis mons.
12. (F. 72-75^). De quodam clerico. Inc. Dixit insipiens in corde
suo (3).
13. (F. 75^-83). Vita sancti Medardi, episcopi et confessoris. =
BHL., n« 5867.
14. (F. 83-99V). Vita sancti Gudwali episcopi. = Ibid., n° 3687,
sans le prologue.
15. (F. 99^-1 14^). Passio sancte Katerine, virginis et martyris. =
Ibid., ir 1663.
(1) Voir Sanderus, liibl. belg. ms., part. II, p. 260.
(2) Ce volume est décrit dans Calai, cod. hagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., t. II,
p. 479-86. Le manuscrit IL 1055^»'^ faisait originairement partie de ce volume,
voir t. II de ce Catalogue, p. 323.
(3) Cf. le résumé de ces deux pièces Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. Bruxell.,
t. II, p. 509.
286 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
16. (F. 114V-121). Vita sancte Waldetrudis. = BHL., n" 8777.
17. (F. 121^-128). Miracula sancti Veroni. == Ibid., n° 8550.
18. (F. 128-155'). Vita sancle Gertrudis. = lbid.,n'' 3493.
19. (F. 155^-163). Vita sancte Aldegundis virginis. = Ibid., n*» 245,
sans le prologue.
20. (F. 164-182"). Vita sancti Augustini, episcopi et confessoris. =
Ibid., n? 793, le prologue est omis.
21. (F. 182^-211). Vita sancti Eligii, episcopi et confessoris. =
Ibid., n° 2474, sans le prologue.
22. (F. 212-214V). Passio septem dormientium. = Ibid , n° 2313.
23. (F. 214^-216). Passio sancti Gornelii, pape et martyris. =-
Ibid., n" 1958.
24. (F. 216-217^^). Passio sancti Cypriani, episcopi et martyris. ==
Ibid., n° 2042.
25. (F. 217^-219). Passio sancti Gordiani martyris. = Ibid.,
n° 3612.
26. (F. 219»). [Table du volume].
Parchemin; 219 feuillets, plus deux de garde; 0»Î93 X 0",193; XIII» siècle;
deux colonnes; titres rouges; ceux des (T, 214', 216 sont à l'encre verte; initiales
de différentes teintes; très intéressantes lettrines, à dessins variés, sur fonds de
couleurs; titres courants en vermillon. A la marge inférieure du f. 1, il y a la note :
LUter beau Marie de Camberone, et on relève les mots De Camberone au bas de
nombre d'autres pages. F. 219', une main du XVI* siècle a écrit :
Quant
Devant Calay tara tnist le$ieghe.
Ce manuscrit a figuré dans la bibliothèque de Thomas Phillipps sous le n° 4768;
il a été acquis par la Bibliothèque royale le 23 août 1888 pour la somme de 250 fr.
Reliure ancienne restaurée, veau brun estampé (1).
3301. (II. 1150). — VlTAE SANGTORUM.
1. (F. 1-21). Vita sancti Fulgentii episcopi. = BHL., n° 3208.
2. (F. 21-56). Vita S. Pachomii abbatis. = Ibid., n° 6410.
3. (F. 56-56"). Capitula in régula sancti Basilii antistitis. Des.
mutil. Ixvi. Qualiter erga mandata Dei piger excitetur...
Parchemin; 56 feuillets; 0'",245 X 0'",16: XIII' siècle; grandes et belles initiales
à entrelacs, signatures i-vi. F. 1, on lit : Liber beale Marie de Camberone ; et ff.9, 18,
24, 32, 42, 50. Au verso du premier feuillet de garde, il y ala note 4766 Ph[iUipps].
Ce volume a été acquis en 1888 pour 100 francs. Reliure moderne, cuir de Russie;
au dos, le titre doré Vila S. Fulgentii (2).
(1) Voir une description de ce volume dans Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg.
firMa;eW.,t. II, p.508-10.
(2) Voir ibid., p. 507-8.
VIES DE SAINTS EN LATIN 287
3302. (II. 1180). — VlTAE SANGTORUM.
1. (F. 1-24). [Vita S. Remacli]. = BHL., n" 7115.
2. (F. 24V-64). [Miracula eiusdem]. = Ibid., nn°s 7120-7137.
3. (F. 64^). [Processio in monasterio Stabulensi anno 1509J (l).
4. (F, 65). Recettes médicales.
Parchemin; 65 feuillets; O^.S 15 X O'",^*; XP siècle; quelques belles leltrines
à entrelacs. Ce volume provient de l'abbaye de Stavelot, et f. 1, Phillipps a écrit au
crayon : Ex bibl. Slavelot. Rodd (2), puis 12459 Pli[iUipps]. Ce volume a été
acquis par la Bibliothèque royale en 1888, pour 550 francs. Reliure, ais de bois (3).
3303. (II. 1181). — Passionale.
1. Sur le plat intérieur de la couverture, une table du volume.
2. (F. 1-8). Passio sanctae [Anajstasiae martyris.=-- BHL.,n° 1795.
3. (F. 8-21). II kl, ianuarii, natalis sancti Silvestri papae. = Ibid.,
nn°s 7725 et 7726.
4. (F. 21^-35). Amphilochii, episcopi Iconii, in vita et miraculis
sancti patris nostri Basilii, archiepiscopi Capadotiae. = Ibid., rï" 1023.
5. (F. 35-49^). Vita beati Iuliani martyris, que celebratur viii idus
ianuarias. = Ibid., n''4529. Des. mutil. Quod ibi Dominus ad fidelium
fidem corroborandam.,..
6. (F. 50-52^). [De sancto Hilario]. = Ibid., n» 3885. Inc. mutil.
.... commonens, nunc alios de confessione.
7. (F. 52^-54). Epistola beati Hilarii ad Apram, fîliam suam. =
PL., t. X, col. 549.
8. (F. 54-55). Mense ianuario, die xiiii, vita beati Felicis presbiteri
Nolani vel in Pincis. = BHL., n° 2886.
9. (F. 55-62). Vita beati Fursei, que celebratur xvii kl. februa-
rias. = Ibid., n» 3209.
10. (F. 62-71). Vita beati Sulpicii episcopi, que celebratur xvi kl.
februarias. = Ibid., n° 7930, sans le prologue.
11. (F. 71-81). Vitasancte Paule, que celebratur vu kl. februarii.=
J6iW., no6548.
12. (F. 81-87^). Vita beatissime Brigide virginis, que celebratur
kl. februarii. = Ibid., n« 1457, sans le prologue.
13. (F. 87v-93v). Vita sancte Genovefe virginis, que est m nonas
februarii. = Ibid. , n° 3335.
(1) Publié dans Calai, cod. hag. lai. bibl.reg. Bruxell., t. II, p. 519-20.
(2) Cf. Calalogue d'une belle colleclion de livres et de manuscrits précieux sur vélin,
p. 22, n» 263. A cette vente, en 1847, ce volume fut acheté par l'avocat Vander
Meersch, pour fr. 510. C'est le manuscrit signalé par Chapeaville, Gestapontificum
leodiensium, 1. 1, p. 83.
(3) 'Ce manuscrit est décrit Catal. cod. Iiagiogr. lat. bibl. reg. Bruxell., t. II,
p. 518-20.
288 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
14. (F. 93^-102), Vita vel acti beatissimi Gregorii, pape urbis Rome,
que celebratur quarto iduum niarciaruni. = BHL., n° 3639.
15. (F. 102-105). De monacho capli[voJ sancti Hiehonjmi scripla. =
Ibid., n" 5190. Des. mutil. Ghristo deditum posse mori, non posse
superari....
IG. (F. 105^-115). [Vila sancti AmbrosiiJ. = Ibid., n° 377. Inc.
mutil. ... positus, cum dormiret^pertoore.
17. (F. 115-117^). Inventio sancte crucis. = Ibid., n? 4166.
18. (F. 117^-119). Passio sancti Gordiani martyris, qui passus est
VI iduum maiarum. = Ibid., n° 3612.
19. (F. 119-123). Mense maio, sub die vi iduum maiarum, passio
sancti Antimi. = Ibid., n° 563.
20. (F. 123-1 24^). Passio sancti Pancratii martyris.sub die iiii iduum
maiarum. = Ibid., n° 6420.
21. (F. 124*-125^). Passio sancti Peregrini martyris, que celebra-
tur XVII kl. iunii. = Ibid., n"» 6623. Des. mutil. Hucusque adveni. Tune
pieses dixit ad eum.,..
22. (F. 126-128V). [De sancto Apoilinari]. = Jbid., n° 623. Inc.
mutil. ... manibus meis tliura non ponam.
23. (F. 128^-131^). Passio sancti lacobi apostoli, fratris lohannis,
que celebratur viii kl. augusti. = Ibid., n» 4057.
24. (F. 131^-134^). Passio sancti Cucufalis martyris, que celebra-
tur viii kl. augusti. = Ibid., n" 1998. Des. mutil. Rustici et Eleu-
therii xuii kl. Marc...
25. (F. 135-137). [De sancto Felice, martyre Gerundensi]. == /6ic?.,
n" 2864. Inc. mutil. ... ita ut per omnes artus eius.
26. (F. 137-140). Passio sancli Stephani pontificis, que celebra-
tur iiii nonas augu[s]ti. = Ibid., n" 7845.
27. (F. 140-143^). viu idus augustorum, passio sancte Afre. = Ibid.,
n» 109.
28. (F. 143^- 146^). Passio sancti Cyriaci cum sociis suis, sub die
vu idus augusti. = Ibid., n° 2056. Des. mutil. ad exemplum christia-
norum beatus Cyriacus....
29. (F. 147-148^). Passio sancti Stephani protomartiris ; quod est
vu kl. ianuarii (1).
30. (F. 148^-151). III nonas augusti in Hierosolimis, inventio cor-
poris sancti Stephani protomartyris, et sanctorum Gamalielis, Nicho-
demi et Abibon. = Ibid., n" 7851.
31. (F. 151-153). Sermo sancli Augustini de miraculis sancti
Stephani protomartyris. = Ibid , n° 7866.
(IJ Aclus aposloL, cap. VI- VII.
YIES DE SAINTS EN LATIN 289
32. (F. 153-158^). vi kl. ianuarii, assiimptio sancti lohannis apostoli
et euv[angeliste]. = BEL., n° 4320.
33. (F. 158^-159^). Ex libro iii° ecclesiastice hystoriae relatio de
lohanne, apostolo et euvangelista. = Ibid., n° 4324.
34. (F. 159^-162). Passio sancte Columbe virginis, que celebra-
tur II kl. ianuarii. = Ibid., n» 1896.
35. (F. 162-181). Passio sancti Sebastiani martyris et comitum
eius, qui passi sunt Rome die xni kl. februarii. =^ Ibid., n° 7543.
36. (F. 181-184^). Passio sanctarum virginum Agnetis et Emeren-
tiane, que passe sunt xii kl. februarii. = Ibid., n" 156.
37. (F. 184^-187^). Passio sancti Vincentii martiris, que celebra-
turxikal. = ièiW., n°8631.
38. (F. 187^-188). Passio sancti Ascle, que celebratur x kl. februa-
rias. = Ibid., n» 722.
39. (F. 188-191). Passio sancti Babille episcopi, qui passus est in
Antiochia sub Numeriano imperatore, die vuii kl. februarii. = Ibid.,
n° 889.
40. (F. 191-192^). Passio sancti Policarpi episcopi, que celebra-
tur VII kl. februarii. = Ibid., n° 6874. Des. mutil. habeto aetatis tuae
reverentiam...
41. (F. 193). [Passio S. Theophili]. Inc. mutil... ut animae meae in
aeternum parcatur. = Ibid., n° 8120.
42. (F. 193-196). Passio sancti Valentini presbyteri, sub diexvi kl.
marciarum. = Ibid., n° 5543.
43. (F. 196-199^). Passio sancte Iuliane virginis, que celebratur
XJHI kl. martiarum. = Ibid., n" 4523.
44. (F. 199^-201). Passio sancte Felicitatis et Perpétue apud Africam
in civitate Tuburbitanorum, die nonarum marciarum. = Ibid.,
n-o 6634.
45. (F. 201-204). Passio sanctorum quadraginta martyrum, mense
marcio. = Ibid., n° 7537.
46. (F. 204-208). Passio Phylemonis, qui est viii idus martii. =
Ibid., no 6803.
47. (F. 208^-209v). Passio beatissimi Eusebii martyris. = Ibid.,
n° 2739.
48. (F. 209^-216^). Passio sanctae Theodosiae, que celebratur
III nonas aprilis, = Ibid., n» 8090. Des. mutil. Adhuc autem nondum
dies....
49. (F. 217-217V). [De sancto lacobo apostolo]. = Ibid., n°4093.
Inc. mutil. ... edito positi ut appareas omnibus.
50. (F. 217^-218). Kl. mai assumptio Philippi apostoli. = Ibid.,
n° 6814.
51. (F. 218-219). Passio sancti Victoris et Çorone, die ii idus maii,
CATAL. BIBL. ROYALE, T. Y. 19
290 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
sub Antonino imperatore et Sebastiano, duce Alexandrino. = BHL.,
n" 8560.
52. (F. 219-222). Revelatio sancti Corcodromi diaconi, et conversio
Mamertini, ac gesta sancti Germani, episcopi et confessoris. = Ibid.,
n" 5201.
53. (F. 222-223^). Passio sanctorura martyrum Cantii, Ganliani et
Cantianille, sub die u kl. iunii. = Ibid., n" 1543.
54. (F. 223*-226v). Passio sanctorum martyrum Marcellini et Pétri»
sub die ui nonas iunii. — Ibid., n" 5230.
55. (F. 220^-230*). Die supra scriptio {sic) natalis sancte Blandine
cum aliis multis. = Ibid., n" 6844.
56. (F. 230^-232*'). Passio sanctorum marlirum Gervasii et Pro-
tasii, sub die xm kalendarum iunii. = Ibid., n*» 3514.
57. (F. 232^-236). Passio sanctorum martirum lohannis et Pauli,
sub die vi kl. iuliarum. — Ibid., nn« 3236 et 3238.
58. (F. 236-237^). Passio sanctorum aposlolorum Pétri et Pauli, sub
die m kl. iuliarum. = Ibid., n«>6653.
59. (F. 237^-239). Passio Processi et Martiniani, sub die vi nonas
iuliarum. == Ibid., n° 6947.
60. (F. 239-240V). Passio VII fratrum, filiorum Felicitatis. = Ibid.,
n» 2853.
61. (F. 240^-244). Passio sanctorum martyrum Hermochore epi-
scopi et Fortunali archidiaconi, sub die nu idus iulii. = Ibid.,
n°3841.
62. (F. 244-252^). Passio sanctorum martyrum Abdon et Sennen,
Sixti episcopi, Felicissimi et Agapiti, Laurentii et Ypoliti. = Ibid.,
nn°* 6884 et 6. Des. mutil. secretum erit in...
63. (F. 253). [Passio SS. quadraginta sex militum martyrum]. Inc,
mutil. ... noctu coUegerunt beatus lustinus presbiter et lohannes (1).
64. (F. 253-255^). Passio sancti Felicis martiris, qui passus est in.
lerunda, sub die kl. augustarum. = Ibid., n? 2865.
65. (F. 255^-258). Item kl. augusti, passio trium virginum. =^ Ibid.,
n°2971.
66. (F. 258-258'). Sermo in translatione sancti Remacli. Inc. Vene-
rabilem omnique cultu percolendum. Des. mutil. in Frantia, pro qui-
bus et ab eo....
67. (F. 259»^). [Homelia]. Inc. mutil construxit; laudes Deo die
et nocte decantavit.
68. (F. 259-259'). [Homelia in evangelium Intravit Ihesus iti quod-
dam castellum]. Inc. Quid ad gloriosam virginem Dei genitricem.
(1) Voir Acla SS., Oclobr. t. XI, p. 433.
VIES DE SAINTS EN LATIN 29t
69. (F. 260). [De sancto Stephano papa]. = BHL., n° 7845. Inc.
mutil. ... quique intrepidus constans ante altaris soUempnia.
70. (F. 260-262V). vm iduum augus[ti], passio sancle Afre. =
Ibid., n° 108. Des. mutil. ludex dixit : Sacrifica aut....
71. (F. 262V-266V). [Passio sancti Marcelli]. = Ibid., n« 5235. Inc.
mutil. ... ipsi foderent arenarn.
72. (F. 266^). Passio sancti Mammis monachi, que celebratur xvi
kl. septembris. = Ibid., n° 5192. Des. mutil. persecutores chrislianis
per universum....
73. (F. 267-267V). [De sancto Symphoriano]. = Ibid., n" 7967. Inc.
mutil. ... quantum rectius faceres.
74. (F. 267^-271). Passio sancti Bartholomei apostoli et martiris,
sub die viiii kl. septembris. = Ibid., n'^ 1002.
75. (F. 271-271^). Passio béate Savine martyris, que passa est iih
kl. septembris. = Ibid., n° 7407.
76. (F. 271V-272V). Passio beatorum martirura Felicis et Audacti,
sub die m kl. septembris. = Ibid., n» 2880.
77. (F. 272^-275^). Passio sanctorum martirum Proti et lacinti, sub
die m idus septembris. = Ibid., n° 2667.
78. (F. 275^-277^). Qualiter sancta crux ab Eracleo imperatore de
regno Cosroe Hierosolimis est restituta.= Ibid., n°4178.
79. (F. 277^-278^). Passio beatissimi Gornelii, pape urbis Rome,
mensis die xiii. == Ibid., n^ 1958.
80. (F. 278^-279). Passio sancti Cipriani episcopi. = Ibid., n» 2038.
81. (F. 279-284^). Passio sancte Eufemie virginis, sub die xvi kl.
octobris. = Ibid., n° 2709.
82. (F. 284^-286^). Passio sancte Fauste, sub die xii kl. octobris, =
Ibid., n" 2833. Des. mutil. Salvare homines suos a christianis,
maxime lovem....
83. (F. 287-290). [De sancto Mattheo apostolo]. == Ibid., n« 5690.
Inc. mutil. ... arboris manducaret quod Deus fieri.
84. (F. 290-294). Passio sancti Alexandri episcopi, que celebratur
XI kl. octobris. = Ibid., n° 273.
85. (F. 294-297^). Passio sancti Mauricii cum sociis, sub die x kl.
octobris. = Ibid., n° 5741. Des. mutil. religiosa quadam soli per-
nicie....
86. (F. 298-300V). [De sanctis Cosma et Damiano]. = Ibid.,
n<* 1970. Inc. mutil. ... crucians vos tormentis negare faciam Ghristum.
87. (F. 300^-303^). Passio sanctorum apostolorum lude, lacobi et
Simonis Ghananei, sub die v kl. novembris. = Ibid., n" 7749. Des.
mutil. malus timet non est.
88. (F. 304-306^). [Fragment d'un commentaire sur l'Écriture
sainte].
292 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Parchemin ; 305 feuillets, plus deux fragm ents de garde à la fin ; O^.SOO X 0",260 ;
nombre de feuillets sont lacérés et ont leurs marges rognées; XII» siècle ; deux
colonnes; titres et initiales rouges. La table a été écrite sur papier au XV« siècle.
Au sommet du f. 1, on relève celte note : Isie liber est decani et convenlus Stabu-
lensis. Le volume a fait partie de la collection Phillipps, où il était coté 12461. Il a
été acquis par la Bibliothèque royale, au prix de 7U0 fr.. le 23 août 1888. Reliure
délabrée du XV» siècle, ais de bois couverts de veau brun estampé; au dos, le titre
doré : VUae et passion[e8] SS. Ms. ; il reste un fermoir et des coins en cuivre (1).
3304. (II. 1942). — VlTAE SANCTORUM (2).
1. (F. 1-1^). Vita sancti Ambrosii episcopi Mediolanensis scripla a
S. Paulino. = BHL., n* 377. Des. mutil. Nec patet me...
2. (F. 3^, 2-3, 7). Passio sancti Albani. = BHL., n° 206.
3. (F.6-6',7\17-17v). [Vita sanctae Praxedis]. = Ibid., n° 6920.
Des. mutil. Rescripta Timolliei presbitcri urbis Rome. Timotheus
presbiter...
4. (F. 9-10^, 16-16^). [Vita sancti Apollinaris]. Inc. mutil. ... populi
crevisset in fide Christi, etiam non poterat latere.
5. (F. 11-11\ 5-5\ 8-8^). Tract atus de sanclo Gervasioet Protasio
beati Ambrosil = BHL., n° 3513.
6. (F. 12-12^). [Vita S. PeregriniJ. Inc. mutil. ... carcere deputa-
tum vestrae clementiae reservavi.
7. (F. 13-14^). [Vita sanctorum Cyriaci, Largi et Smaragdi].
8. (F. 18-21^'). [Vita S. Silvestri].
9. (F. 22-23^). [Fragment de missel. Office du Vendredi-Saint].
Parchemin; 23 feuillets; 0"',204 X 0'°,125; X'-XII* siècle. Ce volume provient
de l'ancienne bibliothèque de l'abbaye deStavelot (.3); il a été acquis le 16 juin 1890,
à une vente chez M. C. Vyt, à Gand, pour fr. 121 (4). Cartonnage.
3305. (II. 2057). — Gerardds Moringus. De S. Antonio.
1. (F. 1-14). Vita beati Antonii eremitae. Gerardus Moringus (5)
sub persona loannis Timonii Cartusiani apud Lovanium Sodalitati
illic Gartusianae.
Les feuillets 14^-16^' sont blancs.
2. (F. 17-23^). De beato Materno Treverensi episcopo (6).
(1) Ce volume est décrit Calai, cod. hagiogr. lai. bibl. reg. BruxelL, t. II,
p. 520-28.
(2) Ce volumie est composé de fragments dont l'identification est aussi difficile
q.u'illusoire.
(3) Cf. Catalogue d'une belle collection de livres et de manuscrits, Gand, 1847,
p. 19, n" 260." ,. \ ■ '
(4) N» 64 du Catalogue. ' -v-v-r-r '•
(5) Au sujet de Gérard Moringus, voir Bitigraphie nationale, t. XV, col. 272-73.
Cet écrit n'est point cité.
(6) Cf. BHL., n° 2655.
VIES DE SAINTS EN LATIN 293
Papier; 23 feuillets; 0™,191 X O^.U; XVI» siècle. Ce volume a été acheté le
13 décembre 1897, chez M. C. Vyt, à Gand, pour fr. 18,00. Reliure moderne, vélin.
3306. (II. 2112). — De S. Gatharina.
1. (F. 1). Cornélius Vitellius Francisco ducis Philippi preceptori
salutem (1).
2. (F. 1^-2). [Divers extraits. Sentences. Vers latins].
3. (F. 2^-3). [Cornélius Vitellius. Versus].
à) Ad ducis Philippi preceptorem.
b) Ad ducem ipsum Philippum (2).
c) Ad Arnoldum Bossium carmelitanum.
Les feuillets 3^-4^ sont blancs.
4. (F. 5-5v). [De Homero].
5. (F. 6-74). Pu secundi pontificis Maximi pro laude Homeri (3).
6. (F. 74^-109^). [Passio metrica sancte Katherine]. = BEL.,
n° 1666.
7. (F. 110-139). Historia troiana Daretis frigii (4).
8. (F. 139^-141). Vaticinium sibille Lugdunensis.
9. (F. 141). Ad loachimum Ioannes Fernandus.
10. (F. 141^). Iohannes Fernandus Egidio Delpho (5).
11. (F. 141^). Ad loachimum. Adnevolum causidicum.
12. (F. 142-186). [Petrus de Lisseweghe. Omne punctum] (6).
13. (F. 186^-190^'). Epistola magistri Iohannis Tingtoris ad univer-
sitatem Parisiensem nomine Coloniensis universitatis.
14. (F. 190v-191v). [Epistola N. A. Ex Monstreolo postridie kalendas
mayas s. a.].
15. (F. 191^-192). Diffidatio ducis Aurelianensis missa duci Bur-
gondie 1411. — Responsio ducis Burgondi.
16. (F. 192-193). GuiDo Iuvenalis ad Carolum Fernandum.
17. (F. 193). Ad Guillermum. Ad impudentem.
18. (F. 193v). De Vitello in corvum mutato. Carmen.
Sur le deuxième plat intérieur : In regine Francorum triumpho cum
Parisium ingrederetur. — Ad Fidentinum.
Papier; 193 feuillets; O'-.U X O^.IO; XV" siècle (1483), car on lit f . 1 : ^ die
iunii. 83. Sur le premier plat intérieur, il y a la note : Ludovici Massini et ami-
(1) Demande d'audience pour la présentation de l'épigramme qui est renseignée
plus loin, n° 36.
(2) Publié dans Le Bibliophile belge, 2« série, t. III, 1856, p. 305-306.
(3) Publié entre autres par Weytingh, à Leyde, en 1809.
(4) Cf. Hain, Repertorium bibliogr., t. II, n» 5957 sqq.
(5) Publié par W. Loumyer, dans Le Bibliophile belge, tom. cit., p. 306.
(6) Publié ibid., tom. cit., p. 311-320; cf. t. IV, 1857, p. 286-87. ... , .
294 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
corum. Plus tard, ce volume a appartenu à M. N. Loutnyer, il a été acquis par la
Bibliothèque royale en mars 1898, pour fr. 30,80, à une vente chez Fiévez (1).
Reliure moderne, maroquin brun (2).
3307. (II. 2309). — Passionale. En deux volumes.
Tome premier.
1. (F. 1). Passio sancli Iuliani martyris. = BHL., n*>4542. Inc.
mutil. ... tune caput deferunt, quatinus non dubitarent cesum.
2. (F. l-U). Relatio de revelatione capitis sancti lohannis Bapti-
stae. ^ Ihid., n" 4290, sans le prologue. Des. mutil. Et ideo non tacuit
insperate sue commutationis auctornm, sed ait...
3. (F. 2-4v). [Miracula sancti NicholaiJ. = Jbid., nn" 6168, 6163 et
6108. i«c. mutil. ... ti miraculo reddidit animam. Sacerdotes autem
eius et clerici.
4. (F. 4^-8). Translatio corporis sancti Nicolai. — Jbid., n*> 6180.
5. (F. 8-17). [Miracula sancti Nicolai]. = Ibid., nn~ 6209, 6168,
6133 (des. mutil.), 6190-6194.
6. (F. 17-19). Passio sancti Sabini martyris. = Ibid., n" 7451.
7. (F. 19-23). Vita sanctorum confessomm Eucharii, Valerii et
Materni. = Ibid., n» 2655.
8. (F. 23-24). Passio sancte Leochadie virginis et martyris. =
lbid.,n'iSi8.
9. (F. 24-25). Passio sancte Eulalie. = Ibid., n« 26%.
10. (F. 25-28). Passio sanctorum Fusciani, Victorici et Gentiani
martyrum. = Ibid., n° 3224.
11. (F. 28-34'). Vita sancti Walrici abbatis. = Jbid., no8762.
12. (F. 34^-37v). Vita sancti ludochi confessons. = Jbid-, n° 4504.
13. (F. 37*^-46^). Vita sancti Autberti Cameracensis episcopi. =
Jbid.,n''m\.
14. (F. 47-48^). Passio sancte Lucie virçinis et martiris. = Jbid.,
n° 4992.
15. (F. 48'-51). Passio sancti Nichasii episcopi et martyris. = Jbid.,
n» 6076.
16. (F. 51-55). Vita sancti Folquini Tarvennensis episcopi. = Jbid.,
n» 3079.
17. (F. 55'-57). Passio sancte Barbare virginis. = Jbid., n» 913.
18. (F. 57-64). Passio sancti Thome. = Jbid., n" 8136.
19. (F. 63). Expositio oiïicinarum aule régie. = Jbid., n° 8139.
(1) Catalogue de la vente du îS mart et jours suivantu, n» 816,
(2) Ce volume est décrit dans Le Bibliophile belge, 2' série, 1856, t. III, p. 305-320 ;
t IV, 1857, p. 286-306.
VIES DE SAINTS EN LATIN 295
20. (F. 63-63^). Narratio domni Odylonis Cluniacensis abbatis de
quodam miraculo sancli Thome. = BHL., n^ 8147.
21. (F. 63^-64). Passio sancte Victorie virginis et martyris. == Ibid.,
n" 8593.
22. (F. 64-67^). Passio Anastasie martiris. = Ibid., n° 1795.
23. (F. 67V-68V). Passio Theodote et filiorum eius. = lbid.,ji'' 8095.
24. (F. 69-72^). De assumptione sancti lohannis evangeliste. =
Ibid., n° 4320.
25. (F. 72V-89V). Vita sancti Silvestri pape. = Ibid., nn^^ mh-ll'i%
26. (F. 89^-91). Passio sancte Golumbe. = Ibid., n° 1896.
27. (F. 92-105). Vita sancti Fulgentii. = Ibid., n° 3208.
28. (F. 105-116). Vita sancti Basilii episcopi. = 7è^■o^., n° 1023.
29. (F. 1 16- 1 16v). Passio sancti Goncordii martiris. = Ibid., n*» 1906.
30. (F. 117-124). Passio sancte Martine virginis. = Ibid., n° 5587.
31. (F. 124-125). Passio sancti Pétri qui et Balsami. = iè«(^.,n« 6702.
32. (F. 125-131). Vita sancte Genovefe. = Ibid., n" 3334.
33. (F. 131-136^). Vita sancti Symeonis monachi qui in columpna
stetit. = i6ic?., n" 7960.
34. (F. 136v-138v). Vita sancti Gregorii lingonice urbis episcopi. =
Ibid., n» 3665.
35. (F. 138V-145). Vita sancte Gudile virginis. = Ibid., n° 3685.
36. (F. 145-147^). Passio sancti Luciani martiris sociorumque
eius. = Ibid., n" 5010.
37. (F. 147^-156^). Passio sancti Iuliani sociorumque eius. == Ibid.,
n° 4531.
38. (F. 156^-157^). Passio sancti Polieucti, Gandidiani et Philo-
romi. = Ibid., no 6888.
39. (F. 157^-159v). Vita Pharaildis virginis. = Ibid^n^&l'èi.
40. (F. 159v- 162). Passio sanctorum XL martyrum. = i6îW.,no 7539^
41. (F. 162-164V). Vita sancli Hylarii. = Ibid., n<» 3885, sans le
prologue.
42. (F. 164^-165^). Epistola sancti Hylaru ad propri^m filiam
Appram. = PL., t. X, col. 549-52.
43. (F. 165V-184V). Vita, actus atque obitus beati RemigiiRemorum
pontificis. =- BEL., nn»^ 7152, 7155-7158.
44. (F. 184-191). Textus miraculorum sancti Remigii. = Ibid.,
n^ 7166, sans le prologue.
45. (F. 191). [Translatio anno 901]. Inc. Ceterum anno nuncen-
tesimo primo régnante Karolo rege sub die tertio kalendas ianuarii
relatum tenetur sanctissimum pignus corpus scilicet almifici Remigii.
46. (F. 191). Versus in eius laude.
Inc. Continet hic breviter solum miracula codex
Sancti Remigii, non tamen omne capit
2% MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Tome deuxième.
Le premier feuillet de ce tome retranscrit entièrement le f, 191 dû
tome précédent.
1. (F. 1-2^). Passio sancti Pontiani martiris. = BHL., n«6892.
2. (F. 2^-5). Vita beati Felicis presbiteri et confessoris. — Ibid.,
n« 2874.
3. (F. 5-18). Vita sancti Mauri abbatis. = Jbid.,^ 5773.
4. (F. 18-23). Vita sancti Fursei. = Ibid., n«> 3209.
5. (F. 23-26). Textus miraculorum oius. = Ibid., n« 3213.
6. (F. 26-30). Passio sanctorum Speusipi, Eleusippi et Meleusippi. =
i«rf.,n«>7829.
7. (F. 30-30^). Passio sancti Valerii episcopi. = Ibid., n° 8494.
8. (F. 30^-45). Passio sancti Sébastian! martyris. == Ibid., n" 5743.
9. (F. 45-47''). Passio sanctorum martyrum Marii et Marthe,
Audi fax et Abacuc. = Ibid., n° 5543.
10. (F. 47^-50^). Passio sancte Agnetis virginis et Emerentiane. =
Ibid., no 156.
11. (F. 50^-54). Passio sancti Vincentii lévite et martyris. ■= Ibid.,
nn°» 8628-8630.
12. (F. 54-55^). Qualiter locus sancti Bertini meritis sancti Vincentii
exceptus est ab incendii discrimine. = Ibid., n" 8650.
13. (F. 55^-62). Passio sancti Anastasii monachi et martyris. =
Ibid., n« 408.
14. (F. 62-63). Passio sancti Ascle martyris. = Ifnd., n" 722.
15. (F. 63-66). Passio sancti Babille episcopi et martyris. = Ibid.,
n° 891.
16. (F. 66-69), Passio sancti Preiecti gloriosissimi martyris Christi
atque pontificis. «= Ibid., n° 6917.
17. (F. 69-70). Miraculum ab eo Rome patratum. == Ibid.,
n« 6919.
18. (F 70-72^). Passio sancti Policarpi episcopi et martyris. =
Ibid., no Q816.
19. (F. 72^-77). Vita sancti lohannis Crisostomi. Inc. Postquam
Nectarius Gonstantinopolitanus episcopus.
20. (F. 77-85). Passio sanctorum Leucii, Thirci et Galenici. =
BHL., n° 8280.
21. (F. 85-90). Vita sancte Aldegundis virginis. = Ibid., n" 245.
22. (F. 90-93V). Passio sancti Ignatii martyris. = Ibid., n" 4256.
23. (F. 94-1 lOv). Vita sancte Brigide virginis. = Ibid., n" 1455.
24. (F. 1 10^-1 llv, 112-112V). Passio sancti Blasii episcopi et mar-
tyris. = Ibid., n° 1370.
25. (F. Ulv, 113-117). Vita Bertulfi confessoris. = Ibid., n° 1316,
sans le prologue.
VIES DE SAINTS EN LATIN 297
26. (F. 117-119^). Passio sancte Agathe virginis et martiris. =
BEL:, n» 133.
27. (F. 119^-122). Passio sancte Dorothée virginis et martiris. =
Ihid., n» 2323.
28. (F. 122-126^). Vita beati Vedasti episcopi et confessons. =
Ibid., w 8506.
29. (F. 126^-131^). Miracula eiusdem ab Haimone monacho nuper
édita. = Ibid., n» 8510.
30. (F. 131V-139V). Vita sancti Amandi. = Ibid., n» 332.
31. (F. 139^-140^). Miraculum quod idem sanctus Amandus ope-
ratus est de muliere quam resuscitavit in urbe Rothomagensi. =
Ibid., n"* 347, le prologue manque.
32. (F. 140-157). Vita sancti Amandi. = Ibid., n° 334.
33. (F. 157-165). Vita sancti Ansberti episcopi. = Ibid., n° 519.
34. (F. 165-167^). Vita Austraberte virginis. == Ibid., n° 833.
35. (F. 167^-169). Miracula sancte Austraberte virginis post eius
transitum. = Ibid., n° 835.
36. (F. 169-176V). Vita sancte Eufrasie virginis. = Ibid., n° 2718.
37. (F. 176^-178). Passio sancti Valentini presbiteri et martiris.
Inc. Sanctis martyribus Ghristi quantus hic debeatur honor et in
celis gloria.
38. (F. 178-179^). Passio sancti Valentini episcopi et martyris. =
BEL., n» 8460.
39. (F. 179^-182^). Passio sancte Iuliane virginis et martiris. =
Ibid., n» 4522, avec Vinc. y.
40. (F. 182V.185V). Vita sancti Silvini episcopi. = Ibid., n'» 7747.
41. (F. 185^-191). Vita beati Odilonis Cluniacensis abbatis. = Ibid.,
no 6282.
42. (F. 191-195 V). Vita sancti Tillonis confessons. = Ibid., n» 8291.
43. (F. 195^-200^'). Vita atque passio beatissimi Marcelli pape et
martyris. = Ibid., nn°« 5327 et 5238.
44. (F. 200^-203^). Vita sancti Severini abbatis. = Ibid., n° 7643.
45. (F. 203V-205V). Passio sancti Mathie apostoli. =- Ibid., n» 5700.
46. (F. 205V-206). De translatione eiusdem. = J6ïd;no 5701.
47. (F. 206-208V). Vita sancti Attali abbatis. = Ibid., n° 742.
48. (F. 208v). Quedam pulcherrima et suavitate plena ac devota
meditatio de altercatione corporis et anime (1).
Des. mutil. Es, inquit, spiritus meus, qui sic faris.
Non sunt vera penitus cuncta que causaris...
(1) Publié par Édelestand du Méril, Poésies populaires latines antérieures au
douzième siècle, p. 217-30. Cf. t. III de ce Catalogue, p. 49.
298 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Parchemin; 191 et 208 feuillets ; 0">,528 X 0»,352; XIII* siècle; deux colonnes;
iniliales rouges et bleues; titre courant. F. 24 du premier volume, on lit deux fois :
DeCamberone, et sur le premier feuillet de chacun des volumes: Phillipps ms. 1121.
Ces manuscrits ont été acquis à Londres à une vente chez Sotheby, en juin 1899,
pour 1750 francs (1). Reliure veau violet; au dos, le titre doré : Vilae sanctorum
vol. I... vol. 11.
3308. (II. 2310). — VlTAE SANCTORUM.
1. (F. 1-4^). [Passio sancti Stephani papae]. =«- BHL., n° 7845. inc.
mutil magna voce coepit clamare : Memesius christianus me
incendit.
2. (F. 4»-6). De revelatione sancti Stephani prothomartyris. =
i6i<i.,n~ 7850 et 7851.
3. (F. 6^-7^). Passio sancti Sixti papae et Felicissimi et Agapisi
martiruni. =»= Ibid., n° 7801. Des. mutil. et surda, lapidea quibus
niiseri....
4. (F. 8-8^). Passio sancti Felicis episcopi cum sociis. = Ibid.,
n"* 2895. Inc. mutil. ... t Habemus, Magnelianus dixit.
5. (F. 8V-10). Vita sancti Egidii abbatis. = Ibid., n° 93.
6. (F. 10-1 1''). Sermo domni Fulberti Carnotensis episcopi de
nativitate sancte Marie. = PL., t. CXLI, col. 320-23. Des. mutil.
unde merito possent homines glorificare Deum....
7. (F. 12-13^). Passio sancti Cyriaci cum sociis. = BHL., n° 2058.
Inc. mutil spiritus, exi et iam non revertaris in eam.
8. (F. 13^-16). Passio sancti Laurentii martyris. = Ibid., n° 4753.
9. (F. 16-19). Vita sancti Gaugerici episcopi. = Ibid., n" 3287.
10. (F. 19-21). Passio sancti Ypoliti sociorumque eius. = Ibid.,
n» 3961.
11. (F. 21-21^). Vita sancti Eusebii presbyteri. = Ibid., n° 2740.
12. (F. 21^-32). Sermo sancti Iheronimi presbiteri de assumptione
sancte virginis Marie. = PL., t. XXX, col. 122-42.
13. (F. 32-35*). Passio sancti Bartholomei apostoli. = BHL.,
n» 1002.
14. (F. 35*). Vita sancti Augustini episcopi et confessons. == Ibid.,
n° 789 (quelques lignes du commencement). Des. mutil. optimos ctiam
a meis....
15. (F. 36-37). Narratio de exaltatione sancte crucis. = Ibid.,
n° 4178. Inc. mutil sue crudelissime subicent dominationi.
16. (F. 37-38). Passio sancti Lamberli episcopi. = Ibid., n" 4683,
sans le prologue.
17. (F. 39-44). Passio sancti Mathei apostoli et evangeliste. =^
Ibid., n° 5690.
(1) Cf. Bibliotheca Phillippica, 1899, p. 124, n» 1161.
VIES DE SAINTS EN LATIN 299
18. (F. 44^-46v). Passio sancti Mauricii sociorumque eius.= J5^L.,
n° 5739.
19. (F. 46^-48). Passio sancte Tecle virginis. = Ibid., n» 8020.
20. (F. 48-49^). Passio sancti Firmini episcopi et martyris. = Ibid.,
n° 3003. Des. mutil. Christum Dei fîlium pro eorum rabie viva voce
non....
Parchemin; 49 feuillets; 0'",504 X 0">,355; XIIP siècle; deux colonnes; deux ou
trois magnifiques lettrines à animaux et entrelacs ; titre courant; signatures ix-
xvn. Il semble que ce fragment de Passionnaire provient de l'abbaye de Cambron,
f. 10", il y a le nom propre Antoine Moullart 1606, f. 14" : Martin Berner, 1612 et
f. 33 : Guillaume Lambert. Plus tard, ce volume a appartenu à sir Thomas
Phillipps avec la cote n» 33954; il a été acquis à une vente chez Sotheby à Londres,
le 10 juin 1899 pour fr. 212,50 (1). Cartonnage.
3309. (II. 2326). — De S. Francisco.
1. (F. l-24v). Vita beati Francisci. Inc. Fuit vir venerabilis in civi-
tate Assisii Franciscus nomine.
2. (F. 24^-64^). Ystoria indulgencie sancte Marie de Angelis (2).
3. (F. 64^-146). Processus in vita et miraculis beati Francisci. Inc,
Post hec pusilli gregis partes Franciscus.
4. (F. 146^-147). [De miraculo in pictura S. Francisci]. Inc. Legitur
quod in quodam conventu fratrum praedicatorum.
Parchemin; 147 feuillets; G-.lTe X 0'°,135; XIV« siècle; deux colonnes; initiales
rouges et bleues. F. 1, on lit la note : Phillipps MS. 13928. Ce volume a été acquis
en juin 1899 à une vente chez Sotheby, à Londres pour fr. 26,25 (3). Reliure du
XVI* siècle, parchemin.
3310. (II. 2328). — ViTAE sanctorum.
1. (F. l-2v). Fragment de bréviaire, antiennes aveeneumes.
Les feuillets 3 et 4 sont blancs.
2. (F. 5-5v). Index.
3. (F. 6-64V). Vita beatissime Helisabeth vidue. = BHL.,!!" 2496.
4. (F. 64V-76). Legenda beatissime Waldetrudis electe Christi
famule (4).
5. (F. 76-80). Legenda de vita et conversatione sancte Madalberte
virginis dignissime. = BHL., n° 5129.
6. (F. 80-91V). Vita beatissime Ode vidue. == Ibid., n»6261.
7. (F. 92-99^). Legenda beatissime Gudile virginis. = Ibid.,
11" 3685.
(1) Cf. Bibliotheca Phillippica, 1899, p. 124, n« 1162.
(2) Cf. l'analyse du R. P. Van Ortroy, dans Anal. BolL, t. XXI, p. 380.
(3) Bibliotheca Phillippica, 1899, p. 61, n" 590.
(4) Cf. BHL., no8776, stilo mutalo.
30.0 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
8. (F. 99^-116»). Vita sancte Christine cognomento mirabilis. =
BUL., no 1746.
9. (F. 117-122). De conversione sancte Alîrae peccatricia. = Ibid.,
n° 108.
10. (F. 122-124'). Passio beatissime Afre. = Ibid., n» 109.
11. (F. 124^-138). Hystoria sancte Dymne virginis et martyris.
Inc. Fuit in Hibernia rex quidam gentilis.
12. (F. 138-152). Vita sancte Ode virginis Scotorum régis nobilis-
sima filia patrona Rodensis. = BHL., nn°« 6263 et 6264.
13. (F. 152-154). De translatione corporis eius. = Ibid., n° 6265.
14. (F. 154-157*). Hystoria de inventione sancte Gatarine vir-
ginis. = Ibid., n" 1679.
Les feuillets 158-160 sont blancs.
15. (F. 161-162»). [Fragment de bréviaire].
Papier, au filigrane de la lettre }', sauf les feuillets 1, 2, 161 et 162 qui sont en
parchemin: 162 feuillets; (y",199 X ()".144; XV» siècle, les feuillets en parchemin
sont du XIII". F. 1, on lit : Liber domus fralrum clericorum in liuscoducis, f. 33 :
Abbaliae Bernensis ordinis Praemonstralensis (1), sur le premier plat intérieur et
t 6 : Phillippt MS. 8319. Ce volume a été acquis en juin 1899, à uile vente à
Londres chez Sotheby pour fr. 107,50 (2). Reliure du XVII* siècle, parchemin.
3311. (II. 2331). — De B. Andréa, abbate Averbodiensi.
1. (F. 1). [Nota de vita B. Andreae].
2. (F. 2-5»). [Reverendissimo Domino .... D, Frederico Panhuysen
epistola F. N. N.].
3. (F. 5-10). Ad lectorem candidum praefatio.
4. (F. 11-124). In praecedentem B. Andraeae abbatis Averbo-
diensis vitam notae.
Papier; 124 feuillets; 0M65 X 0-103; XVIII* siècle. Sur le premier feuillet de
garde, on lit : 7* 6''. O of Rodd Sen' in 1821. Ce volume a été le Phillipps n» 16306,
la Bibliothèque royale Ta acquis en juin 1899 pour 15 francs, à une vente chez
Sotheby (3).
3312. (II. 2544). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-4»). [De reliquiis sanctorum Hierosolymis Oretum
delatis] (4).
2. (F. 4»-8»). [De energumena]. Inc. Nunc de re insoJita... In una
nocte... homo quidam... uxore renitente sobolem genuit.
3. (F. 8» et 25). Epistola sancti Bernardi Clarevalensis ad abbatem
(1) Dans l'ancien diocèse d'Utrecht.
(2) Cf. Bibliolheca Phillippica, p. 50, n» 481.
(3) Cf. ibid., London, 1899, p. 13, n» 117.
(4) Cf. Florez, Espafia sagrada, t. XXXVII, p. 284 sqq.
VIES DE SAINTS EN LATIN 301-
triurn fontium de ncgligentia corporis et sangiiinis Domini. = FL.,
t. CLXXXII, col. 182-83.
4. (F. 9-9^). [Miraculum]. Inc. mutil. ... appropinquasset, venerunt
ministri Salhane ut animam susciperent.
5. (F. 9^-24). Miracula sanctae genitricis Marie apud Siiessionem
facta. = BHL., n° 5410.
6. (F. 25). Antiphona et collecta de S. Anna.
7. (F. 26). Hymnus.
Ave, virgo, semper pia Dei genetrix Maria.
8. (F. 26-34^^'). Tractatus magistri Hugonis super Tota pulchra es.
Inc. Accipe, frater karissime, munusculum sponsionis mee.
9. (F. 34^-36^). Sermo de purificatione gloriose genitricis Dei
semper virginis Marie. Inc. Postquam impleti sunt dies.... Consuetudo
hec erat, fratres, in veteri lege.
10. (F. 36^-38^). Sermo in annuntiatione Dei genitricis et virginis
Marie. Inc. Gaudeamus in Domino, fratres dilectissimi.
11. (F. 38^-40^). Sermo quare in sabbatis fit memoria béate Marie(l).
12. (F. 40^-43). Descriptio qualiter vultus Domini ad Lucaniam
civitatem sit delatus de lerosolimis. = BHL., n" 4236.
13. (F. 43-44). Miraculum de quadam imagine Domini. = Ibid.,
n° 4231.
14. (F. 44). De alia imagine Domini. = Ibid., n° 4223.
15. (F. 44-61). [Miracula B. Mariae Virginis. Liber adscriptus
PoTHONi]. = Ibid., n« 5357.
16. (F. 61-63^). Miraculum de quadam excoramunicata (2).
17. (F. 63v-72v). [Miracula B. Mariae Virginisj.
Savoir, dans A. Pongelet, Index miraculorum B. V. Mariae, les
nnos 1050, 420, 1092, 1293, 1649, 1727, 1316, 1468.
18. (F. 72^-76^). Sermo domni RABOor episcopi de conceptione glo-
riose semperque virginis Dei genitricis Marie. = PL., t. CL., col. 1527.
19. (F. 76^-96^). [Miracula B. Mariae Virginis].
Voir Pongelet, op. cit., nn°« 167, 496, 509, 808, 858, 461, 1186, 525,
1307, 705, 1230, puis BHL., rf 1420, puis Pongelet, op. cit.,
nn°^ 1161, 1653, 632, 1603, 16, 1609, 261, 435, 803.
F. 95, il y a l'hymne à la Vierge. = RH., n° 11331.
20. (F. 96^-97). [De presbitero Plegils nomine].
21. (F. 97). Hymnus.
Inc. Stella maris, o Maria, virgo dulcis, mater pia.
(1) Cf. A. Pongelet, Index miraculorum B. V. Mariae quae latine sunt conscripta,
n« 1666.
(2) Cf. ibid., nn" 1226 et 467.
302 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQDB ROYALE
22. (F. 97-103^). [Miracula B. Mariae Virginis].
Voir PoNCELET, Index miraculorum B. V. Mariae, nn°» 556, 319, 483.
23. (F. 103V-111V). [Hymni ad B. Virginem]. = RH., n° 34616, puis
Ave Maria, templum summae maiestatis,
puis RH., nn»« 21000, 12859, 11322, 17784, 2233, 10883, 3498, 1094,
13622, 2359, 13260, 21895, 13163, 10514, puis
0 Maria, prece pia nobis fer auxilium.
Parchemin; 111 feuillets; 0-,27 X 0»,185; XIII» siècle; les feuillets sont à deux
colonnes, sauf les fT. 1-9; grandes et belles initiales rouges et vertes; f. 2.')*, minia-
ture à pleine page représentant la Vierge et l'enfant Jésus. Ce volume provient de
l'abbaye de Saint-Ghislain (1) ; plus tard, il a été le n' 299 de la bibliothèque
Phillipps, car sur le troisième feuillet de garde, il y a l'ex-libris: Sir T. P. Muidle
Util, 299 ; il a été acquis par la Bibliothèque royale en IIMX). Reliure moderne,
veau brun; au dos, le titre doré : Reliquiae ab Uierosolymi» translatât.
3313. (II. 2211). — VlTAE SANCTORUM (2).
1. (F. lv-43). Vila bealissimi Servatii pontificis.= 5flL., nn»' 7633-
76a5 (3).
2. (F. 43-44). Transilus sancle Marie Magdalene. = Ibid., n" 5443,
le prologue manque.
3. (F. 44-47). Qualiter corpus eiusdem translatum sit ad ecclesiam
Viceliacensem. = Ibid., n" 5489.
4. (F. 47). [Hymnus ad B. Virginem, cum notis musicis].
Inc. Ave Maria, templum summae maiestatis,
Ave Maria, spéculum virginitalis.
Parchemin; 47 feuillets, plus six de garde en papier, trois au commencement et
trois à la fin du volume; O^.iôi X ©".ISô; XIII" siècle; deux colonnes; quelques
lettrines rehaussées d*or; initiales rouges et vertes. Au sujet de la provenance du
volume, on lit les notes suivantes, f. 47» : Liber beati (Èisleni in cella ; — 1445'*
anno in maro religatus fuit ; — Liber S. Ghisleni ; — Liber beati Gisleni ; — Cest
présent livre apperlienl a Jaque le Boulon ; — Liber est GUleni in cella; qui eum
astulerit anatema sit, atnen, amen, amen (4). F. 3' de garde, il y a l'ex-libris : Sir
T. P. Middle Hill, 300, et f. 1' : Phillipps ms. 300. La Bibliothèque royale a
acquis ce volume à une vente à Londres, chez Sotheby en 1897, pour 550 francs (5).
Reliure moderne, anglaise, cuir de Russie brun rouge; au dos, les titres dorés:
Vita S. Servatii, Transitus S. Mariae Magdalenae.
(1) Cf. Sanderds, Bibl. belg. nus., part. I, p. 249; A. PoMcan-sr, Le* Annales de
l'abbaye de Saint-Ghislain, p. 384.
(2) Ce volume fait suite au n" II. 2544.
(3) Il manque un feuillet entre f. 15 et f. 16.
(4) Cf. Sanderus, Bibl. belg. mss., part. I, p. 249; A, Poncelet, Les Annales de
l'abbaye de Sainl-Ghislain, p. 385. Le volume était coté UUH, mais le manuscrit
ne renferme plus aujourd'hui que les pièces nn" 11-13 du volume primitif.
(5) Cf. Sotheby, Bibliotheca Phillippica, 1897, p. 141, n» 1072.
VIES DE SAINTS EN LATIN 303
3314. (II. 2541). — VlTAE SANCTORUM.
1. (F. 1-27). Vita Karoli magni gloriosi augusti. = BHL., n° 1604.
2. (F. 27-27^). Prefatio in epistola Tulpini archiepiscopi. Inc. Pro-
positi nostri negocii lingua licet balbutienti, affectu tamen afflucnti.
3. (F. 27^-45^). Epistola Tulpini... sanctitatis beati Karoli magni
assertiva. = BHL., nn°^ 1589-1599.
4. (F. 45^-54^). Vila Karoli magni imperatoris ab Einardo abbale
capellano suo descripta. = Ibid., n° 1580 (1).
5. (F. 54v), De magistro Alcuino qui et Albinus.
6. (F. 54v). Exceptum ex epistola Albini. = PL., t. C, col. 142-43.
7. (F. 55). [Epistola Garoli magni ad Offam regem Merciorum]. =
Ibid., t. XCVin, col. 907.
8. (F. 55-55^). De Karolo Martello qui ecclesie décimas militibus
dédit.
9. (F. 55^-1 12v). Libellus de gestis Anglorum (2). Des. mutil.
Apagano de Gisortio eum extorquere contigit castrummunitissimum.
10. (F. 113-150^). Libellus de vita et interfectione gloriosi comitis
Flandrie Karoli. = BHL.,n° 1573.
11. (F. 150^). Liber Marci grunni porcelli (3).
Parchemin; 150 feuillets; O^.Sâ X O-^.SOS; XIIP siècle; deux colonnes; jolies
lettrines avec animaux et entrelacs; signatures i-xnn. Sur le premier plat intérieur,
il y a la note : Liber sancti Martini Tornacensis et Liber sancti Martini Tornacensis
cenobii. Servanli benedictio, auferenli maledictio. Âmen ; puis, f. 1 : Liber sancti
Martini Tornacensis, et f. 150^ : Liber sancti Martini Tornacensis. Servanti bene-
dictio (,4). Puis, f. 1, on lit : Phillipps ms. 11604. Ce volume a été acquis à Chel-
tenham en 1900. Reliure restaurée du XV* siècle, ais de bois recouverts de veau
brun estampé ; très jolis fers, fleurs de lis, croix ; sur le second plat, il y avait sous
corne l'étiquette, maintenant collée à l'intérieur du premier plat : Karolus magnus.
3315. (IL 2559) — Vitae sangtorum,
1. (F. l-9v). Passio sanctae Anastasiae. = BHL., n° 1795.
2. (F. 9^-16). Passio et conversio sancte Eugénie. = Ibid., n° 2667.
3. (F. 16-20). Sermo sancti Augustini episcopi de miraculis beati
Stephani prothomartyris. = Ibid., nn°« 7863-7872.
(1) Le texte se termine avec le n» 31 de l'édition de Perlz, In usum scholarum,
1863, p. 29.
(2) Sous ce litre, il y a une chronique, dont le début est emprunté à VHisloria
ecclesiastica de Bède, ch. XV, puis la fin du même traité, ensuite une partie de
la vie de Bède et enfin l'histoire d'Angleterre jusqu'à la mort de Guillaume le
C4onquérant.
(3) Voir, au sujet des diverses éditions de celte pièce, V. de Vit, Totius lalinilalis
lexicon, 1. 1, p. ccxv; cf. t. II de ce Catalogue, p. 78.
(4) Sanderus, Bibl. belg. ms., part. I, p. 114, n^ E. 13; L. Delisle, Le Cabinet des
manuscrits de la Bibliothèque nationale de Paris, t. II, p. 492, n» 154.
304 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
4. (F. 20-22V). In inventione sancti Stephani. = BHL., n* 7852.
5. (F. 22^-25). Descriptio qualiler brachium sancti Stephani
prothomartyiis ad civitatem Bisunticam sil delatum. = Ibid.,
n» 7873.
6. (F. 25-26^). Qualiter brachium sancti Stephani furatum mirabi-
liter sit invenfum. = Ibid., n° 7874.
7. (F. 26^-32). Actus sancti lohannis evangeliste. = Ibid., n° 4320.
8. (F. 32V-61*). Vita sancti Silvestri pape. = Ibid., nnos 7725-7732.
9. (F. 6|v-63). Passio sancte Columbe virginis et marlyris. =
i6irf.,n° 1895.
10. (F. 63-77). Vita sancti Basilii. = Ibid., n" 1023.
11. (F. 77-83V). Vita sancte Genovefe virginis. = Ibid., n« 3335.
12. (F. 83V-86V). Vita sancti Simeonis. = Ibid., n« 7960.
13. (F. 86^ 91^). Vita sancti Gregorii Lingonensis episcopi et
confessoris. == Ibid., n" 3665.
14. (F. 91^-95). Passio sanctorum martyrum Luciani, Iuliani,
Mariani. = Ibid., n» 5010.
15. (F. 95-114). Passio sancti Iuliani martyris sociorumque eius. =
Ibid., n» 4529.
16. (F. 114-118). Vita sancti Hilarii episcopi et confessoris. = Ibid.,
no3885.
17. (F. 118-121). Miracula sancti Hilarii episcopi et confessoris. =
7W(i.,n«3887.
18. (F. 121-122V). Epistola ipsius ad filiam suam. = PL., t. X,
col. 549-52.
19. (F. 122^-123*). Quid vulgo fertur egisse beatum Hilarium in
concilio Romano. = Ibid., n° 3893.
20. (F. 123^-129). Vita sancti Felicis episcopi et confessoris. =
i6/rf.,n»2873.
21. (F. 129-130^). Epistola Odonis .... de inventione vite beatissimi
Mauri. = Ibid., n" 5772.
22. (F. 130^-149^). Epistola Fausti monachi editoris vile beali
Mauri .... Vita sancti Mauri episcopi. = Ibid., n" 5773.
23. (F. 149^-165). Textus niiraculorum [sancti Mauri]. = Ibid.,
n" 5775.
24. (F. 165-171'). Passio sanctorum Irium geminorum Speussippi,
Eleusippi, Melusippi. = Ibid., n» 7829.
25. (F. 17lv-193v).PassiosanctissimiSebastiani martyris Christi.=
Ibid., n° 7543.
26. (F. 193^-198). Passio sancte Agnetis virginis et rnarliris. =-
ibid., no 156.
. 27. (F. 198). Index.
28. (F. 198^). Notes. Exercices de plume.
VIES DE SAINTS EN LATIN 305
Parchemin; 198 feuillets ;0'°,341 X 0'",257; XIIP siècle; deux colonnes ; grandes
capitales en toutes couleurs, très ornées; initiales rouges et bleues. Ce volume
provient de la collection Phillipps (n° 14916), et a été acquis par la Bibliothèque
royale en 1900. Reliure restaurée du XVIP siècle, veau estampé sur ais de bois.
3316. (II. 2568). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-1'). [Fragment d'un traité de philosophie]. Jnc. Videtur
autem neque genus neque species sirapliciter dici. Des. mutil. enu-
meret autem prima quidem ge[nera].,.
2. (F. 2). [Vita saneti Tillonis]. = BEL., n» 8291. Inc. mutil
ante cellulam eius lumiilumque veniebat cum magno favore. Des.
mutil. Oratione pro eo fusa, sanitati redditus est homo....
3. (F. 3-9v). Illuminatio sanctorum martirum Cipriani et lusti-
nae. = Ibid., n° 2047.
4. (F. 9^-19^). Confessio Cypriani episcopi praedieti et Christimar-
tiris. = iè«W.,n° 2049(1).
5. (F. 19^-23). Passio eiusdem Cypriani et lustinae virginis. =
IbicL, n° 2051.
6. (F. 23-29 V). Vita saneti Amandi. = Ibid., n» 332. Des. mutil.
fideli viro narrante dedici. Quadam die dum vir ....
7. (F. 30-36). [Vita sanctae EuphrosynaeJ. = Ihid., n» 2723. Inc.
mutil secutus est. Post multum vero temporis indicavit abbali
desiderium suum.
8. (F. 36-38^). [Vita sanctae Marinae]. = Ibid., n" 5528.
9. (F. 38^-41^). [Visio inferni]. Inc. Narravit quidam senex quia
erat quedam virgo provectae aetatis valde.
10. (F. 41v-48^). [Historia Theophili]. = BEL., n" 8121.
11. (F. 48^-59). [Vita sanctae Brigidae]. = Ibid., n° 1457, sans le
prologue.
12. (F. 59^-65^). [Passio Macchabaeorum]. = Ibid., n» 5111. Des.
mutil. Antiochus inrigari eum rote iubet depressa cervice....
13. (F. 65^-72). [Passio sancte Afre]. = Ibid., n" 108. Inc. mutil
[civi jtate augusta supervenicns Narcissus.
14. (F. 72-82V). Vita sanctae Otilliae virginis Christi. = Ibid.,
n° 6271.
15. (F. 82^-85). De translatione beati Benedicti abbatis. = Ibid ,
n° 1117.
16. (F. 85v-87v). Passio saneti Marci evangeliste. = Ibid., n° 5276.
17. (F. 88444V). [Vita saneti Remigii]. = Ibid., nn»^ 7152-7159.
18. (F. 144V-147). [Testamentum S. Remigii]. = Ibid., n» 7160.
19. (F. 147-147V). [Garmina de S. Remigio]. = Ibid., n° 7161.
(1) Il y a une lacune entre les feuillets 10 et 11.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V.
306 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
20. (F. 148). Passio sancti Tiburlii marliris. = BHL., n° 7543 (1).
21. (F. 148^-175^). De miracuKs sancti Benedicti. = IbkL, n° 1102.
Des. mutil. sed videnlis animus dilalatus...
22. (F. 176-176^). [De abslinenlia. Fragmenlum].
Parchemin ; 176 feuillets; O^jSa X 0",2Î2; X» siècle. Ce volume a appartenu jadis
à l'abbaye de Slavelot (2), plus tard, il a fait partie de la collection Pliillijips avec
les cotes successives nn"» 12314 et 12460 ; il a été acquis par la Bibliothèque royale
en 1900. Reliure du XV* siècle, ais de bois recouverts de peau de truie estampée.
3317. (II. 2611). — De S. Remaclo.
1. (F. 1^-12^). Vita sancti Remacli episcopi et confessons. = BHL.,
n«7114.
2. (F. 12V-45V). Miracula. = i6iU,nn«>« 7120-7128.
Parchemin; 45 feuillets; 0",lô5 X 0'",102; XI« siècle. F. 1, il y a la note : Codex
monasterii lancli Maximini arcliiepiscopi Treverensis. Plus tard, ce volume a
appartenu à Lammens, à Gand, et à Phillipps, car sur le premier feuillet de garde,
il y a l'ex-libris : Sir T. P. Middle HUl, i2Si\ La Bibliothèque royale a acquis ce
volume en 1900. Reliure moderne, veau racine; tranche verte.
3318. (II. 2616). — ViTA S.LuDGERi.
1. (F. 1-18). Vita sancti Ludgeri episcopi et confessons. = BHL.,
nn" 4942-4943.
2. (F. 18*). [Versus de S. Liidgero et collecta].
Jnc. 0 pater aime lui, Ludgere, preces gregis audi.
Parchemin; 18 feuillets ;0M 98 X 0'n,134; XIV» siècle. F. 1, on lit la note écrite
par le P. Papebroch : Fait D. Bernhardi lloUcndorfl med. docl. MDCXXXVllI (3).
Plus tanl, ce volume a appartenu à la collection Phillipps à Chellhenham, avec
le n» 3548, et de là ce manuscrit a été acquis, en 1900, par la Bibliothèque royale.
Reliure veau ; au dos, le titre doré : Vila S. Ludgeri.
3319. (IF. 2759). — Vita S. Iulianae de monte Cornelh.
1. (F. 1-103). Vita venerabilis virginis Christi Iulianae de Core-
lion. = 7i^L.,no452l.
2. (F. 103-104). BuUa Urbani quarti que originaliter servatur in
ecclesia sancti Martini leodiensis (4),
3. (F. 104). Oralio ad B. Iulianam virginem.
Parchemin; 104 feuillets; O^aU X 0"',143; XV" siècle (1475), car on lit, f. 104 :
ylnno domini M"CCCC"lxxV scriptus est hic liber per manum sororis Katherine
Masl monialis professe in valle ducis (5), orale pro ea proplcr Deum ex carilatc ;
(1) La Passion de S. Tiburce et une partie de celle de S. Sébastien.
(2) Cf. Catalogue d'une belle collection de livres, Gand, 1847, p. 22, n*^ 260.
(3) Cf. Acla SS., Marlii t. III, p. 268, n. 12.
(4) Chapeaville, Gestapont. Leodiensium, t. II, p. 655-56.
{5) Le monastère de Val-Duchesse près d'Audergliem.
VIES DE SAINTS EN LATIN 307
puis une autre maia a ajouté : Pro monasterio villariensi. Initiales rouges et
bleues. Ce volume a été acquis en juin 1901, à Londres, à une vente chez Sotheby,
pour 375 francs (1). Reliure du XVIII» siècle, veau estampé; au dos, le titre doré :
Vila beatae Iulianae MSS.
3320. (II. 3028). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-lv). Tabula huius libri.
2. (F. 2-6v). Legenda de sancto Egidio originalis. = BHL., n° 93,
sans le prologue.
3. (F. 7-9). Copia bulle de festo visitationis béate Marie virginis (2).
4. (F. 9V-12). De institutione festivitatis Sacramenti (3).
5. (F. 12-13^). Copia bulle quam misit idem papa Urbanus recluse
sancti Martini Leodiensis de eodem festo (4).
6. (F. 14-27). Vita sancti Servatii episcopi Tungrensis. = BEL.,
no 7634.
7. (F. 27^-50). Vita et passio beati Lamberli tungrensis episcopi. =
Ibid., n° 4688.
8. (F. 50-52^). De translatione sancti Lamberti et miraculis eius.
Jnc. Legia quae illustrari meruit patroni sui Lamberti martirio.
9. (F. 52^-54). De vita et conversatione sancti Huberti ante epi-
scopatum. = BHL., n° 4001.
10. (F. 54-59V). Vita sancti Huberti. = Ibid., n° 3994 , sans le
prologue.
11. (F. 59^-61). De translatione ... a Leodio usque ad locum qui
Andagium nuncupatur. = Ibid., n** 3995.
12. (F. 61-65^). Flores miraculorum beati Huberti episcopi et
confessons. = Ibid., n° 3997.
13. (F. 65^-71). Vila sancti Materni prirai Tungrensium episcopi. =
Ibid., n° 2655, le prologue manque.
14. (F. 71-74^). Vita sancti Remacli episcopi. = Ibid., n° 7113.
15. (P. 74^-79^). Vita et passio sancti Theodardi episcopi. = Ibid.,
n°8046.
16. (F. 79^-90). Vita sancte Elizabeth vidue. Inc. Beata Elizabeth
quondam lantgravia Thuringie et Hassie.
17. (F. 90^-95). Passio sancti Andrée apostoli. = BHL., n» 428.
18. (F. 95-1 14v). Vita sancti Nycholai episcopi. = Ibid., nn^^ 6104-
6106, 6155, 6172, 6174, 6164.
(1) Voir The Ashburnham Librarxj. Catalogue of the portion of the (amous
collection of manuscripls ... known as the Barrois collection, London, 1901.
p. 116, n' 312.
(2) Bullarium romanum, Augustae Taurinorum, t. IV, p. 602.
(3) Ibid., t. III, p. 705-8.
(4) Chapeaville, Gest. pont. Leodiensium, t. II, p. 655-56.
308 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE HOYALE
19. (F. 114v-117^). Passio sancte Lucie \iTgmis. = BHL., iv 4992.
20. (F. 117^-127). De sancto Thoma apostolo. = Ibid., n° 8136.
21. (F. 127-151). Vita et passio sancti Sebastiani martyris. =
Ibid., n° 7543.
22. (F. 151-156). Passio sancte Agnelis virginis. = Ibid., n" 156.
23. (F. 156-158^). Sermo mellifluus beati Maximi episcopi de beata
Agnete. = Ibid., n'> 158.
24. (F. 158^-160). Passio sancti Thymothei apostoli. = Jbid.,
n" 8294.
25. (F. 160-163). Passio sanctorum Marii, Marthe, Audifax et
Abbacuc martyrum. = Ibid., n° 5543.
Les feuillets 164-166 sont blancs.
26. (F. 167-173). Passio sancti Vincentii gloriosi marliris et
lévite. = Ibid., n»* 8628-8630.
27. (F. 173-178). Passio sancti Ignatii et martyris. = Ibid., n" 4256.
28. (F. 178-181). In die purificationis béate Marie semper virginis
omelia venerabilis Bede presbiteri. =- PL., t. XCIV, col. 79-83.
29. (F. 181-185^). Passio béate Agathe virginis. = BHL., n» 133.
30. (F. 185^-188). In cathedra sancti Pétri apostoli sermo beati
Leonis pape. = PL., t. LIV, col. 148.
31. (F. 188-191»). Omelia venerabilis Bede presbiteri, = Jbid.,
t. XCIV, col. 44.
32. (F. 191V-196V). Passio sancti Mathie apostoli. = 5HL., n° 5700.
33. (F. l%v-208). Vita sancti Gregorii pape. = Ibid., n° 3639.
34. (F. 208-21 1^). Vita béate Gertrudis virginis. = Ibid., n» 3490.
35. (F. 212-215^). Miracula sancte Gertrudis virginis. = Ibid.,
n" 3495, le prologue est omis.
36. (F. 215^-227»). Vita beati Ambrosii. = Ibid., no377.
37. (F. 227^-230^'). In festo sancti lacobi .... omelia venerabilis Bede
presbiteri. = PL., t. XCIV, col. 228-33.
38. (F. 230^-245^'). Sermo beati Iheronimi presbiteri in festo
assumptionis béate Marie virginis. = Ibid., t. XXX, col. 122 sqq.
39. (F. 245^-250). Sermo beati Augustini episcopi de assumptione
béate Marie semper virginis. = Ibid., t. XL, col. 1143.
40. (F. 250-252). In festo decollationis sancti lohannis Baptiste
sermo beati Iohannis Crisostomi (1) episcopi et confessons. = PL.,
t.LII, col. 549.
41. (F. 252-257). Sermo Pétri Damiani quondam episcopi .... de
nativitate béate Marie semper virginis. = Ibid., t. CXLIV, col. 740.
42. (F. 257-260). Omelia venerabilis Bede presbiteri. = Ibid.,
t.XGIV, col. 447-50.
(1) Ou plutôt de S. Pierre Chrysologue.
VIES DE SAINTS EN LATIN 309
43. (F. 260-284). Vita sancti Augustini Ypponensis episcopi excel-
lentissimi doctoris. = BlIL., n° 795.
44. (F. 284-286). Aliqua miracula beatissimi Augustini episcopi ex
Aurea Lejeada (1).
45. (F. 286-290). De sancto Remigio Remonsi archiepiscopo (2).
46. (F. 290-294V). De sancto Panthalconc martyre. = BHL.,
n" 6442.
Sur les deux plats intérieurs, fragment de missel en parchemin.
Papier, aux filigranes de la leLlre F, de la croix de Malle, du chien courant; de-ci
de-là quelques feuillets en parchemin; 294 feuillels; 0'",206 X O^.UT; XV" siècle
ancienne pagination i-ccxcnii. Sur le premier feuillet de garde, on lit : Liber mona
sterii Ilegularium Tungris. Hune librum seripsil lohamies Rcys quondam prior
huiun dormis ; f. 1'' : Liber monasterii regularium in Tungris (3). Ce volume a été
acquis pour 143 francs, le 26 novembre 1903, à la vente des livres du chevalier
X. de Theux de Monljardin (4). Reliure du XV« siècle, ais de bois recouverts de
veau brun estampé ; au dos, le titre doré Legcnda sanctorum.
3321. (2063). — MicHAEL Môrckens. De S. Rrunone.
1. (F. 1-1^'). Ad lectorem.
2. (F. 2-25). Revercndissimo... Domino D. lodoco Hermanno Nun-
ninghio(5)... Fr. Mighael Môrcken'sius Gartusianus [de S. Brunone] (6).
3. (F. 25v). Clarissimi et reverendissimi Nunninghii de hac mea
qualicunque scriptione sententia.
4. (F. 26-26^'). Epigramma Reverendi Sacerdotis ac Domini loannis
lacobiBIumenbergColoniensisAgripp. in Gymnasio Monlano Poetico
Professoris ordinarii.
Papier; 26 feuillets; 0™,238 X O'",16o; XVIP siècle. L'estampille rouge de la
Bibliothèque nationale de Paris a été grattée f. 1 et f. 26*. Demi-reliure moderne,
veau racine.
3322. (6398-99). — Vita S. ïohannis BerchiMAns.
1. (F. 1-67). Vita loannis Berchmanni Belgae Societatis lesu Reli-
giosi (7).
Les feuillets 67^-70^ sont blancs.
(1) Gap. 124.
(2) Résumé; cf. BHL., nn°' 7150 et sqq.
(3) Cf. Sanderus, Bibl. belgica ms., part. II, p. 192.
(4) Cf. Catalogue des livres et manuscrits formant la bibliothèque de feu M. le
chevalier Xavier de Theux de Monljardin, 1903, p. 81, n° 812.
(5) Cf. Allgemeine Deutsche Biographie, t. XXIV, p. 55-56.
(6) Ibid., t. XXII, p. 215-16. Ce traité de Michel Môrckens est encore inédit,
cf. Hartzheim, Bibliolheca Coloniensis, 1747, p. 353.
(7) Cette Vie a été souvent publiée; elle a entre autres été rééditée par le
P. Carpentier, Louvain, 1853, 1862.
310 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
2. (F. 71-92^). GoUectio rerum spiritualium, breviarium a Ioanne
Berchmans (1).
Papier; 92 feuillets; 0M9 X 0-15; XVII» siècle. F. 1, il y a la noie: Domus
Probalionis Socielatit lesu Tornaci. Reliure parchemin.
3323. (8365). — Walfridus. Vita saiicti Galli.
1. (F. 1-30'). Vita sancti Galli, auctore Walfrido (2). = BHL.,
nno» 3247-49.
2. (F. 31-32). Table d'un ouvrage : De negociatione ceîesti (3).
Papier; 32 feuilIeU ; 0-.28 X 0»,20; XVII» siècle ; manuscrit de l'ancienne biblio-
thèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne.
3324. (8429). — De S. Thoma Aquinate.
Divum Thomam Aquinalem monachum fuisse Benediclinum.
Papier; 26 feuillets, plus quatre de garde; 0»,226 X O-'.IC; XVII» siècle. De la
bibliothèque des anciens Bollandisles, car le titre sur le deuxième feuillet de garde
est de l'écriture du P. Conrad Janning. Demi-reliure moderne.
3325. (8535). — De S. Stilla.
1. (F. 1). (Notes de PapebrochJ.
2. (F. 2-18). [Miracula S. SlillaeJ. En allemand (4).
Papier; 18 feuillets; 0",206 X 0".164; XVIII" siècle. Ce volume provient des
anciens Hollandistes ; il est fort endommagé, la partie inférieure a été rongée.
Cartonnage.
3326. (8548). — Vita S. Salomeae.
1. (F. Iv). [Notes de PapebrochJ.
2. (F. 2-3). [Note sur le manuscrit contenant la Vie de S'» Salomé].
3. (F. 3-22V). Vita B. Salomeae. = BHL., n" 7466.
4. (F. 22^-23). [Attestations d'ALBERX Bolkioroski, notaire, et
Paul Dembski, évéque de Laodicée].
Papier; 23 feuillets, plus un de garde en tête et sept à la fin; O^.lSi X 0'»,151;
XVII» siècle (1612). Ce volume provient des anciens Bollandistes. Reliure inté-
ressante, parchemin; sur les deux plats, les stigmates de S. François et la Vierge
des douleurs; dorure sur tranche.
3327. (9378). — Vitae sangtorum.
1. (F. lv-2). [Calendarium Decembris usque ad Aprilem].
2. (F. 3-5). Miracula de S. Barbara (5).
(1) Voir H. Van der Speeten, Beati loannis Berchmans Spicilegium asceticum,
Lovanii, 1868.
(2) Ex ms. S. Pauli Blsontini, P. Chiflelii propria manu.
(3) Une autre partie de ce traité se trouve dans le n' 8367.
(4) Traduits en latin dans les Acta Sanclorum, ad diem XIX iulii.
(5) Cf. le manuscrit n° 3217 (8751-60), voir plus haut, p. 191.
VIES DE SAINTS EN LATIN 311
3. (F. 6-13^'). In vigilia sancti Andreae sermo beati Augustini
episcopi. Inc. Gongaudemus frequentiae veslrae quia ultra quam
sperare potuimus, alacriter convenit.
4. (F. 13V-17). Passio S. Andrée apostoli. = BHL., n» 428.
5. (F. 17-18). De translatione eiusdem. = Ibid., n°433.
6. (F. 18-19^). Vita gloriose virginis et martiris Barbarae (1).
7. (F. 19^-21^). Passio béate Barbare virginis. = BHL., n» 917.
8. (F.21v-22).Qualitercorpuseiusfuerittranslatum. = i^»ïc?.;n°926.
9. (F. 22^-26). De sancto Nicholao episcopo et confessore. = Ibid.,
n" 6129, sans le prologue.
10. (F. 26-30). [De S. Andréa]. = Ibid., n" 430, le prologue
manque.
11. (F. 30-33^). Passio sancte Lucie virginis et martiris. = Ibid.,
n° 4992.
12. (F. 33V-40V). Passio sancti Thome apostoli. = Ibid., n" 8136.
13. (F. 40^-43). In die Stephani martyris. Sermo beati Maximini
episcopi. = PL., t. LVII, col. 379.
14. (F. 43-45). Miracula eiusdem [S. Stephani]. = BHL., n° 7866.
15. (F. 45-50^). De S. loanne apostolo et evangelista (2).
16. (F. 51-52^). In die sanctorum Innocentium. Homelia venera-
bilis Bede. = PL., t. XGIV, col. 50-53.
17. (F. 52v-53v). Sermo unde supra beati Severi (3).
18. (F. 53^-55v). Item unde supra. Inc. Innocentes et Herodes
Ascalonitae interfecti sunt.
19. (F. 55^-59^). De sancto Thoma Canlhuariensi archi episcopo. =
BHL., n° 8206, sans le prologue.
20. (F. 59^-65). De sancto Silvestro papa et confessore (4).
21. (F. 65-69V). [De S. Mauro]. = BHL., n° 5773, le prologue
manque.
22. (F. 69v-70v). De sancto Marcello papa et martire (5).
23. (F. 70^-7 Iv). De sancto Hylario episcopo et confessore.
24. (F. 71V-72V). De sancto Felice inPincis.
25. (F. 72^-77^). De sancto Antlionio abbate.
26. (F. 77V-82). Passio sancte Prisce virginis et martiris. = BHL.,
n» 6926.
27. (F. 83-86). Passio sanctorum Marii, Marthe etc. = Ibid.,
DP 5543.
(1) Fragment du texte qui se trouve aussi dans le ms. n° 7917.
(2) Ex Lcgenda Aurea, cap. 69.
(3) Publié dans Mai, Nova bibl. Patrum, 1. 1, p. 230.
(4) Cf.BHL.,n''nm.
(5) Cf. ibid., n" 5234
312 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
28. (F. 86-87). De sancto Fabiano papa et martyre.
29. (F. 87-91). De sancto SebasUano martyre.
30. (F. 91^-95). Passio sancte Agnetis virginis et martiris. = BlIL.,
n° 156.
31. (F. 95-95^). [Miraculum de annulo sanctae Agnetis] (1).
32. (F. 95v-l(W). Passio sancti Vincenlii martiris. = BIIL.,
nn°' 8628, 8629 et 8630.
33. (F. 100^-101). De sancto Thimotheo apostolo.
34. (F. 101-104V). De sancto Machario.
35. (F. 104^-109^). Passio sancti Ignatii episcopi et martyris. ==
BHL., n° 4256.
36. (F. 109^-1 14v). Passio S. Blasii episcopi et martyris. = Ibid.,
n*» 1370.
37. (F. 114^-118). Passio sanctae Agathae virginis et martiris. =*
Ibid., n« 133.
38. (F. 118-118V). De sancto Vedaslo episcopo.
39. (F. 1 18^-1 19^). De sancto Amando episcopo.
40. (F. 119^-120^). Passio sancti Valentini martyris. — BHL.,
n'>8460.
41. (F. 120V-123V). De sancta Iuliana virgine. = Ibid., n« 4523.
42. (F. 123^-126). De cathedra sancti Pétri apostoli.
43. (F. 126-129V). Passio sancti Mathie apostoli. = i^i/L.,n° 5699,
sans le prologue.
44. (F. 129^-130). [De inventione sancti corporis S. Matthiae] (2).
45. (F. 131-132^'). Passio sanctarum marlirum Perpétue et Felici-
tatis. = BHL., n» 6634.
46. (F. 132^-138^). De sancto Gregorio papa et confessore. = Ibid.,
n<» 3646, sans le prologue.
47. (F. 138^-141). Vita sancte Gertrudis virginis.
48. (F. 141-144). Miracula eiusdem. = BHL., n° 3497, le commen-
cement seul.
49. (F. 144-149). De sancto Ambrosio.
50. (F. 149-151). De sancta Maria Egiptiaca.
51. (F. 151-154). Vita S. Ursmari episcopi et confessoris. = BHL.,
n» 8417, sans le prologue.
52. (F. 154-156V). De S. Georgio.
53. (F. 156^-159^), De sancto Marco evangelista.
54. (F. 159^-160). De sancto Vitale martire.
55. (F. 160-163). De translatione sancti Lamberti. = BHL.,n° 4689.
(1) A savoir le miracle de S'' Agnès pro Paulino sacerdole et celui de la
gte Vierge n» 141S2 dans A. Poncelet, Index miraculorum B. M. V.
m Cf. Acta SS., Febr. t. III, p. 445, nn" 1 et 2.
VIES DE SAINTS EN LATIN 313
56. (F. 163-164). Sermo beati Gregorii papae. = PL., t. LXXVI,
col. 1275-81.
57. (F. 164V-169). Miracula de B. Barbara. = BHL., nn^^ 933, 935,
940, 941, 943, 944, 945, 947, 948, 939, 938.
Parchemin ; 169 feuillets, plus deux de garde en papier en lêle et à la fin du
volume ;0™,36 X 0™,2o;XV« siècle; deux colonnes; initiales rouges et bleues. F. 163,
on \\i:Quod scripsil N. loannes Bocs de los Castro (1). Ce volume provient de
Saint-Laurent de Liège, mais tout signe extérieur évident de cette provenance a
disparu. Reliure moderne, veau racine; au dos, le titre doré Lectionarium repro-
duit à l'intérieur sur une étiquette en maroquin rouge, avec les armes de Belgique
et l'inscription Bibl. royale, tranche jaspée, rouge et vert.
3328. (20611). — DeS.Iudoco.
1. (F. 1-15^'). Officium S. ludoci. Avec musique.
2. (F. 16-17). [Antiennes notées].
3. (F. 18-24V). Vita sancti ludoci confessons (2). = BHL., n" 4504.
Le feuillet 25 est blanc.
4. (F. 26-39V). Vita S. ludoci confessons. = BHL., n^' 4511 (le
prologue seul), 4505 et 4506.
5. (F. 40-53^). De miraculis B. Patris nostri ludoci. Inc. Gam ad
omnipotentis Dei laudem.
Parchemin (les feuillets 117) et papier; 53 feuillets ; 0=",325 X 0'°,207. F. 1, il y a
la note : Donavit mihi D. Isacus Vossius anno 1648, puis ce volume a appartenu
aux anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne, basane rouge.
3329. (20618). — De S. Thoma Gantuariensi. ,
1. (F. 1-86^). Vita sancti Thomae martyris et archiepiscopi Gan-
tuariensis ... authore Herberto de Boscham (3).
2. (F. 86v). Sequentia quam de eodem martyre Domnus Philippus
Leodiensis quondam archidiaconus, postea prior Glarevallis, deinde
abbas de Eleemosina. = RH, n<> 124.
Les feuillets 87-89 sont blancs.
3. (F. 90-135^). Libri quinque miraculorum bcatissimi et gloriosis-
simi martyris Thomae Gantuariensis archiepiscopi auctore Ojone
monacho (4). = BHL., nn°« 8171-8173.
4. (F. 136-139^). Vita S. Thomae archiepiscopi Gantuariensis per
loANNEM Saresburiensem. = Ibid., n" 8180 (5).
(1) Cf. t. II de ce Catalogue, p. 151.
(2) Ex ms. Aquicinclino.
(3) Exduobusmss. cod. Signiacensi et Alnensi ordinis Cistercicnsis.
(4) Ex duobus mss. codicibus altero Fmniacensis coenobii, altero Signiacensis.
F. 135', Papebroch a ajouté cette note : Manu sua transcripsit anno 1678 Casimi-
rus Oudin Supprior Bucelicensis ordinis Praemonstratensis.
(5) Copie de Casimir Oudin.
314 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
5. (F. 140-174). [Vita beati Thome archiepiscopi ac martyris] (1).
Inc. Benedictionis divine dulcedine praeventus.
Papier; 174 feuillets; 0",277 X O^.Sœ; XVII* siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne, vélin.
3330. (20619). — Vita S. Iohannis apostoli.
Vita S. loannis apostoli et evangelistae auctore Melitone Sardi-
censi episcopo (2). = BHL,, n« 4320.
Papier; 10 feuillets; O-SSS X 0"2(>2; XVII» siècle. Ce volume provient de
Tancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne.
Itm Vies do saints en fgvco,
3331. (8155-62). — Vitae sanctorum. En grec.
1. (F.l-lv). Index.
2. (F. '2-11*'). Mapiupiov TÛ»v 6t»*Juv Kal èvbôHujv toû XpicTTOû |aap-
TÙpiuv 'Akiv5ùvou, TTriTacrîou, 'AveuTToXicTTOU (sic), 'Aqpeoviou Kai
•EX7Tibnq)ôpou (3). = BHG., n° 2.
3. (F. 12-18*). MapTÙpiov toû àxîou Kai èvbôHou UpoiLidpTupoç Tna-
TÎou àpxieTTicTKÔTrou rdTTpuJV (4). Inc. Kaià toùç Kaipoùç èKCi'vouç
PacTiXeOovTOç GeXKiavoû év Buo"avT{Lu (5).
4. (F. 19). Bi'oç Kai ôaù^aia toû dxiou Kai èvbôHou ladpTupoç toû
XpiOTOû Tpùqpujvoç (6).
5. (F. 20-25V). Martyiium S. Tnphonis martyris (7). = BHG,
6. (F. 26-28^). MapTÙpiov toû dTÎou Kai èvbôHou pexaXo^dpTupoç
TOÛ XpKTToû 'OpéOTou (8). = Ibid., n» 2.
7. (F. 29-37*). Bioç Kai TroXiTcia Kai dSXriaiç toû oyiou iepo)LidpTu-
poç 'YTraTi'ou ^inaKÔTTOu TdYTpujv (9). Inc. '0 irâoi toîç irépaoi thç
TnÇ YlVUJaKÔ)Ll€VOÇ.
Le feuillet 38 est blanc.
8. (F. 39-42V). MapTÙpiov . . . fupîa Kai laiiuùva (10). Inc. "Etouç
éHaKOOTOOTOÛ 'AXeSdvbpou toû tûjv MaKebôvuuv.
(1) Ex anliquo ms. membr. Reginae Sueciae 1424.
(2) Ex ms"> S. Gisleni.
(3) En marge, il y a la note suivante : Ex cod. hisl. gr. ms. in membrana in folio
BibliolhecaeCaesareae, n" 5 supra.
(4) Ex codice manuscripto Bibl. Caesareae greco hislorico, n" 126.
(5) A la fin, on lit la note : Plura deerant in autographo.
(6) Ex bibl. Caesarea cod. n" 3 hislor. graeco ms. addenda ad vitam nostram.
(7) Quod hnbelur primo loco sine lilulo in codice ms. Bibliolhece Cesareae, n" 5.
(8) Ex cod. hislorico Ms. graeco bibl. Caesareae, n" 5.
(9) Cod. 5 hisloricus graecus MS. membranaceus bibl. Caesareae Viennae.
(10) Codex ms. hisl. graecus bibl. Caesareae, n" 5.
VIES DE SAINTS EN GREC 315
9. (F. 43-45^). MapTÙpiov toû dYÎou xai èvbôHou juapiupoç toû
XpicTTOÛ Bap\ad|u (1). Inc. Kai' èKeîvov t6v Kaipôv ttoWûjv auvap-
TtaZiojaévuuv xpiCTiavûJV.
Le feuillet 46 est blanc.
10. (F. 47-51^). rpTiTopîou èTTKTKÔTTou NeoKai(Tapeiaç TTôvTOU TOÛ
GaujaaioupYOÛ Xô^oç eiçxôv ei)aYTeXicy|iôvTfiçuTTepafîcxç0eoTÔKOU.=
P6^., t. X, col. 1145.
Papier; 51 feuillets; Oj^SlO X O^.SIT; XVII* siècle. Ce volume provient de la
bibliothèque des anciens Bollandistes; car f, 1, il y a la cote ^ MS 196 de cette
bibliothèque. Uemi-reliure moderne (2).
3332. (8163-69). — Vitae sanctorum. En grec.
1. (F. 1-1^). [Notae ad textum seqiientem].
2. (F. 2-16^'). Bioç KQi TToXiieia toû ôai'ou 'Avtuuvîou toû veoû. Inc,
*AvTUJVioç ô luéToç ô Tfiç èpniiiou Tro9eivôç &ià 0€oû iroXiTriç.
3. (F. 17-20). MapTÙpiov Tfjç dyiaç Bappdpaç.
4. (Fol. 21-64). Bioç Kai TroXiTeîa toû ôaiou TraTpôç ri|uujv Za^â. ==
BHG.
5. (F. 65-76). "ETcpov Gaûjua toû èv dYÎoiç iraTpôç fiiaujv Niko-
Xdou (3).
6. (F. 77-82V). Toû dYÎou TraTpôç fmûjv 'A)Lippo(Ti'ou. = BHG., n° 2.
7. (F. 83-108^'). Bioç Kai iroXiTeia toû ôaîou TtaTpôç fnuOùv AavifiX
TOÛ (JTuXiTriç {sic). = Ibid.
8. (F. 189-131). Bioç TOÛ èv dYÎoiç rraTpôç . . . lîTupîbovoç. =
Ibid., n° 1.
Papier; 131 feuillets; O^jSSl X 0"',205; XVIP siècle. Volume provenant de la
bibliothèque des anciens Bollandistes. Uemi-reliure moderne (4).
3333. (8191-93). — Miraculum B. M. Virginis.
1. (F. 1). Utilis narratio... Titre, en latin, de la pièce suivante.
2. (F. 2-9). AirÎYn^iÇ ô(peXi|Lioç èK îraXaidç îffTopîaç (TuXXeYtîcTa Kai
dvdiuvriciv biboûo'a toû TtapabôHou Ytvojuévou 0aû)aaTOç fiviKa TTépcrai
Kai pdppapoi Tiîv PaoïXiba TaÛTTiv ttoXéouv irepieKiJKXiJuO'av o'i Kai àiroj-
XovTO Geîaç èJKriç TreipaGévTeç, \\ 5è ttôXiç daivriç auvTripriGeîo-a
TTpeapeîaiç Tfjç Gêotôkou èTtiaïujç ektote dbei eûxapiOTripiov dKaGicTTOV
Triv riMépav KaTOVoindliouo^a (5). = BHG. (Maria, n" 59).
3. (F. 10). Version du titre précédent par André Schott.
(1) Codex hislor. graec. ms. Bibl. Caesareae, n° 5.
(2) Ce manuscrit est décrit par H. Omont, Catalogue des manuscrits grecs de la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 38-39.
(3) Ex cod. ms. bibl. Caesareae de quo apud Lambecium lib. 4, cod. 150.
(4) Cf. Omont, op. cit., p. 40.
(5) Ex ms'o Mediceo Régis Franciae.
316 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
En tête du volume une grande gravure représentant Notre-Dame
de Gonstantinople et les douze protecteurs de Naples, avec une notice
gravée, signée Jio. Orlandi Romano.
Papier; 10 feuillets ; O»,290 X O-.lOg; XVII» siècle. Ce volume provient de l'an-
cienne bibliothèque des Bollandistes. Demi reliure (1).
3334. (8229). — Vitae sanctordm. En grec.
1. (F. 1). Index (2).
2. (F. 2-4). Mvninri tûjv ôcri'cuv Kai Geoqpôpiwv Trarpiûv nM^Jùv Kai
aîiTabéXqpiwv tûjv èv MiTuXrjvr) Aapib, FeuupTiou laeipoTtoXiTOU Tfiç
aÙTfiç vnO"ou Ktti Zu|i€ùjv Tiûv ôjuoXofnTÛJV Kai 9au)aaT0upYtùv (3).
3. (F. 4-38^). Bi'oç Kai TToXireia Kai binYlcriÇ frepi tûiv Tplc^^aKap{uJv
Kai eeoq)ôpiuv Traiépuiv fnniûv Aa^îb, Zu)ii€iùv Kai reujpxiou (4).
Le feuillet 39 est blanc.
4. (F. 40-59). Toû èv àTÎoiç Ttarpôç fmôjv 'EqppaiiLi 6ia9nKr| (5).
5. (F. 60-68). TTpàHiç Kai TeXeiiwJiç toû dtiou Kopvr|X(ou toû éKaTOv-
TÔpxou. = BHG.
6. (F. 69-71^). 'A|iq)iXoxiou èTTicTKÔTrou 'Ikovîou Xôyoç eiç GeoTÔKOv
Ktti eiç Zuiaeûjva Kai eiç "Avvav.
Le feuillet 72 est blanc.
7. (F. 72-81).''AeXn(TiÇTOÛdTÎou ndpTupoç TToXueÙKTou. = BHG.,
n°2.
8. (F. 82-90). MapTÙpiov toû ôyiou Kai èvbôEou neTaXoiadipTupoç
Oeobubpou (6). Inc. Aikivîuj tlD paciXeî TioXXf) KexpnM^vqj Tf) irepi Ta
tîbujXa beiaibaijuovi'a.
Les feuillets 90^-9 1^ sont blancs.
9. (F. 92-114). Bioç Kai troXiTeia Kai jiepiKr) eau^àTiuv bintnc^iÇ Tfiç
^aKapiaç Kai doibîjuou Mapiaç Tfjç véaç(7).
Les feuillets 1 14^-1 15^ sont blancs,
10. (F. 116-142^). Bioç Kai TioXiTeia toû ôcriou TiaTpôç /))liû)v Zdpa
TOÛ véou (8). = BHG.
Le feuillet 143 est blanc.
(1) Voir ÛMONT, Catalogue des manuscrils grecs de la Bibliothèque royale de
Bruxelles, p. 40.
(2) Écrit par le P. Papebroch.
(3) Ex Bibl. Medic S. Laurentii Florentiae plut. 7, cod. 21. Copie du P. Pape-
broch.
(4) Publié par J. Van den Gheyn dans Anal. BolL, t. XVIII, 1899, p. 211 sqq.
(5) Publié par I. S. Assemani, S. P. S. Ephraem Syri opéra, t. II, p. 230-56. La
copie de ce manuscrit est signée Claudius Cheraeus Aurozeanus.
(6) Biblioth. Med., plut. 9, cod. 31.
(7) Ex Valicano SOO. Cf. Bollandiani et Pius Franchi de' Cavalieri, Ckital. cod.
hagiogr. graec. bibl. Vaticanae, p. 40. Cette Vie est encore inédite.
(8) Vaticanae Bibliothecae codice 826. Cf. ibid., p. 81.
VIES DE SAINTS EN GREC 317
11. (F. 144-175^). MdpTÙpiov toû dYÎou èvbôHou Kal jueYçxXojLidpTupoç
TToXueÛKTOu. = BHG., n°2.
12. (F. 176-182^). ©eobuOpou larirpoiroXiTou KuZiivuJV èYKiûiiiov eiç
TÔv âyiov lepojudpxupa BXdcriov (1).
13. (F. 182^-243^'). Bi'oç Kai TroXiieia Kai juepiKr) Gaujudrujv ôir|Yr|cnç
TOÛ ôaîou TTaxpôç fijuuJv Ktti 9au|iiaTOupYoO AouKâ toû véou (2). =
BHG.
14. (F. 243^-250). MapTÛpiov toû dyiou Geobiûpou toû aTpaTriXd-
Tou (3). = iô/c?., n° 1.
15. (F. 250-257). Bi'oç Tfjç luaKapi'aç 'ATToXrivapiaç (4).
16. (F. 257^, 259-265^). Bioç toû dyiou HevocpôiVTOç (5).
17. (F. 258-258^). Bioç toû faaKapîou Kai ctYiou HevoqpuJVTOç (6).
Fragment.
18. (F. 256^'-276). MapTÛpiov toû dYiou fieYaXojadpTupoç TToXueù-
KT0u(7). = ^i/(?.,nM.
Les feuillets 276^-277^ sont blancs.
19. (F. 278-301). [Vita S. Georgii episcopi Amastridis]. = BHG.
Inc. mutil. . . . èTiiKivbuvov Kai t6 oiuuTreîv dcTKeîv.
Papier; 301 feuillets; O^.^Sô X O^.aO; XVIII» siècle. Ce volume provient des
anciens Bollandistes, car au verso du deuxième feuillet de garde, il y a la cote
^ 1\1S. 190. Demi-reliure moderne; au dos, en maroquin brun, le titre doré : Acta
greca sanclorum februarii, et le chiffre couronné de Léopold I*' (8).
3335. (8230). — Acta graega septembris.
1. (F. 1). Index (9).
2. (F. 2-5v). AiriYn^^iÇ laepiKn Trepi toû Y^voinévou 9aû|LiaT0ç irapà
TOÛ -rravtvbôHou MixariX toû dpxicTTpaTriYOu èv Taîç Xujvaiç (10). =
BHG., n° 3.
3. (F. 6-8^). "AGXrjcriç toû dYÎou Kai èvbôHou indpTupoç ZiOîov-
Toç(ll). = i6/âf.,n°2.
Le feuillet 9 est blanc.
(1) Ex codice Valicano, 1246; cf. ibid., p. 121, n» 14. Texte inédit.
(2) Ex codice Valicano, 1245 ; cf. ibid., p. 119, n» 4.
(3) Ex codice Valicano, 655. Cf. ibid., p. 16, n° 12.
(4) Texte inédit. Cf. ibid., p. 68, n» 10.
(5) Inédite. Cf. ibid., p. 93, n° 107.
(6) Excod. Valicano, 1580. Copie de Papebroch. Cf. ibid., p. 132, n» 16.
(7) Ex ms. Valicano, n" 1638 ; cf. ibid., p. 144, n° 4.
(8) Voir une description de ce volume dans H. Omont, Calalogue des manuscrils
grecs de la Bibliolhèque l'oyale de Bruxelles, p. 35.
(9) De l'écriture de Papebroch.
(10) Ex ms. Mediceo Ii[egis] Fr[anciae].
(11) Ex ms. Mediceo Régis Fr.
318 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
4. (F. 9-15). MapTupiov tiûv dTÎujv YuvaiKiûv Mrivobujpaç, MrjTpo
biupaç Kai Nujuqpobuupaç (1). ^ BHG.
5. (F. 16-17^). MapTupiov toû dyiou ZiûCovroç (2). = BUG., n» 1
6. (F. 18-19'). Bîoç Kai TroXiT€ia toû ôcriou Trarpôç i^miûv EûqppoaO
vou TOÛ littycipou (3). = BHG.
7. (F. 20-26). Bîoç Kai TioXiTeîa tt^ç àtiaç ôeobujpaç Tfjç èv AXeHav
èpei'ot. = 5//a, n» la.
8. (F. 26»-28*). MapTupiov toû driou EûttXou. = Ibid., n« 2. Des
mutil. éKéXeuaev dnoKeqpaXiaGnvai tôv ^aKâplov EuttXov (4).
9. (F. 29-38). Bîoç Kai TToXiTeia thç ôffiaç 9€obuipaç Tfîç iv AXeSav-
bpci'cjt (5). = BHG., n» 3.
10. (F. 38-44'). 'ABXndiç tûjv àTÎiwv Kai èvbôEiuv napTÛpujv toC
XpKTTOû MaîiVou, 6eobÔTou Kai 'AcTKXriTTiobÔTriç (6), = BHG.
11. (F. 45-62). Toû liaKapiou Geobûjpou toû BéaTou èYKub^io\
ciç ir\v ÔTiav Kai TraveùçnMOU ^€TaXo^àpTupa Eûqprmiav (7). Inc. Tic
auTT) f) dvapaivouda djaei ôpGpoç.
12. (F. 63-70'). KuuvcTTavTivou toû dxiuuTdTou èmcrKÔTTOu Tîou
XÔTOÇ ciç ir\y eupeaiv toû Tl^îou Xenj^àvou t^ç d^iaç Kai Traveuqprmou
Eù(pnM>'aç. = BHG., n° 3.
13. (F. 71-76). MapTÛpiov thç dyiaç Kai iraveucpriiiou ^apTupoç
EùpnMÎaç (8). «= Ibid., n° 2.
14. (F. 77-81). TTpdJiç Kai ^apTÛplov toû dyiou dïroaTÔXou Kai
cùaTT^^it^TOÛ MaT0aiou (9). = Ibid., n*> la. Des. miitil. yir\\\ voeiuppiiù
éEKaibeKÔTr) iùpcjt ^KTrj boEdaaç tôv Geôv. '0 5è PacriXeùç , . .
15. (F. 81-85'). 'AcTTepiou èmaKÔTTou 'A^acrîaç èfKUJiLiiov eiç tôv
dyiov Kai ?vboEov iepoiidpTupa toû XpiaToû OiuKdv (10). Inc. 'lepôç |ièv
Kai 9£(TTrîoç dnaç ô tuliv tcwaiiuv ^apTÛpuJv KaTdXoTOÇ.
16. (F. 86-98'). 'AeXtiaiç Tfîç dyiaç Kai èvôôHou Kai KaXXivÎKOu >idp-
Tupoç TOÛ XpiaTOÛ 6€KXr|ç * Tfîç èv 'Ikovîuj. = BHG., n° 3.
Le feuillel 99 est blanc.
17. (F. 100-100'). MapTÛpiov tûjv àtiiwv Ko(T)ad Kai AajLiiavoû Kai
*Av9i)iou Kai AeovTÎou Kai EuTipeTtiou (11). = BHG., n" 1.
(1) Ex ms. Mediceo Régis Fr.
(2) Excodice Pontificis Alexandri VIL
(3) [Ex codice] Valic. 1190. Cf. Calai, bibl. Valic, p. 104.
(4) Note de Papebroch : Ullimum folium est in aprili ad encomium S. Marci.
(5) Ex ms. Mediceo Régis Franciae.
(6) Ex ms. Mediceo R. Fr.
(7) Ex cod' VaUicellano D. 14.
(8) Ex. ms. Mediceo Régis Franciae.
(9) Ex Valic[ano], 808, f. 230. Copie de Papebroch; cf. op. cit., p. 55.
(10) Ex ms. Mediceo R. Fr.
(11) Ex cod. Vaticano, 866, f. 53. Copie de Papebroch; cf. op. cit., p. 85.
VIES DE SAINTS EN GREC 319
18. (F. 101). [Note sur le manuscrit grec du Vatican n° 866] (1).
19. (F. 102-104^). Bioç Kai TTo\iT€ia Kai àvaTiaucriç tujv àjiwv Kai
8au|uaT0upTUJV dvapYÛpuuv Kocrinâ xai Aa)aiavoû. = BHG., nP 2.
20. (F. 104^-109^), Mapiupiov tujv aYÎuJV èvbôHoiv jieTaXuJV toO
XpicTTOû laapTupujv Aâba, fopbeXaâ Kai Kaabiaç (2). == Ibid.
21. (F. 110-115). Bioç Kai TroXiTei'a Kai afoiveç toû dYÎou narpôç
fjlLiuJv KupiaKOÛ TOÛ dvaxujpriTOÛ (3). = Ibid., n*^ 2.
Le feuillet suivant renferme des billets pour les patrons du mois,
en flamand, imprimés : Antverpiae apud viduam Henrici Thieullier
cum privilegio.
22. (F. 117). Ultima pagina de Actis S. Paphnutii. Inc. 'ATToqpépeiv
Ttpôç AïOKXriTiavôv tôv pa(Ti\éa.
23. (F. 117^-128). MapTÙpiov toO ùyiou TTaqpvouTÎou toû àvaxujpri-
Toû (4). Des. mutil. irapébujKav aÛTÔv (JTpanujTaiç TeddàpCi dTToqpé-
peiv
Encore un feuillet de patrons du mois.
24. (F. 129-137). Bîoç toû dppd KupiaKOÛ thç |novnç toû Zoukô. =
BHG.,n''\.
25. (F. 138-178^). TTpôXoYOç 'AYciGaYYéXou èv oîç Kai tô juapTÛ-
piov dYÎou fpriYopîou (5). = Ibid., n° 1.
26. (F. 179-181^). Martyrium Maximi, Theodoti et Asclepiodotae.
Fragment. Inc. mutil. ... cruXXéHavTeç toîç tttujxoiÇ biéveijLiov. Des.
mutil. èTTé)im;a)Li6v bk à\xa aÙTOÎç Kai tov ôttot. . . . = BHG.
Papier; 181 feuillets; 0'°,28 X O^SO; XVII» siècle. Ce volume provient des
anciens Bollandistes; au verso du deuxième feuillet, il y a la cote Tfff. MS. 192 .
Reliure du XVIP siècle, veau estampé (6).
3336. (8231). — Vies de saints. En grec.
1. (F. 1). Index (7).
2. (F. 2 4v). MapTÛpiov Tfiç dYÎaç Kai indpTUpoç Xapmvnç (8). =
BHG.
3. (F. 5-14^). MapTÛpiov tujv dYÎuJV laapTÛpuuv ZepYÎou Kai BdK-
Xou. = Ibid.
Le feuillet 15 est blanc.
(1) Cf. Hagiographi Bollandi et Pios Franchi, Calalogus cod. hagiogr. bibliolh.
Valicanae, p. 83 sqq.
(2) Ex. cod. Valic. 1190 ; cf. ibid., p. 113, n" 115.
(3) Ex msto Mediceo R. Fr.
(4) Ex Vat[icano] 1660; cf. ibid., p. 155, n» 26.
(5) Ex Bibl. Medic. Florent. S. Laurentii plut. 6, cod. 25. Copie dePapebroch.
(6) Voir Omont, op. cit., p. 35-36.
(7) De la main de Papebroch.
(8) Ex ms. Medicaeo Régis Franciae.
320 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
4. (F. 16-26). MapTÙpiov tiûv âtîujv laapTÙpujv ZepYÎou koi Buk-
Xou (1). = BHG.
5. (F. 27-33^). BIoç Kai liciâvoia Tfjç dtîaç TTeXaxîaç. =- Ibid., n» 2.
6. (F. 34-60^). Mapiûpiov toû dxiou Kai TravevbôHou ladpTupoç
An|iin'''pîou ^apTupnaavTOç èv GeacraXovÎKr) (2). = Ibid., n" 1.
Le feuillet 61 est blanc.
7. (F. 62-103^). Mujdvvou xapTocpùXaKoç GecTdaXovÎKriç toû arau-
paKÎou XÔTOç eîç là 6aû|LiaTa toû luupoppôa lueYctXou AtmriTpîou (3).
Inc. '0 XÔYOÇ Tûj nupoppôqt AriMnTpiqJ.
8. (F. 104-117^). 0aû|aaTa toû àc\\o\} |Li£YaXo)idpTupoç AnMnfpîou
TOÛ èv GeaaaXovÎKr) (4). = BHG., n« 3, depuis le n° 107 (5).
9. (F. 118-128^). MapTÙpiov tûjv dYÎujv laapTÛpujv TTpôpou,Tapdxou
Kai 'AvbpovÎKOu (6). = BHG., n"> 1.
10. (F. 129-134^). MapTÙpiov tiùv dTÎuuv liapTÙpuuv TTpôpou, Tapd-
xou Kai 'AvbpoviKOU. = Ibkl., n" 2.
11. (F. 135-137). Bioç Kai TioXiTeia Tqç dyiaç Znvdiboç (7). =
Ihid.
12. (F. 138-146). MapTÙpiov tujv dfîijuv luapTÙptuv EûXa|Li7T(ou Kai
EùXafiTTi'aç (8). = Ibid., n' 1.
13. (F. 147-152). MapTÙpiov tôiv icpoiv luapTÙpiuv EùXo^ttiou Kai
EùXaMTTÎaç (9). = Ibid., n^ 2.
14. (F. 153-158). MapTÙpiov toû àyiou dYio|iidpTupoç 'Avbpéou toO
èv Tf) Kpî(T€i (10). = Ibid., n° 2.
15. (F. 159-170^'). MapTÙpiov Tfiç dtîaç èvbôHou lieYaXoiadpiupoç
'AvaffTaaiaç Tfjv çap^aKcXuTpîaç. Inc. AïOKXriTiavoû toû buaaepoûç
Tfiç 'PujMaîiuv paffiXeiaç Td (TKfiTTTpa biénovTOç.
16. (F. 171-174^). MapTÙpiov toû dYÎou Oùdpou Kai tiLv (Jùv
aÙTiL(ll). = £flG., n" 1.
(1) Ex ms. Medkaeo R. F.
(2) Bibliolliecae Valicanae codice 821. Cf. Bollandiani et Pius Franchi, Calalogus
codicum hagiographicorum graecorum bibliothecae Valicanae, p. 73.
(3) Ex ms. lUus"" Alassij (sic).
(4) Bibliothecae Valicanae ex codice 797. Voir Calai, cod. hagiogr. hibl. Vali-
canae, p. 34, n^ 20.
(5) Voir Acla SS., t. IV d'Octobre, annotation du ch. XIII-XIV.
(6) Bibliothecae Valicanae ex codice 797. et. Calai, cod. hagiogr. graec. bibl.
Valicanae, p. 34, n" 13.
(7) Ex cod. pervetuslo ms. Vaticani 866, fol. il9. Cf. Calai, cod. hagiogr. graec.
bibl. Valicanae, p. 88, n° 48.
(8) Bibliothecae Valicanae ex codice 797 ; cf. ibid., p. 34, n* 12.
(9) Ex ms. R[egis] Franciae Mediceo.
(10) Ex. ms. Mediceo R. Fr.
(11) Copie de Papebroch : Ex Valic[ano] 866. Cf. Calai, cod. liagiogr. graec.
bibl. Valicanae, p. 88, n" 49.
VIES DE SAINTS EN GREC 321
17. (F. 175-180^'). MapTupiov toû dYÎou juapiupoç Oùdpou Kai tujv
crùv aÙTLu (1). = BHG., n° 2.
18. (F. 181-202^). Mapiùpiov toû ùyiou jLieYa\o)LidpTupoç 'Apie-
ILifou. = BEG., n° 2.
19. (F. 203-217). Bîoç Kai iroXiTeia toû ôctîou iraTpôç fnnOùv 'Apep-
KÎou èîTicrKÔTTOu 'lepaTToXeujç. = Ibid., n» 2.
20. (F. 218-219^). MapTÙpiov tûjv àYioiv inapTupuiv MapKiavoû Kai
MapTupîou (2). = Ihid.
21. (F. 220-225 V). Bi'oç Kai iroXiTeia Kai juapTÛpiov Tfiç dyiaç ôcTio-
)LidpTupoç 'AvacTTaaiaç (3). = Ibid., n° 1.
22. (F. 226-229^). MapTÛpiov ir\<; àYÎaç 'AvacTTacTiaç thç Ttapeé-
vou (4). Inc. KaTà toùç Kaipoùç AïOKXriTiavoû toû paaiXéuuç Kai toO
aÙTOû cruYKaGébpou.
23. (F. 230-266). MapTÛpiov tûjv dYÎtuv juapTÙpiuv XpuadvGou Kai
Aapîaç. = BHG.
24. (F. 266^-276^). KXau&i'ou TpiPouvou juapTÛpiov Kai tijùv juct'
aiiTOÛ. iwc.^Qç oûv oûtoi irdvTeç èiricTTeucrav tlD Kupiuj (5).
Papier; 276 feuillets, plus trois de garde au commencement et un à la fin-,
0"',284 X O-^.aO; XVIP siècle (1617), car on lit f. 4' : TëXoç év \xéau^ Tf|ç vûktoç koI
flU^pa ToO 'lavouapiou lurivôç .axiZ!'; f. 25 : TéXoç év aÙTfj xf) Kb' toO 'lavouapiou
fm^pa ,ax\t'; f. 152: Te\ea9eiç év inéffuj rfiç vuktôç iç"lavouapiou ,axiZ!'; f. 202':
TëXoç TTOiriGèv év juéaip Tfiç vuktôç le' toO nrjvôç 'lavouapiou ,a\\t' iv XouTtKxi'qt
irapiaiuuv; f. 219" : TéXoç év Tf| ekoaTf) Kai TeTapTfi toû 'lavouapiou fiiuépa .axiZ'.
Ce volume provient de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes, car f. 1, il y a la
cote ^ MS. 193 de leur bibliothèque. Reliure du XVII' siècle, veau estampé (6).
3337. (8232-33). — Acta graega degembris.
1. (F. 1). Index (7).
2. (F. 1-2). Bioç TOÛ dYÎou iraTpôç rmujv Idpa (8). = BHG.
3. (F. 3-62). Bîoç toû ôctiou TraTpôç fmujv Zdpa (9). = Ibid.
4. (F. 63-86). Bioç Kai TroXiTei'a toû èv dYÎoiç TraTpôç rijLiuJV Niko-
(1) Ex ms. Mcdicaeo reg. Franciae.
(2) Ex ms. MediceoR. Fr.
(3) Ex ms. Medicaco régis Franciae.
(4) Ex. ms. Vatican. 866. Cf. Calai, cod. hagiogr. graec. bibl. Vaticanae, p. 85,
n° 18. La pièce est encore inédite.
(5) Ce morceau est séparé ici de la pièce précédente dont il fait partie intégrante.
(6) Ce volume est décrit par H. Omont, Catalogue des manuscrits grecs de la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 36.
(7) Écrit par Papebroch.
(8) Ex cod. Vatic. 1589, f. 123, copie de Papebroch. Cf. Hagiographi bollan-
DiANi et Plus Franchi de Cavaueri, Catal. cod. hagiogr. graec, bibl. Vaticanae,
p. 131. Il n'y a que le commencement de la pièce.
(9) Ex 7ns. Mcdicaeo R. Fr. Cf. Hagiographi bollandiani et Henricus Omont,
Calai, cod. hagiogr. graec. bibliothecae nationalis Farisiensis, p. 10, n^ôOS.
catal. bibl. royale, t. V. 21
322 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Xàou dpxiMOvbpÎTOu Kai dpxieTTiaKÔTrou Yevo|iévou t^ç Mûpeujv
Txà\ewç{l). = BHG.,n'' \.
5. (F. 86^-89^). TTpàieiç toû ôctîou Tiaipôç f]pi()jv NiKoXàou àpxieni-
(TKÔTTOu Mûpujv. = Ibid., n® 2.
6. (F. 89^-95). 6aûna ôircp èîroi'naev ô ôdioç Tratrip fi^ûiv Nikô-
Xaoç. = Ibid., n° 5.
7. (F. 95-98). 6aû^a toO ô(T(ou Traipôç niiijùv irepi Tfîç eÎKÔvoç. =
Ibid., n° 6.
8. (F. 98-107*). 'Ek tûjv eau^diaiv toû èv dTÎoiç Traipôç fmûjv Kai
eauMaToupfOÛ NiKoXdou. — Ibid., n" 7.
Le feuillet 108 est blanc.
9. (F. 108-124*). Bîoç toû ôaiou Traipôç fmûjv NiKoXdou èTTKTKÔTTOu
[Mùpuuv] Tfiç AuKÎaç (2). => Ibid., n" 4.
10. (F. 125-159). Mixaf|X toû dxiujTdTou dpxtiuavbpÎTOu eîç tôv
pîov Kai Gaû^aTa toû év d^i'oiç Traipôç nuiûv NiKoXdou (3), avec
traduction latine, en regard.
11. (F. 160-184). AéovToç paaiXécuç eiç lôv dtiov NiKÔXaov. ==
BHG.,n'>9.
12. (F. 185-198*). Leonis in Christo rege aeterno imperatoris de
laudibus celeberrimi Praesulis et splendidissimi ecclesiae luminis
Nicolai (4).
13. (F. 190-196*). Mapiûpiov tiwv dTÎujv Miivd Kai 'Epmjuyévouç Kai
EÙTpdqpou |napTupr|(TavTUJv iv 'AXeHavbpeiqi. = BHG.
14. (F. 197-217). Mapiùpiov iiwv dTÎuuv papiûpujv Mnva, 'EpiaoYÉ-
vouç Kai Eu fpdqpou (5). = Ibid.
15. (F. 218-247). Bîoç toû ôaiou Traipôç rmûjv AaviriX loû aiuXi-
Tou (6). == Ibid.
16. (F. 248-265*). Mapiûpiov tûjv dTÎujv |LieTaXo)iapiOpuiv Eùaipa-
TÎou, AùEevTÎou, Eûyevîou Kai 'Opéaiou Kai Mapbapîou (7). = Ibid.
(1) Bibl. Valicanae ex codice 821. Cf. Calai, cod. hagiogr. grâce, bibl. Valicanae,^
p. 75.
(2) Ex. ms. Medicaeo Régis Fr. Cf. Calai, cod. hagiogr. graec. bibl. nul. Paris.,
p. 271, n° 4.
(3) Dans la marge supérieure, on lit la note : Vila sancli Nicolai magni Myrensis
archiepiscopi olim a beatissimo archimandrila Michaele graece scripla,prout habelur
Itomae in liibliollieca Valicana, num. 008, cum Iranslalionc lalina, quam compo-
suil alumnus quidam Romani Ctdlegiigraecorum quod sancli A Ihanasii nuncupalur.
(4) Noie de Conrad Ianning au haut du feuillet : Inlerprelalio praemissi texlug
graeci divcrsa ab illa quam fecil alque edidil anno 1644 P. Pelrus Possinus S. I.
(5) Ex ms. Medicco R. Franciae. Cf. Calai, cod. hagiogr. gr. bibl. nal. Paris.,
p. 136, n» 6.
(6) Ex ms. Medicaeo R. Franciae. Cf. Calai, cod. hagiogr. gr. bibl. nal. Paris.,
p. 271, no 4.
(7) Ex ms. ilediceo Régis Franciae. Cf. Calai, cil., p. 271, n» 9.
VIES DE SAINTS EN GREC 323
17. (F. 266-275). Bîoç Km TroXiieia toO oyiou Km 9au|LiaToupYoO
èiricTKÔTrou ZTtupibiJÙvoç TrôXeuuç TTi|uriGoûvTOç (s/c) èirapxîaç bè Kuirpioiv
vncToû (1). == BUG., no 1.
18. (F. 276-296^). Bioç toû ôaiou iraipôç f]juâ)v iTTupibujvoç (2). =
Ibid., n° 2.
Le feuillet 297 est blanc.
19. (F. 297-333'^). Bioç Km TroXiieia toû ôaiou koi Geoqpôpou Ttaipoç
fmoiv TTauXou toû èv tuj Aarpiu cruYTpacpeiç uapà NiKriqpôpou
inovaxoû TOÛ pXe)U|u{5ouç.
20. (F. 334-338^). Tirôiuvrma eiç tôv dxiov àTTÔcTToXov toû XpKTTOû
0uu)idv (3).
21. (F. 339-482). Bioç Km uoXiTeia toû inaKapiou Kal àyiou TiaTpôç
fiinujv NrjcpovToç toû èv KuuvcTTavTivouTTÔXei dcîKria'avToç.
22. (F. 483-492^). Bîoç toû ôo"îou TiaTpôç riiuuJv Km ô)LioXoYnTOÛ
0eo6ôpou TOÛ YpâiTTOu. = BHG.
23. (F. 493-511). MapTÛpiov tôiv dYÎujv 6icr)iupiuuv Kai toû dYÎou
"Ivbou Km Aôjuvriç, fXuKepîou Km tujv dùv aÛTOÎç (4). = Ibid.
24. (F. 512-513^). 'Avdîrauaiç Nuudvvou toû GêoXôyou (5).
25. (F. 514-522'^). 'Y-rrôiavri^ot eïç tôv dYiov Km ëvboHov toû XpicTTOÛ
dTTÔCTToXov Km evaffeKiaTr]v 'luudvvnv tôv GêoXôyov.
26. (F. 523-540). Bioç Kai TroXiTeîa toû ôcriou iraTpôç fijLiûJv Kai
dpxiMavbpÎTOU MapKéXXou inovfiç tojv àKoi|ur|TUJV (6). = BHG.
27. (F. 541-557^). Bioç Kai iroXiTeia Tfjç ôcrîaç MeXdvriç Tfîç
'Puu|Liaiaç (7). = Ibid.
Les feuillets 558 et 559 sont blancs.
28. (F. 560-574). Bioç Kai TroXiTeia toû )LiaKapiou ZiXpéaTpou Traira
'Piw)nr|ç.
29. (F. 575-590). Bîoç Kai TroXiTeîa toû èv dYÎoiç TiaTpôç fiinûjv
ZiXpéo'Tpou Tidîia 'Pujjuriç.
30. (F. 591-608^). Bîoç Kai TioXiTeîa toû ôaiou iraTpôç fijuujv ZiX-
pécTTpou TidTia 'Pd)|Liriç.
31. (F. 609-609V). Gatenae in Lucam evangelistam sive auvaYiwYnç
Tiûv èHriYn<^euJV eiç tô Kaid AouKdv dYiov eùaYYéXiov (8).
(1) Ex Bibliotheca Florentina S. Laurentii plut. Il cod. 9 maximo et aniiquis-
simo. Copie de Papebroch.
(2) Ex ms. Medicaeo régis Franciae. Cf. Calai, cit., p. 271, n» 8.
(3) Ex ms. Medicaeo R.Fr. Cf. Calai, cit., p.40,n'> 17. Celte pièce est encore inédite.
(4) Ex ms. Medicaeo R. Franciae. Cf. Calai, cil., p. 272, n» 17.
(5) Ex Valicano cod. 866, f. 32. Copie de Papebroch. Pour ce manuscrit du
Vatican, cf. Calai, cod. hagiogr. gr. bibl. Valicanae, p. 84.
(6) Ex ms. Medicaeo R. Fr. Cf. Calai, cit., p. 271, n* 19.
(7) Ex ms. Medicaeo R. Fr. Cf. ibid., p. 272, n» 20.
(8) Description d'un manuscrit d'Augsbourg renfermant les Calenae de Nicolas.
324 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Le feuillet 610 est blanc.
32. (F. 611-612^'). Instrumentum authenlicum cessionis bonorum
immobilium factae a minoritis in favorem capituli Trudonopolitani.
Papier; 612 feuillets; 0»,278 X 0",197;XVII» siècle, plusieurs pièces sont de
1617, car on lit f.62: TéXoç èv irpiJbTri toO G'fju^paç Uipi? lurivôç qpeBpouapîou .axxt;
f. 124' : xéXoç èv Tf| ToO iavouapiou (sic) éKCTf) xai Tt^iniTTrj Tf| ^uépq- àixà toO
XpiOToù Iv aapKÏ napouoiaç ,axiil'; f. 217 : réXoç ^v Tf) toO q)e3pouap{ou ^ktiukci-
beKolTij i^M^pç ,axil'; f. 247 : t^Xoç èv tQ toO mh^ôç (avouapiou tQ TpiaKOOTfj
fmépqi .axxt; f. 296' : TéXo; èv Uipç npiÛTr) xf^ç toO Mnvôç (pcppouapiou i' f\}Jiépq.
,axxl'; f. 492' : TéXoç èv Tf| toO ^r\và<; f\yiépq. ireiaiTTriKaibeKctTri ,axiZ'; f. 511 : réXoç
^virpiijTri Tf| ToO nnvôç qp€ppouap(ou ^M^pqi dvTl toO dYpuiTv{qi Tfjç toO Ay^iouoO
^laûjv TTopeévou Mapiaç ,aXir; f. 540 : TëXoç ^vtQ toû q)€Ppouap(ou TrevTeKaibe-
Kdxri f\iJiépq ,axi21'; f. 557' : TëXoç èv t(\) firjvi dirpiXiiu fiM^pqi "né^tiTr] koI ....
Ce volume provient de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes, où il était coté
>î« M». 195. Demi-reliure moderne; au dos, le litre doré : Acta graeca sanclorum
decembris, et le chiffre couronné de Léopold I" (1).
3338. (8368-71). — Vitae sanctorum. En grec.
1. (F. 1-1^). [Epistola Pétri Menniti ad lanningum. Romae, xv kal.
decembris 1700].
Le feuillet 2 est blanc.
2. (F. 3-33^). Bi'oç xai iroXiTeia toû ôcri'ou Tiaipôç fijuiJùv Zdpa toû
véou. = BHG.
Le feuillet 34 est blanc.
3. (F. 35-44). Mrjvi qpeppouapîqj toû ôaiou TtaTpôç fmuùv Zdpa toû
véou. (Offîcium S. Sabae iunioris).
Les feuillets 44-45^ sont blancs.
4. (F. 46-47). "ETepoç kôvujv eiç tôv ôaiov TiaTépa fmuùv Xàpav tôv
V€ÔV.
5. (F. 47»-49v). "ETepoç Kdvuuv eîç tov ômov TiaTcpa /mûJv Zdpav
tôv veôv.
6. (F. 50-61). 'OpéaTou toO naTpidpxou lepoaoXumuv pîoç èv èm-
TÔMU) tOùv ôaiujv TrdTpoiv fmOùv XpiaToqpôpou Kai MaKapiou. = BHG.
7. (F. 62-63*). 'H Koi)aîaiç toû ôaîou TiaTpôç fijuuùv MaKapiou toû
véou TOÛ èv ZoXepivqj.
8. (F. 63^-66). '0 Kdvujv toû ôaiou iraTpôç rmiùv MaKapiou toû véou.
9. (F. 67). [GoNRADUS Ianning. Notitia codicis graeci monasterii
Carbonensis].
Papier; 67 feuillets; 0",265 X 0°,193; XVII» siècle. F. 3, il y a la note suivante :
Misit ut mihi C. I. (2) Romae promiseral Rev""' abbas generalis Basilianorum
Pelrus Menniti anno 1700 exeunte descriplum a R. P. Athanasio monasterii
(1) Ce volume est décrit par H. Omont, Catalogue des manuscrits grecs de la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 36-37.
(2) Conrado lanningo.
VIES DE SAINTS EN GREC 325
Cryptae ferratae, ex codice m. s. pervetusto quem ipse generalis atlulit Romam e
Kalabria ubi olim fueral rnonaslerii Carbonensis. Ce volume provient donc de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne (1).
3339. (8398-4^). — De SS. Gyro et Iohanne. En grec et en latin.
1. (F. 1). Index contentorum in hoc libro.
2. (F. 2-155^^). Xuucppovîou luovaxoû laovnç àppâ Oeobocri'ou inç
Kaià Trjv ëpniuov oûoTiÇ Tfjç otYiaç XpicTTOû toû 0eoû fi|udjv TiôXeuiç
ÈTKUJiLiiov eiç Toùç dfîouç Kùpov Kai Mujdwnv toùç luaprùpaç (2). =
BHG., n° 5.
3. (F. 156-254^). B. Sophronii monachi monasterii abbatis Tlieo-
dosii ... in laude SS. martyrum Cyri et lohannis (3). = BHL.,
n° 2079.
4. (F. 254^-255^). [Notae Papebroghii de,eisdein sanctis].
5. (F. 256-263). Bi'oç Kai jaaptùpiov tiIjv dfîujv juapiùpiuv dppâ
Kupou Ktti 'liudvvou. == BHG., n" 1.
6. (F. 263^-278^). MepiKri biriYnO"iç ck tujv 9au|iidTuuv toû dyiou
XpicTTOû judpTupoç dppd Kûpou Kai Muudvvou. = Ihid,, n" 6.
Le feuillet 279 est blanc.
7. (F. 280-280^). MapTupiov tiÎiv dYÎaiv Kai GaujaaToupYuuv dppàbujv
Kupou Kai 'luudvvou (4). = Ibid., n" 3. Des. mutil. Kai 6ep|uÔTepov irdXiv
TOÙÇ dyiouç aiTHcraç
Le feuillet 282 est blanc.
8. (F. 283-284). Pro sanctis martyribus Cyro et Iohanne lectiones II
nocturni (5).
9. (F. 285-292^). De sanctis abba Cyro et loanne martyribus. =
BHL., n" 2078.
10. (F. 292^-294). Miracula.
IL (F. 294^-296^). Translatio SS. martyrum abba Cyri et loannis.
Papier; 296 feuillets; O^SS X O^.IQS; XVIP siècle. Ce volume provient de la
bibliothèque des anciens Bollandistes. Reliure du XVIII* siècle, veau brun
estampé (6).
(1) Ce volume est décrit par H. Omont, Catalogue des manuscrits grecs de la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 40.
(2) Ex cod. Vaticano 1607. Bollandiani et Pio Franchi de' Cavaueri, Catal. cod.
hagiogr. graec. bibl. Vaticanae, p. 136-137.
(3) Note de Papebroch : Desumpla sunt omnia ex antiquo codice ms. S. Mariae
in via lala.
(4) Copie de Papebroch : Ex Biblioth. Medic. Flor. plut. 9, cod. 17.
(5) A la fin, on lit cette note : Auctor Sylvius Prusulinus canonicus collegiatae
diaconiae S. Mariae in via Lala.
(6) Cf., au sujet de ce manuscrit, H. Omont, Catalogue des manuscrits grecs de la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 4:\.
326 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3340. (8450-51). — Vitae sanctorum. En grec.
1. (F. 1-50^). Bi'oç KQi TToXiTeîa toû ôciou Tiarpôç fmûjv 'HXioû toû
aTTiXeÔTOu (1). = BHG. Des. mutil. dvé8opev èK Tf|ç KOiTriç aùrfiç. . . .
Nombreuses corrections dans les marges.
2. (F. 73-73V, 5l-72v^ bîoç Kal TtoXiTeia rnç ôai'aç Kai àeinvncTTOu
eecKTlainç THç XccJpi'aç (2). = Ihid., n" 2.
Papier; 73 feuillets; ©".âU X 0",185; XVIII» siècle. Ce volume a appartenu à
Tancienne bibliothèque des Bollandisles. Detni-reliure moderne (3).
3341. (8599-600). — Vitae sanctorum. En grec.
1. (F. 1-51). AiriTncriÇ tuùv ^etîcTTtuv 9aujidTUiV iiJùv àYÎujv âauu^à-
Tiuv dpxoYT^^iAiv MixanX Kal PaPpinX (4).
2. (F. 51^-60^). 'YîTÔfivnMa eiç rnv eupeaiv tûjv Xeiipâvouv TÛJv ôaîujv
Ktti icpéujv NiKâvbpou, TpriTOpiou, TTéipou Kai ArmnTpîou Kal Tr\ç ôaîaç
'EXiadpex (5).
3. (F. 60^-78). AéovToç ppaxoreXcûç T^povToç ZiKeXoû YPOMM"-
TiKoû éYKÛJMiov eîç TÔV ttYiov NcKTdpiov (G).
4. (F. 79-94^'). Bioç crùv èYKuu^îiu ifiç dtîaç juaKapiaç ôeobdb-
paç(7).= BHG^WX.
5. (F. 95-96^'). Bioç Kal noXiTei'a toû èv d^îoiç irarpôç i]\x(ùv Aéovroç
èTTKJKÔTrou KaTdvHç (8). Des. mutil. tlù PadiXeî éviûiriov . . .
6. (F. 97-156V). [Vita S. Lucae iunioris]. = BHG. Inc. mutil
Kal ^Ti&è m'av éauToû (çpoviiba (9).
7. (F. 157-162). [Vita S. Lucae iunioris] (10).
8. (F. 163-174^), AiriYn^J'Ç tûjv 6au|idTujv toû dyiou xai èvbôHou
HCToXoMdpTupoç 'ApT€^{ou (11).
(1) Ex bibliolheca S. Salvatorit prope JUessanam cod. 42, pag. X, 30. Cf. Anal.
BolL, t. XXIIl, 1904, p. 42, n« 6.
(2) Cette pièce, de la même écriture que la précédente, est très probablement
transcrite d'un manuscrit de Messine, mais cette bibliothèque possédant trois fois
le texte de cette Vie, il est malaisé de déterminer la source primitive. Cf. Anal.
BolL, t. XXIII, pp. 32, n" 8 ; 52, n° 6 ; 59, n° 8 ; 63, n" 9.
(3) Ce manuscrit est décrit par H. Omont, Catalogue des manuscrits grecs de la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 40.
(4) Ex Bibliolheca S. Salvatoris Basilianorum prope Messanam. Cf. Anal. BolL,
L XXIII, p. 42, n»» 5.
(5) Cf. ibid., p.42, n°9.
(6) ïbid., p. 43, n° 13. Ces trois premiers textes sont encore inédits.
(7) Ibid., p.46, n°36.
(8) Ibid., p. 46, n» 37.
(9) Ibid., p. 30, nos.
(10) Autre copie de la fin du même texte.
(11) Cf. Anal. BolL, t. XXVIII, p. 43, n» 14. La copie est incomplète; il n'y a ici
que jusqu'au eaO|io if' inclusivement, tandis qu'il y en a en tout quarante-six.
VIES DE SAINTS EN GREC 327"
9. (F. 175-186^). Air|Y^O"iç toû dtYÎou Kal èvbôHou Î6pO)LidpTupoç
GepdTTOVTOç. Inc. Outoç ô uyioç Kai ëvboHoç îepO)LidpTuç toû Xpicrioû
©epàTTUJv.
10. (F. 187-199^)! Bi'oç èv auvTÔjnuj Km luepiKri 9au|LidTaiv biriYnc'"iÇ
ToûdYÎou Kai èvèôSou îepojudpxupoç OepdirovToç èmcrKÔTrou KÙTTpou(9).
11. (F. 199^-207^). Mvrmri toû ôcriou Zuucri'iuou, Boukî\ou, TTapee-
vîou, 'IcyaKiou, Eû0u|liîou êTTicTKÔTrou Edpbi'iç, Zuuai^ou juovaxoû,
MapKidvou, Ei)0u|ui'ou TrpecrpuTépou, Zuja()Liou, BoukiXou, KaTTiTUJVoç,
'AGavaaîou Kai KupiXXou (1).
Papier; 207 feuillets; 0™,214 X 0™,15o; XVIII» siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothièque des BoUandistes. Demi-reliure moderne (2).
3342. (14124). — Vita S. Iohannis eleemosynarii. En grec.
AeovTiou èTTicTKÔîTOu NeaîTÔXeuuç Tfjç KUTrpfuuv vri(T(Jou eîç TàXeiTTÔ-
)i€va TOÛ piou toû èv dYÎoiç TraTpôç fijuôjv dpxieTTKJKÔTTOu 'AXeHavbpeiaç
'liudvvou TOÛ èXermovoç, = BHG., n° 7. Des. mutil. tîç XaXrjcrei Tdç
èuvacTTÎaç toû Kupîou, uj qpi'Xoi Kal dbeXçoi . . .
Papier; 61 feuillets ; 0'°,266 X O'-.IOS; XVII» siècle (1676), car on lit t\:Ex ms.
Valkano, anno 1676. Une note barrée porte : Ex cod. Valic. 1598, f. 10. Ce
volume provient de l'ancienne bibliothèque des BoUandistes, bien qu'il n'y ait plus
de trace de cette provenance. Demi-reliure moderne (4).
3343. (18235-36). — Vita S. Michaelis Syncelli. En grec.
1. (F. 1^-2). [Epistola Reinoldi Dehnii. Viennae, 29 iulii 1665].
2. (F. 3-46^). Bi'oç koi noXiTeia Kai d6Xri(Tiç toû ôctîou TraTpôç fi)nujv
MixariX toû XuYYéXou (5).
3. (F. 47-82V, 84-86). Vita, conversatio et certamen sancti Patris
nostri Michaelis Syncelli (6).
4. (F. 83-83^). "AGXricriç tûjv dYÎujv juapTÛpujv toû XpiaToû Mrjvd,
BiKTUJpoç Kai BiKevTiou (7).
(1) On lit en marge : Ex Bibliolheca S. Salvaloris Basilianorum prope Messanam
d P. losepho Denli S. I. curala describi per Don Clementem Marrullum ibidem
monachum. Cf. Anal. BolL, t. XXVIII, p. 35, n" 15, où il est dit par erreur que ce
texte est celui publié dans Acta SS., Mail t. VI, p. 682 sqq.
(2) Extraits des synaxaires de la bibliothèque de l'Université de Messine.
Cf. Acla SS., Propylaeum Novembris, p. xxix-xxx.
(3) Voir la description de ce volume par H. Omont, Catalogue des manuscrits
grecs de la Itibliothèque royale de Bruxelles, p. 39-40.
(4) Voir tftid,, p. 41.
(5) Ex codice Biblioth. Bavarie.
(6) En marge, Papebroch a inscrit cette note : Interprète R. P. Reinoldo Dehnio
qui misit Vienna anno 1665.
(7) Copie de Papebroch: Ex cod. Ambros. f. N., n°49.
328 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Papier; 86 feuillets; O-.aiO X 0™,163; XVII» siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Reliure parchemin (1),
3344. (18864-74). — Acta sangtorum. En grec.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-3*). 'EEiÎTriaiç Trdvu OauMacTif) Trepi toû dppd 'AvôpovÎKOU
Kai TTÎç TUvaiKÔç aÙTOû oûvo^a aûifiç 'Aôavadia (2). = BHG.
3. (F. 4-7). 'YîTÔnvrma €iç xôv &t»ov dTTÔCTToXov Kai eûaTïeXicTTfiv
AouKdv (3). = Ibid., n° 1.
4. (F. 8-8^). Reliquiae S. Andreae, S. Lucae, et Timofhei an a
Constantino vel potius Gonstanlio Constanlinopolim sunt translatae?
[Notae].
5. (F. 9-12). Mapiùpiov toû dtiou kqi èvbôEou ô)ioXoTnTOÛ 'Avbpéou
ToO |LiapTupr|(JavToç im KouvaxavTÎvou toû ko7tpovÙ|liou BamXéuiç. =
BHG. (Andréas in Grisi).
6. (F. 13-14^). MapTÛpiov tôiv dyiiuv é£r|KOVTa véuuv liapTÙpujv tôiv
èv TfJ d^îa XpKTTOÛ TOÛ Geoû fjinuùv ttôXci èm thç Tupavviboç tôiv
'Apdpuuv ^apTupr|C^dvTUJv (4). = Ibid, (Martyres LX).
7. (F. 15-32^). MapTÛpiov toû dtiou 'Apéôa Kai tOùv <Tùv aÛTip (5). —
Ibid.
8. (F. 33-35). "AeXricTiç Tfiç dylaç Kai KaXXivÎKou ^dpTupoç toû
XpiffTOû GeobÔTnç. — Ibid.
9. (F. 36-37^). MapTÛpiov tûjv dyliuv fiapTÛpiuv xuvaiKiwv KaTTCTUJ-
Xivriç Kai 'EpujTÛboç (6). = Ibid.
Le feuillet 38 est blanc.
10. (F. 39-55). MapTÛpiov tôiv dyiiuv ô)ioXoTnTâiv Zamuvd, Poupia
Kai 'Appipou (7).
11. (F. 56-58). "AôXricTiç Kai ^apTÛplOv toû ôiyîou Kai èvbôHou |idp-
Tupoç XpuaoTÔvou (8). = BHG.
12. (F. 59). Ttto6€(J€iç tûjv KaTTixncJeiJuv ^€lZ!ôvuJV toû pipXîou irpu)-
Tou 0eo6ujpou TOÛ fiYOU)iévou Ztou5îou.
(1) Ce manuscrit est décrit par H. Omont, Catalogue des manuscrit» grecs de la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 41.
(2) Ex manuscriplo Caesareae Bibliothecae codice graeco 285, infra 176.
(3) Ex ms. Medicaeo régis Franciae. Cf. Catal. cod. hagiogr. gr. bibl. nat. Paris.,
p. 40, n» 19.
(4) Ex pervetusto codice Pétri Seguerii cancellarii Franciae. Copie de Papebroch.
Cf. Catal. cit., p. 311, n- 303\
(5) Bibliothecae Vaticanae ex codice, p. 258. Cf. Catal. cod. hagiogr. gr. bibl.
Vaticanae, p.
(6) Ex ms. bibliothecae Seguerianae Paris. Copie de Papebroch. Cf. Catal....
bibl. nat. Paris., p. 293, n» 21.
(7) Cod. Vatic. n" 807, p. 130. Cf. Calai, cit., p. 51. Texte encore inédit.
(8) Ex ms. Vatic. 866. Cf. ibid., p. 87. Inédit.
VIES DE SAINTS EN GREC 329
13. (F. 60-67^, 69-96). Bioç xal TroXiieia toO ôcTiou Ttaipôç rnuujv Kai
ô|LioXoYi1TOÛ ToO Geobujpou toû tujv crTOubiTuuv fiYOU|uévou cruYTpacpeiç
Tiapà Oeobubpou toû juaTÎcTTpou toû AacpvoTraTou (1). = BHG.
14. (F. 68-68^). M|ari|Liri toû ôaîou iraTpôç fuLiûJV MapTivou toû 9au-
liaTOupfOÛ èTTicTKÔTrou OpaTTÎctÇ (2).
Les feuillets 96^-98^ sont blancs.
15. (F. 99-123). AeovTÎou irpecjpuTépou xai riTOU|Liévou luovfiç toû
dTÎou Zdpa €iç tôv p(ov Km eîç tù eaû|LiaTa toû ôaiou TraTpôç fmOùv
TpHTopiou èTTiCKÔTTOu Yevo|uévou Tfîç 'AYpiïavTivoiv irôXeuuç (3).
16. (F. 124-124^'). AaupevTioç èXéuj 0eoû ... àpxieTricTKorroç Kai
fiYou)aevoç toû dxiou ôpouç Zivd (4).
17. (F. 125-127). Toû OiXfj (Jtixoi irpoXeTÔjuevoi toû TTpôç 'Avbpéou
KprjTrjç èYKuujuiou eîç tôv ^éyav NiKÔXaov (5).
18. (F. 127-135 V). T6 èTKub)aiov toû èv dïîoiç TraTpôç fnuuùv A vbpéou
KpriTTiç . . . eiç tôv èv d^îoiç iraTépa rnuôiv . . . NiKÔXaov. = BHG.,n° 8.
19. (F. 136-141^'). Encomium sancti patris nostri Andrée Hieroso-
lymitani Cretensis archiepiscopi in S. Nieolaum (6).
Le feuillet 142 est blanc.
20. (F. 143-151^). B(oç toû ôaiou TiaTpôç fmûiv 'Ajiippoffîou èîTiaKÔ-
TTOU MebioXdvuuv (7). = BHG., n° 1.
Le feuillet 152 est blanc.
21. (F. 153-156^), MapTÛpiov toû dtîou indpTupoç 'E7Ti|adxou (8). =
Ibid., n° 2.
22. (F. 157-160^). MapTÛpiov toû àyiou ladpTupoç 'EmiLidxou (9). ==
Ibid., n» 1.
23. (F. 161-176). Bioç Kai TroXiTeia toû ôaiou iraTpôç rijLiuJv BapGo-
Xo^aiou TOÛ véou Tfîç KpuTrTocpeppdTriç(10).Vita et conversatio sancti
patris nostri Bartholomaei iunioris Gryptoferratensis interprète
Petro PossiNO Soc. lesu (11). = Ibid., n° 1.
(1) Ex ms. lacobi Sirmondi S. I. Copie de Papebroch.
(2) Cf. Synaxarium ecclesiae Conslantinopolitanae, col. 217-18.
(3) Ex ms. Bibliothecae regiae Paris., n" 804. Copie de Papebroch. Cf. Catal.
cit., p. 137, n» 14631.
(4) Descripla a me [loanne Pinio] ex ipso authentico in Escoriali hac die
22Februariil722.
(5) Ex bibliotheca Sforliana e quodam codice in folio, n° 43 in pagina] 396.
Cf. Krumbacher, Geschichte der byzanlinischen Lilteratur, "2^ éd., 1847, p. 774.
(6) Nunc primum egraeco in lalinum a Georgio Tromba Melio translatum.
(7) Ex ms'" Medicaeo régis Franciae. Cf. Ckital. cit., p. 132, n^ 16.
(8) Ex ms'û Medicaeo régis Franciae. Cf. ibid., p. 162, n° 26.
(9) Ex bibliolh. Florentinae sancti Laurentii plut. 9, cod. 13. Copie de Janning.
(10) Ex codice abbatiae Gryptoferratensis mense Septembriî676 descripti. Copie
de Pierre Poussirie. Cf. Rocchi, Codices Cryptenses, p. 141.
(11) Le texte grec et la version latine sont en regard.
330 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Les feuillets 176^-178» sont blancs.
24. (F. 179-179^). [Epistola Cakoli a Manderscheidt ad Papebro-
chium. Romae, 28 iunii 16781.
Le feuillet 180 est blanc.
25. (F. 181-186). MapTÙpiov xnç â-fiaç Kal KaXXivÎKOu inàptupoç
Bappdpaç. = DHG., n" 2.
26. (F. 187-187^). [Notae Papebrochii in] Acla S. loannis evange-
listae per Proclum.
27. (F. 188-188^). TTepî TfîçàT(açM£XàvTiçTfîç'Puj)uaiaçTfiç)aiKpnç(l).
28. (F. 189-203). Bioç xoû ôaiou -rraipôç i^iauùv AouKà toû èv toîç
eûrpoTTioiç aiuXiTou (2).
Le feuillet 204 est blanc.
29. (F. 205-216^). Bioç xoû ôaiou Ttaxpoç V»î>v NiKTiqpôpou (3).
30. (F. 217-226*). Bioç Kal d9Xr|(7iç xoû ôaiou Kai véou judpxupoç
BdKxou xoû iLiapxuprjaavxoç èv xoîç xpôvoiç l^^ÛJV i\ TToXaiaxivr) (4). =
BHG.
31. (F. 227-231). MapxOpiov xûjv àtCuiv Kai èvbôHujv xoû Xpiaxoû
luapxOpujv Eûfevîou koI MoKapiou (5).
32. (F. 232-237). MapxOpiov xûjv 6éKa Mapxûpiuv. = BHG. (Mar-
tyres X Cretenses).
33. (F. 238-245*). MapxOpiov xfiç âfiaç ladpxupoç EÛYeviaç. == Ibid.
34. (F. 246-253*). Aôyoç èTKUjmaaxiKÔç . . . èTii xfiç iv Koivaxavxi-
vouTTÔXei èXeOaeujç xoû xim'ôu Xen^âvou xoû àyiou npujxoiidpxupoç
Zxeq)dvou (6).
35. (F. 254-258*). MapiOpiov xfiç ÔTiaç BaaiXXaç . . . Kai xfiç âYÎaç
EÛYeviaç (7).
36. (F. 259). MapxOpiov xfiç ÔTiaç Aôuvnç Kai xoû TrXeiOouç xiûv èv
NiKUj|LiTibeia fiapxupiadvxouv (8). = BHG., le commencement.
37. (F. 260-277). Bioç Kai noXixeia xoû ôaiou Traxpôç fijaoùv EOa-
péaxou (9).
(1) Ex codice Vaticano 866, f. 194 (en fait f. 204). Copie de Papebroch. Cf. Catal.
cod. hagiogr. graec. bibl. Valicanae, p. 89.
(2) Ex codice ms. Bibliolh. regiae Paru. n. 142. Copie de Papebroch. Cf. Calai,
cod. hagiogr. graec. bibl. nat. Paris., p. 133, no27.
(3) Publié dans Anal. Boll., t. XIV, p. 133 sqq.
(4) Copie de Combefàs.
(5) Ex cod. membraneo in magno folio inler historicos graecos bibl. Caesareae
n" 3, Lambelio autem XI. Copie par C. Janning de ce document inédit.
(6) Copie de C. Janning, Ce texte a été publié par Papadopoulos-Kerambus, 'Avd-
XeKxa TTÏç i€poao\uniTiKnç OTaxuoXoYÎaç, t. V, p. 55 sqq.
(7) Ex Valic. 866. Cf. Catal. cit., p. 89.
(8) Copie de Papebroch.
(9) Ex ms. antiquo Cardinalis Mazarini. Copie partielle de Papebroch. Cf. Catal.
cod. hagiogr. graec. bibl. nat. Paris., p. 71.
VIES DE SAINTS EN GREC 331
38. (F. 278-302). Bi'oç toû ôaiou Ttaipôç rjjuujv KuuvaxavTÎvou toû
èK 'Io0ba{uuv(l).
39. (F. 303-310^). Bîoç Kai TroXiieia if^ç àa'mç, MeXdvriç thç
'Piuiaaiaç (2). = BHG. Des. mutil. oï toû dépoç toutou TTOvnpoi
baiiuoveç
Papier; 310 feuillets; O^.SS X 0'",21; XVIP siècle. Ce volume provient des
anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acta sanctorum,
9 oclobris- 26 decembris, et au-dessous, le chiffre couronné de Léopold I" (3).
3345. (18906-12). — Agta sanctorum. En grec.
En tête, fragment d'un ouvrage imprimé 'Ek tujv toû Zoutba
p. 42-47 (4).
1. (F. 5-17^). Eîç tôv ttYiov Kai ëvboHov lae^aXoiuàpTupa toû XpiffToO
MepKoupîou (5).
2. (F. 18-29^'). Eiç tôv véov ladpTupa Mixar|\ (6).
Suit un imprimé Leonis avgusii oratio in laudem sancti Nicolai
[a p. Petro PossiNo]. Tolosae, apud Arnoldum Colomerium, 1644.
3. (F. 56). [Vita sanctae Sebastianae]. = BHG., la fin seulement.
4. (F. 56^-64^). MapTÛpiov tûjv aYÎuuv juapTÙpujv ZevàTopoç, BiaTO-
poç KQi KacTcriobujpoç (sic) xai Tfiç firiTpôç aÛTUJv Ao|nrivàTaç (7).
5. (F. 64^-79^). Bîoç Kai TToXiTeîa toû ôaîou TraTpôç rjiaûjv AouKd
èTTiaKOTTou 'AcrûXoiv (8).
6. (F. 80-118^). Bîoç KOI TroXiTeîa toû ôaîou Kai Oeoqpôpou iraTpôç
fi.uûjv TTaûXou toû èv tiù AdTpiu (9). = BHG.
Le feuillet 119 est blanc.
7. (F. 120-131^), NiKTiqpôpou toû PpiiYopa eYKuOjuiov eîç Triv
àfxav ôeoqpaviu (10). Des. mutil. eiç dîroYVUjaeuuç KpT]|ivoùç ôXicGaî-
vovreç
(1) Ex Bibl. Medic. S. Laurentii plut. IX, cod. 14, in fine. Copie de Papebroch.
(2) Ex ms'" ducis If a varie.
(3) Ce volume est décrit par H. Omont, Catalogue des manuscrits grecs de la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 37-78.
(4) Ce sont les pages 168t-1688 de l'édition du Suidas de Bernhardy, t. II.
(5) Copie de Reinhold Dehnius ex codice domus professae Viennensis, descripto ex
alio antiquiore electoralis Bibliothecae Bavaricae Monachii.
(6) Copie de Reinhold Dehnius ex volumine orationum Theodori Metochitae
manuscripto Bibliothecae Caesareae Viennensis, fol. 303.
(7) Copie du ms. n" 29 de la bibliothèque de Messine, cf. Anal. BolL, t. XXIII,
1904, p. 36.
(8) Cf. tWrf.,p. 4O,no60.
(9) Scriptum manu P. lacobi Sirmond S. I.
(10) Publié par Ed. Kubtz, Zwei griechische Texte iiber die H. Theophano,
MÉMomEs DE l'Académie impériale des sciences de Saint-Péïersbourg, VHP série,
classe historico-philologique, t. III, n» 2, p. 25-29.
332 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
8. (F. 132-146). Leonis imperatoris sapientis ... et Theophano
[vita] a NicEPHORo Gregorfo.
9. (F. 147-168^). Eiç xriv driav Geoqpaviù Tr|v PacriXi'ba (1).
10. (F. 169-173). Tri KupiaKfi tôiv nupoqpopouauJv Kai dç tôv 'luucTj^q)
TÔv âîTÔ 'Apiiaaelaç. rpnïopîou èmdKÔirou 'AvTioxiaç Xôtoç eiç xnv
ipirmepov Toû 'IncToû dvdffraffiv Kai eiç tôv 'liuaiPiq) tôv àirô *Api-
naeiaç (2). = FG., t. LXXXVIII, col. 1847-66.
Papier; 173 feuillets; 0'',ilb X O^.lôS; XVII» siècle; volume des anciens Bollan-
distes. Demi-reliure; aU dos, le titre doré: Acla sanctorum, 25 novembris-
Î6 decenibrU, et le chiffre couronné de Léopold I<' (3).
3. Vies de saints en ri*a,n<*uis.
3346. (9331). — Vie de Notre Seigneur. En français.
1. (F. 1-3^'). La table de cestuy présent livre, lequel est intitule De
vita Cristi, c'est a dire De la vie de Ghesu Grist. Inc. Le livre qui
s'ensieult oultre et aprez le prologue est divisez en vij. principales
parties selonc les vij. jours de la sepniainne.
2. (F. 4-150'). S'ensieult la matière.
Parchemin; 150 feuillets, plus deux blancs à la fin et deux de garde en papier;
0»,338 X 0™,248; XV" siècle. F. 150', on lit: ExplicU Vila Chrùli, c'est la Vie de
Jhesu Crist, escriple par moy, Jacquemart Pilavaine, demourant a Mans en
Haynnaul et natif de Peronne en Vermendois (4). Deux colonnes; rubriques;
lettrines fleuronnées en couleurs; initiales alternativement d'or et d'azur à filets
rouges ou noirs ; majuscules rehaussées en jaune; réclames: ancienne foliotalion
à l'encre rouge. Le f. 4 contient un frontispice où l'on voit Dieu sur son trône,
adoré par la Paix, la Miséricorde, la Justice et la Vérité. Dans la lettrine figurent
les armes de la maison de Croy-Ghimay brisées d'un lambel d'azur. Dans l'enca-
drement, il y a aussi le grelot tricolore de la même maison et des banderoles avec
sa devise: JUoy seul. Ces attributs se trouvent répétés à profusion par la suite, soit
dans les jolies bordures qui revêtent un certain nombre de marges, soit enfin dans
les angles des miniatures. Le sujet principal de ces dernières, qui sont de petite
dimension et d'exécution assez peu remarquable, est régulièrement contenu
dans un losange, tandis que les coins sont occupés par des figures accessoires, des
paysages, des dessins variés, ou encore divers emblèmes, parmi lesquels ceux
(1) Copie de Reinhold Dehnius, ex libro domus professae Viennensis descripto ex
aiio antiquiore Electoris Bavariae Monachii. Cf. Kurtz, op. cit., pp. ix et 25-45.
(2) Copie de Reinhold Dehnius ex Bibliothecae Caesareae Viennensis manuscripto
in char ta.
(3) Voir au sujet de ce manuscrit H, Omont, Catalogue des manuscrits grecs de la
Bibliothèque royale de Bruxelles, p. 39, et Anal. BolL, t. XI, p. 10.
(4) Voir J. Van den Gheyn, Bull, de la Soc. d'hisl. et d'archéologie de Gand, t. XII,
1904, p. 41, où l'on trouvera toute la bibliographie de Jacqmart Pilavaine.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 333
indiqués plus haut (1). Elles représentent : f. 17, l'annonciation ; f. 19, la Visitation;
f. 24, la nativité; f. 29, la circoncision ; f. 30, l'adoration des Mages ; f. 33, la pré-
sentation au temple ; f. 34", la fuite en Egypte; f. 39", Jésus au milieu des docteurs;
f.45'',le baptême du Christ; f.49, les tentations de Notre Seigneur; f.52",lavocation
des apôlres; f. 57", le sermon sur la montagne; f. 63", la décollation de S. Jean
Baptiste ; f. 73, Jésus au milieu de ses disciples; f. 77", la transfiguration ; f. 82", la
résurrection de Lazare; f. 86, le repas chez Simon le lépreux; f. 87", l'entrée
triomphale à Jérusalem ; f. 95, la Cène; f. 105, Jésus au jardin des Olives: f. 109",
Jésus chez Gaïphe ; 111", Jésus emmené chez Caïphe; f. 113, Jésus chez Pilate ;
f. 118, le portement de la croix ; f. 122", Jésus en croix ; f. 124*, la descente de la
croix ; f. 126, la mise au tombeau; f. 131", la résurrection ; f. 132, les saintes femmes
au tombeau; f. 133, l'apparition de Jésus à Marie Madeleine ; f. 134, l'apparition aux
trois Maries; f. 135, l'apparition à Joseph d'Arimathie; f. 135", l'apparition à
S. Jacques le Mineur, puis celle à S. Pierre; f. 130", l'apparition aux disciples
d'Emmafls; f. 137", l'apparition de Jésus à ses disciples; f. 138", S. Thomas;
f. 139, l'apparition sur le mont Thabor; f. 140, l'apparition sur la mer de Tibériade;
f. 142", l'ascension; f. 146", la descente du Saint-Esprit sur les apôtres. F. 150", se
lit cette annotation autographe : C'est le livre de la passion et vie de Nostre Seigneur ,
ou il y a xlij histoires, lequel est à monseigneur Charles de Croy, comte de Chimay.
Charles. On constate les traces de l'estampillage rouge de la Bibliothèque natio-
nale de Paris f. 1 et f. 150". Reliure, veau racine orné d'or; au dos, le titre doré ;
également à l'intérieur sur une étiquette de maroquin rouge : Vie de Jésus-Christ ;
plus bas, l'écusson de Belgique et la cote Bibl. royale; tranches dorées, aux armes
de Croy.
3347. (IL 3325). — Vie de Jésus-Christ. En français.
Papier; 140 feuillets; 0™,194 X 0'",151 ; XVIII« siècle. Ce volume a été acheté en
janvier 1905 à M. l'abbé Puissant, à Mons, pour fr. 20. Reliure veau brun; tranche
rouge; au dos, le titre doré : Vie de N. S. Jesus-Christ.
3348. (5365). — Richier. Vie Monseigneur saint Rémi. En vieux-
français (2).
Parchemin; 181 feuillets, plus quatre en tête du volume et trois à la fin;
0™,213 X 0'",142; XIV» siècle. Nombreuses miniatures; f. 1, S. Rémi; f. 13^ appa-
rition de l'ange à S. Mouton; f. 16, S. Mouton et S" Céline; f. 19", S. Mouton
recouvre la vue; f. 22, S. Rémi acclamé archevêque de Reims ; f. 27, S. Rémi guérit
un possédé; f. 29, les oiseaux mangeant à la table de S. Rémi; f. 32, S. Rémi
multipliant le vin ; f. 36", S. Rémi chassant les démons de la ville de Reims ; f. 40,
S. Rémi fait porter un mort ; f. 54", S. Rémi chasse le démon du corps d'une
(1) On rencontre un genre de décoration tout à fait analogue dans la Bible
historiale d'Iéna, qui a également appartenu aux Croy de Chimay. Cf. S. Berger,
La Bible française au Moyen Age, Paris, 1884, p. 428.
(2) Quelques extraits de ce poème ont été publiés par le B"" de Reiffenberg,
Annuaire de la Bibliothèque royale de Belgique, 1847, p. 87 et 93 et par M. Paul
Meyer, Notice de deux manuscrits de la vie de saint Rémi en vers français
ayant appartenu à Charles V, dans Notices et extraits des manuscrits de la
Bibliothèque royale, t. XXXV, 1" partie, p. 123-30. Cf. Grôber, Grundriss der
romanischen Philologie, t. Il, p. 762.
334 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
femme; f. 61, S. Rémi le bon preudomme; f. 63, conversion de Clovis; f. 82,
baptême de Glovis ; f. 86', S. Rémi et le meunier; f. 89, S. Rémi maudit le bois et la
ville de Ghaignon; f. 90% guérison d'Euvelains ; f. 9:2', le vilain allant couper l'arbre
de S. Rémi; f. 94, S. Rémi donnant un baril de vin à Clovis; f. 96, victoire de
Clovis sur Alaric; f. 103, Guinebaut consacré évoque par S. Rémi; f. 111', mort de
Clovis; f. 114, l'Arien rendu muet: f. 116% S. Rémi et les oies; f. 118, S. Rémi
ressuscitant l'oie: f. 1:20. S. Rémi maudissant les incendiaires; f. 125, S. Pierre et
S. Pau! visitant S. Rémi; f. 128', mort de S. Rémi ; f. 133, ses funérailles; f. 135,
Reims délivrée de la peste par le drap mortuaire de S. Rémi ; f. 137, S. Rémi fait
rendre un champ au pauvre qui en avait été dépouillé ; f. 138*. le corps de S. Renii
transporté au ciel par les anges; f. 141, châtiment de Pépin; f. 142' et f. 146, autres
miracles; f. 147", voleur puni; f. 149, guérison de Berle par S. Romi; f. 152, châti-
ment de celui qui avait blessé le serviteur de S. Rémi; f. 155, translation du corps
de S. Rémi par les anges; f. 156», guérison d'un clerc; f. 158, S. Rémi et l'évoque
Modran; f. 162, révélation des rois de France par S. Rémi; f. 165, apparition de
S. Rémi à l'évêque de Mayence; f. 167', châtiment d'un ennemi de S. Rémi ; f. 168,
vision du ciel et de l'enfer; f 179% la bouche tourne à celui qui boit le vin de la
chapelle de S. Rémi. F. 1, il y a l'écu de France et l'écu écartelé de France à la
bordure de gueules (1 et 4) et du dauphin (2 et 3). Ce sont les armes du Dauphin
de France (1). Reliure moderne, peau de truie estampée ; fermoirs en cuivre, sur le
plat Regia Bibl. Belgica ; tranche rouge (2).
3349. (6409). — Richier. Vie de S. Rémi. En français (3).
Parchemin; 159 feuillets; 0",20 X C'.lîô; XIV» siècle. F. 1, il y a une miniature
assez endommagée qui représente le baptême de Clovis. Reliure du XVI" siècle,
parchemin rose (4).
3350. (4629-30). — Vie de S. François. En français.
1. (F. 1-263). La vie et légende de Monsieur Sainct François.
2. (F. 263-301). La reigle et vie des frères mineurs.
Papier; 301 feuillets; 0-,153 X 0»,092; XVI* siècle (1591), car on lit, f. 301': De
par moy frère François Hourez, le SI' du mois de novembre et en lan de noslre
salut 1591. Sur le feuillet de garde en tête du volume, il y a la note : Fr. Thomas
Cousinart religieulx du vénérable couvent d'Àlh, anno Domini 1592; et au verso
du même feuillet : Frère François Hourgue et Frère Jan de Bracquegnies professe
du Couvent d'Athe 1594, le 14' d'April. F. 1, on lit : Biblio. Àug. diss. F. Guete-
hesane. Demi-reliure moderne ; au dos, le titre doré : Vie et légende de Saint-
François, Règle et vie des frères mineurs de l'an 1591.
(1) Il s'ensuit que ce manuscrit a été fait avant 1364, pour Charles V, alors duc
de Normandie et Dauphin de France. Voir une reproduction phototypique du
premier feuillet de ce manuscrit dans Paul Meyer, Xotice de deux manuscrits de
la vie de saint Rémi en vers français ayant appartenu à Charles V, dans Notices et
Extraits des manuscrits de la Bibliothèque nationale, t. XXXV, 1'" partie, p. 117.
(2) Voir au sujet de ce volume, outre les ouvrages cités, Barrois, Bibliothèque
protypographique, pp. 130, n° 761 ; 305; n" 2155.
(3) Cf. le n» précédent 3348 (5365).
(4) Voir au sujet de ce manuscrit, Barrois, Bibliothèque protypographique,
pp. 130, n" 762 ; 305, n» 2156 ; Paul Meyer, op. cit., p. 118-119.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS .335
3351. (6408). — Pierre de Vaux. Vie de sœur Colette (1).
1. (F. 1-lv). [Table].
2. (F. 2-65). [Pjerre de Vaux]. Une petitte extraction de la parfaite
et sainte vie de ... sœur Colette, de l'ordre de madame sainte Clare.
Le feuillet 66 est blanc.
3. (F. 67-75). [Additions].
Papier, filigranes : la licorne et le P surmonté de la croix; 75 feuillets, plus trois
blancs à la fin; 0",217 X 0'",145; XV« siècle; titres, initiales, crochets alinéaires et
rehauts de majuscules rouges. Les additions des ff. 67-75 ont été écrites par une
main postérieure pour combler des lacunes de divers chapitres. Reliure en veau
jaune; au dos, le titre doré : Vie de S. CoUeU[e] (2).
3352. (10980). — Pierre de Vaux. Vie de sœur Colette (3).
1. (F. lv-2v). [Table],
2. (F. 3-145). [Pierre de Vaux]. Une petite extraction de la très
parfaicte et sainte vie de ... suer Colette, de l'ordre de madame sainte
Claire.
Vélin; 145 feuillets, plus deux blancs au commencement, cinq <à la fin, et deux
de garde en papier; 0'",265 X 0™,185; XV* siècle; rubriques; initiales d'azur à
filigranes rouges; crochets de paragraphes alternativement rouges et bleus;
rehauts rouges dans les majuscules. La grande initiale du f. 3 contient une minia-
ture qui a pour sujet l'apparition de la Vierge à sœur Colette; en outre, un
médaillon disposé dans le riche encadrement de la page, nous montre l'auteur à
son scriptorium. Au f. 61% qui est également orné d'un bel encadrement, une
seconde lettrine historiée représente l'apparition du Christ à la sainte. On trouve
le timbre rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris f. 1'' et f. 145.
Reliure, veau racine, à filets d'or; au dos, le titre doré, reproduit à l'intérieur sur
un fragment de maroquin rouge : Vie de S. Colette; plus bas, les armes de Belgique
et la cote Bibl. royale; tranches dorées (4).
3353. (6417). — Dorothée de Cjroy. Vie de S. Joseph. En vers
français.
Ce volume se compose de trente gravures de Théodore Galle,
sous lesquels il y a des vers manuscrits de Madame Dorothée de
Croy, duchesse douairière de Croy et d'Arschot, etc., l'an 1652.
Papier; 32 feuillets; 0"',174 X OM27; XVII» siècle. F. 1, il y a la note : 7n
musaeo deposuil Frid. B" Reiffenbergius, die Mali XXVIII, [MIDCCCXXII.
Reliure vélin rose, estampé; tranche rouge.
3354. (9225, 9229-30). — Recueil de légendes pieuses. En deux
volumes.
(1) Voir sur cette vie les Act. SS., 6 Mart. 1. 1, p. 531 sqq.
(2) Barrois, Bibliothèque prolypographique, pp. 137, 306, n"» 822, 2163.
(3) Voir Ad. SS., 6 Mart., 1. 1, p. 531 sqq.
(4) Barrois, op. cit., pp. 135, 281, nn<" 811, 1975.
336 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Tome premier (n» 9225) (1).
1. (F. l-l^). Les tytres de la légende des sains.
2. (F. 1^). Les [tytres des] miracles Nostre Dame. Des. mutil. Qui
ne volt aier a la povre fa ...
3. (F. 2-3^). La passion et la résurrection Nostre Seigneur Jhesu
Crist, et comment il nasqui de la vierge Marie.
4. (F. 3^-4). [L'adoration des mages].
5. (F. 4-5). Comment Nostre Sires fu offert au temple.
6. (F. 5-9^). Comment les xij princes de la loy encuserent Jhesum
a Pylate pour ce qu'il se faisoit roys.
7. (F. 9^-10). La conversion saint Pol l'apostre et comment saint
Estienne fu lapidez de pierres a la joie pardurable.
8. (F. 10-14). Comment saint Pol vint a Rome.
9. (F. 14-17*). La glorieuse passion monseigneur saint Pierre
l'apostre.
10. (F. 17^-20*). La glorieuse passion monseigneur saint Pol
l'apostre.
11. (F. 20^-21v). La vie des glorieus martirs saint Procès et saint
Martinien.
12. (F. 21^-26). La vie du glorieus apostre monseigneur saint
Andrieu.
13. (F. 26-29*). [Les miracles de saint André].
14. (F. 29*-32*). La glorieuse vie monseigneur saint Berthelemieu
l'apostre.
15. (F. 32*-35*). La glorieuse vie monseigneur saint Jaque, frère
saint Jehan l'evangelistre.
16. (F. 35*-42). [Miracles de saint Jacques].
17. (F. 42-45*). La glorieuse vie de monseigneur saint Jehan l'evan-
gelistre.
18. (F. 45*-46). La glorieuse vie monseigneur saint Philippe
l'apostre.
19. (F. 46-50*). La glorieuse vie monseigneur saint Mathieu
l'apostre.
20. (F. 50*-55). La glorieuse vie monseigneur saint Symon et saint
Jude, les glorieus apostres.
21. (F. 55-56). La glorieuse vie monseigneur saint Marc, le bon
evangelistre.
22. (F. 56-58*). La glorieuse asomption a la beneoite vierge Marie.
23. (F. 58*-61*). La glorieuse vie Marie Magdaleine la beneuree.
(1) Voir la notice de ce manuscrit par Paul Meykb, dans Romania, t. XXXIV,
1905, p. 24-43.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 337
24. (F. 61^-65). La glorieuse vie sainte Marthe, la beneoite. hostesse
Jhesu Crist.
25. (F. 65-67^). La vie saint Mathie, le glorieus apostre.
26. (F. 67^^-71). La glorieuse vie sainte Marie l'Egyptienne.
27. (F. 71-72). La glorieuse vie monseigneur saint Luc, li evange-
listres.
28. (F. 72^'-74v). La glorieuse vie monseigneur saint Climent.
29. (F. 74v-76v). La passion monseigneur saint Morise.
30. (F. 76''-77). La glorieuse vie monseigneur saint Barnabe
l'apostre.
3L (F. 77-77^). La glorieuse vie monseigneur saint Théodore.
32. (F. 77^-78^). La vie monseigneur saint Oswalt.
33. (F. 78^-85). La glorieuse vie sainte Anestaise.
34. (F. 85-86^). La glorieuse vie sainte Foy.
35. (F. 86^-89^). La vie à la glorieuse vierge madame sainte
Marguerite.
36. (F. 89^-92). La glorieuse passion des. xj. mile vierges.
37. (F. 92-97). La vie sainte Crestine, la glorieuse vierge.
38. (F. 97-lOl'v). La vie sainte Cécile, la glorieuse vierge.
39. (F. 101^-107^). La vie à la glorieuse vierge sainte Katerine.
40. (F. 107^-109^). La passion saint Andrieu l'apostre.
41. (F. 109^-111^). La glorieuse vie madame sainte Luce. .
42. (F. 111^-114). La glorieuse vie sainte Agne, la beneuree vierge.
43. (F. 114-117^). La glorieuse vie monseigneur saint Gille.
44. (F. 117^-120). La glorieuse vie monseigneur saint Alexis.
45. (F. 120-123). La glorieuse vie monseigneur saint Thomas
l'apostre.
46. (F. 123-124). Saint Jaque le Petit.
. 47. (F. 124-132^). La glorieuse vie monseigneur saint Brandain.
48. (F. 132^-133^). La glorieuse vie monseigneur saint Victor.
49. (F. 133^-143*). La glorieuse vie monseigneur saint Marcel.
50. (F. 143v-151v). La glorieuse nativité monseigneur saint Nicolas.
51. (F. 151^-154). La translacion monseigneur saint Nicolas.
52. (F. 154-157). [Miracles de saint Nicolas].
53. (F. 157-158^), [Waughier de Denain]. La vie saint Jérôme.
54. (F. 158^-166^'). [Waughier de Denain]. La glorieuse vie monsei-
gneur saint Benoit.
55. (F. 166^-175). [Waughier de Denain]. La vie saint Martin.
56. (F. 175-175^'). [Waughier de Denain]. La translation monsei-
gneur saint Martin.
57. (F. 175v-176v). [Waughier de Denain]. La vie saint Brice.
58. (F. 176v-177v). [Waughier de Denain]. La vie saint Paulin,
evesque.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 22
338 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
59. (F. 177^-179^). [Wauchier de DenainJ. La vie du chelif moine.
60. (F. 179^-180^). [Wauchier de Denain]. La vie saint Pol le
Simple.
61. (F. 180^-184^'). La vie monseigneur saint Jehan Baptiste.
62. (F. 184^-185). L'ordenance des aposires.
63. (F. 185-188). La vie saint Crissant et sainte Daire.
64. (F. 188-190). La glorieuse vie monseigneur saint Lienart.
65. (F. 190-193). La vie monseigneur saint Hernoul.
66. (F. 193-194). La vie saint Kyriace.
67. (F. 194-196). La vie monseigneur saint Thomas de Cantorbiere.
68. (F. 196-197^). La vie monseigneur saint Longis.
69. (F. 197*-203»). La vie monseigneur saint Jorge, le glorieus
martir.
70. (F. 203V.205). La vie saint Panthaleon.
71. (F. 205-206). La vie saint Sixtes.
72. (F. 206-208^'). La glorieuse vie monseigneur saint Lorens.
73. (F. 208^-210). La glorieuse vie monseigneur saint Ypolite.
74. (F. 210-212^). La glorieuse vie monseigneur saint Vincent.
75. (F. 212^-220). La vie monseigneur saint Julien, le glorieus
hostelier.
76. (F. 220-226). La glorieuse vie monseigneur saint Cristofle.
77. (F. 226-229). La glorieuse vie monseigneur saint Cosme et
saint Damien.
78. (F. 229-233). La glorieuse vie monseigneur saint Huitace.
Tome second (n» 9229-30).
1. (F. 1^-2). Les chapitres des miracles Nostre Dame sainte Marie.
2. (F. 2-3). Li chapitre de la vie des Pères.
3. (F. 4-5). [Gautier de Coincy]. Les miracles de Nostre Dame (1)»
[Première partie du prologue du premier livre].
4. (F. 5-12). [Id.]. La vie Theophilus. = Mussafia (2), 1, 1.
5. (F. 12-12V). [Id.J. De l'archevesque de Tholete. = Ibid., 1, 2.
6. (F. 12^-13). [Id.]. Du Juif qui bouta son filz en la fornaise. =
Ibid., I, 3.
7. (F. 13-13'). [Id.]. D'un Juif de Constentinnoble qui gita l'image
de Nostre Dame en la privée. = Ibid., 1, 4.
8. (F. 13^-14). [Id.]. D'une prestre qui ne savoit qu'une messe :
Salve sancta parens. = Ibid., 1, 5.
(1) Groeber, Grundriss der romanischen Philologie, t. II S p. 651,
(2) Nous renvoyons au tableau ;des Miracles dressé par A. Mussafia dans son
mémoire Uberdie von Gauthier de Coincy beniilzen Quellen, p. 3-5 (Denkschriftex
DER KAis. Akademie dkr WissENscHAFTEN IN WiEi*, Phil.-hist. Classe, t. XLIV, 1894).
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 339
9. (F. 14-15). [Id.]. D'un clerc de Chartres qui estoit luxurieus, que
Nostre Dame fist mètre en cimetière. = Mussafia, I, 6.
10. (F. 15-15^). [Id.]. D'un moine yvre que li deable assailli en
iij manières. = Ibid., l, 7.
11. (F. 15^-16). [Id.]. De l'angele qui gardoit le clerc en sa
maladie. = Ibid., l, 8.
12. (F. 16-19). [Id.]. De la dame de Romme qui ot . i . enfant de
son filz. =^ Ibid., I, 9.
13. (F, 19-21). [Id.]. D'un prestre convoiteus qui ne volt aler a la
povre famé. == Ibid., l, 10.
14. (F. 21-22^'). [Id.]. De l'abeesse qui fu grosse, que Nostre Dame
délivra. = Ibid., 1, 11.
15. (F. 22^-23^). [Id.]. Du varlet qui se maria, que Nostre Dame
ne volt lessier habiter a sa famé. = Ibid., I, 12.
16. (F. 23^-24^). [Id.]. De l'enfant qui sa mère donna au deable la
nuit de l'engendrement. = Ibid., l, 13.
17. (F. 24^-25 V). [II).]. Du moine qui fist une oraison de . v. letres. =
Ibid., I, 14.
18. (F. 25^-26^), [Id.].Du moine qui amoit saint Fierr e.=Ibid., l, 15.
19. (F. 26^-27^). [Id.]. D'un pèlerin ue Borgoigne qui aloit a Saint
Jaque, cui li deables fist couper son menbre et se tua. = Ibid., I, 16.
20. (F. 27^-28). [Id.]. De la nonnain qui amoit le chevalier, qui fu
ravie en enfer, et Nostre Dame l'en gita. = Ibid., I, 17.
21. (F. 28-28^). [Id.]. Du prior de Saint Sauveor de Pavie qui
servoit Nostre Dame en estant. = Ibid., I, 18.
22. (F. 28^-30). [Id.]. Du chevalier qui haoit Dieu et amoit sa
mère. = Ibid., I, 19.
23. (F. 30-31). [Id.]. De la nonnain qui disoit . C . et cinquante foiz
Ave Maria. =- Ibid., l, 20.
24. (F. 31-31*). [Id.]. Du larron qui pendi . ij . jors et . ij . nuiz, cui
Nostre Dame délivra. = Ibid., I, 21.
25. (F. 31V-32V). [Id.]. Du soucrestain qui baisa Nostre Dame. =
Ibid., I, 22.
26. (F. 32^-33v). [Id.]. De l'ymage Nostre Dame que un Sarrazin
tenoit moult netement. = Ibid., I, 23.
27. (F. 33^-34). [Id.]. De . ij . famés que l'une tolloit a l'autre son
mari. = Ibid., I, 24.
28. (F. 34-35). [Id.]. De l'ymage qui estoit de Nostre Dame, que
. j . archiers tresl a li. = Ibid., I, 25.
29. (F. 35-36). [Id.] De l'abe et plente de gent qui aloient par mer
et une tampeste leur leva. = Ibid., I, 26.
30. (F. 36-37). [Id.]. De l'evesque de Clermont qui chanta messe
devant Nostre Dame. = Ibid., I, 27. .
340 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
31. (F. 37-40^'). [Id.]. Du roy d'Alixandre qui se fesoit tenir por
fol. = Mussafia, I, 28.
32. (F. 40^'-41v). [Id.]. Du ryche home cui le deable servoit. = Ibid.^
1,29.
33. (F. 41^-43). [Id.]. D'un abbe qui avoit j couziin qui ne voloit
bien fere. = Ibid., I, 30.
34. (F. 43-44). [Id.]. D'un moine cui Nostre Dame gari de son biau
let. = Ibid., I, 31.
35. (F. 4446^). [lû.]. D'une dame qui fu ame d'un chevalier et la
dame ne la poo[i]t ameer. = Ihid., Il, 32.
36. (F. 45^-47^). [Id.]. D'un moine qui aloit par nuit a une famé
parmij fleuve et le deable le noia = Ibid., I, 33.
37. (F. 47^'-49^). [Id.]. D'un[e] nonnain qui amoit j chevalier et s'en
voloit aler avec lui par nuit. = Ibid., I, 35.
38. (F. 49-52). [Gautier de Coincy. Épître sur le néant de la vie].
39. (F. 52-53). [Le dit de l'Unicorne] (1).
40. (F. 53-61V). [La légende de sainte Thaïs] (2).
41. (F. 61>'-70). [La chanson d'Euphrosine] (3).
42. (F. 70-7 Iv). Les. XV. singnes(4).
43. (F. 71^-75). La complainte Nostre Dame (5).
44. (F. 76-77). La vie des Pères (6). [Prologue].
45. (F. 77-79). De l'ermite qui se renoia pour avoir a famé une
Sarrazine. = Wolter et Schwan (7), n" 3.
46. (F. 79-80^). De celui qui renoia Dieu pour famé et ne volt
renoier Nostre Dame. = Ibid., n" 4.
47. {F. 81-82*). Du preudomme qui trouva coipians en son ble, si
les gita el ble son voisin. = Ibid., n? 5.
48. (F. 82^-83^), Du preudomme qui touz jourz disoit Miserere tui,
Deus. = Ibid., n*> 7.
49. (F. 83^-84^). Du preudomme qui lessa d'aumosne a faire, si li
prist uns mans ou pie. = Ibid., n° 8,
50. (F. 84^-87^). Du filz au seneschal qui dist a son seignor le roi
que s'alaine puoit. >== Ibid., n" 9.
(1) Voir Romania, 1. 1, 1872, p. 207, et t. VI, 1877, p. 19-20.
(2) Groeber, Grundriss der romanischen Philologie, t. II, p. 915.
(3) Ibid., p. 645.
(4) Ibid., p. 691.
(5) i6id., p. 837-8.
(6) J6id.,p. 914sqq.
(7) Voir les tableaux donnés par E. Wolter, Der Judenknabe, Halle, 1879, p. 13
(BiBLiOTHECA MORMANNicA, éditée par H. Suchikb), et E. Schwan, dans Romania,
.XIII, 1834, p. 240-241.
t
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 341
51. (F. 87^-88^). De celle qui traynoit son bliaut et le deable seoit
desus. == WoUer et Schivan, n" 15.
52. (F. 88^-90). Des juis qui lapidèrent le crucefis. = Ibid., n° 26.
53. (F. 90-91V). Du prevost d'Aquilee. = Ibid., n° 32.
54. (F. 91^-93). De saint Paulin, l'evesque, qui se mist en prison
por délivrer crestiens des sarrazins. = Ibid., n° 33.
55. (F. 93-95). De l'ermite qui ala querre sa mère qui devint foie
au monde, = Ibid., n° 34.
56. (F. 95-96). Du reclus que li deables tempta en semblance de
ter, et de chien, et de lyon. = Ibid,, n° 35.
57. (F. 96^-97^). De l'ermite qui desgaja le filz au chevalier de
l'usurier. = Ibid., n° 36.
58. (F. 97^-99^'). De l'usurier qui se converti. = Ibid., n° 37.
59. (F. 99^-101). De celui qui dist a son père qu'il avoit. i. et x.
annis. == Ibid., n° 39.
60. (F. 101-102^). Du moine qui contrefist le deable et le deable
li first rober s'abaye. == Ibid., n° 41.
61. (F. 102^-104). De celui qui repost la char pour son père et la
char devint un botrel. = Ibid., n° 16.
62. (F. 104-106). De celui qui espousa l'ydole et l'ymage Nostre
Dame l'en délivra. = Ibid., n« 17.
63. (F. 106-109V). Des. iij. clers dont les. ij. devindrent hermites et
le tiers fol au monde. = Ibid., n" 10.
64. (F. 109^-1 llv). De l'abeesse qui fu grosse. = Ibid., n° 19.
65. (F. 111^-114). De l'empereor de Romme qui bailla sa famé
a son frère a garder. = Ibid., n° 11.
66. (F. 114-115^). De l'ermite qui se désespéra pour le larron qui
ala en paradis avant que lui. = Ibid., n» 12.
67. (F. 115v-117v), Delà segretaine qui devint foie au monde. =
Ibid., n» 13.
68. (F. 1 17^-1 18^). Du clerc a qui la flor de lis croissoit dedenz la
bouche. == Ibid., n» 14.
69. (F. 1 18^*^-1 19^). Du prestre qui perdi son sacrement por ce qu'il
jut a une famé. = Ibid., n° 20.
70. (F. 119^-120). De l'ymage Nostre Dame qui descira sa vesteure
por l'ymage son filz qui ot le bras brisie. = Romania, t. XIII,
p. 237-8, a.
71. (F. 120-120^). Du paisant qui Nostre Dame deUvra des mains
a ses anemis. = Ibid., p.
72. (F. 120^-12 1^). Du chevalier qui fist hommage a Nostre Dame
por la famé avugle. = Ibid., f.
73. (F. 121-122). Gomment Nostre Dame se venga de cels qui
violèrent sa pèlerine. = Ibid., 6.
342 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
74. (F. laS-lSS'^). Du chevalier qui ooit messe et Nostre Dame
esloit por lui au tornoiement. = Bomania, p. 237-8, €.
75. (F. 122^-123"). De la famé qui por son enfant qu'ele ot perdu
toli a l'ymage la mère Dieu le sien. = Ibid., l.
76. (F. 123^-124). De la famé qui|fist cstrangler son gendre. ==
Ibid., r\.
77. (F. 124-125^). Du chevalier que Nostre Dame apela son chape-
lain. = Ibid., 6.
78. (F. 125''-127). De la Juive cui apela Nostre Dame a son enfan-
tement. = Ibid., i.
79. (F. 127-127'). Du trespassant que Nostre Dame apela au repos
de paradis. = Ibid., ^.
80. (F. 127^-129). De l'ermite qni coupa sa langue et la cracha a
une famé ou visage. = Wolter et Schwan, n«> 22.
81. (F. 129^-130''). De celui qui disoit Miserere tut, Deus. = Ibid.,
82. (F. 130^-131^). Du preudomme qui lessa s'aumosne a fere. —
Ibid., n" 8.
83. (F. 131V.133). Du chevalier au barillet. = Ibid., n« 18.
84. (F. 133-134^). De celle qui vit sa mère en enfer et son père en
paradis. = Ibid., n° 21.
85. (F. 134^-136^). Du moine qui vit le deable par desus le chas-
tel. = Ibid., n» 23.
86. (F. 136^-137'). De celle qui mist son enfant sus l'ermite. = Ibid.,
n°24.
87. (F. 137V-139). De l'ermite qui ardi ses dois. = Ibid., n" 25.
88. (F. 139-140^). De l'ermite qui fist le sarrazin resusciter par sa
proiere. = Ibid., n° 27.
89. (F. 140^-142'). Du clerc Goulias qui volt rober s'abaye. = Ibid.,
n°28.
90. (F. 142-142^). De l'ermite qui passa parmi la gueule au
deable= Ibid., n» 29.
91. (F. 142^-144). Des. iiij. hermites. ^ Ibid., n» 30.
92. (F. 144-146^'). De la royne qui occist son seneschal. = Ibid.,
n°31.
93. (F. 146^-147). De la nonnain qui menga la fleur du chou. =
Ibid., n° 38.
94. (F. 147-149). Du sénateur de Romme. = Ibid., n°40.
95. (F. 149-151). Du vilain asnier. = Ibid., n° 42.
96. (F. 151-152). De l'ermite qui sala son pain. = Ibid., n°43.
97. (F. 152-153^). De l'enfant qui juroit vilainement. = Ibid., n° 44.
98. (F. 153^-155). De l'enfant qui fiança l'ymage Nostre Dame. =
Ibid., no 45.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 343
99. (F. 155-156). Des. ij. frères dont li uns mena l'autre en enfer. =
Wolter et Schwan, n° 46.
100. (F. 156^-157^). De la teste qui parla a l'ermite. = Ibid., n° 47.
101. (F. 157^-158^). De l'escuiier qui renoia Dieu et ne volt renoier
Nostre Dame. = Ihid., n° 48.
102. (F. 158^-159^). De l'ermite qui vit issir des. ij. cors la bonne
ame et la mauvese. = Ihid., n° 49.
103. (F. 1 59^-1 60^). Des. iij. frères escuiiers qui devindrent lar-
rons. = Ibid.j n° 50.
104. (F. 160^-161). De celui qui fist trencher son pie et Nostre
Dame le gari. = Ibid., n" 51.
105. (F. 161-161^'). Des. ij. clers escoliers qui estoient compai-
gnon. == Ibid., n" 52.
106. (F. 161^-162^). De l'enfant qui disoit Ave Maria et parla a
Nostre Dame. = Ibid., n° 53.
107. (F. 162^-163). De l'ange qui gitoit brandons de feu et Nostre
[Dame] le recevoit. = Ibid., n° 54.
108. (F. 163-164). D'un prestre qui chantoit en pechie mortel. =
Ibid., n» 55.
109. (F. 164-166). D'un hermite qui mist s'ame en plege pour celle
au fevre. = Ibid., n" 56.
110. (F. 166-166^). D'un clerc qui disoit V^ foiz Ave Maria a
genouz. = Ibid., n" 57.
111. (F. 166^-167^). De l'enfant que le deable tresbuscha jus par les
fenestres. = Ihid., n"'58.
112. (F. 167^-168). De la famé cul Nostre Dame rendi sa veue. =
Ibid., n° 59.
113. (F. 168-169^), Du conte qui ne volt gésir a la pucelle qui avoit
nom Marie. = Ibid., n° 60.
114. (F. 169^-170). De l'enfant que la mère Dieu sauva qui disoit
Ave Maria. = Ibid., n» 61.
115. (F. 170-171). De l'ermite cui l'angele porta em purgatoire. =
Ihid., n° 62.
116. (F. 171^-172). Du vilain cui Nostre Dame sauva pour ce qu'il
la saluoit. = Ibid., n° 63.
117. (F. 172-175). De l'ermite cui li deable conchia du coc et de la
geline. = Ibid., n° 64.
118. (F. 175-1 76^). De la famé qui volt tolir a la mère Dieu son
enfant. = Ibid., n" 65.
119. (F. 176^-177^). De l'ermite a cui on enracha ses poriaus de son
cortil. = Ibid., n° 66.
120. (F. 177^-179^). De la famé qui ot. iij. enfanz de son oncle. =
Ibid., n° 67.
344 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
121. (F. 179^-181^'). De l'ermite qai volt prendre le deable auslas.=
Wolter et Schwan, n° 68.
122. (F. 181^-183). De la dame qui disoit chascun jor ses heures. =
Ihid., n° 69.
123. (F. 183-184^'). De l'ermite qui reporta le sachet après les
larrons qui li avoient son hostel robe. = Ibid., n° 70,
124. (F. 184^-185^'). Du moine qui contrefist le deable le plus lait
qu'il onques le pot faire. == Ibid., n® 71.
125. (F. 185^-188). De l'angele qui mena l'ermite au siècle. = Ihid.,
126. (F. 188-188^). De l'enfant qui donna a l'enfant Nostre Dame de
son pain. = Ibid., n" 43.
127. (F. 188^-190). De l'ermite a cui Dieus changa son pain. —
Ibid., n" 74.
Parchemin; le t. I comprend 233 feuillets, plus deux de garde, le second en
papier; le t. II a 190 feuillets, plus un en papier à la fin; O^.iâO X 0'",310;
XIV* siècle; trois colonnes (1); rubriques; certains titres ont été inscrits posté-
rieurement à l'encre rouge ou noire; belles lettrines en toutes couleurs avec
prolongements marginaux chargés de grotesques; initiales alternes bleues et
rouges, filigranées en rouge et en bleu. Les deux tomes ne formaient originaire-
ment qu'un volume, avec, en tête, une table unique; les ff. 2-3 du n° 9229-30 ont
été pris à cette table et l'on a récrit au bas du f. 1' la partie manquante des titres
des Miracles de ^olre-Dame. De magnifiques miniatures, le plus souvent de grande
dimension et à plusieurs compartiments, décorent tout l'ouvrage (2). Dans le
n"»9225: f. 1, l'entrée triomphale de Jésus à Jérusalem; f. 1», la Vierge et des
suppliants; f. 2, un frontispice contenant des scènes de la vie du Sauveur; f. 2%
1er prophètes annonçant la venue du Christ; f. 3', Hérode ordonnant le massacre
des Innocents, et l'adoration des mages; f. 4, la présentation de Jésus au temple;
f. 5, les princes de la loi accusant Jésus auprès de Pilate; f. 6', Joseph d'Arimathie
en prison; f. 7", le retour de Joseph à Jérusalem; f. 9% le martyre de S. Etienne ;
f. 10', la rencontre de S. Pierre et de S. Paul à Rome; f. 14*, le crucifiement de
S. Pierre; f. 17', la décollation de S. Paul; f. 20', la décollation des SS. Procès et
Marlinien; f. 21', le crucifiement de S.André; f. 29', S. Barlhéletui chassant le
diable de l'idole; f. 32', les diables amenant Hermogène à S. Jacques le Majeur;
f. 36, S. Jacques resuscitant l'enfant; f. 42', l'épreuve du poison tentée entre
S. Jean et Aristodome; f. 45', S. Philippe amené devant l'idole; f. 46% S. Mathieu
et les enchanteurs éthiopiens; f. 50', scènes de la mort des SS. Jude et Simon
f. 55, le martyre de S. Marc (3); f. 56', la mort de la Vierge; f. 58', la mort de la
femme du pèlerin envoyé à S. Pierre par S** Marie-Madeleine; f. 61', l'enterrement
(1) Sur l'exécution matérielle de ce volume, voir Léopold Delisle, Mélanges de
paléographie et de bibliographie, 1880, p. 220.
(2) Voir sur ces miniatures Alfred Michiels, Histoire de la peinture flamande,
1865, 1. 1, pp. 184, 186; Fierens-Gevaert, Psychologie d'une ville. Essai sur Bruges,
p. 78-79.
(3) Par suite d'une confusion avec la vie précédente, le peintre a constamment
placé deux personnages dans les épisodes représentés ici.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 345
de S*» Marthe; f. 65% l'élection de S. Mathias; f. 67% la traversée de S*« Marie
l'Égyptienne, puis sa rencontre avec Zozime; f. 71"; S. Luc avec S. Paul, puis à son
scriptorium; f. 72\ le martyre de S. Clément; f. 74", l'orfèvre païen battu par les
squelettes des martyrs de la légion thébaine; f. 76", S. Barnabe traîné hors de la
synagogue; f. 77, S.Théodore en prison, puis jeté au feu; f. 77% le repas de
S. Oswald; f. 78", le prévôt dans la chambre de S'^ Agathe et de ses deux sœurs ;
f. 85, le martyre de S*« Foi; f; 86", scènes de la vie de S''" Marguerite; f. 87", le
martyre des onze mille vierges; f. 92", S'« Christine flagellée, puis jetée à la mer;
f. 97, la conversion et le baptême de Valérien; f. 101", S'* Catherine discutant
avec les philosophes, puis le miracle des roues; f. 107", le crucifiement de
S. André; f. 109", le martyre de S'" Lucie; f. 111", le martyre de S'« Agnès; f. 114",
la biche de S. Gilles blessée; f. 117% la mort et les obsèques de S. Alexis; f. 120,
des maçons au travail, et l'épisode du chien rapportant à S. Thomas la main du
bouteillier; f. 123, la prédication et la mort de S. Jacques le Mineur; f. 124",
S. Brandan au milieu de ses moines, puis dans son navire; f. 132", le martyre de
S. Victor; f. 134, S. Marcel exorcisant et baptisant; f. 143", S. Nicolas jetant de l'or
dans la maison de son voisin, puis parlant aux trois enfants; f. 151", la translation
des reliques de S. Nicolas; f. 157, S. Jérôme accueillant le lion blessé, puis lui
confiant la garde de l'âne; f. 158", S. Benoît ravitaillé par Romain, puis se roulant
dans le buisson; f. 166", S. Martin partageant son manteau; f. 175, l'exhumation
des reliques de S. Martin; f. 177", S. Brice dépeignant S. Martin au malade; f. 178",
S. Paulin de Noie se faisant esclave; f. 177", Malchus saisi par les Sarrasins;
f. 180, S. Paul le Simple exorcisant un possédé; f. 181, l'apparition de l'ange à
Zacharie; f. 184", S. Etienne au milieu des apôtres; f. 185", le martyre de
S. Ghrysanthe et de S'» Darie; f. 188, le roi de France aux pieds de S. Léonard,
puis la guérison de la reine; f. 190, le baptême de S. Arnoul, et la délivrance de
l'âme emmenée par les diables; f. 193", le martyre de S. Cyriaque; f. 194,
S. Thomas de Cantorbéry en discussion avec Henri II et son assassinat; f. 196,
S. Longin perçant le côté du Sauveur, puis son martyre; f. 198, le martyre et la
résurrection de S. Georges ; f. 203", le baptême et le supplice de S. Pantaléon ;
f. 205, la décollation de S. Sixte et de ses deux diacres; f. 206", S. Laurent sur le
gril; f. 208", S. Hippolyte tiré à deux chevaux; f. 210, le martyre de S. Vincent ;
f. 212% S. Julien à la chasse, puis tuant ses parents; f. 220, S. Christophe portant
l'enfant Jésus, puis percé de flèches; f. 226, les SS. Côme et Damien guérissant
les malades, et leur martyre; f. 229, les bêtes sauvages emportant les enfants de
S. Eustache. Dans le n° 9229-30: f. 2, l'apparition d'un ange à un ermite; f. 4,
frontispice représentant l'entrée de la Vierge au temple, et de saints person-
nages; f. 5, l'évêque arrachant Théophile aux démons; f. 12, les deux apparitions
de la Vierge à l'archevêque de Tolède; f. 12", le Juif jetant son enfant dans la
fournaise; f. 13, l'image de Notre-Dame jetée dans les latrines, puis le miracle de
l'huile; f. 14, le prêtre à l'autel et l'apparition de la Vierge à l'évêque; f. 14", la
mise en terre du clerc de Chartres; f. 15, les trois assauts du diable contre le
moine ivre; f. 16, le clerc malade; f. 16", Notre-Dame délivrant la dame de Rome;
f, 19, la mort de l'usurier et de la pauvre femme; f. 21, les anges emportant
l'enfant de l'abbesse à l'ermite; f. 22", l'apparition de la Vierge au clerc marié;
f. 23", l'enfant livré au diable et sauvé par l'ermite; f. 25, le moine composant
l'oraison de cinq lettres, puis sa mort; f. 25", S. Pierre et la Vierge intercédant
auprès de Notre-Seigneur en faveur de l'âme du moine ; f. 26", la faute, la mort, et
la résurrection du pèlerin bourguignon; f. 27", Notre-Dame délivrant la religieuse
de l'enfer; f. 29, la Vierge intercédant pour l'âme du chevalier; f. 30, l'apparition
de Notre-Dame à la religieuse; f. 31, le larron délivré du gibet; f. 31", les moines
de l'abbaye de Sainte-Marie, et le sacristain agenouillé devant l'autel de la Vierge
346 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
f. 32", l'image de Notre-Dame gardée par le Sarrasin, et le baptême du mécréant;
f. 33', les deux femmes rivales; f. 34% les archers tirant sur la statue de Notre-
Dame; f. 35, l'abbé assailli par la tempête; f. 36, l'apparition de la Vierge à
l'évêque de Clermont; f. 37*, le roi Alexandre poursuivi par la foule, puis visité
par Notie-Dame; f. 40", l'évêque dévoilant au riche la nature de son serviteur;
f. 41', l'abbé exhortant son neveu et l'apparition de la Vierge au doyen; f. 43, le
moine guéri par le lait de Notre-Dame; f. 44, le chevalier amoureux prenant
conseil de l'abbé, puis visité par la Vierge : f. 45', la Vierge délivrant des mains des
démons l'âme du moine noyé; f. 47', Notre-Dame chargeant un ange de porter à
l'ermite l'enfant de la nonne; f. 49', Gautier de Goincy à son scriptorium, puis
offrant son œuvre à la Vierge; f. 52, l'homme fuyant la licorne; f. 53, Paphnuce
exhortant Thaïs; f. 61', S** Euphrosyne parmi les moines, et ensuite sur son lit
de mort; f. 70', la fin du monde; f. 71', personnages divers; f. 76, frontispice dans
lequel se voient des ermites tressant des paniers et arrivant au ciel; f. 77, l'ermite
et la Sarrasine; f. 79, le chrétien invité par le Juif à renier Marie; f. 81, l'homme
jetant des copeaux dans le blé de son voisin; f. 82*, l'ermite disant sa prière; f. 83',
l'homme couvert de maux au pied pour avoir refusé l'aumône; f. 84', scènes de
l'histoire du fils du sénéchal; f. 88, la dame portant le diable sur sa traîne et
S. Jérôme; f. 89, les Juifs maltraitant le crucifix, et leur baptême; f. 90, l'ermite et
le prévôt d'Aquilée; f. 91', la femme amenant S. Paulin de Noie au roi, puis le
saint servant celui-ci; f. 93, l'ermite exhortant sa nièce; f. 95, le diable tentant
l'ermite sous la forme de diverses bêtes, puis le repas chez le meunier; f. %', le
moine recevant une bourse de son prieur el payant l'usurier; f. 97', l'usurier
abandonnant ses richesses à l'ermite, puis remplissant la huche de bêtes répu-
gnantes; f. 99', le bourgeois de Rome en conversation avec son fils; f. 101, le
moine sculptant un diable, puis tenant la femme dans ses bras; f. 102', le crapaud
sautant à la figure du fils ingrat; f. 104, le jeune Romain luttant, passant son
anneau à l'idole, et le recevant de la main de Notre-Dame; f. 1(J6, les trois clercs à
cheval, puis l'un d'eux aux pieds de l'ermite; f. 109', les nonnes se plaignant de
leur abbesse k l'évêque, et l'ange apportant son enfant a l'ermite; f. 111', la reine
de Rome tentée par son beau-frère, et l'arrestation du coupable; f. 114, le larron
aux pieds de l'ermite, et sa mort; f. 115', la sacristine avec son amant, puis
prosternée devant la Vierge; f. 117', l'exhumation du clerc ayant en bouche une
fleur de lis; f. 118', le prêtre coupable à l'autel, puis aux pieds de l'abbé; f. 119', la
statue de la Vierge déchirant son vêtement; f. 120, S. Jean, S. Barthélemi,
S. Martin, et Notre-Dame délivrant l'âme du paysan; f. 120', le chevalier à la
femme aveugle faisant hommage à Notre-Dame; f. 121', les jeunes gens attaquant
les pèlerins; f. 122, le chevalier entendant la messe, tandis que Notre-Dame
combat pour lui; f. 122', la femme enlevant l'enfant Jésus à la statue de la Vierge,
et l'apparition de celle-ci à son fils; f. 123, le gendre étranglé sur l'ordre de sa
belle-mère et le supplice de la coupable; f. 124, l'apparition de Notre-Dame au
lépreux, et la visite du lépreux au chevalier; f. 125', l'accouchement de la Juive,
et le baptême de son enfant; f. 127, la Vierge appelant le pauvre homme au
paradis; f. 128, Malaquin envoyant une femme à l'ermite, puis son baptême;
f. 129", l'ermite ignorant recevant les conseils de son maître; f. 130% le riche
distribuant ses aumônes, puis affligé de maux à la jambe; f. 131', le chevalier
recevant le barillet de l'ermite et essayant de le remplir; f. 133, la femme aperçue
en enfer par sa fille, et diverses figures de bienheureux ; f. 135, le diable aperçu
par l'ermite au-dessus du château; f. 137, la fille coupable, et la foule maltraitant
l'ermite; f. 138, l'ermite se brûlant les doigts; f. 139', l'ermite enseignant la foule,
et la résurrection du Sarrasin; f. 140', le clerc Goliard recevant l'hostie de la main
de l'enfant Jésus ; f. 142, le moine passant à travers la gueule du diable; f. 142', les
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 347
quatre ermites à table; f. 144, le roi chez son châtelain et la reine précipitant le
cadavre du sénéchal dans le puits ; f, 146", la nonne prenant la fleur du chou, ses
violences, et sa délivrance; f. 147,1a dame coupable devant l'empereur, puis se
confessant au pape;f. 149, l'ânier et Merlin; f. 151, l'ermite à table recevant les
remontrances de son frère; f. 152", l'enfant arraché par le diable à son père et
transporté en enfer; f. 154, l'enfant se fiançant à la statue de la Vierge, et sa mort;
f. 155, les deux frères interrogeant un berger, puis assaillis par des brigands;
f. 156% l'ermite et la tête de mort; f. 157% le diable emportant le valet de l'écuyer,
et les deux hommes devant l'autel de la Vierge; f. 158", la mort du mauvais
ermite et du bon pèlerin; f. 159', les trois frères poursuivis par les gens du
seigneur; f. 160", le malade faisant trancher son pied, puis guéri par Notre-Dame;
f. 161, les deux clercs compagnons, et l'apparition du plus jeune à l'aîné après sa
mort; f. 161", la Vierge visitant l'enfant et recevant son âme; f. lôS"', la Vierge
recevant les brandons enflammés, et l'apparition de l'ange à l'ermite; f. 163, le
prêtre repentant visité par la Vierge, puis aux pieds de l'archevêque; f. 164, le
f orgeron faisant ses aumônes, puis sa rencontre à Rome avec l'ermite; f. 166, le
clerc priant la Vierge et guéri par elle; f. 166", le diable précipitant l'enfant par la
fenêtre et Notre-Dame le sauvant; f. 167", la femme aveugle implorant la Vierge;
f. 168", le comte près du lit de la jeune fille nommée Marie; f, 169", la Vierge
sauvant l'enfant des eaux; f. 170, l'ermite porté en purgatoire par l'ange, puis sa
mort; f. 171", l'âme du vilain sauvée par Notre-Dame; f. 172, le diable apportant
une poule à l'ermite, puis lui amenant la fille du chevaher; f. 175", la mère
implorant la Vierge, et son fils délivré du gibet; f. 176", l'ermite plantant ses
poireaux; f. 177", Notre-Dame guérissant la femme incestueuse; f. 179", l'ermite
cherchant à prendre le diable dans ses lacets, puis succombant entre les bras
d'une dame; f. 181", la dame disant ses heures au milieu des spectres, puis visitée
par la Vierge; f. 183, les voleurs chez l'ermite, et celui-ci leur apportant le sac
o ublié par eux; f. 184", le moine sculptant un diable, puis délivré par l'image de
la Vierge; f. 185", l'ange et l'ermite rencontrant un cadavre, puis une troupe de
gens à cheval; f. 188, le jeune clerc offrant de son pain à l'enfant Jésus durant la
célébration de l'office; f. 188", l'ermite quittant sa cellule et prêchant devant les
pères du désert. Dans son état primitif, le volume a appartenu aux Chartreux de
Zeelhem, ainsi que l'attestent les notes suivantes, d'une écriture du XIV» siècle :
en tête du f. 1 du n° 9225, Perlinel ad Carlhusienses in Zelhem prope Dyest ; au
f. 190 du n° 9229-30, DU Boik behoirl lo den Chartrosen van Seelhem by Dyest. Dès
le XV» siècle, on le trouve, sectionné en deux parties, dans la Bibliothèque de
Bourgogne (1). Les ff. 1 et 233 du 1. 1 portent l'estampille rouge, aux faisceaux, de
la BibHothèque nationale de Paris. Cette estampille a été grattée aux ff. 2 et 190, du
t. II. Le n" 9225 est relié en peau chamoisée rouge; dos en basane brune avec le
titre en lettres d'or : La légende dorée ; fermoirs en cuivre. Au n" 9229-30, reliure
en veau racine rehaussé d'or; au dos, le titre doré, reproduit à l'intérieur sur une
étiquette de maroquin rouge : Miracles de ISotre-Dame, Vies des pères en vers; plus
bas, les armes de Belgique et la cote Bibl. royale.
3355. (10295-304). — Légendes en prose et en vers (2),
1. (F. 1-10). Le vie saint Gristofle.
(1) Barrois, Bibliothèque pro typographique, pp. 127, 245, nn" 737, 1712, et
pp. 128, 250, nno» 746, 1745.
(2) Voir une description de ce manuscrit dans Hervieux, Les Fabulistes latins.
348 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
2. (F. 10-14). Le vie monsigneur saint Sebastiien.
3. (F. 14V-19). Le vie medamme sainte Ursele et des . xj°" . viergns.
4. (F. 19-22). Le vie des . vij . dormans.
5. (F. 22-29). Le vie et le passion monsigneur saint Quentin.
6. (F. 29V-34V). Le vie saint Basille.
7. (F. 34^-47). Le vie saint Alexis.
8. (F. 47^-59). Le vie sainte Dieudonnee, mère a saint Jehan
Bouque d'or.
9. (F. 59-63). Le vie sainte Barbe.
10. (F. 63^-68"). Le vie monsigneur saint Gorge.
11. (F. 68^-75). Le vie sainte Eufrosine.
12. (F. 75^-103). Le vie saint Antonne.
13. (F. 103^-104^). Le vie saint Bietremieu.
14. (F. 104^-105). Le vie saint Mahieu apostele.
15. (F. 105^). Le vie sainte Agnes.
16. (F. 105^-106). Le vie saint Vincant.
. 17. (F. 106-107^). Le vie saint Estievone.
18. (F. 107^-108). Le vie saint Jehan evangeliste et apostele.
19. F. (108-109'^). Des inocens.
20. (F. 109^-111). Le vie saint Piere apostele.
21. (F. 1 1 1-113). Le vie saint Jehan Baptiste.
22. (F. 113). Le vie saint Denis.
23. (F. 113^-116). Le vie Marie Magdelaine.
24. (F. 116-120^). Le vie sainte Marthe.
25. (F. 120^-121). De saint Andrieu.
26. (F. 121-124). Le vie monsigneur saint Martin.
27. (F. 124-128). Le vie et le martire saint Leuren.
28. (F. 128-137). Le vie de Marine d'Egipte, viergene (1).
29. (F. 137-146V). Le vie sainte Julianne.
30. (F. 146^-158). Le vie medame sainte Kateline, vierge.
31. (F. 158^-165). Le vie sainte Elizabeth de Hongrie.
32. (F. 165V-175). Le vie saint Eustasse.
33. (F. 175-178). Le vie saint Ypolite.
34. (F. 178^-185^). Le vie saint Lambiert.
35. (F. 185V-188). Le vie saint Sixtes.
36. (F. 188-191'). Le vie saint Longis.
37. (P. 191V-193). Le vie saint Quiriache.
1. 1, p. 636. PaulMeyer en a donné une notice complète dans la Romania, t. XXX,
1901, p. 295-316.
(1) Cette vie a été publiée par Léon Olugwkt, dans la Revue de l'Orient chrétien,
1903, p. 300-311 et à nouveau dans Vie et office de Sainte Marine, Paris, 1905,
p. 180-91.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 349
38. (F. 193-194^). Le vie saint Babille.
39. (F. 194^-197). Le vie saint Marins et sainte Marthe et Audifar
et Abaruch.
40. (F. 197-199^). Le vie de . iij . frère jumiaus.
41. (F. 200-206). Xe vie et le martire saint Cosmes et saint
Pamyien.
42. (F. 206^-230^). [Marie de Frange]. Ysopes en rommanch (1).
43. (F. 231-286V). [Gossoum. L'Image du monde] (2).
44. (F. 287-337). De Boece, De consolation; [traduction de Renaut
de Louens] (3).
45. (F. 337-363V). Le laie Bible.
46. (F. 364-385"^). Le vie et le martire messire saint Denis de
Franche.
Sur deux feuillets liminaires, table des matières.
En tête du volume, un feuillet de parchemin contenant des
fragments de comptes.
Papier, filigranes : le chien passant portant un grelot, le léopard accroupi,
diverses ancres, le dauphin; 385 feuillets, plus quatre de garde au commencement,
le premier en parchemin, et neuf blancs à la fin; 0">,'295 X 0™,212; XV« siècle
(1428 et 1429), car on relève dans le volume les notes suivantes : f. 103, escript le
jour de le Magdelaine par Jehan Wag' l'an, mil iiij" . xxviij ; f. 124, cxplicit finis le
vie saint Martin qui fu parfaite par Jehan Wag' l'an mil iiij'^ . xxviij . en jungnel, le
xxviij e jour ;
f. 158, El ossi priies pour celi
Qui l'eut escript par samedi,
Le nuit de le fieste, a At (4),
Que il eut fait par nuit bien tart,
L'an . iiij'^ . et . xxviij
Avecques mille, je le vous dy; . .
puis f. 230% Et se doinst Dieus sanlet et joie
A celui qui recopiiel l'a
Parfait le nuit, con vous dira.
Tout droit c'on dist de Pentecouste,
C'est boin a savoir et peu couste,
Avoecques mille et quatrecens
Et . xxix .
Les morceaux 9, 28-32, 42-45 sont transcrits sur deux colonnes; initiales alternes
bleues et rouges; foliotation ancienne. Au bas du f. 385', il y a l'indication du prix
payé pour la confection du volume. Au sommet du feuillet suivant figure l'anno-
tation qui suit : En ce livre sont contenues pluiseurs vyes de sains et de saintes en
rime et en prose, lequel est a monseigneur Charles de Croy, comte de Chimay. Charles.
(1) Cf. Groeber, Grundriss der romanischen Philologie, t. II, p. 632.
(2) Ibid., p. 757.
(3) Cf. t. IV de ce Catalogue, p. 353.
(4) Ath (Hainaut)
350 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Lesff. 1 et 386 portent le timbre roafje, R. F., de la Bibliothèque nationale de
Paris. Reliure, peau chamoisée violette; au dos, l'inscription dorée: Taria; sur le
premier plat intérieur, Tex-libris armorié d'Albert et Isabelle.
3356. (10326). — Légendes (1).
1. (F. 1-1 V). Les entitulacions des vies des seintz et comment ils
somit mys el livre par ordre et quaates ciiapitres chescune historié
contient par soy.
Le feuillet 2 est blanc.
2. (F. 3v). [Table en italien].
3. (F. 6-12^'). La despu toison seint Père et seint Pol encontre
SymonMague devant l'empereur Noiron (2).
4. (F. 12^-18^'). La vie et li martyres monseigneur seint Père
l'apostre (3).
5. (F. 18^-24^). Einssuit comme monseingneur seint Pol fu deco-
lez(4).
6. (F. 24*). La vie monseigneur S. Jehan, si comme il fu bouliz en
I'uille(5).
7. (F. 24^-30*). La vie monseigneur seint Jehan l'Evangelistre (6).
8. (F. 30^-51^). La vie et la passion de monseingneur seint Jasque
le beneoit apostre (7).
9. (F. 51^-59). La vie et la passion monseigneur S. Mathieu
l'apostre (8).
10. (F. 59^-68^). La vie et la passion monseigneur seint Symon et
.seint Jude, apostres (9).
11. (F. 68^-69^). La vie et li martyres monseingneur seint Felippe
l'apostre (10).
12. (F. 69^-71^). La vie et ly martyres de monseingneur seint
Jasque le Petit (11).
13. (F. 71^-76^). La vie et li martyres monseingneur S. Berthelemi
l'apostre (12).
(1) Voir sur ce volume Paul Hkter, Notices et extraits des manuscrits, L XXXV ',
1897, p. 468-70.
(2) Pour cette légende, voir ibid., t. XXXVI «, 1901, p. 425, art. 24.
(3) Ibid. , t. XXX V a, p. 476, art. 8.
(4) Ibid., t. XXXVI 2, p. 426, art. 25.
(5) Ibid., t. XXXV 2, p. 476, art. 10.
(6) Ibid., L XXXVI», p. 423, art. 16.
(7) Ibid., t. XXXV 2, p. 477, art. 12.
(8) Ibid., t. XXXVI 2, p. 424, art. 18.
(9) Ibid., t. XXXV 2, p. 478, art 14.
(10) i6id.,p.478, art. 15.
(11) iftid., p. 478, art. 16.
(12) Ibid., t. XXXVI «, p. 425, art. 21.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 351
14. (F. 76^-79). La vie et li martyres monseingneur seint March
l'evangelistre (1).
15. (F. 79-81^). La vie et la passions et li martires de monsein-
gneur saint Longis (2).
16. (F. 81^-85^). [La vie de saint Sébastien] (3).
17. (F. 86-92). La vie et li martyres monseingnem- saint Vincent (4).
18. (F 92-97). La vie et li martyres monseigneur seint Jorge (5).
19. (F. 97-108). La vie et li martyres monseigneur S. Gristofle (6).
20. (F. 108-112). La vie et ly martyres madame seinte Agathe (7).
21. (F. 112-115). La vie et li martyres madame seinte Luce (8).
22. (F. 115-120). La vie et li martyres madame seinte Agnes (9).
23. (F. 120-122^). La vie et li martyres madame seinte Felice et de
ses. vii. fiulz, qui furent martyriez avec li (10).
24. (F. 122^-13 1^). La vie et li martyres madame seinte Gristine (11).
25. (F. 132-1 35v). Coument la seinte veraie croiz fu trouvée (12).
26. (F. 135^-136^). La vie et li martyres monseigneur s. Kyriace,
l'evesque (13).
27. (F. 136^-143). La vie monseigneur seint Denis (14).
28. (F. 143-148^). La vie et li martyres de monseigneur seint Gosme
et seint Domien (15).
29. (F. 148^-151). La vie etli martires monseigneurseintSyxtes (16).
30. (F. 151-155). La vie et li martyres de monseigneur seint
Lorenz (17).
31. (F. 155-158).Lavie etli martyres monseigneur seint Ypolite(18).
32. (F. 158-164^). La vie et li martyres monseigneur seint Lam-
bert (19).
(1) Paul Meyer, Notices el extraits des manuscrits, t. XXXVI 2, p. 424, art. 20.
(2) Ibid., p. 439, art. 65, et Romania, t. XXX, 1901, p. 312, art. 36.
(3) Paul Meyer, Romania, t. XXX, p. 297, art. 2.
(4) Paul Meyer, Notices el extraits des manuscrits, t. XXXV ^, p. 481, art. 26.
(5) Ibid., t. XXXVI 2, p. 439, art. 67.
(6) Ibid., p. 440, art. 70, et Romania, t. XXX, p. 297, art. 1.
(7) Ibid., t. XXXV 2, p. 495, art. 49.
(8) Ibid., t. XXXVP, p. 466, art. 150.
(9) 76irf.,p.467, art. 151.
(10) Ibid., t. XXXV 2, p. 498, art. 60.
(11) Ibid., t. XXXVI2,p.466, art. 147.
vl2) Ibid., p. 422, art. 13.
(13) Ibid., p. 438, art. 63, et Romania, t. XXX, p. 312, art. 37.
(14) Ibid., t.XXXV2, p. 484, art. 33.
(15) Ibid., t. XXXVI 2, p. 429, art. 37, et Romania, t. XXX, p. 313, art. 41.
(16) Ibid., p. 440, art. 69, et Romania, t. XXX, p. 312, art. 35.
(17) Ibid., p. 428, art. 33, et Romania, t. XXX, p. 309, art. 27.
(18) Ibid.. p. 428, art. 34, et Romania, t. XXX, p. 312, art. 33.
(19) Ibid., p. 432, art. 43, et Romania, t. XXX, p. 312, art. 34.
352 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
33. (F. 164^-174). Li purgatoire monseigneur seint Patrice (1).
34. (F. 174-189). La vie et li martyres de monseigneur seint Julien
de Bride (2).
35. (F. 189-203^). La vie monseigneur s. Brandain(3).
36. (F. 203^-207^). La vie et la passion monseigneur seint Thou-
mas de Gamtorbire (4).
37. (F. 207^-224). La vie et li martyres monseigneur seint Sil-
vestre (5).
38. (F. 224-225^). La venue Antecri[s]t (6).
39. (F. 226-226"). Le jugement Nostre Seigneur Ihesu Crist. Inc.
Quant xl. jorz seront passez après la mort Antecrist, nus hom ne set
conme grant il i a desque au jor du jugement.
40. (F. 226V-230). L'asompcion Nostre Dame (7).
41. (F. 230-246). La vie et la passion monseigneur s. Andriu
l'apostre (8).
42. (F. 245-251*). La vie et li martyres de seint Hernoul (9).
43. (F. 25U-257"). La vie madame seinte Marie Magdalaine (10).
44. (F. 257"-264v). La vie madame seinte Marie l'Egypcicnne (11).
45. (F. 265-266). La vie et li martyres monseigneur seint Luc
l'evangelistre (12).
Parchemin ; 266 feuillets, plus deux de garde; O-'.aTS X 0»,183; XIII« siècle, sauf
les tables, qui sont du XIV"; deux colonnes; rubriques; initiales filigranées alter-
nativement rouges et bleues; lettrines d'or sur cadres de pourpre et d'azur
rehaussés d'ornements blancs. Le f. 4' et le f. 5 sont occupés par deux peintures
en pleine page, qui représentent : l'une, la Vierge et S. Jean au pied de la croix,
l'autre, le Christ assis sur les nuages avec, aux angles, les figures symbolisant les
quatre évangélistes. Le texte est en outre illustré de petites vignettes (13) dont voici
les sujets :f. 6, la dispute de Pierre et de Paul contre Simon le Magicien; f. 12', le
crucifiement de Pierre; f. l8^ la décollation de Paul; f. 24', S. Jean dans l'huile
(1) Paul Mkyer, Notices et extraits des manuscrits, t. XXXVI 2, p. 445, art. 89.
(2) Ibid., p. 429, art. 36.
(3) Ibid., p. 457, art. 122. Cette copie du second Brendan en prose est restée
inconnue à Cabl Wahlund, Die allfranzôsische Prosailbersetzung von Brendans
Meerfahrt, Upsala, 1900, in-8», Einl. p. XXXV, p. 103-201.
(4) Paul Meyer, Notices et extraits des manuscrits, t. XXXVP, p. 438, art. 64.
(5) Ibid., t. XXXV •'î, p. 439, art. 41.
(6) Ibid., p. 491, art. 45.
(7) Ibid., t. XXXVI », p. 422, art 14.
(8) Ibtd. , t. XXX V ^ p. 480, art. 22.
(9) Ibid., p. 490, art. 44.
(10) iètd., p. 491, art. 47.
(11) i6td,,p.492. art.48.
(12) 76irf.,p. 479,arl. 19.
(13) Sur les miniatures de ce volume, voh* Fierens-Gevaert, Psychologie d'une
ville. Essai sur Bruges, p. 78.
YIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 353
bouillante; £ 24', Domitien condamnant S. Jean à l'exil; f. 30'', la décollation de
S. Jacques et de Josias; f. 35% la translation du corps de S. Jacques; f. bV,
S. Mathieu guérissant une victime des deux enchanteurs éthiopiens; f. 59", le
meurtre de S. Simon et de S. Jude; f. 68% S. Philippe et le serpent; f. 69% la lapi-
dation de S. Jacques le Mineur; f. 71% le supplice de S.Barthélemi; f. 66% S. Marc
écrivant son évangile; f, 79, S. Longin détruisant les idoles; f, 81", S. Sébastien
percé de flèches; f. 86, le corps de S. Vincent traîné aux champs; f. 92, S. Georges
attaché à la roue; f. 97, S. Christophe près de la ville de Samine; f. 108, les
bourreaux mutilant S*« Agathe; f. 112, le supplice de S*'' Lucie; f. 115,1e fils du
préfet frappé de mort en s'approchant de S" Agnès; f 120% la décollation de
S'» Félicité et de ses fils; f. 122% la flagellation de S*« Christine; f. 132, la découverte
de la vraie croix; f. 135% les bourreaux coulant du plomb dans la bouche de
S. Cyriaque; f. 136% la décollation de S, Denis; f. 143, la décollation des
SS. Côme et Damien; f. 148", la décollation de S. Sixte dans le temple de Mars;
f. 151, S. Laurent sur le gril; f. 155, le corps de S. Hippolyte tiré à deux chevaux;
f. 158, la mort de S. Lambert; f. 164% S. Patrice au purgatoire; f. 174, S. Julien
transportant le lépreux sur sa barque; f. 189, le navire de S. Brendan; f. 203,
S. Thomas de Cantorbéry décapité et tenant sa tête entre ses mains; f. 207%
S. Silvestre enchaînant le dragon; f. 224, l'Antéchrist; f.226, le Christ au jugement
dernier; f. 226*, la mort de la Vierge; f. 230, le crucifiement de S. André; f. 245,
S. Arnould assailli par ses serviteurs; f. 251% Madeleine essuyant les pieds de
Jésus; f. 257% S** Marie l'Égyptienne dans la forêt; f. 265, S, Luc à son scriptorium.
Au revers du premier feuillet de garde, un ex-libris ancien a été gratté. Au
XV" siècle, le volume faisait partie de la librairie des ducs de Bourgogne (1). Ff. 1
et 266, il y a le timbre rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris,
Reliure, veau racine avec le titre doré au dos : Vies des seinlz.
3357. (10747). — Gautier de Goingy. Les miracles de Notre-
Dame (2).
1. (F. 1-3^). [Prologue du premier livre].
2. (F. 3v-6v). [Ghansons notées].
a) Inc. Amors qui bien siet en chanter.
P) Inc. Qui que face rotruange novele.
Y) Inc. Roine celestre, bien fusses tu née.
5) Inc. Talant m'es pris orendroit (3).
e) Inc. Efïorcier m'estuet ma voix.
l) Inc. Quant ces floretes florir vol.
r|) Inc. Por conforter mo[n]cuer et mon corage.
3. (F. 6^-7). [Table latine des Miracles du premier livre].
4. (F. 7-20). De Theofilo. = Miissafia (4), 1, 1.
(1) Barrois, Bibliothèque prolypographique, pp. 178, 280, n»* 1203, 1967.
(2) Groeber, Grundriss der romanischen Philologie, t. II, p. 651.
(3) Voir sur cette chanson P. Meyer, Ilomania, t. XVII, 1888, p. 435.
(4) Pour les Miracles, nous renvoyons au tableau donné par A. Mussafia dans
son mémoire liber die von Gautier de Coincy beniltzen Quellen, p,3-5 (Denkschriften
DER KAis. Akademie DER WissENscHAFTEN IN WiEN, Phil.-hist. Glassc, t. XLIV, 1894).
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 23
354 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
5. (F. 28-34). De saint Yldefons. = Mussafia, 1, 2.
6. (F. 34^-35). Dou Juif verrier qui mist son filz ou four chaut. =
Ibid., I, 3.
7. (F. 35-36). De la tablete que li Juis geta en la privée. ^ Ibid.,
1,4.
8. (F. 36-36^). Dou prestre qui ne savoit que la messe de Nostre
Dame Salve, mncfa parens, = Ibid., 1, 5,
9. (F. 36^-37^). Dou clerc mort sanz confession que Nostre Dame
fist enterrer en terre benooite. = Ibid., 1, 6.
10. (F. 37^-38*'). Dou moisne qui fu ivres, que Nostre [Dame]
defendi dou deable. «== Ibid., I, 7.
11. (F. 38^-39^). D'un clerc que Nostre Dame gari porce qu'il
disoit volentiers son salu. = Ibid., 1, 8.
12. (F. 39^-44^). D'une borjoisse de Rome qui fu enceinte de son
filz, que Nostre Dame délivra. — Ibid., 1, 9.
13. (F. 44^-48). De l'ousurier et de la povre famé qui morurent
en 1 jor. = Ibid., 1, 10.
14. (F. 48-50^). De l'abaesse enceinte que Nostre Dame délivra. =
Ibid., in.
15. (F. 50^-52). Dou clerc qui espousa l'image de son anel. — Ibid.,
1,12.
16. (F. 52-55). De la famé qui dona son enfant au deable. = Ibid.,
1,13.
17. (F. 55-55^). D'un simple moisne. = Ibid.,l, 14.
18. (F. 55^-57). Dou clerc Saint Père que Nostre Dame délivra des
deables. =» Ibid., 1, 15.
19. (F. 57-58*). De Gerart a qui li deables fist coper son membre,
que Nostre Dame délivra. = Ibid., 1, 16.
20. (F. 58^-60). D'un chevalier qui amaune nonain. = Ibid., 1, 17.
21. (F. 60-61). D'unprieurquiestoittrespassc,quis'aparuta 1 sien
frère. = Ibid., 1, 18.
22. (F. 61-63). D'un chevalier qui morut en son bon proposement
et fu saus. = Ibid., 1, 19.
23. (F. 63-64V). De la nonain a qui Nostre Dame dist que ne deist
que . 1. Ave Maria. = Ibid., 1, 20.
24. (F. 64^-65^). Dou pendu que Nostre Dame defendi de mort. =^
lbid.,l^\.
25. (F. 65^-67^'). Dou moine a qui Nostre Dame dona le béni
livre. = Ibid., 1, 22.
26. (F. 67^-69). D'un Sarrazln qui avoit une y mage de Nostre
Dame. = Ibid., I, 23.
27. (F. 69-70). D'une famé qui toloit a une autre son mari par
pechie. = Ibid., I, 24.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 355
28. (F. 70-71^). Si comme l'image Nostre Dame tendi son genoil
par recevoir le quarrel. = Mussafia, 1, 25.
29. (F. 71^-73). De la nef que Nostre Dame délivra dou péril de la
mer. == Ibid., 1, 26.
30. (F. 73-75). Si comme Nostre Dame dona la chasuble a l'evesque
de Clermont. = Ibid., I, 27.
31. (F. 75-80^). Dou foui qui fist assoudre le cheYa.\ier. = lbid.,1, 28.
32. (F. 80^-82). Dou deable qui servoit le preudome en guise d'un
vallet. = Ibid., I, 29.
33. (F. 82-84^). Dou clerc ribaut que Nostre Dame fist enfoir en
terre beneoite. = Ibid., I, 30.
34. (F. 84^-86^). Dou moine que Nostre Dame resuscita. = Ibid.,
1,31.
35. (F. 86^-89). Dou chevalier a qui Nostre Dame fu amie. = Ibid.,
1,32.
36. (F. 89-93^). Dou moine qui venoit de s'amie, que li diable
noierent. == Ibid., I, 33.
37. (F. 93^-97). Dou chevalier qui geta la nonain hors de s'abaie et
la prist a famé. = Ibid., 1, 35.
38. (F. 97-102V). [Les reliques de sainte Léocadie].
39. (F. 102V-107V). [Chansons notées].
a) Inc. Las, las, las, las, par grant deliit.
P) Inc. Sor cest rivage, a ceste croix.
y) Inc. De sainte Leochade, la vierge glorieuse.
40. (F. 107^'). Le prologue de la secunde partie.
41. (F. 107^-108). [Chansons notées].
a) Inc. Por la pucele en chantant me déport.
P) Inc. Mère Deu, virge senee.
y) Inc. Amor dont sui espris de chanter me sermont.
b) Inc. D'une amor coil et serine.
€) Inc. Hui matin a la niœnee.
Z;) Inc. Entendez tuit ensemble et li clerc et li lai.
ri) Inc. Hui enfantez fu li filz Deu.
42. (F. 110-143). De l'empereriz de Rome. = Mussafia, II, 1.
43. (F. 143-148). Si comme saint Mertures ocist l'empereeur
Julien. == Ibid., II, 2.
44. (F. 148-149^). Si comme Nostre Dame deffendi Costentinoble
de Muselin. = Ibid., II, 3.
45. (F. 149^-154^). De l'anfant d'Angleterre qui chantoit Gaude
Maria. = Ibid., Il, 4.
46. (F. 154^-159^). Si comme la chasse Nostre Dame de Loon vint
a Araz. = Ibid., II, 5.
356 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
47. (F. 159^-163). De l'^inage qui parla et délivra le borjois de
l'avoir que li juis li avoit preste. = Mussafia, II, 6.
48. (F. 163-166). De l'arcediacre de Rome et de son frore. =- Ibid.,
11,7.
49. (F. 166-167^). Dou vilain charruier que Nostre Dame délivra. =
lhid.,U,S.
50. (F. 167^-1 71^). Dou tielleur a qui Nostre Dame dona le cierge.--—
Ibid., n, 9.
51. (F. 171^-172). Dou seint soûler Notre Dame de Soissons. =
Ibid., II, 10.
52. (F. 172-173^). Si comme li pastorians respondi de devinite. =
i6/rf.,II, 11.
53. (F. 173v-175'^). De Buesart. = Ibid., II, 12.
54. (F. 175V.180). De Gondree.= iiiW., II, 13.
55. (F. 180-183'). De Robert de Joi. = Ibid., II, 13'»'-.
56. (F. 183^-188). De la famé que Nostre Dame délivra dou feu. =
Ibid., II, 14.
57. (F. 188-192V). D'une pucelle d'Arraz. = i6/rf., II, 15.
58. (F. 192V-195V). D'une nef qui fu perillee en mer. = Ibid., II, 16.
59. (F. 195^-201'). Dou clerc qui lessa sa famé por l'amor de
Nostre Dame. = Ibid., II, 17.
60. (F. 201^-208^). De la tablete qui defendi le moisne des larrons
et des lions. = Ibid., II, 18.
61. (F. 208-210). De l'ymage de Costentinoble. = Ibid., II, 19.
62. (F. 210^-21 Iv). [Epilogue].
63. (F. 211V-228). De la fragilité d'ome.
64. (F. 228^). [Chanson]. Inc. Bêle douce criature, Marie, mère Ihesu.
65. (F. 228^-240). Robert Grosseteste. [Le château d'amours] (1).
Parchemin; 240 feuillets; 0'°,240 X O'»,!^; XIII» siècle; deux colonnes; rubri-
ques; en tête de chaque Miracle, on trouve une lettrine finement historiée, qui en
représente les épisodes principaux; certaines de ces lettrines ont des prolonge-
ments marginaux ornés de grotesques. A partir du f. 228", où la copie est posté-
rieure, les initiales n'ont plus été exécutées. Les fl". 1 et 240, gardent des traces de
l'estampille rouge de la Bibliothèque nationale de Paris. Reliure, parchemin ; au
dos, le titre doré : Vie de N.-D. (2).
3358. (11098). — Vies de saints. En français.
Ces vies, fort abrégées, se trouvent toutes au verso de l'ouvrage
illustré intitulé : SoUtudo sive vitae Patrum eremicolarum per
antiquissimum Patrem D. Hieronimum eorundem primariiim olim
(1) Groeber, Grundriss des romanischen Philologie, p. 691.
(2) Voir Barrois, Bibliothèque protypographique, pp. 135, 304, nn»» 809, 2150.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 357
conscripta : iam vero primum aeneis laminis, idque loannis et Raphaël
SADELER fratrum impensis scalpta (sic) et excusa.
11. (F. 1^). [Vita Ghristi] et vita S. loannis Baptistae ex evangeliis
descripta.
2. (F. 2^). Vie de S. Paul premier ermite Thebain.
3. (F. 3v). La vie de S. Antoine.
4. (F. 4^). La vie de S. Hilarion.
5. (F. 5v). La vie de S. Abraham.
6. (F. 6v). La vie de S. Malchus.
7. (F. 7v). La vie de S. Jean d'Egypte.
8. (F. 8^). La vie de S. Theon.
9. (F. 9v). La vie de S. ApoUonien.
10. (F. lOv). La vie de S. Mutins.
11. (F. llv). La vie de S. Helein.
12. (F. 12v). La vie de S. Jean, second de ce nom, ermite.
13. (F. 13v). La vie de S. Paphonee.
14. (F. 14^). La vie de S. Didime.
15. (F. 15v). La vie de S. Helias.
16. (F. 16^). La vie de S. Spiridion.
17. (F. 17v). La vie de S. Euloge.
18. (F. 18v). La vie de S. Appelles.
19. (F. 19v). La vie de S. Oregine.
20. (F. 20^). La vie de S. Evagre.
21. (F. 21v). LaviedeS. Hor.
22. (F. 22v). La vie de S. Goprette.
23. (F. 23^). La vie de S. Machaire.
24. (F. 24v). Vie de S. Machaire Alexandrin.
25. (F. 25v). La vie de S. Anub.
26. (F. 26v). La vie de S. Giomus.
27. (F. 27v). La vie de S. Amon.
28. (F. 28v). La vis de S. Onufre.
29. (F. 29v). La vie de S. Piamon.
30. (F. 33v). S. Ghariton.
31. (F. 39v). S. Jacques.
32. (F. 40v). S. Biaise.
33. (F. 41v). S. Quiriac.
34. (F. 42v). S. Benoist.
35. (F. 46v). Sainct Bavon.
36. (F. 46v). S. Galuppan.
37. (F. 47v). [De S. Procopio] (1).
38. (F. 52v). La vie de S. Gilles.
(1) loANNEs IsKOLA, Olomucensls episcopus, lib. 7'^>^ Historiae Bohemicae.
358 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
39. (F. 58^'). s. Bruno, instituteur des Chartreux.
40. (F. 59v). S. Guillaume, comte de Poictiers.
41. (F. 64v).S. Beat.
42. (F. 66v). [De S. Adalberto] (1).
43. (F. 73v). S. Liphard.
44. (F. 74v). S. Léonard.
45. (F. 75v). S. Sabas.
46. (F. 77v). S. Winvalien.
47. (F. 79v). S. Magloire Anglois.
48. (F. 80'). S. Landelin.
49. (F. 81^). S. Fiacre.
50. (F. 85^). S. Pierre Hierosolymitain.
51. (F. 91 V). Vie de S. Simeon Colommolle.
52. (F. 93v). La Vie de S. Palamon et de S. Pachôme.
53. (F. 95v). La Vie des SS. Euthyme et Theoctiste.
54. (F. 99'). S. Josse.
55. (F. lOlv). S. Arnoul.
56. (F. 106'). S. Patroclus.
57. (F. 112'). S. Pierre Celestin.
58. (F. 115'). La Vie de S^» Elizabeth.
59. (F. 116'). La Vie de saincle Marie Égyptienne,
60. (F. 117'). La Vie de S'« Marie Magdelene.
61. (F. 120). La Vie de S*» Marie niepce de S. Abraham.
62. (F. 124'). S»» Pélagie Margerite Antiochene.
63. (F. 125'). La Vie de saincte Euphrosyne.
64. (F. 127'). La Vie de S*" Euphraxia vierge romaine.
65. (F. 134'). Saincte Hermelindis.
66. (F. 136'). Sancta Otilia. En français.
67. (F. 137'). La Vie de saincte Dympne martyre.
68. (F. 138'). [Vie de S^* Marie d'Oignies].
69. (F. 140). Index.
Papier; 140 feuillets; 0»,249 X 0"325; XVII» siècle. L'estampille rouge, aux
faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris, se trouve f, 1 et f. 140. Reliure du
même temps, veau racine ; armoiries sur les deux plats.
3359. (15144). — Vie de S. Philippe de Nerf.
Papier; 143 feuillets; O^jaS X O-.Sl?; XVII» siècle. Sur le premier plat intérieur,
l'ex-libris de Charles van Hulthem (2). Reliure parchemin.
3360. (18706-11). — Vies de saints. En français.
1. (F. l'-2). Notes d'AD. Matthieu sur ce manuscrit.
(1) Ex loAN. DouBRovio, Hist. Bohem., libro sexto.
(2) Bibliotheca HuUhemiana, t. VI, manuscrits, p. 16, n» 53.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 359
2. (F. 3-22^). La Vie Monseur sainct Landelin (1).
3. (F, 23-53). Vie de Monseur sainct Ursme (2).
4. (F. 53-63). La très saincte élévation sainct Ursmer.
5. F. 63-91). La Vie de sainct Erme evesque de Lobbe.
6. (F. 91-91^). La généalogie [des rois de France].
Le feuillet 92 est blanc.
7. (F. 93-152^). Miracles du glorieulx confesseur de lesu Christ
Monseur sainct Ursme (3).
8. (F. 152^-188^). L'itineration et volages ou quelz sainct Ursme
fut portez en Flandre (4).
9. (F. 189-200^). La Vie et légende de saincte Amunberge.
10. (F. 201-223^). Vie de la glorieuse vierge et martyre Madame
saincte Renelle (5).
11. (F. 223^-240). Translation saincte Renelle (6).
12. (F. 240-247^). Sa très saincte et très noble généalogie.
Le feuillet 248 est blanc.
13. (F. 249-252^). Epistola presbiteri loannis (7).
Papier; 252 feuillets ; 0'°,202 X O^.ISO; XVP siècle (1545), car on lit f. 20 : Du
leroy 1545. Belles lettrines; initiales rouges et bleues. F. 3, il y a la note:
Monasterii Lobbiensis, et f. 1', le b»" de Reiffenberg a noté : Vente de M. Ed.
Lav[aUeye] à Gand, le 9 mai 1842, nP 51 du catalogue des mss., fr. 22. Demi-
reliure ; au dos, le titre doré : Vie de S' Ursmer m" (8); tranche rouge. .
3361. (18972). — Vie de S. Servais. En vieux français.
Ce texte se trouve ici comme épigraphe à vingt-neuf xylographies
coloriées représentant des scènes de la vie de S. Servais (9). Inc. Icy
sont priant a Dieu pour avoir ung enfant le père et mère de saint
Servais.
Papier ; 22 feuillets ; O",!?? X O^.ISS ; X V« siècle. Cartonnage (10).
(1) Version française de BHL., n» 4696.
(2) Après une préface, qui semble du traducteur, il y a la version de BHL.,
n»8417.
(3) Version de BHL., n° 8420.
- (4) Cf. ibid., n° 8425.
(5) On lit à la fin, f. 223' : Fin de la Vie saincle Renel translatée du latin en
franchois lan mille v^ . xliij . Extraict tant de sa légende que des cronicques et
annales du monastère de Lobbes.
(6) Cf. Anal. Boll., t. XXII, p. 439 sqq.
(7) PoTTHAST, Bibl. hist. med. aevi, 2» éd., p. 674.
(8) Cette reliure est semblable à celle du n" 3365 (IL 3032).
(9) Ces xylographies ont été toutes reproduites par Ch. Ruelens, La Légende de
S. Servais dans Documents iconographiques et typographiques de la Bibliothèque
ROYALE DE BELGIQUE.
(10) Voir Ch. Ruelens, La Légende de Saint Servais, Bruxelles, 1873, extrait de
L'Art universel.
360 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3362. (20998). — Vie de S*« Gertrude. En vieux français.
1. (F. 1^-128). Vie très sainte de la glorieuse vierge madame sainte
Gertrud (1).
2. (F. 128-133^). Aultre miracle du wason et du coutiau rechupt
des mains de madame sainte Gertrud (2).
3. (F. 133^-142^'). Le miracle du chevalier qui sestoit donne au
dyable (3).
4. (F. 142^-144). Aultre miracle de la beghine noyée qui ressuscita.
5. (F. 144^146^), Aultre miracle advenu en mer et la conclusion de
ce livre.
Papier, au filigrane de la lettre P; 146 feuillets; 0-,271 X 0»,192; XVI* siècle. Il
y a dans le volume un certain nombre de jolis dessins à la plume, f. âl, S^* Yduberge
recevant le voile de S. Amand; f. 40', S. Vincent et sa famille; f. 47, S** Gertrude
refusant le parti que lui offre le roi Dagobert; f. 55, S** Gertrude se préparant à
recevoir le voile; f. 60', consécration de S*" Gertrude; f. 74' et 75, l'invention
du corps de S. Feuillien par S*" Gertrude; f. 93', apparition de S*» Gertrude à
S»« Modeste. F. 146% il y a la signature Aub. Le Mire 1625, et f. 1' et f. 146', on lit
le nom Bonnier. F. 1, il y a la note : Acheté à Nivelles en décembre 1825 pour la
somme de 50 francs. Demi-reliure moderne; au dos, en maroquin brun, le titre
doré : Vie de Sainte Gertrude abbesse de Nivelles, XV siècle, au chiffre couronné de
Léopold I".
3363. (II. 2243). — Vies de saints. En français.
1. (F. 1-3''). Fragment de bréviaire.
2. (F. 4-17). La vie du prophète Helyas.
3. (F. 17V-31V). De Helisee le prophète.
4. (F. 32-34). De Jonas le prophète.
5. (F. 34-35). Aucunes quoses a notier des sains del ordre des
Carmes.
6. (F. 36-49V). La légende de saint Albert de Cicile.
7. (F. 49v). [Miracle de S. Albert à Namur en 1622J.
8. (F. 50-58). De saint Andrior de Corsin.
9. (F. 58^-66). La légende de sains Angele martyr.
10. (F. 66*-i21). La légende de saint Pierre Thomas patriarche de
Constantinobledicteit et composeitde monsieur Philippe de maseriis.
11. (F. 122-145V). La vie des suers de Notre Dame.
12. (F. 146V-155). [Vie de sainte Anne].
13. (F. 156-217). [Thomas de Lemborc. Exhortation aux Carmélites
de Namur].
14. (F. 218-223). [Miracle de Notre-Dame].
(1) Version de BHL., nn-^» 3493 et 3497.
(2) Gtibid., n<'3502.
(3) Cf. ibid., n» 3501.
VIES DE SAINTS EN FRANÇAIS 361
15. (F, 223»). Oraison faille par S. Symon Sthogh, telle quon as
trouvé entre les escrits de Maturin Pigneron, bourgeois de Paris
en 1590.
Le feuillet 224 est blanc.
16. (F. 225-226^). [Fragment de bréviaire, commun des saints].
Papier, sauf les feuillets 1-3, 225 et 226 qui sont en parchemin ; 0°',214 X 0">,14 ;
XV* siècle. On lit, f. 120" : PYyes por frère Thomas de Lemborc qui al escripl cet vie
glorieuse de saint Pierre Thomas por les suers de Carmes de covent de Namur et
f. 145" : Escripl par frère Thomas de Lemborc por les suers de Carmes de Namur,
pryes por li. F. 224", il y a la note : Cest présent Livre apartienl a convent des
blanches dames de lordre de Carmes de Namur. Ce volume a été acquis par la
Bibliothèque royale de Belgique, le 25 juillet 1898, pour 143 francs à une vente
chez M. Fiévez, à Bruxelles. Reliure restaurée du XV* siècle, ais de bois recou-
verts de peau de truie estampée.
3364. (II. 2950). — J. J. Commun. Recherches historiques sur la vie
et.l'ère de Saint Boniface de Bruxelles (1).
Papier; 174 feuillets; 0»,211 X O",!?; XIX* siècle. Ce volume a été acheté à
M. L. Gausse, à Bruxelles, en janvier 1903. Cartonnage.
3365. (II. 3032). — Vies de saints. En français.
1. (F. 11'). La belle vie et dévote conversal^on de monsieur
S. Ermin, evesque et abbez de Lobbe.
2. (F. 12-17'). La vie de saint Amelberge.
3. (F. 18-24'). La vie de sainct Ursme.
4. (F. 24'-29). La glorieuse élévation de monsier S. Ursme, evesque
et abbez de Lobbe.
5. (F. 30-37). Les miracles saints Ursmer... rédigés par escript par
feu de bonne mémoire dan Fulguin seigneur et abbé de Lobbes.
6. (F. 37-59'). [Autres miracles de S. Ursmer].
7. (F. 59'-78). Le voyage et itineration S. Ursmer au pays de
Flandre.
8. (F. 78-80'). Ung petit advertissement touchant ce que devant est
escrit.
9. (F. 81-84). Déclaration des personnages estant au tapis de la
noble généalogie sainte Renelle vierge et martire.
10. (F. 85-86). Les souffrages ou oraisons aux corps sainct icy
relevés.
Papier; 86 feuillets ; 0'",251 X 0'°,19; XVI« siècle (1543), car on lit, f. 80' : >1
Bronne ou Monastère saint Gérard le premier d'avril mille P XLiij, Frater lohannes
Ouaille. Deux colonnes. F. 29', on Ht les noms propres suivants, qui sont peut-être
ceux d'anciens possesseurs du manuscrit : Pierre Molmier, demeurant à Lobbes....
(1) Cf. J. F. KiECKENS, S. Boniface de Bruxelles.
362 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
en l'an mil six cent et trente et un; Denis Gossart; Martin Monsnier, demeurant à
Lobbes... en l'an mil six cent trente et un ; f. 86, il y a celui de Brissarl, et f. 86', ceux
d'Ursmer Monsnier et Philippe i}îahieux. Ce volume a été acquis le 26 novem-
bre 1903, à la vente des livres du chevalier Xavier de Theux de Montjardin à Gand
pour 110 francs (1). Demi-reliure moderne; au dos, le litre: Vie de S. Ennin et
de S. Ursmer, msl. (2).
3366. (II. 3189). — Vie de S. Quentin. En français et en flamand.
Le texte français débute ainsi :
Inc. Au tems de Dyocletien
Et aussi de Maximien
Empereur partirent de Roume
S. Quentins et li sains dont nomme
Les nons chi dessus li escris (3).
Le texte flamand a pour commencement : In den tide van Diocle-
tiaen ende Maximiliacn keyser.
Parchemin, rouleau de 8 mètres de longueur sur 0",17 de largeur; XIV« siècle
pour le texte français; XVI* siècle pour la version flamande. Ce volume comporte
une suite de dessins au trait représentant la Vie de S. Quentin (4). Ce manuscrit
a été acquis, en 1904, de la Fabrique de Téglise Saint-Quentin, à Louvain, pour
1500 francs.
4. "Vies de saints en flamand.
3367. (1956-57). — Vie de Jésus-Christ. En flamand.
1. (F. 1-185). Levene ons liefs heeren Ihesu Ghristi.
2. (F. 185^-187^). Van der molerinnen (5).
3. (F. 187^-189^). Van den vrouken van xxi iai-en (6).
4. (F. 189V-190V). [Van sinte Bernaert].
5. (F. 190»-192^). Een gheestelijc slot.
6. (F. 192V.198V). [Exempelen].
Parchemin ; 198 feuillets, plus trois de garde en tète du volume et deux à la fin ;
O^jSa X 0^,143; XV» siècle; initiales rouges et bleues. Sur le deuxième feuillet de
(1) Cf. Catalogue, p. 81, n« 819.
(2) Cette reliure est la même que celle du n» 3360 (18706-11), qui provient de la
bibliothèque d'Ed. Lavalleye, à Gand. Il se peut que ce volume, avant d'appar-
tenir au chevalier de Theux, ait fait partie de la bibliothèque de l'amateur gantois.
(3) Le texte français a été publié par Adolphe Everaerts, Vie de saint Quentin
d'après un manuscrit conservé aux archives de l'église de Saint-Quentin, à Louvain.
' (4) Publiés ibid.
(5) Publié par G. G. N. dk Vooys, Middelnederlandsche Legenden en exempelen,
p. 340-41.
(6) Ibid., p. 335.
VIES DE SAINTS EN FLAMAND 363-
garde, on lit : Desen boec es tclooslers van S* Pauwels in Zonien gheheeten rooden-
dale bi Bruecele in Brabant. 0ns lieve heere die wellet hem loenen dat hi ons desen
boec gheieent heefl ; sur le deuxième feuillet : Desen boeck salmen ten Refter lesen na
sijnder ordynanchie ende es den XII"" boeck inder laelfelen, et au verso de l'avant-
dernier feuillet de garde : Desen boeck hoorl toe ten Roodenclooster inl bosche van
Zonien, et au dessous : Desen boec en hoort mi nit toe. F. 1 et f. 198', il y a Testam-
pille rouge, R. F., de la Bibliothèque nationale de Paris (1).
3368. (15067). — Vie de Jésus-Christ. En flamand.
. 1. (F. 1-1^, 179-179^). Fragments d'antiphonaire, en parchemin,
XIV» siècle.
Les feuillets 2 et 3 sont blancs.
2. (F. 4-173). Leven ons heeren.
3. (F. 174-177^). Den H. Hubertinus dévote ouffeninghe vant hey-
lich leven Christi.
Le feuillet 178 est blanc.
Parchemin; 179 feuillets; O^.Slo X 0'",15; XV« siècle (1422), car on Ht, f. 173 :
Dit boec wart gheeyndet int iaer ons heeren M^XCCC" ende XXII. Des woensdaech
voor Sunte Victoers dach.
Bidt om Gods wil voor dese scryfster
Die hoors selfs is een groot ontblyfster.
Deux colonnes; initiales rouges et bleues. Sur le premier plat intérieur, il y a
l'ex-libris de Ch. van Hulthem qui en outre a inscrit la note suivante : MS. acheté
à Bruxelles dans une vente publique en 1811. Reliure du XVP siècle, en
parchemin.
3369. (IL 1309). — L B. Mattheussens. Het leven ons saligh-
maker lesum Christi.
1. (F. 1). Titre.
2. (F. 3-239). Het leven ons salighmaker lesum Christi.
Papier; 239 feuillets; 0™,20 X 0^,155; XVIII" siècle (1707), car on lit, f. 1 :
Tôt Brussel bij Jan Batist Mateessens op de groote mert 1707 ; f. 238" : Jan Baptist
Mattheussens op de groote mert onder den helm, 1707, et f. 239 : Jan Baptist
Mattheussens anno 1707, geschreven door myne eyghen handen op de groote mert
in den kelder onder den helm. Le volume est orné d'un grand nombre de gravures,
d'abord de la série des images de la vie du Christ de Th. Galle et G. de Mallery,
savoir les nn" 3, 5, 10. 14, 15, 17, 16, 20, 21, 22, 23, 24, 28, 25 et 29, qui se trouvent
respectivement ff. 9', 11, 23, 31, 34, 37^ 41, 118, 201', 203», 204, 211, 215% 217' et
2:B4'' ; puis, f. 2', le Gaudium angelorum d'ÀBNOLDus Wielans; f. 189, le Christ
devant Caïphe de P. Bouttats; f. 191, lesus alapa infligitur d'An. Wielans; f. 196,
Summus sacerdos scindens vestimenta de Th. van Meerle; f. 223", les disciples
d'Emmaûs. Ce volume a été acheté en mai 1890, à la seconde vente de Neufforge,
pour fr. 1,65 (2). Reliure vélin.
(1) Voir, au sujet de ce manuscrit, de Vooys, Middelnederlandsche Legenden,
pp. 3a5, 340.
2) N» 11 63 du Catalogue.
364 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3370. (IL 2282). — De passione Christi. En flamand.
1. (F. 1-1'). Fragment de bréviaire, office de Pâques, avec neumes;
XIII« siècle.
Le feuillet 2 est blanc.
2. (F. 3-226). Die diepheyt off diepe swaricheit des ghebenediden
lydens ons ghesontmakers Christi Ihesu.
Papier; 226 feuillets; 0»21 X 0»145; XVI» siècle. F. 226», il y a la noie :
Hanryck Polman horl dyt bock toc. Ce volume a été acquis par la Bibliothèque
royale en mars 1899, chez Maggs à Londres, pour fr. 62,50. Reliure du XVI» siècle,
vélin, en forme de portefeuille, avec fermoir en cuivre au milieu.
3371. (2190-91). — De sancto Auoustino. En flamand.
1. (F. 1). [Ordre des lectures à faire dans ce volume]. En fla-
mand.
2. (F. 2-2^). Op sinte Augustyns dach ons heylichs vaders die
epistele uten boeke der wysheit.
3. (F. 2'-59). Dat leven des gloriosen aider hoochsten ende alder-
waerdichsten doctoers ende bisscops van Yponen Sinte Augustyns
ons aider heilichsten vaders ende patroens (1).
4. (F. 59-63*). Die myraculen ende exempelen des hooghen doc-
toors ende leerare Sinte Augustyn ons heyleghen vaders.
5. (F. 63^-64^). Van Sinte Augustyns ons gloriosen vaders deerste
translacie oft overvoeringhe.
6. (F. 64^-67^). Van der ander translacien ons heyleghen vaders
S. Augustyns.
7. (F. 67'-69*'). Een exempel van synre herten.
8. (F. 70-133). Van der margariten der regulaerden insettinghen
der heremiten die men nuwelec ontfaet. Dit is dat hy prekende was
ende vermanende sinen broeders (2).
9. (F. 133-135^). Een sermoen van den verlorenen zone sprekende
tôt ons sundeers (3).
10. (F. 136^-139'). Een sermoen dat sinte Augustyn dede op dat
iaerghetyde dat hi bisscop wert (4).
11. (F. 139^-148^). Een scoon sermoen van onsen aider heylichsten
vader sinte Augustyn.
Parchemin; 148 feuillets, plus quatre de garde à la fin; 0",21.5 X 0'»,U2;
XV* siècle; initiales rouges et bleues. Ce manuscrit pourrait provenir du monastère
(1) Version flamande de la Vie latine de Possidius, cf. BHL., n» 785.
(2) Traduction des Sermones ad fratres in eremo, cf. PL., t. XL, col. 1236 sqq.,
sermons 14, 6, 5, 9-U, 26, 19-22, 37 et 38.
(3) Cf. ibid., t. XXXVII, col. 375 sqq.
(4) Ibid., t. XXXIX, col. 1480 sqq.
VIES DE SAINTS EN FLAMAND 365
Sainte-Élisabelh des religieuses de Saint- Augustin, à Bruxelles. Reliure du
XVP siècle, veau brun estampé (1).
3372. (3042-44). — Vitae sanctorum. En flamand.
1. (F. 1-3). [Van der heileghe Birgitta]. Inc. mutil. ... nighei- wor-
den verberrent inden viere des heilichs gheest.
2. (F. 3-5^). Een scoen bediedenesse van den weerdeghen name
Brigitla.
3. (F. 6-142). Leven der heiligher weerdegher bruyt Gods sente
Byrgitten (2).
4. (F. 142-156^). Dat weerdighe hoechtyt der translacien of over-
voerynghe.
5. (F. 157-1 73^). [Prologus in librum Revelationum].
6. (F, 173^-184). Die ordinancie der canonisacien van der weer-
digher princessen van Nericien sancta Birgitta.
7. (F. 185-220). Revelacie die Christus selve onser heiligher
moeder sancte Birgitten vertoenden,
8. (F. 221-326). Dat leven der edelre ende weerdegher princessen
van Zweeden sancta Katherina van Watsteyn.
Les feuillets 326^-327^ sont blancs.
9. (F. 328). Fragment d'acte.
Au verso de l'avant-dernier feuillet de garde, il y a la formule de
l'absolution de l'excommunication.
Papier, de-ci de-là un feuillet de parchemin; 328 feuillets; 0">,134 X O^.IO;
XV' siècle (1440), car on lit f. 326 : DU es gheeyndet na d ons heren duyst CCCC
ende veertich ; initiales rouges et bleues. F. 328% on lit : Desen bouc behoert loe den
cloesler van Sente Brigillen to Marien throene bynen der slede van Dendermonde.
Reliure parchemin.
3373. (3662-64). — Vitae sanctorum. En flamand.
1. (F. 1-113^). Sinte Franciscus leven alsoe alst die eersameghe
Bonaventura vergadert heeft (3).
Le feuillet 114 est blanc.
2. (F. 115-160). Dat boec ende dat leven van Barlaam ende des
gloriosen sconincs sone losaphat (4).
Suit un exemplaire incunable du livre Die wech der syelen ghe-
druckt in die stat van Utrycht int iaer ons heren M. CCCC ende Ixxx.
(1) Cette reliure est décrite par [J. Wkale], Bookbindings. IL Catalogue, p. 172,
no 334 et p. 173, n° 339.
(2) Version de la vie écrite par Nicolas, évoque de Lincop, cf. BHL., n° 1338.
(3) Cf. BHL., no 3107.
(4) Cf. ibid., n» 979.
366 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Papier, aux filigranes du chien, de la lettre P fieuronnée, de la main; 160 feuil-
lets, plus quatre feuillets blancs à la fin; 0",285 X 0»,204; XV» siècle (1478), car
on lit, f. 113" : Ende dit boec waert gheynt op Sinle Laureis dach omirent II uren
nader noenen inl iaer ons heren MCCCC ende Ixxviii, ende hoerl toe den broederen
van derderder oerden Sinte Francisci te brusele. Deux colonnes. F. 1, on lit :
Bibliothecae Conventus Bruxell. 3 ord. S. Francisci, et le nom propre : Eug.
Geude; au verso du quatrième feuillet blanc k la fin : Aegidini ab Iscn, Ferd. ran
der Mure, et à la fin de l'incunable : De$en boec behoort toe den broederen van der
derder oordene. Demi-reliure moderne; au dos, en maroquin brun, les titres dorés
des divers traités, et le chiffre de Léopold I*'.
3374. (3830). — Vitae sangtorum. En flamand.
[Exempelen van] persoonen die door lyden ende strengh leven tôt
groote heylicheyt ghecomen zyn.
Papier; 63 feuillets ; 0-,331 X 0-,2l ; XVI* siècle. Cartonnage.
3375. (4222). — Vie de la mère Jeanne de S. François, carmélite.
En flamand.
1. (F. 1-78). Gort verhael van de gratie ende deuchde van onse
eerwerdighe moeder lohanna a S' François gestorve in ons convent
van S^ Joseph der ongeschoide Carme lilen tôt Loven, den 6 Augus-
tus 1650.
2. (F. 79-85). Het goetduncken ende opinie van sommige groote
dienaers Godts uuytmuntende in Deucht, Godtvruchticheyt ende
geleertheyt, nopende de deucht ende volmaecktheyt van onse eerw .
moeder loanna van sinte Francisciis.
Entre les feuillets 79 et 80, petit imprimé Sainte Theodole vierge et
martyre, et à la fin du volume deux billets de part imprimés, en latin,
l'un de la mort de la Révérende Mère Marie-Séraphine de S. Fran-
çois, morte à Vilvorde, le 14 février 1622; l'autre delà mort de la
Sueur Marie-Madeleine de Jésus, décédée à Malines, le 13 novem-
bre 1734.
Papier; 85 feuillets: 0M84 X 0",U7; XVII* siècle. Reliure du même temps,
vélin; fermoirs en cuir.
3376. (4302-5). — Vitae sangtorum. En flamand.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-89). Santé Elizabeth leven (1).
3. (F.89-107V). Van sinte Servatius légende.
4. (F. 107^-118). Van sinte Hybrecht den heyligen bisscop.
5. (F. 118-143^). San sunte Adrianus endesyn gesellen.
6. (F. 143'-149^). Beda. Van sinte lohan Baptisten gebuerte.
(1) Publié par L. Scharpé, dans Leuvensche Bijdragen, t. VI, 1903.
VIES DE SAINTS EN FLAMAND 367
7. (F. 149"^-155v). Sunte Bernart. Sermoen van sunte lohannes
Baptisten.
8. ("F. 155^-158^). Sinte Bernarts sermone op Sinte Peter ende
Pauwels dach.
9. (F. 159-165). S. AuGusTYN. Een sermoen van onser liever sueter
vrouwen Visitatio.
10. (F. 165-167). [Van brueder Reynaldus] (1).
11. (F. 167-168'). Op sinte Marien Magdalenen dach een schoon
exempele.
12. (F. 168^-174). Sinte Bernart sermoen van onser liever zueter
vrouwe.
Sur les deux plats intérieurs fragments d'un acte pour Godefroid
Creuwel.
Papier, au filigrane de la lettre P ; 174 feuillets ; 0'",2i5 X O^'M'ô ; initiales rouges
et bleues. F. l, il y a cette note de la main de J. F. Van de Velde : Bibl. Lovan.
1779, 71" 13. Dono Baronis de Hubens. Reliure du XV" siècle, ais de bois recou-
verts de veau brun estampé ; fermoirs en cuivre.
3377. (4584). — Vita sangtae Birgittae. En flamand.
1. (F. 1-1', 198). [Vers flamands et latins en l'honneur de
St« Brigitte].
2. (F. 2-197'). Leven der heligher sancta Birgitta.
Papier; 198 feuillets; 0"»,143 X 0°,10;XV» siècle. F. 1, il y a la note : Z)t< 6oea;ftm
behoerl te sent Birgitten int besloeten cloester staende bynnen Denremonde der slal.
Sur l'avant-dernier feuillet de garde, il y a le nom propre : Gonyel. Reliure restaurée
du XV» siècle, veau brun estampé sur ais de bois.
3378. (4994). — Vie de Marie d'Agreda. En flamand.
1. (F. 1-134'). Gort begryp van het leven van de S. Maria van
Jésus, geseyt van Agreda door den Hooghweerdighsten Heer Joseph
Ximenez Samaniego, Eerst minister generael der orden der minder-
broederen daer naer Bischop van Placentia beschreven.
Le feuillet 135 est blanc.
2. (F. 136-138). Tafel der capittelen van het leven van de salige
moeder Maria van Jésus.
Les feuillets 138'-142 sont blancs.
3. (F. 143-144). Decretum Beatiflcationis et Ganonizationis vene-
rabilis Servae Dei Mariae a lesu de Agreda.
Papier; 144 feuillets, plus cinq de garde en tête; O^.IS? X 0"',10; XVIIIe siècle
(1716), car on lit, f. 134" : Desen boeck is door my fr. Paulus Clément onweerdigh
Priester der orden der Minderbroeders geschreven op den tydt van vierthien daegen
in de maent november van t'jaer ons heeren 1716. Bidt voor den schrijver. Sur le
(1) Cf. Exordium magnum Cisterciense, dans P.L., t. CLXXXV, col. 1060-61.
368 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
deuxième feuillet de garde en tête, on lit: Dono ac munificenlia R. Domini Caroli
Clément sacellani in Vlesenbeeck habel bibliotheca noslra Hallensis thesaurum hune,
vilam scilicel el totum opus venerabilis Matris d'Agreda in novem Tomns dislri-
butum, dalum 26 ianuarij anni 1739. Orale pro Benefaclore, et f. 1 : Bibliolhecae
ff. Min. Hecoll. Hallensium 1739. Reliure moderne, veau racine; au dos, le litre
doré : Leven van M. d'Agreda.
3379. (5065). — Vitae sanctorum. En flamand.
1. (F. 1-3). [Inhoud].
Les feuillets 3^-4^' sont blancs.
2. (F. 5-6^). [Voorrede].
3. (F. 7-203). [Levens der heiligcn. Januarius-November].
4. (F. 204-209). Het leven van de H. Rosa.
5. (F. 209-211). Van den H. Vincentius [Ferrerius].
6. (F. 211^-213). Van S. lohannes Gualberti.
7. (F. 213^-219). Den H. Romualdus, den H. Solanus.
8. (F. 219^-240). [Heiligen van] Dessember.
9. (F. 241-247). Van den H. Charolus Borromeus.
10. (F. 247^-249). Van den H. Gregorius Taumaturgus.
11. (F. 249^-252). S. Geertruyt van Duylslant.
12. (F. 252^-254). [Van de H. Gatharina, van het heilig Cruis].
13. (F. 254'-255v). Van den H. Simon.
14. (F. 255V-259V). Van de H. Katarina.
15. (F. 260-271^). Van S. Margarita, van het magdeken Libaria,
van den H. Joseph.
16. (F. 272-273^). Het leven van de salige Salomea Clarisse.
17. (F. 274-275^). Van den H. Paulinus.
18. (F. 276-279). Het leven van den H. Antonis Slroncenion leeke
broeder Minderbroeder.
19. (F. 279V.281). Van sinte Rombout.
Papier; 281 feuillets; 0",16 X O»,10; XVII' siècle. Reliure du même temps, veau
estampé.
3380. (8003). — Levens der heiligen.
1. (F. 1-128). [Levens der heiligen van den l'»"" tôt den
lO-'e» maartj.
2. (F. 129-130). [Inhoud].
Papier; 130 feuillets; (y",d32 X 0'",208; XVIP siècle. Ce volume provient de
l'ancienne biblothèquedes Bollandistes. Demi-reliure moderne.
3381. (8587-89). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. l-2v, 349-350^). Fragments de missel, XIV« siècle.
2. (F. 3). Index.
Les feuillets 3^-4^ sont blancs.
VIES DE SAINTS EN FLAMAND 369
3. (F. 5-18^v). Die légende van sinte Katherine.
4. (F, 183-230^), Gheestenliken fonteynen daer men dese edel
coninghinne sancta Katherina bi gheliket.
Le feuillet 231 est blanc.
5. (F. 232-298). Die légende van sancte Elysabelh (1).
6. (F. 299-325^). Dat legheonde van die heilighe maghet sinte
Dinipna.
Les feuillets 326-348^ sont blancs.
Papier, au filigrane de l'écu de France et de la lettre P fleuronnée; 350 feuillets;
U'°,202 X O^.l^S; XVP siècle: deux colonnes. F. 104\ miniature fort grossière
représentant S'* Catherine, et f. 229% une xylographie de S'" Elisabeth. F. 3, on lit :
Einplus Idc liber a Bacx 1644, et f. 4", il y a Tex-libris des anciens Bollandistes
>ï< MS. 42. Reliure, veau estampé sur ais de bois; le dos a été restauré, litre
doré (2).
3382. (8843-44). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. 1). Tafele van den legenden die in desen boecke gescreven
s taon.
2. (F. 2-9). Dat boeck Malachias des propheten.
3. (F. 10-16). Légende van don heiligenconfessoer sinte Remaclus.
4. (F. 16-22). Die eerlike passie des heiligen bisscops ende marte-
laers S. Theodardus.
5. (F. 22-32^'). Die légende van den heilighen bisscop ende con-
fessor sinte Maternus.
6. (F. 32^-49^) Leven ende die passie ... sint Lambertus.
7; (F. 50-63^'). Die translacie des heilighen ... Lambertus.
8. (F. 64-68^). Die légende des heiligen confessoers sinte Domi-
cianus.
10. (F. 68-75^'). Légende van ... sinte Mertinus van tongheren,
11. (F. 75^-78). Hoe dat sinte Mertinus lichaem metten anderen
heiligen reliquien van den stat van Tongheren ... overghevoert was
tolter stat van Tricht.
12. (F. 78^-87^). Légende ende leven des heiligen confessoers
S. Reyniers.
13. (F. 88-101^). Légende van ... sinte Edmundus.
14. (F. 102-131). Nyeuwe légende ... sinle Fredegondis.
15. (F. 132-165^). Légende ... des ... sinte Mathias.
Le feuillet 166 est blanc.
(1) Ce texte a été publié par L. Schaupé, Sunle EUsabellen Icgcndc, dans
Leuvensche Bijdrage.v, 1903, t. V, pp. 8 sqq., et 125. M. Scharpé a utilisé ce
manuscrit pour son édition.
(2) Au sujet de ce manuscrit, voir L. Scharpé, op. cit., p. 7 et G. G. N. de Vooys,
Middelnederlandschc Legenden, p. 49.
CATAL. BIBL, ROYALE, T. V. 24
370 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
16. (F. 167-188^'). Die légende van sinte Walburch.
17. (F. 189-200). Een schoon mirakel ende openbaringhe des
afiaets der kercken van sinte Marien van den Engelen.
18. (F. 201-215). Dio bulle van Middelborch.
a) SiXTi IV, 1* iulii 1484.
b) SiXTi IV, 26 iulii 1479.
Papier, au filigrane de l'écu de France: 215 feuillets; O^jlO X 0",13; XV" siècle.
Ce volume provient de l'ancienne bibliothèque des Boliandistes; f. 1, il y a leur
ex-libris et f. 1', la cote »ï< 3ÎS. 37. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré et
le chiffre couronné de Léopold I*'.
3383. (11967). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. 1-15*). [Leven van sinle Servaes] (1).
2. (F. 15^-18). Die translacie (2V
3. (F. 18-20*). Van den heiloghen bisscop Monulphus (3).
4. (F. 20V-25). [Van den heileghen bisscop Gondulfus] (4).
5. (F. 25-32). Die verheflfenisse des heileghen gloriosen Servacii (5).
6. (F. 32-44). [Exempelen van sinte Servaes].
7. (F. 44*-52). [Van murmuratie]. Inc. Huedet u voer murmuratie
die nerghen lot nutte en is.
8. (F. 52-52*). Van de vijf wyscn ioncfcren. Van de v dwasen
ioncferen.
9. (F. 52*). [Exempel van sinle Elisabeth van Maerborch].
Papier, aux filigranes de la tôle de bœuf surmontée de la croix et de l'J' lleu-
ronnée; 52 feuillets; O-'.IS? X 0»,ia3; XV« siècle. F. 1, on Vil: Dit hocck hocrl loe
den ghesloltnen cloosler te Herghen op (en Xnem. Au verso du premier feuillet de
garde, le nom de J. F. Van de Velde. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré :
BUkop van Tongher; tranche bleue.
3384. (11988-90). — Vie de S*« Elisabeth. En flamand.
1. (F. 1-1*). [Fragment de bréviaire]. De nativitate B. V. M.
Le feuillet 2 est blanc.
2. (F. 3-94*). Die légende van sinte Elizabeth van Dueringhen (6).
3. (F. 95-118). Een boecsken van den devoten cock van Groenen-
dael.
4. (F. 118-150). [Leven van Jan Ruysbroeck] (7).
5. (F. 151-203*). [Boeck van den berch].
(1) Version flamande de BUL., nn" 7617 et 7618.
(2) Ibid., n° 7619.
(3) 7ftirf.,no6014.
(4) Ibid., n» 3706.
(5) Ibid., n° 7621.
(6) Publié par L. Scharpé, dans Leuvensche Bijdragen.
(7) Version de Pomerius, cap. 4 et sqq.
VIES DE SAINTS EN FLAMAND 371
Papier, aux filigranes de la lettre Pfleuronnée, de l'écu de France; 203 feuillets;
0™,14 X O^jlO; XlVe siècle (1352), car on lit f. 201 : DU boec wacrt begonnen in
der vasten doemen las van Gods gheboerle MCCC ende twe ende vyflich. Signa-
tures Qz, hi, ai, fini. Reliure du XV^ siècle, parchemin, en forme de portefeuille
avec le fermoir en cuivre au milieu du premier plat.
3385. (15141), — Légende des FI. martelaers sinte Rombouts.
1. (F. 1-96). Légende des H. martelaers sinte Rombouts (1).
2. (F. 96-122^). Sommyge mirakelen.
Papier; 122 feuillets; 0™,15l X 0^,095, XVP siècle (1555), car on lit f. ]22^- :
Scriptum anno Domini M. D.LV. Een Ave Maria voer die dit heet gcschreven op dat
sy eewelyck met God magh leven. S. Anna van Thienen. Sur le premier feuillet de
garde, Ch. van Hulthem a noté : Ex Bibliolheca Anl. Nueicens Bruxellensis, nunc
C. Van Hulthem, ISll. L'ex-libris de G. Van Hulthem se trouve sur le second plat
intérieur (2).
3386. (15142). — Diversche legexden (3).
L (F. 1-4). Sinte Barbara mertelersse tôt Nicomedien.
2. (F. 4-5). Exempelen (4).
3. (F. 5-5^). De légende van sinte Nicolaes int corte.
4. (F. 5v-6v). Exempelen.
5. (F. 7-7^). Die légende van sinte Lucia int corte.
6. (F. 7^-9). De légende van sinte Thomas int corte.
7. (F. 9-12), Van sinte Anastasia, van sinte Steven, van sint Jan,
van sint Thomas van Gantelberge, van sinte Theophilus, van
S. Valentyn, van sinte Iuliana mertelersse, van sinte Mathias, van
Félicitas ende Perpétua.
8. (F. 12^-15^'). Légende van sinte Geertruyt, van sint Longinus,
van S. Patricius, van S. Hubrecht, van sint Joris légende, van
S. Marcus evangelist, exempele van S. Joris (5).
9. (F. 16-18). Van S. Philips, van S. Jacob de Mindere, van theilich
cruis vindinge, van S. Pancratius, van der h. martelaer S. Erasmus,
van S. Bonifatius martelaer, van S. Feliciaen ende Primus, van
S. Barnabas apostele.
10. (F. 18^-20^). De légende van S. Peeter exorcista, van S. Vitus
ende Modestus, van S. Quiricus, van S. Marina, van S. Alexius, van
S. Gervasius ende Prothasius, de légende van thien dusent marte-
laren, van S. Jan ende Pauwels martelaren.
11. (F. 21-22). Van de seven slapers légende.
(1) Traduction de fiffZ^.jn" 7381.
(2) liibliotheca Hulthemiana, t. VI, manuscrits, p. 15-16, n» 50.
(3) Gelrocken wt een oudeverschuerde Légende bouck.
(4) BHL., nn" 933, 935, 937, 938, 941, 942 et 948.
(5) Victoire des Anversois sur les gens de Flandre en 1483.
372 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
12. (F. 22). Een onnatuerlyc schepsel geboren ten tyde van Paus
Iulius de tweede.
13. (F. 22^). Een cluchtighe historié van Heynken de Luyere war-
achtelyck geschiet binnen de stat van Antvverpen.
Papier; 22 feuillets; 0'",285 X 0",2(fô; XVI« siècle ; quelques grandes lettrines
assez grossièrement peintes. Cartonnage (1).
3387. (18223-24). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. 1-34^'). [Passie der elf dusent mechden] (2).
2. (F. 35-40^) [Exempelen van de H. Ursula].
Le feuillet 41 est blanc.
3. (F. 41^-43^). Van sint Tomaes den heilighen aposlele (3).
Le feuillet 44 est blanc.
4. (F. 45-46) Van den heilighen dri coninghen. Inc. Die coninc van
den denen had de groole devocie totton heilighen dri coninghen.
5. (F.'47-48v). Passie der elf dusent mechden (4).
Papier, aux filigranes de la cruche et de l'écu de France; 48 feuillets;
O^.lSl X 0",126; XV» siècle; deux colonnes. Cartonnage.
3388. (18229-30). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. 1-10). [Leven van sinte Bave].
2. (F. 10-17*). [Leven van sinte Lievin].
Papier, au filigrane de la lettre P gothique; 17 feuillftts; O-'.ÎSl X 0",205;
XV» siècle; deux colonnes. Sur le premier plat intérieur, le h"" de Reiffenberg a
inscrit cette note : Acheté à la seconde vente de feu M. Lammens, à Garni, en octo-
bre Î839, n" 25 du Calai, des mss., prix 103,50 fr. Cartonnage.
3389. ( 10408-9). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. Iv). Index.
2. (F. 2-20). Dat leven sunle Willems des doorluchtighen prince
hertoge van Aquilanien.
3. (F. 20^-26). [Van sunte Radegundis coninghinne van Vrancrijck].
4. (F. 26-32V). Die hystorie van sunte Brigitta der weduwe.
5. (F. 32^-46). Dat heilige leven ende den slryt der glorioser ionc-
frouwen sunte Amelborch (5).
6. (F. 46-49^). Van der heiliger vrouwe sunte Blandina.
7. (F. 49^-50*). Van der heiligher maget sunte Matrona.
8. (F. 50-52^). Van der doerne croen Ghristi ende hoe die tack van
der doeren croen Ghristi tamersvoer quam.
(1) Bibliolheca Hullhemiana, t. VI, manuscrits, p. 16, n» 51.
(2) Version flamande de liHL., n° 8428-8430.
(3) Gf.ibid.,n°8Hî).
(4) Traduction de BHL., n° 8433.
(5) Cf. ibid., n« 303.
VIES DE SAINTS EN FLAMAND 373
9. (F. 52^-53^'). Van eenre martelaerste geheten Maria.
10. (F. ôS'^'-ôSv). Van den heiligen bisscop sunt Eutropius.
11. (F. 55^-59^). Sunte Lebeuinus leven des heiligen confessoers.
12. (F. 59^-64^). Van sunte Radbodus leven bisscop van Utricht.
13. (F. 64^-68). Van sunte Grisantus en Daria.
14. (F. 68-68^). Van sunte Saturninus martelar.
15. (F. 68^-73^). Dat leven des heiligen bisscops sunte Loys.
16. (F. 73^-75^). Die passie sunte Anastasien.
17. (F. 75^-77^). Leven sunte Aldegundis.
18. (F. 77^-78^'). Een groot mirakel dat sunt Augustinus vcrtellede
van sunt Steven den heilighen martelaer.
19. (F. 78^-84). Die passie des heiligen apostels sunte Mathias.
20. (F. 84-90^). Leven des heiligen bisscop sunte Ludger.
21. (F. 90V-92). Van drien susteren.
22. (F. 92-94). Leven des heiligen bisscop sunte Wyro.
23. (F. 94-96^). Van sunte Plechelmus bisscop ende confessoer.
24. (F. 96^-98^). Sunte Poncianus passie.
25. (F, 98^-99^). Sunte Marcellus des paeus passie.
26. (F. 99V-107V). Sunte Panthaleons passie.
27. (F. 107^-110). Bekeringe ende passie sunte Afra.
28. (F. 110-112). Van sunte Lucia wedue ende Geminiano.
29. (F. 112-122^). Passie des heilighen bisscops sunte Lamberts.
30. (F. 122^-123^'). Van sunte Severus overwoeringhe.
31. (F. 123^-125^). Van sunte Severyns overwoeringhe.
32. (F. 125^-126^). Die passie sunte Theodorus des martelar.
Papier, aux filigranes de l'écu fleurdelisé et de la lettre P; 126 feuillets;
0",27 X 0"',203; XV« siècle; deux colonnes. Ce volume doit avoir fait partie d'un
autre manuscrit, car il y a la pagination GLIII-CLXXXII. Ce volume a été acquis,
en septembre 1845, de M. le V*' Bernard du Bus pour 20 fr. Demi-reliure moderne;
au dos, le titre doré : Leven Sinl WiUems'van Aquilanien, 1481 (1), avec le mono-
gramme couronné de Léopold P' et l'inscription Bibl. royale.
3390. (21005-7). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. 1-5^'). Kort begrijp van het leven van den H. Benedictus.
2. (F. 5v). Waerschouwinge (2).
Le feuillet 6 est blanc.
3. (F. 6-14). Kort begrijp van het leven van den H. Trudo.
4. (F. 15-16). [De S. TrudoneJ (3).
(1) Il n'y a dans le volume aucun indice pour cette date.
(2) Note sur le culte de S. Benoit à l'abbaye de Saint-Trond.
(3) Ex libro cui lilulus Flores Ecclesiae Leodiensis, P. Fisen, ad 23 novembris
cap. 1" ... 6° ...9°; ex parte prima Historiae Leodiensis per Fisen ad annum 1221,
lib. 12, n. 29 ; ... ad annum 1227, lib. 13, n. 40.
374 MANUSCRITS DE LA DIBLIOTHÈQUE ROYALE
Le feuillet 17 est blanc.
5. (F. 18-24). Kort begrijp van het leven van den H. Eucherius.
Papier; 24 feuillets; 0-",322 X 0",21 ; XVIII» siècle. Cartonnage.
3391. (21009). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. 1-4). Voorrede lot den ghewillighen Leser.
2. (F. 4^-23). Van het leven van onser heylige vader S. Trudo.
3. (F. 23^-47^). Die mirakelen ... van S. Trudo.
4. (F. 48-52). Van die translalie ... onser heyliger Patroonen
S. Trudo ende S. Eucherius.
5. (F. 52^-54^). Het leven van S. Eucherius.
6. (F. 55-56). Het leven van S. Libertus.
Papier; 56 feuillets; 0",Î03 X O-.lôS; XVII» siècle. F. 1, il y a la noie : Liber
monaslerii Sancti Trudonù Q. 6. Reliure moderne, veau racine.
3392. (21500). — Leven van den heylighen Stanislaus Kostka. En
vers flamands.
Papier; 98 feuillets; 0",331 X O»,201 ; XVIII» siècle. Ce volume a été transmis à
la Bibliothèque royale par Tadminislralion générale des Archives du Royaume, le
1""" décembre 1856. L'estampille rouge des Archives se trouve sur bon nombre de
feuillets. Demi-reliure moderne.
3393. (21501). — De SS. Aloysio Gonzaga et Stanislao Kostka.
En flamand.
1. (F. 1). Titre.
2. (F. 2v, 3^, 4^'). Cort begryp van het Leven van den H. Aloysius
uyt de priesterlycke gelyden.
3. (F. 3, 4, 5). Cort begryp van het leven van den H, Stanislaus uyt
de priesterlycke getyden.
4. (F. 5^). Leven van den H. Aloysius Gonzaga, eersle byvoeghsel
uyt den H. Bernardus.
5. (F. 6). Leven van den H. Stanislaus Kostka, eerste byvoeghsel
uyt den H. Ennodius.
6. (F. 13v). In canonizatione SS. Aloysii et Stanislai. Sermon
flamand.
Papier; 13 feuillets, plus cinq feuillets blancs en tôte et onze à la fin du volume;
0",214 X 0™,165; XVIII» siècle. Reliure moderne, vélin.
3394. (21875). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. 1). Note d'Ao. Matthieu sur ce manuscrit.
Les feuillets 1^-2^ sont blancs.
2. (F. 3-8). [Leven der heylegher AppoUonia] (1).
(1) Version de BHL., n» 643.
VIES DE SAINTS EN FLAMAND 375
3. (F. 8-8v). Exempel (1).
4. (F.- 9-12^). Leven der heylegher eerweerdigher coninghinncn
Helena Gonstantinus moeder (2).
5. (F. 12^'-16). Légende van der weerdigher maghet ende marte-
lesse sinte Ontcommera.
6. (F. 16^-18). Légende van die heyiighe maghet Tecla.
7. (F. 18^'-46v). Leven van die heyiighe maghet sinte Clara.
8. (F. 46^-58). Leven van die heyiighe maghet sinte Amalber-
ghen (3).
9. (F. 58\'-63v). Die translacie oft verviringe (4).
10. (F. 63^-81^). De légende van sinte Monicha.
11. (F. 82-98^). Sint Augustinus ons heyiighe vaders légende (5).
12. (F. 98^-108). [Mirakelen van den H. Augustinus].
13. (F. 108-135). Dat leven ende passie van die heyiighe maghet
ende martelersse sinte Dimpne (6).
14. (F. 135-136V). Mirakel. Exempel [van sinte Dimpna].
15. (F. 137-146^'). [Leven der heilige Euphrosyna] (7).
16. (F. 146V-148). [Van het lijden].
17. (F. 148). [Van Abundius van Villers].
Papier; 148 feuillets; O'",llo X 0"',139; XV« siècle. Sur le second plat intérieur,
on lit : Cat. G. J. de Servais n" 6010. Ce volume a été acquis par la Bibliothèque
royale à la vente de livres de Van Alstein à Gand, en 1863 pour 11 francs. Demi-
reliure moderne.
3395. (II. 143). — Vjes de saints. En flamand.
1. (F. 1-10). Sunte Dorotheen passie.
2. (F. 11). Passio béate Katcrine. En flamand.
Papier, au.x filigranes de la lettre P et de la montagne à trois sommets;
45 feuillets, plus quatre de garde en tête et six à la fin; O^jSO X 0"',133; XV« siècle
(147G) ; car on lit, ï. \o'. Anno Domini dusent verlhundert ses und sevenlich. Ce
volume a appartenu autrefois à l'abbé AUard, s'il faut en croire la note : F. A^^^,
sur le deuxième feuillet de garde en tête. Il a été acquis en novembre 1872 à
la vente des livres de Serrure (8) pour fr. 58,85. Reliure du XIX* siècle, veau
violet, filets d'or; au dos, le titre doré : Légende des saints. Mss. Germ., doré sur
tranche.
(1) Cf. liHL., n» 645.
(2) Cf. ibid., n» 3782.
(3) Cf. ibid., n» 323.
(4) Ibid., no324.
(5) La rubrique continue : JSa hel inhoudt ende vervolch van hel cleyn geprint
boexken.
(6) Cf. BHL.,n'>^2m.
(7) Version de BHL., n" 2722.
(8) N» 3238 du catalogue.
376 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3396. (II. 147). — De S. Hieronymo. En flamand.
1. (F. l-4v). Een wonderlic visioen dat Cyril bisscop van Alexan-
dryo sach van Iheronimus (1).
2. (F. 4^-7). Sommighe auctorileyten die S. Iheronimus bescrevcn
ende ghesproken hevet.
3. (F. 8-10). [Mirakel van den H. Hieronymus]. Inc. In een cloester
was een nonne die utermate schone was.
4. (F. 10-15). Een exempel en ( mirakelen] (2).
5. (F. 15-20). Hoe hem S. Iheronimus haddc tollen sacramenle.
6. (F. 20-26^). S. EusEBius woerden (3). Des. mutil. Dat hi so ber-
nenllike begheerde. Haden he... (4).
7. (F. 27-35^). Die epistole die sunle Augustini... sendede Cyrillo(5).
8. (F. 35^-39). Die epistel die Cyrillus... sendede den hoghenleraer
Augustino (6).
9. (F. 39-46). Van Eusebius doot.
10. (F. 46-53V). Een mirakel van Silvano.
11. (F. 53'-55). Een mirakel.
12. (F. 55-57^'). Een wonderlic groot mirakel.
13. (F. 57^-61). Een verveerlic mirakel. [Andere mirakelen].
14. (F. 61-65*). Eusebius woerden.
15. (F. 65^-69). Een sermoen des heilighen gloriosen Iheronimus.
16. (F. 69-71). Van den leraers.
17. (F. 71-75*). Van der armoeden, der oetmoedicheit, der eeren.
18. (F. 75*-78»). Van onderlieden minnen, van loghenen le scuvven,
van sweren te scuwen.
19. (F. 76*-80). Hoe wi sellen sterven en weder verrisen.
20. (F. 80-84V). Hoe S. Iheronimus den dood nodede.
21. (F. 84V-89*). Iheronimus lot Eusebius.
22. (F. 89-99). Van der slorcheit, van dat wi kinder moeten werden,
van oncuuscheit, van liden, van ontfermherlicheit.
23. (F. 99-103). Een ander mirakel van cnen monnic.
24. (F. 103-105). Een mirakel. Een ander mirakel.
25. (F. 105-109*). Een vueerlic mirakel (7).
26. (F. 109-111*). Hoe S. Iheronimus gepryst wert ende beclaget
van sinen iongheren.
(1) Version flamande du BHL., n° 3868.
(2) Il y a une lacune entre les feuillets 10 et 12.
(3) Version flamande de BHL., n» 3866.
(4) La fin peut être suppléée par le manuscrit n" 284 de la Bibliothèque royale
de Belgique.
(5) Cf. BHL., n° 3867.
(6) Cf. ibid., n° 3868.
(7) Il y a une lacune entre le feuillet 106 et le feuillet 107.
VIES DE SAINTS EN FLAMAND 377
Parchemin; 111 feuillets, O'",18o X 0'",137; XV" siècle; initiales rouges et bleues.
Ce volume a été acquis en 1873, à la vente Serrure, pour fr. 44,05. Demi-reliure
moderne.
3397. (II. 1661). — De S. Servatio. En flamand.
1. (F. 1-64^). Het leven van den Heyligen Servatius.
2. (F. 64^). Gatalogus auctorum qui libris his continentur.
3. (F. 65-71). Het leven van St. Servatius patroen der stadt
Maestricht (1).
Papier; 71 feuillets, plus quatre de garde en tête et deux à la fin du volume;
O^.SU X 0'",197; XVI" siècle. Au verso du quatrième feuillet de garde du cofn-
mencement, on lit : PP. Capucinorum Traieclcnsium. Ce volume a été acquis le
28 juillet 1896 à une vente chez Cordemans, à Bruxelles, pour 28 francs (2). Demi-
reliure moderne, véhn.
3398. (II. 1944). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. 1-6^'). Des heilighen Paulus leven dat sinte Iheronimus in
latyn bescreef (3).
2. (F. 6V-20V). Hilarions leven (4).
3. (F. 20^-33). Abrahams ende Marien synre niften leven (5).
4. (F. 33-39). Symeons leven (6).
5. (F. 39V-43). Van den tien dusent martelaren (7).
6. (F. 43^-44^'). Van sinte Lambertys.
7. (F. 44^-51). Die légende van den heilighen martelaer sinte Era-
smus (8).
8. (F. 51). Tafel van den inhoud dezer handschrift.
9. (F. 51v). [Compte].
Papier, aux filigranes de la lettre P gothique et de la tête de bœuf à cornes bar-
belées surmontée d'une croix (9) ; O^Slô X 0"',146; XV" siècle ; deux colonnes. Ce
volume a été acquis en juin 1897 à une vente chez M. G. Vyt, à Gand, pour
fr. 16,.50 (10). Reliure moderne, vélin.
(1) La note suivante, f. 71, donne l'explication de la nature de ce texte. Dcse
copie is geschreven ende gelranslaleerl uuyt eenen hoogduylsen folianl synde geinti-
tuleert als volgl : Der Heyligen leven nyef gedruckt tôt loff'der ondeilbare Dryvul-
digheit.... doerMartinum Flach tôt Slrasborgh .... int jaer 1521.
(2) N» 174 du Catalogue.
(3) Cf. BHL., n°6596.
(4) Ibid., n" 3879.
(5) Cf. ibid., n» 12.
(6) Cf. t6trf.,n<>7956.
(7) Cf. ibid., n° 21.
(8) Voir î6MZ.,n'' 2578.
(9) Cf. S. L. SoTHEBY, Principia typographica. The Block-Book, t. III, table 9c,
n°61.
(10) N» 27 du Catalogue.
378 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3399. (II. 2334). — De S. Catharina Senensi. En flamand.
1. (F. 1-133). [Légende der heylighor maght Katherinen van
Senis] (1). Jnc. mutil si ghekerstent was starf ende voer te hemele.
2. (F. 133^'). Een devoet puntgen.
3. (F. 134-182). Sommighe gulden woorde ende seer slichlich die
Egidius die minrebroeder sint Franciscus gheselle gliesproken hceft.
Parchemin; 182 feuillets, plus un de garde en têle et deux à la tin;
0",174 X O",!^; XV" siècle. F. 1', on lit: llem dil boec heefl hceft (sic) (jhescri'ven
ende ghegheven haer Pieler n'tllams onse iMler lot een eiviqhe testament, daerom
bidl voer die siel oin Gods icillen, et en-dessous : DU boec hoerl toi Sinle Maria
Magdalena Susleren ironende lot edam. F. 1 et 2, il y a Tex-libris Sir T. P. Middle
mil 4022. Ce volume a été acquis en juin 1899, à une vente à Londres chez
Sotheby pour fr. 162,50 (2). Reliure du XV" siècle, veau sur ais de bois; restes de
fermoirs en cuivre.
3400. (If. 2628). — Vies de saints. En flamand.
1. (F. 1-7^). Légende van die heighe niaghet sinle Dingna.
2. (F. 8-10^). Een suverlick exempel van die aposlolinne Christi
Ihesu sint Maria Magdaleene (3).
3. (F. 11-14). Een ander van Helia der prekerorden.
Les feuillets 14^ et 15^ sont blancs.
4. (F. 15-23^). Die légende van den heylighen confessoor sint Ael-
brecht rustende in Egmont.
5. (F. 24-26"). Die vyndinghe des heylighen waerdighcn Sacra-
menls het welcke rustende is binnen der stadt van Amstelredam (4).
6. (F. 26^-34*). Dye wonderlycke miraeckelen dye geschyet syn
dooi* theylige Sacrament Tamsterdam (5).
Les feuillets 35-37 sont blancs.
7. (F. 38-38^). [Fragment d'un traité de morale, avec commen-
taire]. En latin. Inc. Sed, o nephas, illi .... de te tanti criminis fidem
capiunt.
Papier, au filigrane de la lettre P gothique; 38 feuillets; 0"',203 X O^.ISS;
X VI« siècle (1573), car on lit f. 34' : Nyel sonder Godl geschreven door myn Hroeder
Aarnl Janssoon di/e liaed van liommel conventuael in Icloosler van den Hem buylcn
Schoonhoven int iaer ons heeren Duysenl vyfhonderl ende drye boven Isevenlich op
den 8 dach luly. Sur le second plat intérieur, il y a la note : 6.5. Mussenbr[oeck\
Sale Leyden, 1826, et sur le premier plat intérieur la cote au crayon 11080
(1) Version flamande de la Vie latine de Raimond de Capoue ; cf. lilIL., n° 1702.
(2) Cf. Bibliotheca Phillippica, p. 86, n» 797.
(3) Cf. BHL., n» 5506.
(4) Cf. Amstelredams eer ende opcomen door de denckwaerdighe miraklen aldaer
geschied aen ende door het H. Sacrament des allaers anno 1345. t' Antwerpen by
Hendrick Aertssens, 1639, p. 57-62.
(5) Voir ifttd., p. 64-90.
YIES DE SAINTS EN ITALIEN 379
Ph[illipps] mss. Ce volume a été acquis par la Bibliothèque royale en 1900 de la
bibliothèque de Sir Thomas Philipps. Couverture en parchomin.
3401. (IL 3290). — Franciscus Giry. Leven van de H. Elisabeth
van Hongarien.
On lit, à la fin : Heeft den onderscreven dit Leven vertaelt, dai noyt
in het vlaemschs in druck is vytgeglieien gheweest. Fr. Antonins
Lefebvre, 10 iaeren iidrilaris van Religie en 3 van Priesterschap van
het order der Minlmen tôt Brussel, anno 1743.
Papier; 11 feuillets; 0",178 X O",]*; XVIIP siècle (1743). F. V, il y a la note
Voor het gaslhuys van Lier, Ce manuscrit a été acquis en 1904 de M. De Becker, à
Bruxelles, pour 7 francs.
rî, "Vies die ssiiiits en. italien, en £illema.n<l,
en a.ng-la,is el: en ii*Ian(la.is.
3402. (2894). — Vje de S'^' Catherine de Bologne. En italien.
Inc. mutil... Jenlemente era tirata. Des. mutil. era vestita de una
Testa de coloro morelo tuta lavorata.
Papier; 96 feuillets; 0",169 X Om.llO ; XV* siècle. Demi-reliure moderne, dos en
maroquin rouge, avec le titre doré : Vita délia beata Calharina da liologna.
3403. (8847). — Vite dei santi (1). En italien.
1. (F. 1). Indice.
2. (F. 2-llv). Vita di S. Marco.
3. (F. 12-13). Vilae morte di S. Passicrate prottettoro d'Atino.
4. (F. 13-16V). Martirio di S. Giuliano.
5. (F. 16V-17). Vita e martirio di S. Garo.
6. (F. 17-17^). Vita e martirio di S. Prudenzio.
7. (F. 17V-18). Vitadel B. Fulgentio.
8. (F. 18-18^). [Orationes de S. Secundino et de S. Martino
eremita].
Papier; 18 feuillets; O-^jSOS X 0'",\?jô ; XVIP siècle. Ce volume rrovient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Cartonnage.
3404. (8848). — Vite di santi. En italien.
1. (F. 1). Indice.
2. (F. 2-3v). Vita di S. Severo prête e di S. Martino monaco.
3. (F. 3v-5). Vita di S. Vittorino.
4. (F. 5-8^). Vita di S. Peregrino.
(1) Ex codice ms. Neapolitani I. U. D. Bartholomei Chioccarelli qui huiusmodi
sacris libris abundat.
380 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
5. (F. 8v). Vita del B» Timoteo da Montecchio.
6. (F. 9-13^). Vita del B° Padre fra Berardino da Fossa.
7. (F. 13V.14V). Vita del B. Mascio.
8. (F. 14V-16). Vita del B. Filippo dell' Aquila.
9. (F. 16-16V). Vita del B. Fratre Apollonio dell' Aquila.
10. (F. 17-18). Vila del B. Padre Fra Vincenzo dell' Aquila.
11. (F. 18-19^'). Vita délia B' Giacoma et B'* Ludovica dell' Aquila.
12. (F. 19^-20'). Vita délia B^ Buonavontura d'Autredoco.
13. (F. 20^-24). Vita délia B^ Antonia da Firenze.
Papier; 24 feuillets; O^.lOa X 0",13; XVII' siècle. Ce manuscrit provient de la
bibliothèque des anciens Bollaadistes. Cartonnage.
3405. (10975). — BoNiNus Mombritius. Vita S. Gatliarinae. En vers
italiens.
1. (F. 1^'). TTepl xriç aïKarepivriç. Distique.
2. (F. 1^). Ad illustrissimam et excellentissimam Blancam Mariam
Bo[ninus] M[ombritiusJ.
Inc. Accipe gymnasiis, moa dux, tibi condita noslris.
S. (F. 2-3^). Al illustrissima et excellentissima d. d. principissa
donna Bianca Maria vicecomite di Milano ducissa dignissiina et
g[enerosissima] Bonino Mombrigio s. d.
4. (F. 4-43). [Vita di S. GatarinaJ.
5. (F. 43). [Épilogue!. En grec.
Parchemin; 43 feuillets, plus trois de garde en lête et deux h la fin du volume;
O^SSS X 0-',167; XV" siècle. Le feuillet 2 est richement décoré; dans le haut,
charmante miniature italienne représentant Blanche-Marie Visconti agenouillée
devant S'* Catherine. Ce volume a appartenu à la bibliothèque de Bourgogne, car
sur le premier feuillet de garde, il y a l'indication : Le vimi troisième, et sur le
premier plat intérieur, il y a le grand ex-libris colorié de Marie d'Autriche (1).
L'estampille rouge R. F. de la Bibliothèque nationale de Paris se voit f. 2 et f. 43.
Reliure du XVI" siècle, ais de bois recouverts de vélin rose ; au dos, le titre doré :
Vila S. Calhar (2).
3406. (5032). — P. I. d'Orléans. Vie de S. Stanislas Kostka. En
anglais.
1. (F.-4). The author's dedicatory Epistle to the king Gasimir of
Poland and of Svveden.
Les feuillets 4^-5^ sont blancs.
(1) Voir au sujet de cet ex-libris l'étude de M. B. Linnig, dans Archives de la
Société des collectionneurs d'ex-libris et de reliures hiUoriques, t. XII, n" 5, Mai 1905,
p. 72-74. L'ex-libris y est reproduit en grandeur et avec ses couleurs,
(2) Cf., au sujet de ce volume, J. van den Gheyn, Une œuvre inconnue et inédite
de Bonino Mombrizio, dans Revue des Bibliothèques et des Archives de Belgique,
t. III, 1905, n« 4.
VIES DE SAINTS EN ANGLAIS ET EN ALLEMAND 381
2. (F. 6-9^). The author's advertisement.
3. (F. 10-12V). A table of the chapters.
4. (F. 13-149V). The life of B. Stanislaus Kostka (1). Des. mutil. But
Kmielski had a more sure relreat...
Papier; 149 feuillets; O^.lô X OMl; XVIII» siècle. Sur ]e premier feuillet de
garde, il y a la noie : Pro cub[iculo] Praef. Sodalilalis. Reliure veau racine ;
tranche rouge.
3407. (8507-9). — Vies de saints. En allemand.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-103). Dat buch santa karissima und seit von einer seligen
unn heiligen closter frowen Truta gênant sancten Benedicton ordens.
3. (F. 103-133^). Von den leben der andren swestren des selben
closters.
4. (F. 134-240). Von den heiligen leben der seligen frowen gênant
die Bûckeldegen ... mit ... eigen namen ... Gerdrut.
5. (F. 241-364). Eln goischlicher Rosengart ... von der heiligen
jungfiowen sancta Katherinen von der hohen Senen ... gemacht ...
der erwûrdige bruder Raymundus.
Papier, aux filigranes de la lettre P gothique, de la lête de bœuf; 364 feuillets,
plus trois de garde à la fin; O^.Slâ X 0'",142; XV« siècle. F. 364% on lit : Dis buch
gehôrl in dal closter zu sancle Mathcus des heiligen apostelen und cwangelislen
den man sprechel zu sancle Nicolaus in undis su Slrossburg brcdiger ordens. Plus
tard, ce volume a fait partie de la bibliothèque des Bollandistes, carf. 1, il y a la
cote: ^ MS. 90. Demi-reliure moderne; au dos les titres dorés des différents
traités, et le chiffre couronné de Léopold P"" ; tranche jaune.
3408. (4300). — ViTA sanctae Hedwigis. En allemand (2).
Papier; 108 feuillets, plus huit blancs à la fin du volume; 0",217 X 0"',15;
XIV» siècle (1380), car on lit f. 108' : Anno Domini M".ccc'"<>.lxxx"'o Iranslalum
est hoc opus cum vita el miraculis bealc Hadwigis, ad honorem omnipolentis virgi-
nisque gloriose ac beale Hadwigis, ad inslanciam serenissimi principis ac domni
Alberliducis Auslrie, Slirie, Karinlhie, etc., per Rudolphumdomnum Winluawer
anno ul supra in vigilia Penlhecostis. Dco gralias ad finem usque complelum.
Reliure parchemin.
3409. (4190-200). — Vies de saints. En irlandais et en latin (3).
1. (F. 1^). Index. En irlandais.
2. (F. 2-2 V). Index contentorura in hoc libro. En latin.
Les feuillets 3-5 sont blancs.
(1) Cf. SoMMERvoGEr., BibHollièque de la Compagnie de Jésus, t. IV, col. 1938.
(2) Version de la Vita maior. Cf. liHL., n° 3766.
(3) Nous devons la description de ce volume et du suivant à la compétente obli-
geance de M. V. Tourneur, attaché au Cabinet des médailles de la Bibliothèque
royale de Belgique.
382 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3. (F. 6-31'). Vie de S*« Brigitte. Bladh bhecc do bhethdiid ocus d
(ertoibh naemh Brighde sunn (1). Iqc. Is iad so an lucht lenaitt an
t-uan tieimheillnidhle.
4. (F. 31-31^). Dou serin. Adamnan cecinit. Inc. Ba hamhra in ti
Adamnan (2).
5. (F. 32-32'). [Dispute entre Adamnan et Mac GonaingJ. Inc.
Fl[orenti] ... is in mbWsidua. so, dorala eter irgiilach wiac Q^onaing ocus
Adamnan.
6. (F. 32'-33'). [Adamnan. De Paschale]. Inc. Fi[orente] anno
Domini Dccclxxxxiii. Sinbliddhua. so rofaemhsatt fir herend (3).
7. (F. 34-38*). Belha Adamnain. Inc. Accinge sicut vir lumbostuos.
In spimi naem an spiorat dorosce cech spioru t.
8. (F. 3946). Fis Adamnain. Inc. Js nasal ocus is adamroXcchthi in
coimdiu na u-dula (4).
9. (F. 46'). [Note sur le Cain Adamnain]. Inc. Ata cain Adamnain
ayant.
Le feuillet 47 est blanc.
10. (F. 48-58'). Geinemain Mollinec ocus a Bhetae (5). Inc. Bai
bruechsixd cetach amra irdairc comhrach (6).
11. (F. 59-68). Quaedam miracula de mirabilibus sancti Molli ng .
Inc. De australi Laginiensium plaga quae dicitur Cinsralach.
Les feuillets 68'-70' sont blancs.
12. (F. 71-87'). Betha Beraigh.lnc. Ego sitientidabo de fonte aquae
vitae gratis. 1. Auti sanutaighes in fhirinne do bersa (7).
13. (F. 88-91). Betha Ghreallain (8). Inc. In aimtir Luccha\dhQ
mac Laegaire.
(1) D'après une note, en irlandais, à la suite du titre, la première partie a été
transcrite du • Livre de Bryen Megnialgus , et la deuxième du " Livre de
Cianan. , Voir une recension de la Vie de S** Brigide, assez différente de celle-ci,
dans W. Stokes, Lives of Saints fron Ihe Book of Lismore, Oxford, 1890, p. 34-53.
(2) Une note, f. 31', rappelle que ce morceau a été extrait par Michel 0' Glery,
d'un vieux manuscrit en parchemin tout noir.
(3) D'après une note, f. 33', ce morceau et le précédent ont été transcrits du
vieux livre irlandais de Flann Mac Cairpre mie ^dhagain.
(4) Copie du Leabhar na hUidn (pp. 27 à 31 du fac-similé) fait à Drobaois. La
Vision d'Adamnan, Fis Adamnain, a été publiée par W. Stokes, Fis Adamnain,
Simla, 1870, et E. VVindisch, Irische Texte, Leipzig, 1880, p. 165-96,
(5) Copiée à Dublin par O'Glery sur le * Livre de TimoUing ,.
(6) Au sujet des Vies de S. Mollinc, cf. O'Hanlo.n, Lives of the Irish Saints, t. IV,
p. 692.
(7) F. 87', note disant que cette pièce est une copie faite par O'Clery à Drobaois
d'après un vieux parchemin de Clamm Briain oig ui Maolchonaire. Cf., au sujet
des Vies de S. Berag, O'Hanlon, op. cit., t. II, p. 535.
(8) Au bas du f. 88, une note rappelle que cette pièce est une copie faite à
Drobaois sur le livre qu'écrivit Brien O'Corcrain pour le Père Douchard Maguidir.
VIES DE SAINTS EN IRLANDAIS 383
14. (F. 91^-94^). Betha Farannain (1). Inc. Tiondxcantur anuso
betha Farannain iiasail.
Le feuillet 95 est blanc.
15. (F. 96-116). Betha Molaissi Inc. Araiel erlamh uasal (2).
16. (F. 117-128). Betha Laisre. Inc. Boi ri amhra oireghtha (3).
17. (F. 129-142). Betha NaUe{^). Inc. Eiro gabh ac tairfraithes.
Les feuillets 142^-143^ sont blancs.
18. (F. 144-153^'). Betha Ciairain saighre anu sa. Inc. Tar eis an
scriptuir diadha do legadh (5).
19. (F. 154-170^). Betha Ciarain Cluana. Inc. Omnia quaecunque
vultis ut faciant homines vobis ita et facile illis. Gach maith arail libh
do dhenamh doibh (6).
20. (F. 171-193). Betha Dédain. Inc. Beatissimus episcopus Decla-
niis I. an t espiscop naemta renabar tur Declan (7).
21. (F. 193-203). Betha Ruadhain. Inc. Beatha Buadain do siol
duach bund (8).
22. (F. 203-210). Betha findein à Cluana hiraird (3).
23. (F. 210-219). Betha Beneoin, deiscipul Fatraic. Inc. Qui perse-
veraverii ad finem salvus erit. In tifeidhlighfes ina suailcibh.
24. (F. 219^-223). AmERXJi ind-eoena cecinit{^).
(1) Copie faite à Drobaois par O'Curry sur le " Livre de Maonay, pelit-fils de
Slan Carray, successeur de Farannan ,, cf. f. 91'. Sur les Vies de S. Farannan,
voyez O'Hanlon, Lives ofthe Irish Saints, t. II, p. 552.
(2) Copie faite à Drobaois du vieux livre de Migigein et du livre de Caisidh ; note
du f. 113.
(3) Copie faite par O'Clery, d'après Chucoicoriche mac tuattbuidhe, c'est-à-dire
Dulgennain, note du f. 125.
(4) Copie faite à Drobaois par Michel O'Clery d'après le vieux livre de Niel
Meiryedh macinhic Sudhublaghuim, note du f. 142.
(5) Copie faite à Drobaois sur le manuscrit sur parchemin d'Eochaidh-hifernain ,
note du f. 150'. Sur les Vies irlandaises de S. Ciaran, voir O'Hanlon, op. cit., t. III,
p. 116.
(6) Copie faite à Athlone sur le manuscrit d'Aodh og lia Dhalachain de Lios
Cluaine an Meabh; publié par Stokes, Lives of Saints from the Book of Lismore.
p. 117-34.
(7) D'après une note du f. 193, 1. 5, copie faite par Michel O'Clery à Cassel
d'après le livre d'Eochain ûa Ifernain, écrit en 1582. Pour les Vies de S. Declan, voir
O'Hanlon, op. cit., t. VII, p. 309, en particulier n» 19.
(8) Copie faite par Michel O'Clery du livre d'Eochaine i Shiagail, au couvent des
frères d'Athlone, voir f. 202. Pour les Vies de S. Ruadan, cf. O'Hanlon, op cit.,
t. IV, p. 148.
(9) Publié par Whitley Stokes dans les Lives of Saints from the Book of Lismore,
p. 342-46; dans les notes, les principales variantes de ce manuscrit.
(10) Trois copies des vieux papiers de Nicolas O'Cathnach, écrites par GioUa Glas
na hUiginn en 1471, voir f. 223.
384 MANUSCIUTS DE LA BIBLIOTHÈQUE HOYALE
25. (F. 224-263). Beiha Brénainn Cluâna ferta (1).
Le feuillet 264 est blanc.
26. (F. 265). Index, en latin, des 264 premiers feuillets du volume.
27. (F. 266-271). [Vie de S. Mochuta]. Inc. Mochutta mac Finaill,do
chiaraigihh Juachra a chéinén (2).
28. (F. 270-272^). Do mhaccribh na Suanacli. [Des fils de Suanach].
Inc. Fiachra cettanus mac Eochaidh Muidhmedoin.
29. (F. 273-279^). [Miracles deSenan]. Inc. Btadh bhecc as leahhar
comarha Senain (3).
Le feuillet 280 est blanc.
30. (F. 281). [Notes sur le Paradis terrestre]. En latin.
Les feuillets 282-286 sont blancs.
31. (F. 285). [Liste des noms propres qui se rencontrent dans la
vie de S. Brenan, f. 218^-252].
32. (F. 285v). [De balena]. Notes en lalin.
Sur le plat inlérieur de la couverture, renvoi à divers passages de
la vie de S. Brenan et du codex Inisensis.
Papier; 285 feuillets; 0",195 X O^.lo; XVII» siècle (1627-1634). car on trouve les
dates suivantes de copie : f. 268», le 24 janvier 1627; f. 269', le 28 mars 1627; f. 200,
le 30 [sic) février 1628; f. 38', le 6 mai 1628; f. 46. le 10 mai 1628; f. 58, le
15 juillet 1628; f. 116, le 24 j.invier 1629; f. 91. le 12 février 1629; f. 153', le
14 février 1629; f. 170, le 18 février 1629; f. 33', le 20 février 1629; f. 31», le
27 février 1629; f. 12'. le 1" avril 1629, et f. 277', 1<J34. Ce volume a été en grande
partie écrit par Michel O'Clery. Reliure parchemin.
3410. (2324-40). — Vies de saints. En irlandais.
1. (F. 1). Index, on latin, des folios 1-120.
2. (F. 2-8). Liste chronologique de la fondation de monastères
franciscains en Irlande de 1224 à 1632.
3. (F. 8). Nomina patrum qui hanc provinciam Hyberniae semel
et vicissim laudabililor rexerunt a principio reformationis. En latin.
Les feuillets 9 et 10 sont blancs.
4. (F. 10^-11). Liste des Irlandais célèbres avec date de leur mort.
Inc. Drong dona daoinib as oirdrechu.
5. (F. 12). Courtes notices diverses. En lalin.
«) Fragment du Fater.
(1) Copié sur un manuscrit de 1536, par Michel O'Clery et publié par Whitley
Stokes, Lires of Saints from the Book of Lismore, p. 99-116. Les principales
variantes de ce manuscrit sont données p. 349-54,
(2) Les dix premiers chapitres ont été copiés sur le livre de Brien Megnialgussa
(voir f. 270) et les chapitres 11-13 sur le livre de Tadg 6 Cianain (voir f. 271'). Sur
les mauuscrits des Vies de S. Mochudda, voir O'Hanlo.v, Lives of (lie Jrisli Saints,
t. V, p. 241, où la note 10 est inexacte.
(3) Transcrit par Michel O'Clery sur le livre d'Inis Cathaigh (cf. f. 279').
VIES DE SAINTS EN IRLANDAIS ' 385
b) Notice nécrologique de Charles Howard, comte de Nottingham.
c) Découverte en 1628 d'une ramure de grand cerf d'Irlande.
d) Résumé du chapitre 191 de la vie de S. Patrice par Jocelin.
6. (F. 12^). Liste de neuf vies de saints dont les textes latins étaient
conservés avec beaucoup d'autres non énumérées, chez Simon
Bearnanual, dans les environs de Kells. Inc. Ata ag Siomon Bearna-
nual.
7. (F. 13-23). Vie de S. Patrice (1).
8. (F. 23). Vers extraits du Felire d'Oengus (2).
9. (F. 23). Indications sur les Vies de S. Patrice. Inc. Na tuiccedh
ocus na mesad aon duine, etc.
10. (F. 23v). Poème à l'intention des pèlerins attribué à S. Patrice,
avec introduction. Inc. Patricii archetus apostoli Hiberniae primatis
adventus.
1 1. (F. 24-30^). Vie de S^^ Brigitte (3).
12. (F. 30v). Hymne de S. Ultan en l'honneur de S^^ Brigitte (4).
Les feuillets 31-34 sont blancs.
13. (F. 35-43). Vie de S. Finnchua de Brigown (5). Inc. Betha
Fionnclion naoimh anuso, etc. C. 1. Ardbriicchaidh amhra rogeinedh
i)i Vltaibh, etc.
14. (F. 44-45), Litanies en vers des saints de l'Irlande par
Cqimin Conneire. Inc. Guimin Condoire cecinit. Garais Pattraic Pu/rt
Mâcha, etc.
Le feuillet 46 est blanc.
15. (F. 47-53). Vie de S. Gummain-le-long (6). Jnc. Betha Goimin
foda. Baôi rî amhra for Chiarr^ame Luachra san Mumhain, etc.
Le feuillet 54 est blanc.
16. (F. 55-57). Histoire de l'assemblée de Dun nan Gedh, de
l'évêque Ere de Slane, et du roi suprême Domnall mac Aodha. Inc.
As fleidh Dûin na nGedh, etc. lar ngabàil airdricche na hErcnn, etc.
(1) Cette vie tout en étant, dans ses grandes lignes, conforme à celle publiée par
M. Wh. Stokks, Lives of Saints from Ihe Book of Lismore, Oxford, 1890, pp. 1-19,
s'en écarte parfois senidblement. Voir aussi O'Hanlon, Lives of (lie Irish Saints,
t. III, p. 405.
(2) Publiés par M. Wh. Stokes, Calendar of Oengus, Dublin, 1871, pp. xlviii et
XLIX.
(3) Une Vie de S'» Brigitte coïncidant en partie avec celle-ci a été publiée par
M Wh. Stokes, Lives of Saints from Ihe Book of Lismore, pp. 34-53,
(4) Publié par J. H. Bernard et R. Atki.nson, The irish liber hymnorum, Londres,
1898, pp. 110-111.
(5) Une autre copie du même texte a été publiée par M. Wn. Stokes, Lives of
Saints from the Book of Lismore, pp. 84-98. Voyez aussi p. 3i7.
(6) Au bas du f. 53, une note avertit que cette Vie est incomplète.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 25
886. MANUSCRITS QP" LA. BIBLIOTHÈQUE ROYALE
17. (F. 58-61). Vie de S. Ronan (1), avec épisode de la vie de S. Mol-
ling. Inc. Naomh uasal oixànidhe i*o baoi sunn a-tlir n- Eirenn, etc.
18. (F. 61^). Épisode de la vie de S. MoUing. Inc. Feacht do Moling
ag imteacht a-slighedh.
' Les feuillets 62-64 sont blancs.
-> 19. (F. 65). De verbis Golmain mac Obonae, de virtutibus laten-
tibus umbra bononim operuin. Inc. Is diial duit.
20. (F. 65). S. Molling et le fils de Finntan. Inc. Caillech dorad
a-mac do Moling.
: 21. (F. 65^-66). Lonca Choluimcille (3). Inc. Sciath de denim
umum.
22. (F. 66). Premières paroles de Becc Mac De immédiatement
après son jugement. Inc. Ced briathra Bhicc mac De.
23. (F. 66). Vers sur les SS. Mochuda, Giaran et Aillu. lue
Mochuda occ.
24. (F. 66). Lorica de diabmait de l'île de Clolran. Inc. Beitt
gomsnadhadh, etc.
25. (F. 67-68). Prières pour la confession. En latin et en irlandais.
Inc. De confessione sancte Giarane. Peccavi et multiplicata sunl
peccata mea, etc.
26. (F. 69-70). Prière pour la confession par Colgan hUa Duine-
CHDHA (4). Inc. Aumaighllii Colgan hUa Duinecdha.
27. (F. 70^-72). Poèmes, avec introduction en prose, sur les douze
grands saints de l'Irlande et Judas Iscaripte. Inc. Balor da apstal
decc na hErenn.
28. (F. 72-73). Miracles de Giaran, de Finden, et naissance d'Abdh
de Slane (5). Inc. Firt amhra ô Ghiaran, etc.
Les feuillets 73^-74 sont blancs.
29. (F. 75-76). Poème sur Gormac mac Gulenain, avec introduction
en prose, attribué à Gegan. Inc. Tri briathra do ratt Gorpmacc mac
Guilennain.
30. (F. 76-80). La " loi d'Adamnam „ (6). Inc. Gain Adamnain.
G. 1. Goicc aimsirae ria ngein Ghriost.
31. (F. 81-82). La loi d'Adamnam (7). Inc. Is edh indso forus cana
Adomnain.
(1) Cf. G' Haslon, Lives of Ihe Irish Sainls, t. VIII, p. 268.
<2) Extrait de " vieux livres irlandais ,, dit une note placée en tête.
(3) Extrait du " Livre des Poèmes „ f. 66.
(4) Cf. ms. 4190-200, f. 212.
(5) D'après une note placée au bas du f. 73, les ff. 65-73 ont été copiés par Michel
O'Clery du Livre rouge du Munster écrit par Michel G' Coinlis.
(6) Extrait (cf. f. 80') du " Vieux livre de Raphœ (Tirconnel) „.
(7) Extrait des feuillets qu'écrivit Gumuman mac Tuathail (cf. f. 82").
VIES DE SAINTS EN IRLANDAIS 387
32. (F. 83). L'écrin d'Adamnan (1). i/zc. Sahamra an ti Adam-
nan, etc.
33. (F. 83^'). Prière à Jésus attribuée à S. Giaran (2). Inc. Ciaran
cecinit. An rim a ri an richid râin.
Les feuillets 84^-86 sont blancs.
34. (F. 87-97V). Vie de Mac Creice (3). Inc. Betha Mac Creice.
Incipiunt pauca de mirabilibus mheic Creichc, i. mac Crèche mie
Pesslain.
35. (F. 97^^-98). Poème de Thomas Og o Docin sur sa guérison
miraculeuse par Mac Creice (4), avec introduction en prose. Inc.
Ro bai araile fer i ttreabhlaid môir, etc.
Le feuillet 98^ est blanc.
36. (F. 99-102). Vie d'Emin, en prose, suivie du chant de la «loche
d'Emin, en vers (5). Inc. Beatha Eimhin. G. 1 . Do lottar flatha Laighen.
Les feuillets 103-106 sont blancs.
37. (F. 106^'). Index en latin et en irlandais 1° des feuillets précé-
dents; 2° de ceuK qui suivent, jusqu'au P 257.
38. (F. 107-112). ViedeMochuadeBalla(6). . .
39. (F. 112-113). Vie de Baoithin (7). Inc. Bladh do bheotha
Baoithin. 1. Baoithin mac Brénainn mie Fergusa.
40. (F. 113V-122). Vie de Fionnchu de Brigown (8).
41. (F. 122-128). Vie de Bairre de Cork. Inc. e. 1. Mobarri dino do
Connachtaibh (9). ;
42. (F. 128V-129). Vie de Cranatan(lO). /wc. Betha Cranatan ann
so sis. G. I. Fechtus do deachaidh Cairpre Crom mac Criomtain, etc.
43. (F. 130-134), Vie de Molacca mac Duibhdligidh (11). Inc. Betha
Molacca mac Duibhdligidh. C. 1. Molacca dino dferaibh muige Feine
a chenél.
(1) Même origine que le n» 31 (cf. f. 83), cf. ms. 4190-200, f. 26.
(2) Extrait du vieux livre " qui vint d'Ath Chath don Droichel (cf. f. 84).
(3) Copie faite par Michel OGlery d'après le livre écrit en 1528 par Maoillech-
lainn 0 Callannain (voir f. 97).
(4) Même source que le n" 34.
(5) Copie faite à Donegal par Michel O'Clery (cf.f. 102").
(6) Copie faite par O'Clery sur le livre de Megcarthaig Riabhair (voir f. 113),
publiée par Wh. Stokks, Lives of Saints from the Book of Lismore, p. 137-146. "
(7) Même provenance que le n» 38.
(8) Copie faite probablement par Michel O'Clery sur le livre de Megcarthaig
Riabhair (cf. f. 112). Publiée d'après un autre ms. par M. Wh. Stokes, Lives of
Saints from the Book of Lismore, pp. 84-98. Cf. p. 347.
(9) Copie faite par O'Clery sur le livre de Domhnall ô nduinnin (voir f. 128).
Cf. O'Hanlon, Irish Saints, t. IX, p. 548.
(10) Même provenance que n° 41.
(11) Cf. O'Hanlon, op. cit., 1. 1, p. 336.
388 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
44. (F. 135-138). Vie incomplète du confesseur Finan (1). Inc.
Betha Finain confessoir. Fînân dino do chinedh Corca Duibhne.
Le feuillet 138^ est blanc.
45. (F. 139-146). Vie d'Ailbhe (2). Inc. Betha Ailbhe. Bai ri amra
for Ara Gliach.
46. (F. 146''-150). Vie d'Aban (3). Inc. Betha Abàin ann so sis.
C. 1. Rogabh ri oirdnighe cennus for Laighnibh.
47. (F. 151-158). Vie de Mochuda. Inc. Betha Mochuda. Carthagus
dino do clannaibh Fergusa.
48. (F. 158-160). Vie de Fursy (4). Inc. Betha Fursa. C. 1. In tan
ro bai Sigbert hi righe Saxan.
49. (F. 160^-161). Deux épisodes de la vie de S. Ruadan (5). Inc.
C. l.Fechtus dia ndeachaid an ti naomh Ruadan.
50. (F. 161*'-167). Vie et martyre de l'évèque Ceallan. Inc. Betha
Ceallain cpscop ocus a mharlra sonda.
Le feuillet 162» est blanc.
51. (F. 168-218»). Vie de Madoc de Ferns (6). Inc. Betha Maedocc
Ferna. Do boi duinc uasal, saidbir hi Connachtuibh.
52. (F. 219-226). Vie de Colman de Lann Ello (7). Inc. Betha
Cholmain Eala annso. Colman Ela, immorro do sliocht Eiremhoin.
53. (F. 226»-241v). Vie de Senan d'Innis Gattery (8). Inc. Betha
Senain insi Galhaigh. Mirabilis Deus in sanctis suis. In spiorut naomh
rolesaigh an ecclas cechtarla.
54. (F. 241»-257). Miracles de Senan après sa mort, suivis de
poèmes mettant en scène Senan et diverses autres personnes (9).
Inc. Sliocht liubhair elle annso siôs ar miorbuilibh.
55. (F. 257-260). Poème sur la Loi d'Enda d'Arran (10). Inc. Bec
càn do câin Einde Arann annso.
(1) Cf. O'Hanlon, IrUh SainU, L IV, p. 51.
m Cf, ibid., t. IX, p. 278.
(3) Vie incomplète. Cf. ibid., t. III, p. 394.
(4) Copie faite d'après le livre du monastère de Duinnin (cf. f. 160').
(5) Cf. OHanlon, op. cit., t. IV, p. 148.
(6) Copie faite à Drobaois par Michel O'Clery sur un ms. écrit par Fionntan
O'Guirnin (f. 218'), Cf. OHanlo», op. cil., 1. 1, p. 521.
(7) Aujourd'hui Lynally, dans le comté de King. Copie du livre d'Eachaire i
Shiaghail. Cf. O'Hanlon, op. cit., t. IX, p. 593.
(8) Dans le comté de Clare. Copie faite par Michel OCléry sur le livre écrit par
Mael losa mac Adagain, écrit en 1515 (f. 241, vol. 11 s.). Cf. O'Hanlon, ibid., t. III,
p. 210.
(9) Copie faite à Limerick d'après les écrits de Conaire Og mac Conaire (voir
f. 257).
(10) Pour la provenance des n" 55-59, voir n° 54.
VIES DE SAINTS EN IRLANDAIS 389
56. (F. 260-260^). Poèmes sur les devoirs des petits-fils de Fiachra.
hic. Dligimsi do uibh Fiachrach.
57. (F. 260^-261). Poème renfermant une invocation d"Enda aux
vieux saints irlandais. Inc. Ailbhe imlân go hamra.
58. (F. 261^-263^). Trois poèmes attribués à Columcille.
a) Ar breith Einde airne.
h) Ara naomh mairce as biodhba di Faraon.
.c) Mairce milles Arainn.
59. (F. 263^). Glann Taidg mar tiocfait in Araind aird.
GO. (F.264-273V). Vie en vers de Coemind'Inis Caltra(l). /«c.Betha
Caimin insi Cealtra in dân. Gaimin do dhechaidh dar muir.
61. (F. 274-277). Vie de S. Goemgen (2). Inc. Betha Gaoimhgin. Ro
boi trai a-bfioghair.
62. (F. 278-286), Vie de S. Goemgen (3). Inc. Betha Gaoimhgi-
nannso. Do sir Gaoimhghin môran deirinn.
63. (F. 287-302). Vie de Mochaemoc (4). Inc. Betha Mochaemocc
sunna. G. 1. Beatissimus abbas Mochaemoc.
64. (F. 303-356). Vie de S. Gaillin contenant des poèmes qui lui
sont attribués (5). Inc. Betha Ghaillim. G. 1. Ego sitienti etc. i. anti
sannslaighes an firinne.
Le feuillet 355 est blanc.
65. (F. 356). Index des feuillets 107-356.
Papier; 356 feuillets; O'-.ie X O-.IST; XVII» siècle (1627-1635). On trouve dans
ce manuscrit, qui provient du Collège irlandais de Saint-Antoine de Padoue
à Louvain, les dates suivantes : 30 mars 1627 (f, 82"); 11 mai 1635; 7 août 1631
18 juin 1629; 20 juin 1629; 24 juin 1629; 30 juin 1629; 3 oct. 1629; 17 nov. 1629
19 nov. 1629; 27 nov. 1629; 21 déc 1629; 1" déc. 1629; 2 déc. 1629; 4 déc. 1629
5 déc. 1629; 6 déc. 1629; 12 déc. 1629. La plus grande partie du volume a été écrite
par Michel O'CIery. Reliure parchemin.
(1) Dans le comté de Clare. Copie faite sur le livre écrit par le P. Muiredach
(cf. f. 273). Cf. O'Hanlon, Irish Saints, t. III, p. 941.
(2) Copie faite par O'Glery sur le livre du prêtre Roibne Puirsel (n" 62, f. 279").
Cf. O'Hanlon, op. cit., t. VI, p. 28.
(3) Copie faite par O'Clery sur le livre de Eiachra na Tuathail et sur celui de
Domnall mac Donchadh (cf. f. 286").
(4) Copie du livre de Thomas mac Emainn faite par Michel O'Clery (cf. f. 302").
Voir O'Hanlon, op. cit., t. III, p. 339.
(5) Copie faite par Michel O'Clery sur le livre qu'écrivit Muiges mac Paittin en
recopiant le vieux livre de Caillin de Tadg ô Rodachain, note du f. 254. Une Vie
irlandaise de Caillin a été publiée par Hennessy, Book of Fenagh, Dublin, 1875.
390 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
O. ïteoueils lia ^^iog-i'upltiq tics : X^é;;oiicle âorép,
Oollectauea l>olltiiiclinu(t.
3411. (288). — Iacobus de Voragine. Legenda aurea.
1. (F. 1-2^). Fragment d'ahliphonaire In decollatione Sandi lohan-
nis baptiste.
2. (F. 3-4). Tabula legendarum.
3. (F. 5). Note de Matthieu sur ce volume.
4. (F. 6-315). [Iacobus de Voragine. Legenda aurea].
Parchemin; 315 feuillels ; 0",356 X O^.Séô; XV' siècle; deux colonnes; initiales
rouges et bleues; litre courant en rouge; ancienne pagination i-cccx. Ce volume
provient peut-être du prieuré de Corsendonck. dont il y aurait encore f. 1" l'an-
cienne cote ir. / (1). L'estampille rouge H. F. de la Bibliothèque nationale de
Paris se voit f. 6 et f. 315. Ancienne reliure restaurée du XV* siècle, veau bi un
estampé sur ais de bois.
3412. (892). — Iacobus de Voragine. Legenda aurea.
Inc. wut'd. ... Christus expectatus venit. Des. inutil. [De sancto
Pelagio] et epistolarum Pauli utiliter compilavit. Eo tempore....
Papier, aux filigranes de la lettre )'fleuronnée et de la tète de bœuf surmontée
d'une croix ; !267 feuillets (2) ; 0'",293 X 0'",207 ; XV" siècle ; deux colonnes ; capitales
rouges et bleues; titre courant en rouge. Reliure du XVII* siècle, parchemin.
3413. (3406). — Iacobus de Voraglne. Legenda aurea.
\. (F. 1-260). Historiarurn liber dictus aurea legenda.
2. (F. 260). [Epigramma de Egidio Appelman curato Leniaci Sancti
QuinliniJ.
Papier, aux filigranes du pape en chaire, de la licorne; 2()U feuillets, plus cinq de
garde en tête et deux à la fin du volume; 0",30 X 0"",2(J5; XV» siècle(1462), car on
lit f. 260 : Scriplus per manum EgiUii Appelman presbileri, finilus vero Anderlaci
anno a nalivitafe Domini M'CCCC" Ixii" mensis februarii die xiii. Deo gratia*.
Deux colonnes, quelques initiales ornées. F. 2', on lit : Perlinel mifn Egidio Appel-
man curato ecclesie parochialis de leniaco Sancli (Juintini decanatus de Hal Came-
racensis dyocesis. lia est. Egidius Appelman, anno 1457, 1496, et f. 260 : El
adliuc mihi pertinet hoc anno millesimo quingenlesimo primo annum etalis mce
sexagesimum nonum agenti. Egidius Appelman. Demi-reliure moderne; dos en
maroquin rouge; titre doré : Legenda sanctorum anno 1462, avec le chiffre doré
de Léopold !•'.
3414. (3934). — Iacobus de Voragine. Legenda aurea.
1. (F. 1). Salve regina, avec musique.
(1) Cf. Sanderus, Bibl. belg. mss., part. II, p. 58.
(2) Le feuillet 3 est mal placé, il doit venir entre les feuillets 9 et 10.
' . LÉGENDE. DOBÉE" ' 391
■ 2. (F. 2-368). Legenda sanctorum quam compilavit frafer lÀcoéus
natione lanuensis.
. Parchemin; 368 feuillets; 0'",257 X 0'",166; XIV« siècle; initiales rouges et
bleues, à fond d'or. F. 1 et f. 368% il y a l'estampille rouge de la Bibliothèque
nationale de Paris. Reliure du XV« siècle, ais de bois recouverts de peau de truie;
traces de fermoirs.
3415. (8453). — Iacobus de Voragine. Logenda sanctorum.
Parchemin; 362 feuillets; 0"',212 X 0'n,15; XlIIe siècle; deux colonnes; initiales,
en toutes couleurs, rehaussées d'or. F. 1, il y a la note à moitié effacée :
Bibli[othecae] Tongerl[oensis]. Reliure du XVII" siècle, veau racine; au dos, le titre
doré '.Iacobus de Voragine; tranche jaspée.
3416. (19218). — Iacobus de Voragine. Legenda aurea,
1. (F. 1^). [Note de Van Meenen sur ce manuscrit].
2. (F. 2-2^ ). Legenda sanctorum. Prologus (1).
3. (F. 2^-4). [Index].
4. (F. 4-8^). [De advenlu] (2).
5. (F. 8V-13V). [De S. Andréa] (3).
6. (F. 13V-17). [De S. Nicholao] (4).
7..(F. 17-18V). [DeS. Lucia](5).
8. (F. 18^-22). [De S, Thoma] (6).
9. (F. 22-22V). [De nativitate Christi] (7).
10. (F. 23-34). [Ghronicon].
11. (F. 34-40). [De dedicatione ecclesiae] (8).
Parchemin; 40 feuillets; 0%236 X 0°',168; XIV" siècle; deux colonnes. Sur le
premier plat intérieur, note du h*"" de Reiffenberg : Acheté à M. Van Meenen, pré-
sident à la Cour de cassation, en juillet 1843, fr.,100. Demi-reliure moderne.
3417. (21877). — Iacobus de Voragine. Legenda aurea.
1. (F. 1^-3). Capitula secunde partis super legendas sanctorum
per annum.
2. (F. 3-243). Secunda pars super legendas sanctorum. ■
3. (F. 243-246). Dotes sive beatitudines in corpore glorificato.
4. (F. 246). [De iiliabus Sathanj.
Les feuillets 246^-247 sont blancs.
5. (F. 247^). [Notae pro historia Lovaniensi ad annos 1316-1319].
(1) Voir Legenda Aurea, éd. Graesse, p. 1-2.
(2) Ibid., cap. 1.
(3) Ibid., cap. 2,
(4) Ibid., cap, 3.
(5) Ibid., cap. 4.
(6) Ibid., cap. 5.
(7) Ibid., cap. 6.
(S) Ibid., cap. 182.
392 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Parchemin; 247 feuillets; 0»,221 X 0»,14ô; XIII» siècle (1284), car on lit f. 3 :
Incipil secunda pars super legendas sanctorum quas compilavU mayisier lacobux
Raventis de ordine praedicatorum quam scribi fecit fraler lohannes dklus fMchman
canonicus Parchensis, ad honorem Domini nosiri Ihesu Chrisli et béate Marie vir-
ginis et omnium sanctorum, anno Ihmini M"CC" octogesimo quarto. (Juirunque
librum istum de cetera habueril vel in eo legeril orelpro anima predicti fratris.
Deux colonnes ; initiales rouges et bleues. Sur le premier plat intérieur : 7. theca X,
et f. 1 : Hic liber ad monasterium Parcense spectat. Ce volume a été acquis en 1803,
à la vente van Alstein à Gand pour 55 francs. Reliure, veau fauve ; au dos, le titre
doré : De Voragine . Legend . sanctorum part 2^" anni 1284. Les armes de l'abbaye
de Parc ont été grattées sur les deux plats.
3418. (II. 1091). — Iacx)bus de Voragine. Legenda aurea.
Parchemin; 338 feuillets; O^jSfe X 0",21 ; XIV' siècle; deux colonnes; initiales
et titre courant en rouge et en bleu. F. 338, il y a la note : Itic lif>er est Ucate Marie
De Alna. U une f rater Rogerus de Valencenis eiutdem monasterii monachus scripsit.
Qui eum abslulerit, anathema sil. Amen. Amen. Fiat. Fiat. Luderc scriptor eat. {l).
F. 1, il y a au crayon la note : 4672 Ph[illipps]. Ce yolume a été acquis par la
Bibliothèque royale en 1888. Demi-reliure anglaise, Bretherton 1850, percaline
bleue et cuir; au dos, le titre doré : lacobi lanueitsi* legenda sanctorum.
3419. (II. 3031). — Iacobus de Voragine. Legenda aurea. Pars
hiemalis.
Sur le promior plat intérieur, il y a la table.
1. (F. 1-143V). [Legenda aureaj (2).
2. (F. 143v-145v) vita sancti Ludgeri episcopi et confessoris. ==
BHL., n" 4957 (3).
3. (F. 146-150). De sancto Servalio episcopo Tungrensi. = IbiU.,
nn»^ 7617-7618.
4. (F. 150^-151'). De sancta Gertrude virgine. = Ibid., n" 3494 (4).
5. (F. 152-155^). Miracula de sancta Barbara virgine et martyre. =
Ibid., nn«' 936, 933, 937, 939, 940, 945, 942, 950, 947 et 949.
Sur le second plat intérieur, fragment de bréviaire, XIII*" siècle,
avec neumes.
Papier, au filigrane de l'ange porte-croix, de la demi-figure de cerf, de la
montagne surmontée de la croix, de la cloche; 155 feuillets; 0'",283 X 0"',198;
XV" siècle (1418), car on lit, f. 143' : Scriptum et completum praesens opus per
manus Arnoldi de Hamme presbiteri cappellani in ecclesia béate Marie Tongrensis
leodiensis diocesis, anno Domini millesimo quadringentesimo XVI II" tnensis scptem-
bris in vigilia beati Matthei apostoli et ewangeliste. Oretis pro eo propler Dcum.
Deux colonnes; ancienne pagination i-clv. Sur le premier plat intérieur, on lit :
Liber canonicorum Regularium domut Sancti Leonardi prope Leodium. Plus
(1) Cf. Sanderos, Bibl. belg. mss., part. II, p. 258.
(2) Dans ce volume, elle se termine à la légende de S. Pancrace.
(3) La fin seulement.
(4) Le commencement seul.
LÉGENDE DORÉE 393
tard, ce volume a fait partie de la collection du chevalier Xavier de Theux de
Montjardin (1) ; il a été acquis par la Bibliothèque royale à la vente faite à Gand,
le 26 novembre 1903, pour 44 francs. Reliure du XVI* siècle, veau; fers à froiJ.
3420. (9226). — Jacques de Voragine. La Légende dorée, version
de Jean de Vignay (2).
1. (F. 1-1^). Le prologue.
2. (F. 2v-3). [Table].
3. (F. 3-312V). La légende dorée.
Parchemin ; 312 feuillets, plus deux de garde en tête et un à la fin ; 0'",398 X O^.SOO ;
XV* .siècle; deux colonnes; peu de rubriques; jolies lettrines fleuronnées sur
champs d'or; crochets alinéaires en or avec cadres rouges et bleus; réclames. F. 1,
un beau fxontispice représente le Christ couronnant sa mère en présence de
l'assemblée des élus ; la page est en outre ornée d'élégantes bordures, avec des
médaillons renfermant des grotesques; dans l'un d'eux ont été peintes par la suite
les armes de Croy-Chimay, entourées du collier de la Toison d'or. Des vignettes
répandues dans tout le volume ont pour sujet : f. 3, le Christ au jugement dernier,
avec la Vierge et S. Jean-Baptiste; f. 5, le crucifiement de S. André; f. 12'', la mort
de S. Thomas; f. 15% la nativité; f. 19, la lapidation de S. Etienne; f. 21, S. Jean
l'évangélisle ; f. 26', le meurtre de S. Thomas de Cantorbéry; f. 34, l'adoration des
mages; f. 38, S. Hilaire ; f. 40, S. Antoine ; f. 41% le martyre de S. Sébastien ; f. 44,
le martyre de S»" Agnès ; f. 48% S. Jean l'aumônier ; f. 52, S'« Paule ; f. 59% la puri-
fication; f. 67, la chaire de S. Pierre: f. 69, la décollation de S. Mathias ; f. 80%
l'annoncialion; f. 83% le Christ en croix; f. 87", la résurrection; f. 96% S. Georges
écrasant le dragon ; f. 99, S. Marc ; f. 104, S. Pierre martyr ; f. 109% S. Philippe
apôtre; f. 110, S. Jacques; f. 113% l'invention de la sainte Croix ; f. 111% S. Jean
dans l'huile bouillante; f. 118% l'ascension; f. 121'', la descente du Saint-Esprit;
f. 129, S. Barnabe traîné hors des murs de Salamine ; f. 131% SS. Gervais et
Prolais; f. 132% la naissance de S. Jean-B^ptisle ; f. 137% le crucifiement de
S. Pierre; f. 141% la décollation de S. Paul; f. 147% S'" Théodore; f. 149, S'^ Mar-
guerite; f. 152, S'* Marie-Madeleine; f. 157% S. Jacques; f. 160% S. Christophe;
f. 162, les Sept dormants; f. 163% S. Nazaire foulé aux pieds et S. Celse battu de
verges; f. 167, S. Germain l'Auxerrois; f. 168% S. Eusèbe; f. 169% la délivrance de
S. Pierre; f. 180% le martyre de S. Laurent; f. 186, la mort de la Vierge; f. 195", le
Christ tendant les bras à S. Bernard; f. 200, le supplice de S. Barthélemi; f. 203,
S. Augustin ; f. 215, S. Gilles; f. 216, la naissance de la Vierge ; f. 221% la pendaison
des SS. Gorgone et Dorothée; f. 222, la décollation des SS. Prote et Hyacinthe;
f. 223, Héraclius rapportant la sainte Croix à Jérusalem; f. 225, S. Jean Ghry-
postome; f. 229, la mort de S'" Euphémie; f. 230% le meurtre de S. Mathieu ; f. 237,
S. Michel terrassant le dragon ; f. 244% S. François d'Assise ; f. 249% S'" Margue-
rite se présentant à l'abbé; f. 251% la décollation de S. Denis l'Aréopagite; f. 254%
S. Léonard délivrant son serviteur de ses chaînes; f. 256, S. Luc; f. 261% SS. Simon
et Jude; f. 263% les fauves enlevant les enfants de S. Eustache; f. 266, l'assemblée
des saints; f. 274, S. Martin ; f. 277% S. Brice ; f. 278, S'" Elisabeth ; f. 285, S. Clément
jeté à la mer; f. 288% le martyre de S'*' Catherine; f. 292, le corps de S. Jacques
dépecé; f. 294, S. Jean, abbé; f. 300, S. Pelage. Au revers du f. 312% il y a celte
(1) Voir Catalogue, Gand, 1903, p.SI.n» 811.
Voir Groeber, Grundriss der romanischen Philologie, t. IP, p. 990.
894 MANUSCRITS DE LA" BIBLIOTHÈQUE ROYALE
noie autographe : C'est le livre appelle la Leacnde dorée, Iraiclant de la vie de»
sains, ou il y a soixante quinze histoires, lequel est à monseigneur Charles de Croij,
comte de Chimay. Charles. Au soramet du premier feuillet (Je parde, on lit : />u
premier (plus tard qualriestne) }>epitre, le Xl'<^. Les fl". 1, 312', portent le tinil>re
rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris. Reliure ancienne
délabrée, en velours bleu; dos restauré, basane rouge avec la couronne royale e(.
le monogramme de Léopold I*'; sur le plat intérieur, l'ex-libris armorié d'Albert
et Isabelle; tranches dorées, aux armes de Croy.
3421. (9227). — Jacques de Vorâgine. La Légende dorée, version
de Jean de Vignat (I).
1. (F. 1). [Prologue].
2. (F. 1-3). La table de la légende des sains, qui est dicte Légende
dorée.
[ 3. (F. 4-373V). La vie des sains.
Parchemin ; 373 feuillets, plus deux de garde; 0",370 X 0'»,270; XV» siècle; deux
colonnes ; rubriques ; lettrines fleuronnées sur champs dorés; initiales filigranées,
alternativement d'or et d'azur: crochets alinéaires rouges et bleus; ponctuation
rouge; les feuillets sont numérotés en (grands chiffres romains bleus et rouges;
réclames. F. 4, au frontispice, un Christ bénissant, dans un losange bordé aux trois
couleurs de France et posé sur une rosace quadrilobée, dont les angles contiennent
les symboles des quatre évangélistes. En outre, au f. 19', une vignette représen-
tant la nativité. L'estampille rouge de la Bibliothèque royale de Paris a été
grattée f. 1 et f. 373'. Reliure maroquin rouge à filets d'or; au dop, le titre doré :
Légende dorée ; sur les plats, les armes royales de Fiance.
3422. (9228). — Jacques de Vorâgine. La Légende dorée, version
de Jean de Vignay, avec supplément.
1. (F. 1). [Prologue].
2. (F. 1-3). [Table].
Les feuillets 4-6 sont blancs.
3. (F. 7-338^). La vie des sains.
4. (F. 339-414^). [Supplément] (2). Inc. mutil stribuoit aus
povres, aus prisonniers et aux malades (3).
Parchemin: il4 feuillets, plus deux de garde, et un en papier à la fin;
O'^Mô X 0'",29.ô; XV» siècle; deux colonnes; rubriques; initiales et crochets de
paragraphes filigranes, alternativement bleus et rouges; lettrines en or et azur,
également filigranées; majuscules rehaussées de jaune; foliolalion bleue, com-
mençant au f. 7. Le volume est décoré de jolies miniatures; f. 7, un frontispice à
deux compartiments : le jugement dernier et l'annonciation; f. 11, S. André; f. 14%
S. Nicolas; f. 17, S'* Luce; f. 18, S. Thomas touchant le côté de Notre-Seigneur ;
f. 21, la nativité; f. 24, l'ange visitant S*» Anastasie; f. 25, la lapidation de
(1) Voir sur ce ms., Léopold Delisle, Mélanges de paléographie et de bibliographie,
Paris, 1880, p. 229-30.
(2) Voir ms. 3423 (9282-5), ff. 320-383'.
(3) Cf.ibid., f. 321% col. a.
LÉGENDE DORÉE 3951
3. Étienneif. 27, S. Jean à Palhmos; f. 29', Hérode ordonnant le massacre des
Innocents; f. 31, le meurtre de S. Thomas de Cantorbéry; f. 32, S. Silvestre; f. 35,
la circoncision; f. 38% l'adoration des mages ; f. 41, S. Paul ermite; f, 42, le baptême
de Glovis; f. 42% S. Hilaire; f. 43% S. Macaire; f. 44, S. Félix renversant une idole;
f. 44% S. Marcel ; f. 45, S. Antoine; f. 46". la décollation de S. Fabien; f. 46% le mar-
tyre de S. Sébastien; f. 48% S'« Agnès; f. 50, S. Vincent; f. 51% S. Basile; f.: 53%
l'apparition de la Miséricorde à S. Jean Taumônier ; f. 56, la conversion de S. Paul ;
f. 57, S'« Paule; f. 59, S. Julien; f. 61, la procession de la Septuagésime; f. 62,
S. Silvestre établissant la Sexagésime; f. 62% la visite à l'Agneau pascal; f. 63%
la confession; f. 64, l'établissement des Quatre-temps par S. Calixte; f. 65,
S. Ignace recevant la réponse de la Sainte Vierge à sa lettre; f. 66, la purification;
f. 69% S. Biaise nourri par des oiseaux ; f. 70% les anges ensevelissant S'* Agathe;
f. 72, S. Vaast guérissant un pauvre ; f. 72", S. Amand et le dragon ; f. 73, la décolla-
tion de S. Valentin; f. 73% S'* Julienne tenant le diable enchaîné; f. 74, S. Pierre
dans sa chaire ;f. 76, S. Mathias; f. 78, S. Grégoire le Grand; f. 83, S. Longin;
f. 83^, S. Benoît; f. 87, S. Patrice traçant l'ouverture du purgatoire; f. 88, l'anrion-
ciation; f. 91, le portement de la croix; f. 96, la résurrection; f, 99% la décollation
de S. Segond; f. 109% la rencontre de Zosime et de S*" Marie l'Égyptienne; f, 102,
S. Ambroise ; f. 105% S. Georges perçant le dragon ; f. 108, S. Marc ; f. llU%la décol-
lation de S. Marcellin; f, 111, S, Vital enterré vif; f. 111, la vierge d'Antioche;
f. 113, S. Pierre martyr; I". 118% S. Philippe; f. 119, S. Jacques le mineur; f. 122%
Selh plantant le rameau sur le tombeau d'Adam; f. 125% S, Jean l'évangeliste ;
f. 126, la procession de S. Marc; f. 128, l'ascension; f. 131, la descente du Saint-
Esprit; f. 136, la décollation de S. Gordien; f. 136, SS. Achillée et Nérée; f. 137, la
décollation de S. Pancrace; f. 137% fidèles se rendant en pèlerinage; f. 137%
S. Urbain; f. 138, S" Pétronille; f. 138% S. Pierre diacre; f. 139, SS. Prime et
Féhcien;f. 139% S.Barnabé;f. 141, la mort des SS. Vit et Modeste; f. 141% le mar-
tyre de S. Cyrice et de sa mère; f. 142, S'« Marine; f. 142% SS. Gervais et
Frotais; f. 143% la naissance de S. Jean-Baptiste; f. 146% SS. Jean et Paul; f. 148,
la Vierge rapportant la main à S. Léon; f. 148% S. Pierre en adoration; f. 153,
S. Paul ; f. 159, S'" Félicité; f. 159', S'" Théodore; f. 161, S'» Marguerite maîtrisant
le dragon; f. 162, S. Alexis; f. 163% S'« Marie Madeleine; f. 167% S. Apollinaire;
f. 168, S'« Christine; f. 169% S. Jacques le majeur; f. 172% S. Christophe; f. 174,
lesSeptdormanfs:f. 176, S. Nazaire;f. 177, S. Félix pape; f. 177% SS. Simplicien et
Faustin; f. 178, S'" Marthe et le diagon; f. 179, SS. Ahdon et Sennen; f. 179%
S. Germain; f. 181. S. Eusèbe; f. 182, un père de l'Église; f. 182% la délivrance de
S. Pierre; f. 184% S. Etienne pape; f. 185, S. Etienne martyr; f. 186% la décollation
de S. Dominique; f. 193, la décollation de S. Sixte; f. 193% S. Donat exorcisant le
fils du prévôt; f. 194% S. Cyriaque; f. 195, S. Laurent; f. 200, le martyre de
S. Hippolyte; f. 201% l'assomption ; f. 2C6, la mort de la Vierge; f. 210% S.Bernard ;
f. 214, la vision de S. Timothée; f. 215, la décollation de S. Symphorien; f. 215%
S. Barthélemi; f. 219, S. Augustin; f. 225% la décollation de S.Jean-Baptiste;
f. 228, le martyre des SS. Félix, prêtres ; f. 229, la décollation de S. Savinien; f. 230%
S. Loup; f. 231, S. Mamertin; f. 231% S. Gilles avec sa biche; f. 232% la naissance
de la Vierge; f.236% S. Adrien; f. 238% les SS. Gorgone et Dorothée amenés devant
l'empereur; f. 239, S. Prote; f. 240% anges adorant la sainte Croix ; f. 243, S. Jean
Chrysostome; f. 246, S. Corneille pape; f. 247, le martyre de S'" Euphémie; f. 248,
le meurtre de S. Lambert; f. 248% S. Mathieu; f. 250% S. Maurice; f. 25^% S^" Jus-
tine; f. 254, SS. Côme et Damien; f. 255, la vision de S. Fursy; f. 256% S. Michel
terrassant le démon; f. 260% S. Jérôme et son lion; f. 262% S. ReltTl'; f. 263%
S. Léger; f. 264% S. François; f. 269, S"* Pélagie; f. 270, S»» Marguerite vierge;
f. 270% S** Thaïs ; f. 272, S. Denis l'aréopagite ; f. 274, S. Calixte ; f. 275, S. Léonard;
396 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
f. 276», S. Luc: f. 279% S. Chrysanlhe; f. 280, S»« Ursule; f. 282, S. Simon; f. 284,
S. Quentin; f. 284", les bêtes sauvages emportant les enfants de S. Euslache ; f. 287,
l'assemblée des saints: f. 291, l'office des morts; f. 295% les Quatre Couronnés;
f. 296. S. Théodore mettant le feu au temple; f. 296', S. Martin partageant son
manteau; f. 300', S. Brice;f. 301, S*» Elisabeth de Hongrie; f. 30'), S'« Cécile;
f. 307', S. Clément pape; f 311', S. Chrysogone; f. 312, S'« Catherine; f. 315',
S. Saturnin; f. 316, S. Jacques Tlntercis; f. 317', S. Pasteur; f. 318', S. Jean abbé;
f. 318% S. MoTj«e ; f. 319, S. Arsène; f. 320, S. Apathon abbé; f 320', S. Balaam;
f. 326, S. Pelage; f. 334, un personnage parlant de la dédicace des églises; f. 339',
S. Siméon; f. 341% la conception de la Vierge; f. 343', S. Agnan ; f. 344', S. Maur ;
f. 346, S. Fuâcien ; f. 347, S. Polycarpe : f. 348, S»» Baudour ; f. 348', S" Scholastique ;
f. 349% S»' Euphémie; f. aôO', S»« Cécile; f. a51% S. Cyriaque; f. 352', S. Sulpice;
f. 354%S. Rémi; f. 353', S. Médard: f aVi', S. Sébastien; f. 357% S. Guillaume;
f. 358, S. Eutrope; f 359', S. Ansbert: f 360, S. Avit; f. 360', la Celle Saint Avit ;
f. 361, S. Germain de Paris; f. 362, S. Nazaire; f.36:V, S3. Cantiu", Canlien el Can-
tianille; f. 363% la veuve implorant le secours de S. Paulin; f. 1Î64', S" Pétronille;
f. 365, S. Mathurin exorcisant la fille de l'empereur; ^365», le baptême de Gordien
par S. Janvier; f. 366, S. Caius; f. 367. S. Arnould baptisant les lépreux; f. 368%
S. Uonat; f. 370, S. Turian; f. 371. S. Fiacre; f. 373, S. Justin; f. 373% S. Victor;
f. 374, le Christ; f. 376', S. Demetrius ; f. 377, S. Rigobert ; f. 378, S. Landri : f. 378%
S. Mellon; f. 379, la communion; f. 381, S. Thomas d'Aquin; f. 383, le diacre,
auteur de l'histoire du Saint Voult: f. 384, Nicodème abattant l'arbre dont fut fait
le saint Voult; f. 385, l'ange sculptant la figure du saint Voult; f. 386', l'apparition
de l'ange à l'évêque Galefroy; f. 387, Galefroy se rendant à la maison de Selence;
f. 388, l'embarquement du saint Voult; f. 389, Galefroy et sa suite installant le
saint Voult sur le navire; f. 38t), le navire voguant seul en pleine mer; f. 391,
l'apparition de l'ange à l'évêque de Lucques; f. 392', le transport du saint Voult à
Lucques; f. 3<.>3', la réception de l'évêque; f. 31>5, le saint Voult; f. 396, S»« Gene-
viève; f. 405', S.Yves ; f. MïS\ S. Louis, roi de France ; f. 414, S. Louis de Toulouse.
L'estampille rouge de la Bibliothèque nationale de Paris a été grattée IT. 7 et 414'.
Reliure, veau racine rehaussé d'or; au dos, le litre doré, qui se voit aussi à l'inté-
rieur sur un fragment de maroquin rouge : Légende dorée; plus bas, l'écusson
belge et l'inscription : Bibl. royale (1).
3423. (9282-85). — Jacques de Voragine. La légende dorée,
version de Jean de Vignay, avec supplément.
1. (F. 1). [Prologue]
2. (F. 1-2^). La première table de ceste légende des sains.
3. (F. 3-3 I9v). La légende dorée.
4. (F. 320-32iv). La table de la vie des sains des fesles nouvelles
nagueres trouvées et translatées de latin en françois de la [Lejgende
dorée, l'an de Nostre Seigneur mil quatre cens et i.
5. (F. 321-383^). Les hystoires de la vie des sains des festrs
nouvelles nagueres trouvées, translatées de latin en francoys de la
Légende dorée, l'an de Nostre Seigneur mil . iiij'= et vij..., et ces
(1) Barrois, Bibliothèque protypographique, pp. 124, 214, 242, nn" 713, 1498,
1693.
LÉGENDE DORÉE 397
histoires ont este translateez par ung maistre en théologie de l'ordre
de Nostre Dame du Carme.
Parchemin ; 383 feuillets, plus un blanc à la fin, et trois de garde en papier,
dont deux au commencement; 0™,375 X 0'°,'26\ ; XV" siècle; deux colonnes;
rubriques; initiales dorées sur cadres bleus et rouges à fils blancs; crochets de
paragraphes alternativement en or et azur; majuscules rehaussées de points jaunes.
De très belles peintures, sur pages richement encadrées, représentent : f. 3, les
prophètes s'entretenant de la rédemption des justes ; f. 16, la nativité ; f. 29', la
circoncision ; f. 57', la purification ; f. 82, le calvaire ; f. 87, la résurrection ; f. 122,
la descente du Saint-Esprit ; f. 188', la mort de la Vierge ; f. 194, le Christ bénissant
sa mère; f. 271', l'assemblée des élus adorant la Sainte Trinité ; f. 324, la conception
de la Vierge ; f. 350, l'élévation. Des miniatures de plus petites dimensions, dissé-
minées dans le texte, représentent en outre : f. 6', le crucifiement de S. André ;
f. 13, les aumônes de S. Thomas; f. 19', le martyre de S. Etienne ; f. 21", S. Jean à
Pathmos;f. 38, S. Antoine assailli parles démons; f. 39',le martyre de S. Sébastien;
f. 48, la conversion de S. Paul; f. 61, le supplice de S. Biaise ; ï. 65, S. Pierre dans
sa chaire; f. 66", l'élection de S. Mathias; f. 79, l'annonciation ; f. 98', S. Marc;
f. 109, S. Philippe au temple et le dragon ; f. 109', la mort de S. Jacques ; f. 113,
l'invention de la sainte Croix; f. 116, S. Jean dans l'huile bouHlante ; f. 118',
l'ascension ; f. 133, la naissance de S. Jean-Baptiste ; f. 138, le crucifiement de
S. Pierre; f. 142', la décollation de S. Paul ; f. 150, la décollation de S** Marguerite;
f. 152', S'" Marie-Madeleine; f. 158, l'enchanteur Hermogène amené à S. Jacques
par les démons; f. 161, S. Christophe ; f. 166, S'« Marthe et le dragon; f. 170', la
délivrance de S. Pierre ; f. 172', l'apparition de Gamaliel à Lucien ; f. 182',
S. Laurent sur le gril ; f. 198, S. Bernard écrasant le démon ; f. 202', le supplice de
S. Barlhélemi ; f. 206, S. Augustin ; f.2l9% la naissancede la Vierge; f. 226', Heraolius
portant la sainte croix arrêté par l'ange aux portes de Jérusalem ; f. 234, S. Mathieu
et les enchanteurs éthiopiens; f. 239', le martyre des SS. Côme et Damien ; f. 241',
S. Michel précipitant les démons dans l'abîme ; f. 249', S. François d'Assise ; f. 254',
l'ensevelissement de S'" Marguerite ; f. 256', la communion de S. Denis l'Aréo-
pagite ; f. 260', S. Luc écrivant ; f. 264', le vaisseau des onze mille vierges envahi
parles Huns; f. 266', SS. Simon et Jude et les enchanteurs de Babylone; f, 280,
l'ange apportant des manches à S. Martin, à l'autel ; f. 284, S" Elisabeth prenant
la cédule au nom de S. Pierre; f. 295, le martyre de S^® Catherine; f. 326'. S. Maur;
f. 336', le départ de S. Eulrope; f. 343', S, Fiacre; f. 353', S*" Geneviève naviguant
sur la Seine ; f. 375, S. Yves à l'autel et le miracle de la colombe; f. 378, S, Louis,
roi de France, nourrissant les pauvres à sa table. Le propriétaire du manuscrit y
a apposé sa signature à la fin : Phelippe de Cleves ; de plus, ses armes, ainsi que
ses initiales, P. C, figurent fréquemment dans les encadrements. F. 1 et f. 383', on
trouve le timbre rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris.
Reliure, veau racine rehaussé d'or ; au dos, le titre doré, que reproduit une
étiquette de maroquin rouge appliquée à la garde : Légende dorée; plus bas, les
armes de Belgique et l'inscription : Bibl. royale; tranches dorées, aux armes de
Clèves.
3424. (9549). — Vies de saints tirées de la Légende dorée de
Jacques de Voragine, d'après la version de Jean de Vig.nay.
1. (F. l-3v). Les rubriches.
2. (F. 4-278V). Les légendes de plusieurs saincts et sainctes martirs :
S. André, S^^ Luce, S. Thomas, S^« Anastasie, S. Etienne, les
â98 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Innocents, S. Thomas de Cantorbéry, S. Fabien, S. Sébastien,
S'« Agnès, S. Vincent. S. Ignace, S. Biaise, S*" Julienne, S. Mathias,
S. Georges, S. Marc, S. Pierre martyr, S. Philippe, S. Jacques le
Mineur, S. Barnabe, SS. Gervais et Protais, SS. Jean et Paul,
S. Pierre, S. Paul, S*« Marguerite, S'« Christine, S. Jacques le Majeur,
S. Christophe, S. Laurent, S. Hippolyle, S. Barlhélemi, S. Jean-
Baptiste, S. Mathieu, S. Maurice, SS. Côme et Damien, S. Denis,
S. Calixle, les onze mille vierges, SS. Simon et Jude, S. Quentin,
S. Eustache, S»« Cécile, S«« Catherine.
Papier, sauf les Cf. 4 él 11, qui sont en parchemin; 278 feuillets, plus quatre
blancs en tête et trois à la fin; O'»,308 X Qn.^li; XV* siècle; deux colonnes; titres
rouges et bleus, de même que les sijfnes de paragraphes; initiales filigrane es,
alternativement d'or et d'azur; majuscules rehaussées en jaune. Le f. 4 est orné
d'un bel encadrement et d'un frontispice représentant le martyre de S. Etienne et
de S. Pierre, dominicain. Le timbre rouge de la Bibliothèque nationale de Paris a
été effacé IT. 1 et 278. Reliure, veau racine à filets d'or; au dos, le titre doré, reproduit
sur un fragment de maroquin rouge appliqué à la garde : Légende des saints; plus
bas, les armes de Belgique et la cote : Itihl. royale ; sur le premier plat intérieur,
l'ex-libris armorié d'Albert et Isabelle.
3425. (388). — Iacobus de Voragine. Legenda aurea. En flamand.
1. (F. 1-2). Tafele van der guldender legenden vervolghende van
den advente tôt sint lansmesse.
2. (F. 2^-5). Calendrier en flamand.
3. (F. 6-302). [Gulden légende].
4. (F. 302-306V). Dat heylich leven van sinte Veronen(l).
Parchemin; 306 feuillets, plus trois de garde en tête et trois à la fin; O^SO X
0",20; XV* siècle; deux colonnes; initiales rouges et bleues; ancienne pagination
à l'encre rouge et en chiffres romains i-ccxcvi; litre courant en rouge. Sur le
troisième feuillet de garde en tête du volume, on lit : Desen Uoeck hoorl loe de
leeckenbroeders van Roo-cloosler. L'estampille rouge, R.F., de la Bibliothèque
nationale de Paris se trouve f. 1 et f. 306'. Reliure restaurée du XVII« siècle, veau
brun estampé.
3426. (1116). — Iacobus de Voragine. Legenda aurea. En
flamand.
1. (F. 1-1^). Tafele van desen boecke.
2. (F. 2-5^). Van sinte lacob die meerre (2).
3. (F. 5^-7v). Van sinte Kerstoflfels martelien (3).
4. (F. 7'-13v). Sinte Nazarys leven ende Celsus, van S* Félix leven,
van S. Simplicius légende, sinte Marlhen leven, van sinte Abdon
(1) Version du texte lalin BHL., n» &548.
(2) Voir Gulden légende, Anvers, 1505, f. xciii-xcvi.
(3) Ibid., f. xcvi-xcviii.
LÉGENDE DORÉE 399
ende Sennes légende, sinte Germyns légende, sinte Eusebîus
légende (1). .
5. (F. 13^-38^). Van den machabeenscher, sinte Peters leven ad
vincla, van sinte Steven dat hi vonden was, sinte Dominicus légende,
sinte Donatus leven, sinte Gyriacus leven, sinte Lauwerencius légende,
sinte Ypolitus des merteleren légende, van onser vrouwen .... opvaert
te hemele (2).
6. (F. 38^-46^). Sinte Bernardus légende, sinte Thymotheuspassié,
sinte Symphorianus légende, sinte Bartholomeus légende des apos-
tels<3).
7. (F. 46^-68^'). SinteAugustinus des hogenleeraers ende werdigen
bisscops légende, van sinte loliannes Baptistus onthoefdingen, van
sinte Félix den priesters, sinte Savinianus légende, sinte Lupus
légende, sinte Egidius légende, van onser liever vrouwen. d'Maget
Marien geborte, sinte Adriaens légende, sinte Gergonius ende
Dorotheus légende, sinte Prothus ende lacinctus légende, die légende
hoe dat heileghe Cruce verheve^n waert (4).
8. (F. 68^-72). Van sinte lohannes Guldemont die wise leerare.
9. (F. 72-86^). Sinte Cornélius ende Cypriaens légende, sinte
Eufemie d'maget leven, sinte Lambrechts légende des heilegen
bisscops, sinte Matheus des apostels ende evangelista légende, sinte
Mauricius ende synn gesellen légende, sinte lustinen légende, sinte
Cosmas ende Dainianus leven, sinte Forseus des bisscops leven,
sinte Michaels des ertschen ingels légende, sinte leronimus des
priesters ende des heilegen leeraers légende (5).
10. (F. 66^-96^). Van sint Remigius overooeringe, sinte Leode-
garius légende, sinte Franciscus légende di heilige vader, van sinte
Pelagia, van Margrieten der maecht, sinte Tays légende, van sinte
Dyonisius der groeten leeraer, sinte Galixtus passie des paens (6).
1.1. (F. 96V-98). Sinte Leonardus levene (7).
■ 12. (F. 98-101^). Sinte Lucas defe ewangelisten légende. Des. mutil.
dan sie ewangelisten haer van .... (8).
13. (F. 102-103). [Van s*" Grisante, van den elf M meechden]. Inc.
mutil. ... die meechden. Ende die mannen quamen van aile sins (9).
(1) Voir Gulden légende, Anvers, 1505, f. xcvm-cini.
(2) Ibid., f, ciiii-cxxix".
(3) 76td., f. cxxxiv^-cxh",
(4) Ibid., f. cxlii-clxv.
(5) iôid., f. clxv-clxxIX^ .
(6) Ibid., f. clxx-cxc.
(7) Ibid., f. cxcvii'-cxcix.
(8) Ibid., f. cxc^-cxciii. Le feuillet 101 est presque entièrement arraché.
(9) Ibid. , f. cxciif -cxcv".
400 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
14. (F. 103-105). Sinte Symon ende ludas denwerdeger apostelen
légende, sinte Quinlinus die marlelaer (1).
15. (F. 105-113). Van aire heiligen daghe, van aire zielen gedinc-
kenisse (2),
IG. (F. 113-148). S' Eustacius légende, van nu gecroenden marle-
laors, van sinte Theodorus, sinte Martinus légende, sinte Briclius
légende, sinte Elisabelhs légende, van sinte Cecilia, van sinte Clément
dcn paeus, van sinte Grisogono, die légende der hoileger magot sinte
Katherina, van sinte Salurnum, van sinte Jacob den martelaer, van
Pastor den abt, van Jan den abdt, van Moyses den abdt, van sinte
Arsenius, van Agaton den abdt, van Barlaam on Josaphat (3).
17. (F. 148-152''). Van sinte Pelagius.
18. (F. 152^-157). Van der kerken wijnghe (4).
19. (F. 157-159). Sermoen van der heiliger maget sinte Kathe-
rinen (5).
20. (F. 159-165^). Tobias deerste capitel (6).
21. (F. 165-166). Sermoen [van sint Michael].
22. (F. 166^). Van den heiligen apostel sint Barlholomeus.
23. (F. 166^-168). Die gcboerte des heilighen gloriosen apostols
sinte Bertholomous.
24. (F. 169-170). Van die vu ghebrooders.
25. (F. 171-172). Die légende der hcyleghor mertelaren sinte
Crispinus ende Crispinianus (7).
Papier, .aux filigranes de la têle de bœuf surnionlée d'une croix, de la licorne et
de la lettre /* fleuronnée; les cahiers sont entourés de feuillets en parchemin;
nû feuillets: 0»,299 X 0-,2l2; XV' siècle (1449), car on lit, f. 165' : DU hoec waerl
voUcreven int iaer ont heren MCCCC . xIjc . des anderen daechs nader glorioser
princen ende aposlelen Sinl Peler$ ende Sint Pauicels dach. L'écriture est d'une
main de femme, car on lit aussi f. 165' : W'Ut oiis Gode alden lieven heileqen roor
haer bidden diet hecfl yhescreven dat haer Ood nn deser corler lijt doer syn heilege
verdienste geven icil dal eœeghe leven. Amen, amen. Deux colonnes; initiales rouges,
bleues et vertes; deux ou trois grandes lettrines rehaussées d'or; ancienne pagi-
nation i-clvu. F. 1, il y a la noie : Bibliotlieca canonicorum regularium sancli
Martini Lovan{f, et f. 2 : S. Martini Lovanij can. H. L'estampille rouge, R.F., de
la Bibliothèque nationale de Paris se trouve f. 2 etf. 172'. Demi-reliure moderne;
au dos, en maroquin rouge, le titre doré : Diversche legenden, XV siècle, et le chiffre
couronné de Léopold I".
(1) Voir Gulden légende, Anvers, 15(S, f. cxcV-cxcvii, cxcix-cxcix',
(2) Tœinterstuck van den passionacl, f. i-x.
(3) Ibid., f. xim'-xlvur.
(4) Ibid., f. hiu Ivi, Ivu-lx. Il manque la pièce intitulée Van machumelfis visi-
ringhe.
(5) Ibid., f, XW!!!»-!!!!!.
(6) Il y a le livre de Tobie tout entier.
(7) Tsomcrstuc van den passionacl, f. cc-cci.
LÉGENDE DORÉE 401
3427. (3402-3). — Legenda aurea. En flamand.
1. (F. 1-1^). Taefel van desen boeck.
2. (F. 2-6^). Van der verrisenis ons heren (1).
3. (F. 7-8). Van sinte Secundus martelaer.
4. (F. 8-20). Van sinte Marie van Egipten, van sinte Ambrosius,
van sint Joris den heilegen martelaer, sinte Marcus ewangeliste
légende (2).
5. (F. 20-29). Van sinte Marcellyns passie, sinte Vitalis légende,
die légende van sinte Peter den nuw^en martelaer.
6. (F. 29-56^). Sinte Phillips des apostels légende, sinte lacobs des
apostels légende, van den heilighen crucis hoet glievonden wort, van
sinte lohan ewangeliste voer die latynsche poert, van der letanien,
van der opvaert ons heren Ihesu Christi, van den hoechtyt van
pinxteren (3).
7. (F. 57). Van sunte Gordiaen ende Epymachus leven (4).
8. (F. 57-115^). Van sunte Nereus ende Achilleus leven, van
Pancraas, van Urbanus, van Petronille, van Petrus den exorciste, van
Primas ende Feliciaen, van Barnabas, van Vitus ende Modestus, van
Quintus, van Marine, van Gervasius ende Protasius, van sint Jan
Baptiste, van lohan ende Paulus, van die Seven Slapers, van Léo,
van sinte Peter, van sinte Pouwels, van Fides, Spes, Garitas, van
seven broederen, van Theodora, van Margareten, van Alexius, van
Praxedis, van Maria Magdalcna, van Appollinaris, van Gristina (5).
9. (F. 116-118). Van sinte Glaer, die heilighe maghet nonne, haer
légende (6).
10. (F. 118-139V). Passie der XI'" maechden.
11. (F. 140-141). Der heiligher ioncfrouwen Reginen légende.
12. (F. 141-143). Van sinte Libaria der heiligher maghet.
13. (F. 143-145^). Die légende van den heiligen X®" martelaren.
14. (F. 145 V- 146 V). Van sinte leroen den heiligen martelaer (7).
15. (F. 146^-150). Van den heilighen biscop sinte Servacius syn
légende (8).
16. (F. 150-152), Sinte Bonifacius des heiligen martelaars légende (9).
(1) Guldenlegende. Tsomerstuc van den passionael, f. i-v.
(2) 76trf.,f.v-xiiii.
(3) Ibid., f. xiiii-xxviii.
(4) Ibid., f. Ixxxvi".
(5) Ibid., f, xxxii-xcii.
(6) Ibid., f. cciiii.
(7) Ibid., f.ccvi.
(8) Ibid., f. xxxiii.
(9) Ibid., f.xLii.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 26
402 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
17. (F. 152-154^). Van den heilighen confessoer sinte Odulfus syn
légende (1).
18. (F. 154^-157). Van sinte Willibroert den heilighen biscop (2).
19. (F. 157-158). Van sinte Crispin en sinte Crispiniaen (3).
20. (F. 158-197). Dat levcn... der alreheilichster maghet endc
martelaerster sinte Katherinen.
Papier, au filigrane de la têle de bœuf surmontée de la croix, de-ci de-là quelques
feuillets en parchemin; 197 feuillets; O^.SO X O^.^l ; XV* siècle; deux colonnes;
initiales rouges et bleues. F. 1', on lit : DU boec hocri loe den besloten susteren
regulierUten loi sinte Marien poel bulen leyden ; puis f. 1 : Bibliolhecae (J. mino-
rum Wavriensium; f. 2: Itibliolhecae frairum minorum Wavriensium anno 1665;
sur le premier plat intérieur et f. 1" : Hecollets de Wavre 1705 ; puis f. 2, f. 30' et
f. 31 : RecoUels de Wavre, Minder broeders van Waver. Reliure du XVIII« siècle,
ais de bois recouverts de vélin.
3428. (4299). — Legenda aurea. En flamand.
Papier, au filigrane de la tôle de bœuf surmontée de la croix ; quelques feuillets
en parchemin; 1(16 feuillets; O^.îl X 0",136; XV' siècle. Reliure du même temps
restaurée, ais de bois recouverts de veau brun estampé.
3429. (8027). — Gulden légende. En flamand.
1. (F. 1^-2). Die tafel van den somer stucke.
2. (F. 3-380V). [Gulden légende. SomerstuckJ.
3. (F. 381-386). Die légende van den heylighen V minderbroederen
martelaren.
4. (F. 386-388). Die corte légende van sinte Bonaventura.
5. (F. 388-389). Die légende van sinte Bonifacius.
Les feuillets 389^-390 sont blancs.
6. (F. 390^-392). Légende van die heilighe maget ende mertelersse
sinte Regina.
Les feuillets 392^-393 sont blancs.
7. (F. 393-394). Notes diverses, vers flamands.
Papier, au filigrane de la lettre P fleuronnée; 394 feuillets; O-'.SSy X O-^.SO;
XV' siècle, sauf les feuillets 393-394 écrits en 1622. Ce volume provient de la biblio-
thèque des anciens BoUandisles, car f. 1, il y a l'ex-libris de leur bibliothèque :
0 ms., 15, et la note : Emplus 14 iulii 1649. Reliure restaurée du XV« siècle, ais
de bois recouverts de veau brun estampé.
3430. (11729-30). — Gulden lege.nde.
1. (F. Iv). [Fragment d'un règlement pour les brasseurs,
XIV* siècle]. En flamand.
(1) Gulden légende. Tsomerstuc van den passionael, f. xlvii.
(2) Ibid. Twinlersluc, f. x.
(3) Ibid. Tsomersluc, f. ce.
LÉGENDE DORÉE 403
2. (F. 2^-3^). Die tafel vanden boeke.
3. (F. 4-224v). [Gulden légende]. Des. mutil. van siinte Pélagie...
ende sloente syn aensich...
4. (F. 225-239). Tboec van den boemgaerde.
5. (F. 240-241^). [Fragment de la Bible]. En hébreu.
Papier, au filigrane de la tête de bœuf, sauf les feuillets 1, 240 et 241, qui sont en
parchemin; 241 feuillets; 0™,lo X O^ll ; XV" siècle, et pour les feuillets 1,240
et 241, XIV«; ancienne pagination i-ccxvi, lxii-lxxvi. F. 240, on lit : DU boec hoert
toe broedcr Petre de Muentere, et f. 1 : Bibliothece rubeevallis. Reliure restaurée du
XV« siècle,, veau brun estampé.
3431. (15140). — Gulden légende.
1. (F. 1-2^). [Vitae Patrum. Fragment].
2. (F. 3-407). Een boec heet Aurea legenda dats gulden légende.
Parchemin: 408 feuillets •,0'°,24 X O^jloS; XI V« siècle; les deux premiers feuillets
sont en semi-onciale du IX^ siècle. F. 408, Gh. van Hulthem a inscrit la note :
Acheté à Bruxelles dam la vente de Collaert, le 9 9'"'" 1812. Gh. van Hulthem (1).
Reliure restaurée du XV* siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé.
3432. (1955t). — Iagobus de Voraglne. Legenda aurea. En flamand.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-124^). Passionael dat heet die gulden légende der heyli-
ghen (2).
3. (F. 125-138^). Gloriose hystorie der alreheylichster bruut Christi
Barbara (3).
4. (F. 138^-139). Een exempel.
5. (F. 139-142). Die translacie der maghet ende maertelaerster
Christi (4).
6. (F. 142-151^), Uut ontellike veel zommighe myraculen van der
maghet sinte Barbara (5).
7. (F. 151^-152^). Van sinte Loy confesser syn légende.
8. (F. 152^-153). Van sinte Theogenus de heylige maertelaer.
9. (F. 153- 153^). Van sinte Ponciaen den heylighen maertelaer.
10. (F. 153V-154). Van sinte Brigida.
11. (F. 154). Van sinte Appollonia die heyligher maecht haer
légende,
12. (F. 154-155). Van sinte Scolastica ... haer légende.
13. (F. 155-160). Van sinte Effrosina der heyligher maghet haer
légende.
(1) Cf. Bibliotheca Hullhemiana, t. VI, manuscrits, p. 15, n» 49.
(2) Il n'y a que la pars hiemalis de la version flamande de la Légende dorée.
(3) Version du BHL., n" 420.
(4) Cf. ibid., n» 926.
(5) i6id.,nn" 932-950.
404 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
14. (F. 160-163). Die légende van die heylighe maecht sinte
Gheertruut.
15. (F. 163-164. Die légende van sinte Ponciaen.
16. (F. 164-164^). Van sint Nycasius besscop.
17. (F. 164^-165). Van den vier ghecroende marlelaers.
18. (F. 165-166^). Die légende ende leven des heyligen confessoers
sinte Willem.
19. (F. 166^-167^). Van soniighe niiraculen die geschieden nader
doot des heyligens mans sinte Willem.
Papier, au filigrane de la tête de bœuf; 167 feuillels; 0",284 X {^".aO; XV» siècle ;
deux colonnes; initiales rouges et bleues: ancienne pagination i-clxini. Demi-
reliure moderne ; au dos, le titre doré : Guide legenden der heylighen. MS. 1470 (1).
3433. (9700-4). — Iacobus de Voragine. Mariale.
1. {V. 1). [Notae. De patre S. Bernardi. De diabolo].
2. (F. 2-3). De indulgenciis concessis existentibus in ecclesiis in
laudibus virginis.
[Litterae Silvestri episcopi Clugiensis, 1482, Ludovici de Bourbon,
1482].
3. (F. 3-3^). [De animabus purgatorii. Orationes; lillerae Pu II,
1482].
4. (F. 4). Privilegium sancli Laurenlii super animabus liberandis
de purgatorii pénis.
5. (F. 4^-5). De indulgentiis concessis omnibus hoc monasterium
sancli Laurentii visitantibus.
6. (F. 5). Copia littcre indulgenciarum capelle sancti Laurentii in
Glons quas impctravit frater Adrianus de veteri Busco (2).
Les feuillets 5^-8^ sont blancs.
7. (F. 9-131). Liber qui dicitur Mariale ... compilatus per venera-
bilem fratrem Iacobum de Voragine (3).
8. (F. 131^-134''). Rosarium gloriose virginis Marie Dei genitricis.
9. (F. 134^-136). Hore perbreves de Assumptione virginis glo-
riose [cum cantico Te celi rec/hiam laudamus et notis musicis].
10. (F. 136v). [Te Deum Mariale].
11. (F. 137-163), Humilis peccatoris (4) per beatam Virginem
misericordiam consecuti de laudibus eiusdem perpétue Virginis quale-
cumque opusculum.
(1) Le manuscrit ne porte aucun indice de cette date précise.
(2) Ces cinq premiers feuillets sont de l'écriture d'Adrien d'Oudenbosch. Voir
Daris, Notice sur les églises de Liège, t. XI, p. 144, cf. supra, p. 213.
(3) Cf. QuÉTiF-EcHARD, Scripl. ord. praed., 1. 1, p. 457.
(4) Plus bas, f. 163, on attribue cet opuscule à, un Dominicain, edilum a quodam
fralre ordinis praedicatorum.
LÉGENDE DORÉE 405
12. (F. 163^-166^). [Miracula B. Mariae virginis]. Inc. Maria dignis-
sima mater.
13. (F. 167-173^). Exempla de beata virgine Maria (1). Inc. Virgo
Dei genitrix Maria muUas gracias dat humano generi.
14. (F. 174-174^0- [Al*^ exempla de B. Virgine Maria]. Inc. Aima
virgo virginum, Maria Dei genitrix beatissima.
Papier, aux filigranes du pape en chaire, de la tête de bœuf surmontée de la
croix, d'un écusson inscrit dans un cercle, de la lettre P gothique; 174 feuillets ;^
0'",284 X 0™,20; XV» siècle (1449), car on lit f. 163 : Anno verbi incarnati
M"CCC"xxxl'' in craslino sacramenti fuit consummatum opus istud cuius titulus
Cil de laudibus perpétue virginis Marie editum a quodam fratre ordinis praedica-
iorum, orate pro eo. Excopiatum a quodam fratre ordinis sancti Benedicti in
monaslerio sancti Laurentii extra muros Icodienses, anno Domini M'>cccc''xlix° in
profesto sancti Augustini; deux colonnes, sauf les cinq premiers feuillets. F. 1, on
lit : L-L, 2-5. Liber monasterii sancti Laurentii propc Leodium. L'estampille
rouge, aux faisceaux, de la Bibliothèque nationale de Paris, se trouve f. 1 et f. 174'.
Reliure moderne, veau racine ; au dos, l'étiquette reproduite sur le premier
feuillet de garde : lac. de Voragine. Mariale.
3434. (15069). — Mariale. En flamand.
Papier, aux filigranes de la tête de bœuf et de la lettre P fleuronnée ; 192 feuil-
lets; 0'»,285 X 0™,212 ; X V« siècle (1471-1489), car on lit f. 192" : Aen dit boeck heeft
ghescreven Suster Lysbeth Wylens cnde suster Magrict Raes, ende na dat over
XVIU iaer was begonnen te scriven soe hevet suster Kathlinen van Molenbeke vol-
screven ende gheint op onser liever vrouwen dach. XV. Irappen op S* Cecielien
avent. Int iaer ans heeren MCCC cnde Ixxxix. doen iras sy out ontrinl l. iaer. Wilt
om Gode eenen Ave Marie hertelyc lesen voer hen drien op dat hen God voer haren
arbeyl wil gheven glorie inder eioicheit. Deux colonnes, ancienne pagination
i-CLXxxni. F. 1, on lit : Datboec hoert toe den clocslcr der roosen gheplant inJherico
binnen Bruesel by Sinte Kathlinen ; sur le même feuillet, Ch. van Hulthem a
inscrit la note : Exlibrls Ant. Nueioeas lîruxellensis, et il y a l'ex-libris de C. van
Hulthem (2). Reliure parchemin, en forme de portefeuille.
3435. (1405). — Der Vaderboug. En flamand (3).
1. (F. 1-1^). Tafel op der vaderbouc.
± (F. lv.313). [Vaderbouc].
Papier, au filigrane de la licorne; 0™,28l X 0'",201 ; XV" siècle; deux colonnes;
initiales rouges et bleues ; titre courant en rubrique. F. 1, il y a la note : Societaiis
Icsu Brugis MU. Reliure du XVII'' siècle, veau brun estampé, jolis fers.
3436. (11173-77). — Vaderboek.
1. (F. Iv). Die tafel des boecks.
2. (F. 2-219). Vader boeck.
(1) A la fin, f. 173", on lit : Ex libro qui vocalur Scala celi.
(2) Bibliotheca Hulthemiana, t. VI, manuscrits, p. 4, n. 15.
(3) Version flamande de YHistoria Monachorum de Rufin. Cf. BEL., n° 6524.
406 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Papier, au filigrane du lis couronné et de l'initiale /, mais tous les cahiers sont
entourés de parchemin : 219 feuillets ;0-,283 X 0'",205: XV siècle (14<'>8), car on lit
f, 219 : DU boec was ghescreven anno MCCCC Ixi-iii opten xxiii dach van mey ; deux
colonnes, initiales rouges et bleues, ancienne pagination i-ccxviti, signatures a-r.
F. V, on lit: DU boeck hoerl toe den regularissen le berghen op len zoem inl heslolen
cloesler Isinle Margrieten intdal van Jozaphal, et sur le second plat intérieur, il y a
le nom propre Suster Gheertruyl Vaslerlx. L'estampille rouge, aux faisceaux, de la
Bibliothèque nationale de Paris se voit f. 2 et f. 'âP.». Reliure du XV' siècle, ais de
bois recouverts de veau brun estampé; restes de fermoirs en cuivre.
3437. (15134). — Vader boek (1).
Sur le premier plat intérieur, notice sur ce manuscrit par Ch. van
HULTHEM.
Parchemin; 166 feuillets ;()■" ,31 X 0»,225; XV* siècle (1461), car on lit f. 166" : DU
boec heeft doen tcriven brueder n'Ulem van Sundert van lierghen op (en Zoem len
love ende 1er eeren Godg ende allen heylighen voer den donalen ende familiaren
brueders reefler des GiMlshugs van (iruenendale in Zoni/en gheleghen inden trelcken
die selve brueder WUlem brueder was, inl jaer onx heeren M.ŒC ende Ixi. Will
daer omine voer hem bidden om (îods wUlen. Deux colonnes; initiales rouges et
bleues. F. 166, il y a la note : H'i7/ ont Gods trille biiUlen voer die arme scriversse
Suster Marie doeghens, et f. 166' : DU boec behoerl loe den cloesler van Gruenendale
in Zonyen ghelegen xi mylen van Hruysel. Sur le premier plut intérieur, VEx bihlio-
theca C. van llullhem (2). et sur le second plat, il y a cette autre note : Acheléà
Bruxelles à la venlede Collaerl, le 9 9'" 1812, Ch. van llullhem. Reliure restaurée
du XV» siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé; tranche jaune.
3438. (5236). — Apophtegmata Patrum. En flamand.
1. (F. 1-99»). [Apophtegmata Patrum].
2. (F. 100-103). Notes diverses.
Papier, au filigrane de la lettre /*;ia3 feuillets; (>",217 X 0",148; XV« siècle. Sur
les deux premiers feuillets de garde en tète, il y a les notes suivantes relatives aux
anciens possesseurs du volume : Floris Willemsen hoorl dil boeck loe ; Florin
Willemsen hoerl dit boec toe wonende toi Wyll inder prooslslrale ; Dit boec hoert
Henric Bossche Goessen soen woenende lot A mersfoerde ; Ityswyck, 1588, Gerit
Ryswyck; f. 100, Gerardus Ryswyck, 1558; f. 1 : Societalis lesu Hallis A. 10.
Reliure du XV* siècle, ais de bois recouverts de veau brun estampé; restes de fer-
moirs en cuivre.
3439. (3196-203). —Collectanea Bollandiana.
1. (F. 1-lv). Index(3).
2. (F. 2-3v). Interfeclio Abel iusti(4).
(1) Version de VHisloria Monachorum de Rufin. Cf. BFIL., n" 6524. Le texte de
notre manuscrit s'écarte assez sensiblement des éditions citées par Campbell,
Annales de la typographie néerlandaise au XV« siècle, p. 259-60, on»' 937-939.
(2) Bibliotheca llullhemiana, t. VI, manuscrits, p. 12, n" 43.
(3) Écrit par Daniel Papebroch.
(4) En marge : Ex manuscriplo lllraiectino S. Salvatoris.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 407
3. (F. 4-10^). Vita S. Abrahami eremilae in Syria. = BEL.,
n« 12 (1).
Le feuillet 11 est blanc.
4. (F. 12-13^). Vita S. Acacii episcopi. = i^it/., n°25 (2).
5. (F. 14-1 8^), Rcsponsimi ad dubia circa vitam B. Agnetis Bohe-
mae P. Tobiae Hlawigii Societatis lesu.
6. (F. 19-30). De beato Amadeo duce Sabaudiae. Acla visitationis
sacelli ac reliquiarum.
7. (F. 31-32). Vita S, Anselrai Lucensis episcopi (3).
8. (F. 33-34V). Vita sancti Athali abbatis (4). = BHL., n° 742.
9. (F. 35-48). Vita S. Benedicti (5).
10. (F. 48-50). Visio cuiusdam novitii ordinis Cistertiensis ex
Speculi historialis lib. XXX, cap. 20.
11. (F. 51-53). Illatio S. Benedicti abbatis. = BEL., n° 1122(6).
12. (F. 54-67). Miracula S. Benedicti. = Ibid., n» 1123 (7).
13. (F. 68-69^). De S. Bcnvenuto episcopo Auximano, quaesila,
responsa et monumenta submissa a cardinal i Antonio Righio.
14. (F. 70-73). Do SS. Bertholdo, Brocardo, Gyrillo, prioribus
generalibus Ordinis B. M. V. de Monte Carmelo.
15. (F. 74-79). Apparatus ad vitam S. Bertholdi confessons.
16. (F. 80-93V). Vita Caroli comitis Flandriae. = BEL., n« 1573.
17. (F. 94-100). Vita S. Guthberti episcopi (8). Inc. Beatus Cuthber-
tus, dum adhuc puer in campo cum pueris luderet.
18. (F. 101-1 llv). Vita S. Cyrilli doctoris Garmelitarum (9).
19. (F. 112-117). Vita sancti David episcopi (10). = BEL., n° 2107.
20. (F. 118-119V). Vita Eduardi régis Anglorum etmartyris (11).
21. (F. 120-130). Vita S. Endei abbatis de Aram (12). = 5iïL,
n° 2543.
22. (F. 131-140). Vita S. Eufrasiae virginis (13). = Ibid,, n" 2718.
(1) Ex manuscriplo S. MariaeSuession. studio D. Nicolai Belforlii.
(2) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvatoris.
(3) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris. Résumé, cf. UHL., n" 536.
(4-) Ex manuscriplo sancli Maximini Treveris.
(5) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris. Résumé, cf. BHL., n" 1102.
(6) Ex Bodecensis coenobii ord. regul. S. Auguslini diocesis Paderbonensis pas-
sionali pergameno ms. insigni.
(7) Ex manuscriplo Marchianensi membranaceo.
(8) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris.
(9) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris. Cf. Acla Sanclorum, Marlii t, I,
p. 498, n» 5.
(10) Ex manuscriplo R. P. Hugonis Vardei minoritae Hiberniensis.
(11) Ex manuscriplo UUraieclino S. Marlini. Résumé, cf. BHL., n° 2418.
(12) Ex manuscriplo Berliniano veluslissimo.
(13) Ex manuscriplo insulae omnium sanclorum in Hibernia.
408 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
23. (F. 141^144'). Vita S. Eustachii abbalis Luxoviensis (1). Inc.
Sub Mauritio et Segaso imperatoribus.
Le feuillet 145 est blanc.
Suit un exemplaire imprimé de la bulle de canonisation de
S^* Françoise Romaine par le pape Paul, 1608.
24. (F. 146-168V). Vila S. Fridolini abbatis a R. P. Pelro Canisio
Societatis lesu vulgata germanice nunc latine versa (2).
25. (F. 169-203). Verissima historia vite celeberrimi abbalis
S. Fridolini (3).
Le feuillet 204 est blanc.
26. (F. 205-216). De S. Gertrude (4). =- BHL., n« 3403, lib. IL
27. (F. 217-222). Vita S. Gerlrudis. = Ibid., n" 3490.
Le feuillet 223 est blanc.
28. (F. 224-230^). Sermo de laude Gerlrudis virginis (5).
29. (F. 231-232). Fundatio monasterii Neusladt ord. S. B^ncdicti
anno 794. [Diplomata Caroli, anno 794 et 813] (6).
30. (F. 233-238). Scriplum domni Grodegangi (7). Charla Godefridi
ducis magni et barbati (8).
31. (F. 239-241). Ex legenda sanctarum virginum [Herlindis et
Relindis] (9).
32. (F. 242-247V). Vita S. Ermelandi abbatis primi Antrensis. =
BEL., n» 3851.
33. (F. 248-249»). Vita S. Ermelandi abbatis (10).
34. (F. 250-251). Marlyrium Hilarii episcopi Aquilcgiensis et socio-
rum (11). = BHL., n' 3861, sans le prologue.
35. (F. 252-253). Vita S. Bonifacii Kiritini papae et confes-
sons (12). = 2bid.,n<' 1396.
(1) Ex manuscripto Ullraieclinn S. Salvaloris.
(2) Cf. C. SoMMERvooEL, BibUolhèque de la Compagnie de Jésus, t. II, col. 679. f^a
version latine est du P. Herman Crombach.
(3) Ex manuscripto IL P. Hug. Vardei.
(4) E. 216, il y a celle note : Conluli cum exemplari Gerlrudiano Lovanii
anno 1580 aprilis 25 in fcslo S. Marci auxilianle confratre meo D. Antonio
Kerchovio.
(5) Ex manuscripto Rubee Vallis, ex 1" parte Ilagiologii firabantinorum. Cf.
Hagiographi Bollandiani, De codicibus loliannis Gielemans, p. 43, n^" 6,
(6) Ces faux diplômes sont publiés dans les Acla Sanctorum, 3» éd., Marfii t. II,
pp. 601 et 602.
(7) A. d'Herbomez, Carlulaire de l'abbaye de Gorze, pp. 1-4, 7-9, 9-13, 13-15.
(8) Ibid., p. 240-44.
(9) Ex manuscripto Eyckensi.
(10) Ex manuscripto UltraiectinoS. Salvatoris.
(11) Item.
(12) Item.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 409
36. (F. 254-262^). Vila S. Humberli episcopi et confessons fimda-
loris Maricolensis (1). = BHL., n° 4036.
37. (F. 263-264V). Vita S. Humberti presbyteri (2). = Ibid.,
n^ 404^.
38. (F. 265-268V). [Vila] S. lohannis ereniitae (3). = IhicL, n" 4329.
39. (F. 269-282^'). Legenda sancti loseph virginei sponsi virginis
matris omissis apocriphis ex dictis sanctorum collecta.
40. (F. 283-284). Vita Kelani. Inc. Bcatissimus Kelanius cum natus
esset.
41. (F. 285-292V). Vita sanclac Kimegundis regine (5). = BHL.,
n» 2002.
42. (F. 293-296). Relatio innocentiae S. Cunegundis (6).
43. (F. 297-301^). De vita, translatione, adventu ac elevatione
Sancti Landoaldi romane ecclesie archipresbiteri.
44. (F. 302-308). Translatio S. Landradae e Bellsia Wintresho-
vium (7). = BHL., nn^^ 4704-4707.
45. (F. 309-330). Vita S. Ludgeri (8). = Ibid., nn°^ 4939-4942.
46. (F. 331-342). Vita metrica (9). = Ibid., n° 4945.
47. (F. 343-345^). Miracala B. Virginis annuntiatae (10).
48. (F. 346-346^). S. Mathildis reginae vita abbreviata lectu dignis-
sima. = BHL., n» 5685.
49. (F. 347-354). Vita S. PatriciiHiberniaeaposloli (11). = Ibid.,
n° 6504.
50. (F. 355-363V). Vita et actus S. Patritii (12). = Ibid., n° 6507.
51. (F. 364-367). Historia de purgatorio S. Patricii (13).
52. (F. 368-374). Vita S. Patricii episcopi. — - BHL., n^ 6504.
(1) Ex manuscripto Maricolensi.
(2) Ex manuscripto UUraiectino S. Salvaloris.
(3) Ex liodecensis coenobii ord. regul. S. Auguslini dioecesis Paderborn. Passio-
nalipergamenoms. insigni.
(4) Ex manuscripto Henrici Fitsimon.
(5) Ex. ms. Rebdorffensi.
(6) Ex ms. codice bibliothecae Patrum Carmelilarum Bambcrgae. Copie du
P. Papebroch.
(7) Ex manuscripto ecclesie S. Bavonis vetustissimo.
(8) Ex ms. Bern. Roltendorfii.
(9) Ex ms. Bodecensi.
(10) Ex Bodecensis coenobii ord. regul. S. Auguslini dioecesis Paderborn. passio-
nalipergameno.
(11) Erula ex antiquo ms. a Petro Vito Societatis lesu. Copie du P. Papebroch.
(12) Ex Bodecensis monasterii diocesis Paderbornensis passionali pergameno.
manuscripto.
(13) Ex manuscripto minorilarum Hibernorum Lovanii. Résumé, cf. BHL.,.
n» 6510.
410 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
53. (F. 375-377). Vita S. Palricii episcopi et confessons in
Scothia (1).
Le feuillet 378 est blanc.
54. (F. 379-387). De Purgatorio quod dicitur Sancti Palricii (2). =
^^L.,n«6511.
55. (F. 388-389). Vita S. Pauli episcopi Narbonensis (3).
56. (F. 388-394). Vita S. Pauli Leonensis episcopi (4). = BHL,,
n» 6586.
57. (F. 394-396). Passio Philemonis, Caraulae et Arriani prae-
sidis. = Ibid., n" 6803.
Les feuillets 396^-397' sont blancs.
58. (F. 398-398V). [Vita] S. Pigmenii (5). Inc. Sub Constantino
Augusto et Gallicane.
59. (F. 399-410). Vita S. Pulcherii (6). =» BHL., n» 5975.
60. (F.411-412V). Vita S. Reguli episcopi Silvanectensis(7).
61. (F.412V-413V). Vita S. Ruperti (8). - BHL., n» 7391.
Le feuillet 414 est blanc.
62. (F. 415-430). Vita sancti Senani (9). = Jbid., n" 7573.
63. (F. 431). Hymnus de S. Senano. Inc. Christe, quem semper
credimus.
64. (F. 432-473V). [Vita sancti Thome de AquinoJ. = BHL.,
nn«» 8152 et 8153.
65. (F. 474-476*). Passio sanctarum Felicitatis et Perpetuae (10).=
iô/rf., n»6634
Le feuillet 477 est blanc.
66. (F. 478-522). Notationes in vitam S. Switberli per Fr. W^ille-
BRORDUM BosscHAERTs Rcligiosum Tongerlocnsem (11).
67. (F. 523-525V). Vita S. Winwaloei (12).
(1) Ex manutcripto UUraiectino S. Salvaloris.
(2) Ex manuscripto Sancti Maximini Treveris.
(3) Ex manuscripto S. Salvatoris. Résumé, cf. BHL., no5689.
(4) Ex ms. Senatoris Rotomag. misit P. Fridericus Flovelus.
(5) Ex Bodecensis coenobii ord. regul. S. August. dioecesis Paderborn. passionali
pergameno.
(6) Exms. R. P. Hug. Vardaei.
(7) Ex manuscripto UUraiectino S. Salvaloris. Résumé, cf. BHL., n° 7016.
(8) Ex ms. Bodecensi.
(9) Ex ms. Hibernico Seminarii Salmanticensis Socielalis lesu collalo cum ms.
R. P. Vardaei. Cf. plus liauf, p. 146-47.
(10) Ex manuscripto S. Martini Treviris, collalum cum manuscripto S'* Maxi-
mini Treveris.
(11) Sur W. Bosschaerls, cf. l'article de Reosens dans Biographie nationale, t. II,
col. 753-56. Ces notes sont inédites.
(12) Ex manuscripto UUraiectino S. Salvaloris. Résumé ; cf. BHL., nno'89ô9 sqq.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 411
68. (F. 526-527). Vita S. Wulfranni Senonensis episcopi in Fontis-
nellae monasterio (1).
69. (F. 528-530). Miracula S. Wulfranni Senonensis archiepi-
scopi (2). Inc. Erat quidam Rodulphus nomine.
Papier ; 530 feuillets ; 0'°,334 X O^jSl ; XVII« siècle. Demi-reliure; au dos, les
titres dorés de quelques-unes des vies de saints, et le monogramme couronné de
Léopold 1".
3440. (7569). — AcTA sanctorum Ianuarii.
1. (F. 1-lv). Index (3).
2. (F. 2-3). Translatio praeputii Domini nostri lesu Ghristi Hiero-
solymis Antwerpiam (4). = BHL., W 4161.
3. (F. 4-5). Instrumenta de circumeisione D. I. G. Antverpiae (5).
4. (F. 6-11). De soJemnitate Epiphaniae et magorum regum adora-
tione tractatus latine redditus a P. Bollando, auctore Petro Riba-
DENEiRA societatis lesu (6).
5. (F. 12-13V). De S. Agnete sermo (7). = BHL., n» 158.
6. (F. 14-16^). Martyrium sanctae Agnetis virginis (8). = Ibid.,
n« 164
Le feuillet 17 est blanc.
7. (F. 18-34V). Vita Edani episcopi et confessons (9). = Ibid., n° 186.
Le feuillet 35 est blanc.
8. (F. 36-40). Vita sancti Alardi abbatis et confessons (10).
9. (F. 41). Vita S. Adalhardi... édita a Radberto Paschasio (11). =
BHL., n° 58, le prologue seul.
10. (F. 41-42^). Egloga duarum sanctimonialium. = Ibid., n°59.
11. (F. 42^). Hymnus devotus de eodem (Adalhardo).
Inc. locunda festi gaudia.
12. (F. 43-46). [Variantes lectiones vitae S. Adalhardi].
(1) Ex manuscriplo UUraiectino S. Salvatoris. Résumé, cf. n" 8738.
(2) Ex manuscriplo Abbatisvillae.
(3) De la main de Daniel Papebroch.
(4) En maige : Ex capsa rerum extraordinariarum, n" 36 in capitulo Antwer-
piensi.
(5) Publié Ad. SS., lan. 1. 1, pp. 7 et 6.
(6) Cf. G. SoMMERvoGEL, BibUolhèque de la Compagnie de Jésus, 1. 1, col. 1627.
(7) En marge : Ex ms. S. Mariae de Ripaloria.
(8) En marge: Ex manuscriplo Branensi, codicequarlo.
(9) En marge : Ex ms. hibernici Seminarii Hibernorum Salmanlicae. Cf. le ms.
de Bruxelles, n" 3179 (7672-74) ; voir plus haut, p. 146-47.
(10) En marge : Ex manuscriplo liubeae VaUis ex prima parte Hagiologii Bra-
banlinorum. Voir, en effet, Bollandiani, De codicibus hagiographids lohannis
Gielemans, p. 51, n° 74.
(11) En marge :Ex ms. Passionali Bodecensi mensis Februarii, fol. 192.
412 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
13. (F. 47). [Epistola Auberti Miraei ad P. Heribertum Rosweyde].
14. (F. 48-55V). Vita sanctae Aldegundis virginis (1). = BHL.,
n« 247.
15. (F. 56-56^). [Prologus vitae sanctae Aldegundis] (2). = Ibid.,
n°245.
16. (F. 57-58^). Vita S. Aldegundis Malbodiensis (3). = Ibid.,
n° 247, le prologue manque.
Le feuillet 59 est blanc.
17. (F. 60-61^). Vita Aldegundis virginis (4). Inc. Teinporibus
Dagoberti régis Francorum.
18. (F. 62-62^). André Triquet. Les lieux où S'' Aldegonde est
honorée.
19. (F. t>3-64). [Officium sanctae Aldegundis].
20. (F. 65). [Epistola Fmancisgi Helpin. Ex Alto monte (Haulmont)].
21. (F. 65^-66). [Vita sanctae Aldegundis]. Inc. Inlerea beatissimi
virgo.
22. (F. 67-76^). Passio sancti Anastasii (5). = BHL., n" 408.
23. (F. 77-1 07v). Vita S. Àndreae Corsini ... a R. P. Zegero Paullo.
24. (F. 108-109). Tabula chronologica ad vitas SS. Pelri Thomae
patriarchae Conslantinopolis et Andreae Corsini.
25. (F. 110-140). Translatio sancti Anton ii (6).
26. (F. 141-143). Clarissimi principis Ioan.vis Fiiangisci Pici MirajN-
DULAE ... ad Divum Antonium Carmen heroicum.
27. (F. 143-144^). [I. Gamans. Varia de sanclo Antonio].
28. (F. 145-146^). [Litterae Domlvici ZiRiLLiabbatis et monachorum
Sancti Salvatoris Messanae, 28 lanuarii 1651].
29. (F. 147-148V). Passio Balduini levitae et martyris (7). =
BHL., n° 902.
30. (F. 148v). Vita sanctae Gudilae virginis (8).
31. (F. 149-156'). Vita Caroli magni auctore Turpjno Remensi
archiepiscopo (9).
(1) Ex manuscripto Laetiensi.
(2) Ex eodem manuscripto Laeliensi [collalo cum codice Àudomarenti].
(3) Exarchivis Malbodiensibus.
(4) Ex ms. UltraiecUno S. Salvaloris.
(5) Ex ms. S. Maximini Treviris.
(6) Ex compendio Antonianae Historiae Fralris Aymari Falconis Praeceploris
domus S. Ànfonii Barriducis impresso Lugduni GaUiarum A . 1534 communicato ah
Adm. R. Domino Rutgero Velen generali praeceptore Domus S. Anlonii Coloniae.
(7) En marge : Ex Sanclilogio Guilielmilarum Brugensium.
(8) Début du Commentarius praevius des Acta Sanclorum, lanuarii 1. 1, p. 513,
(9) Cf. BHL., n" 1588, stilo diverso. En marge, il y a cette note : Ex parte 2<*
legendae impressae Lovanii.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 413
Le feuillet 157 est blanc.
32- (F. 158-169V). Vita ... Caroli ... magni (1). = BHL., n° 1618.
33. (F. 170-175). Vita Caroli Francorum régis (2). Inc. Carolus
Pipini filius.
34. (F. 176-183). Vita S. Deicoli abbatis (3). = BHL., n° 2120
(sans les prologues).
35. (F. 184-190^). Vita et passio sancti Ephysi martyris. = Ibid.,
ï)P 2567 (4).
36. (F. 190V.191). [Notae in vitam S. Ephysii].
37. (F. 192-196). Passio sancti Felicis in Pincis (5). = BEL.,
n» 2885, (En double exemplaire.)
38. (F. 197-202V). De sancto Fintano. = Ihid., n° 2995.
39. (F. 203-204V). S. Geminiani episcopi (6). = Ihid., n" 3299.
40. (F. 205-2 16v). Vita S. Genovefae (7). = Ibid., n° 3338.
41. (F. 217-223^). Vita sancti Genulphi episcopi (8). = Ibid.,
n" 3357.
Le feuillet 224 est blanc.
42. (F. 225-232). Vil a eiusdem S. Genulphi (9). = Ibid., n" 3357.
43. (F. 232v). De S. Achilleo. De glorioso imperatore Theodosio
senior e (10).
44. (F. 233-234V). Het leven van S. Gerlacus.
45. (F. 235-237V). Vita brevior venerabilis Ghertrudis van der
Oosten virginis(ll).
Le feuillet 238 est blanc.
46. (F. 239-240^). Vita sancti Gildasii confessons atque abbatis. =
BHL., n» 3544.
(1) Note marginale : Ex manuscriplo Rubeae Vallis ex l" parte Hagiologii Bra-
banlinorum. Cf. Anecdota ex codicibus lohannis Gielemans, p. 48, n» 47.
(2) En marge : Ex manuscriplo UUraicclino S. Salvatoris.
(3) En marge : Ex Belfcriio, c'est-à-dire d'après un manuscrit de Nicolas
Belfort.
(4) C'est la Vila mutata publiée dans les Ad. SS.,lan. 1. 1, p. 998-1004,
(5) Ex manuscriplo sancli Marlini l'reviris.
(6) Ex Bodecensis cenobii ord. Regular. S. Auguslini diocesis Padcrborn. Passio-
nalipergameno, ms. insigni mensis februarii, fol. VIll,p. A.
(7) En marge : Ex manuscriplo CoUegiipannifidum exercenliumvulgode volders
ambachten Bruxellis salis anliquo sed incorrecto.
(8) Note marginale du P. BoUandus : Hanc vilam accqri Rotomago a R. P. Fre-
derico Flovelo ex veleri manuscriplo normannico.
(9) En marge : Ex manuscriplo Longponlico sludio D. Nicolai Belforlii.
(10) Notes pour le Commenlarius praevius des Acla SS. Cf. 17 ian. et
18 maii.
(11) Ex manuscriplo Rubaee Vallis ex i»"" jyarle Novalis sanclorum. Cf.
Anecdola ex codicibus lohannis Gielemans, p. 63, n° 13,
414 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
47. (F. 241-243V). Vita Godefridi comitis de Kappenberg. = BHL.,
n» 3578.
48. (F. 244-247). Vita S. Gregorii episcopi (1). = Ibid., \v> 3666.
49. (F. 248-256^). Vita sanctae Gudilac virginis. = Ibid., n° 3686.
Le feuillet 257 est blanc.
50. (F. 258-258^). De devota sorore Haseka (2). = Ibkl, n" 3760.
51. (F. 259-260V). [Daniel Fieldner S. I.J. Vita et miracula B. Habe-
rillae abbatissae ordinis S. Benedicti. Inc. Beata Haberilla seu
Habrilia.
52. (F. 26 1-26 Iv). Sermo in fesli vitale S. Hilarii (3). Inc. Dilectis-
simi, sanctorum feslivitates digna memoria celebrare.
53. (F. 261v.262^). De concilio Romae habito. = BHL., n<» 3893.
54 (F. 263-270). [Vita sanctae ItaeJ. = Ibid., n« 4497.
55. (F. 271-271»). [Epistola R. P. Iacobi Cateri, de reliquiis sanctae
Iulianae in Sabulone. Bruxellis, 28 octobris 1655].
56. (F. 272-286). MartyriumSS.Iuliani et Basilissae coniugumC4).=
BHL., n« 4529.
57. (F. 287-304). Passio S. Iuliani et Basilissae virginum (5). =
Ibid., n" 4529, sans le prologue.
58. (F. 304v). SS. Iuliani et Basilissae mm. (6). = Ibid., n" 4530,
le commencement seul.
59. (F. 305-31 7 V). Passio sancti Iuliani (7). = Ibid., n°453l.
60. (F. 318-323). Vita sancti Iuliani episcopi et confessoris (8). =
Ibid., n" 4514, sans le prologue.
61. (F. 324-331). Vita sancti Mauri abbatis. = Inc. S. Maurus pâtre
Eutychio.
62. (F. 332-332V). [Daniel Feldner S. I.]. Vita S. Notburgae.
Suit un exemplaire imprimé Utini, 1635, de De B. Odorico a Portu
Naonis... loannis Baptistae Gabelli... hymnus.
63. (F. 335-337). Passio sancti Pétri qui et Balsami (9). = BHL.,
n° 6702. Deux copies.
64. (F. 338-348^). De vitis Patrum et magistrorum generalium
(1) En marge : Ex manuscriplo $ancU Maxinini TrevirU. CoUalum cum manu-
scripto Boni Fontis.
(% Ex manuscriplo Bodecensi ... passionali pergameno insigni mensis marlii.
(3) Ex manuscriplo sancti Maximini Treviris.
(4) Ex manuscriplo M. Velserivetuslissimo.
(5) Ex manuscriplo S. Maximini Treviris.
(6) Ex Bodecensis coenobii... passionali pergameno ms. insigni mensis ianuarii,
fol. XXVII, pag. B.
(7) Ex manuscriplo Bibliolhecae ecclesiae Sancli Audomari.
(8) Exveleriel fide digno ms. P. lac. Sirmondi 16i9.
(9) Ex manuscriplo sancli Maximini Treviris.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 415
ordinis Redemptorum Bcatae Mariae de Mercede brevis Histo-
ria (1).
65. (F. 349-352). Vita B. Pétri Thomae patriarchae Gonstantino-
politani (2).
66. (F. 353-356^). Vita sancti Potiti. Inc. Strenuus Ghristi miles.
67. (F. 357-361). Martyrium S. Potiti (3). Inc. Sanclus Potitus cum
esset in infanlia sua.
68. (F. 362-363^). De S. Reinoldo martyre et monacho in Golo-
nia(4). = J5//L., n«7110.
69. (F. 364-367). Vita sancti Reynoldi rythmice. = Ibid., n"- 7112.
70. (F. 368-374). Vita sancti Ricmiri. = Ibid., n° 7246. En deux
exemplaires (5).
71. (F. 375-378). Vita sancti Rigoberti(6). = i6/c/.,n'' 7253 (résumé),
72. (F. 379-380). Passio sancti Saviniani martyris. = Ibid., n° 7438.
73. (F. 380^). Vita S. loannis Penariensis. = Ibid., n° 4420.
74. (F. 381-414V). Passio sancti Sebastiani (7). = Ibid., n" 7543.
Les feuillets 415 et 416 sont blancs.
75. (F. 417-423V). Vita S.Symeonis confessoris (8). = Ibid.,n<' 7959.
76. (F. 424-424V). Martyrium S. Theogenis martyris (9).
77. (F. 425). Passio sancti Valerii episcopi Gaesaraugustani. =
Ibid., n» 8494.
78. (F. 426). Translatio S. Valerii (10).
79. (F. 427). Vita Valerii confessoris pontificis (11).
80. (F. 428-429V). Vita Valerii episcopi Trevirensis (12). = BUL.,
n° 2658 (résumé).
(1) Note marginale : Excustis anno 1580 a Cornelio Bonardo Salmanlicae post
régulas ordinis B. Mariae de Mercede.
(2) Ex 1""^ parle Novalis sanclorum monaUerii Rubeae vallis. Cf. Anecdola ex
codicibus lohannis Gielemans, p. 63, n° 14.
(3) Ex manuscripto UUraieclino Sancti Salvaloris.
(4) On lit, f. 363'' : Hanc hisloriam propria manu scripsil v. P. loannes Vlimmcrius
anliquarius apud Marlinenses in Lovanio. Preces legentium ac ulenlium ex charilale
poslulans.
(5) Au sujet du second exemplaire, il y a celle note de Papebroch ; A P. Chijflelo
missa de manuscripto Ripatorii.
(6) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvaloris.
(7) Ex codice Bibliothecae Valicanae n^ 5696, exscripsit Flor. Mart. misil
Rome, 1650, P. Philippus Alegambe.
(8) Ex manuscripto S. Maximini Treviris.
(9) Ex manuscripto Ultraieclcnsi. Cf. BHL., nn»» 8106-8108.
(10) En marge : Ex brcviario Caesaraugustano. Edidit Fcrdinandus ab Aragonia
archiep. Caesaraug. anno 1575,
(11) Même note que la précédente.
(12) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvaloris.
416 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
81. (F. 429^-433^). Passio Vincentii martyris (1).= BHL., nn"» 8628
et 8630.
82. (F. 434-435V). Sermo de sanclo Vincontio. = PL., t. XXXVIII,
col. 1255-57.
83. (F. 436-440*). Passio S. Vincentii martyris. = BHL., nn°« 8628
et 8630.
Le feuillet 441 est blanc.
84. (F. 441-444^). Passio S. Vincentii levitae (2). = Ibid., n° 8631.
Inc. mutil... praesagus spiritus quod videbat intcr supplicia.
85. (F. 445-452). Alia Acla Vincentii martyris (3). Inc. Sub
Diocletiano et Maximiano imperatoribus.
86. (F. 453-454). Responsoria, antiphonae, hymni in natali S. Vin-
centii pro ecclesia Metensi (4).
87. (F. 454''-455). Sermo S. Augustini in solemnitate... martyris
Vincentii (5). = PL., t. XXXVIII, col. 1255-57.
88. (F. 455^-456). [GoUatio praecedentis sermonis ex variis codi-
cibusj.
• 89. (F. 456-457). [Hymni de sanclo VincentioJ.
a) Inc. Gaudc, caelum, gaude terra.
b) Inc. Rex caelitum tua mundum qui régis potenlia.
c) Inc. Domino creatori poli.
Papier; 457 feuillets; 0",328 X 0",214; XVII" siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandisles. Reliure veau brun estampé, très usée ;
fermoirs en corde de chanvre (6).
3441. (7586, 7587, 7751). — Matthaeus Raderus. Observaliones
ad hisloriam sacram e graeco translatam quibus sanctorum vilae
vel aucloritatibus veterum confirmantur, vel castigantur, vel inter se
vel cum aliis comparantur. En trois volumes (7).
Tome premier (n° 7586).
1. (F. 1-2). [Titre].
2. (F. 3-556^). [ïIaderus. Observaliones pro sanclis mensis
lanuarii ad 30 luniij.
(1) Ex manuscripto S. Audomari vetustUsimo.
(2) Ex manuscripto M. Velseri vetustUsimo.
(3) Ex ms. Ultraiectino S. Salvatoris.
(4) Ex manuscripto Metensi missoa P. Sirmondo.
(5) Ex manuscripto Marchianensi vetusto in magno quarto, coUatum cum manu-
scripto Metensi.
(6) Sur ce manuscrit, voir Van Hasselt, dans Annuaire de la Bibliothèque royale,
1851, p. 245.
(7) Cf. SoMMERvoGEL, Bibliothèque de la Compagnie de Jésus, t. VI, col. 1381.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 417
Tome deuxième (n° 7587).
Ad Quintilem sive Iulium... ad 31 Octobris observationes et
illustrationes.
Tome troisième (n° 7751).
Observationes ad Novembrem et Deeembrem.
Papier ; 556, 495 et 241 feuillets ; O-.SST X O-^.SOa ; XVII" siècle (1631), car dans le
premier volume, f. 2, on lit : Anno P. C. N. M.D.CXXXI Monachi Boiorum. Ces
volumes autographes de Mathieu Rader proviennent de l'ancienne bibliothèque
des Bollandistes. La reliure, en parchemin, contient des fragments de missel du
XV» siècle.
3442. (7752-58). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-20). Miracula S. Pétri martiris ordinis Praedicatorum. i?«c.
Anno Domini millesimo ducentesimo quinquagesimo secundo, sab-
bato in albis, Frater Petrus, Prior Fratrum praedicatorum Gumis (1).
Les feuillets 20^-2 1^ sont blancs.
2. (F. 22-64). Vita Fratris Guidonis Regiolani viri praestantissimi
ordinis Fratrum Praedicatorum, auctore Iohanne Garolo (2).
Les feuillets 64^-65^ sont blancs.
3. (F. 66-202). Vita S. Catharinae Senensis auctore Thoma
Caffarino (3).
Les feuillets 202v.206v sont blancs.
4. (F. 207-227^). Raccolta di miracoli fatti nella citta di Gubbio da
S. Gaterina de Ricci (4).
5. (F. 228-229^). Lettera del signor Anton Frangesgo Marmi scritta
al clarissimo signor senatore, cavalière e auditore Présidente Ricci.
6. (F. 230-245V). Vita Hypoliti Galantini. En italien.
7. (F. 246-246^). [Gollectae] do beato Miniate.
8. (F. 247-248^). Notizie del Beato Barduccio Barducci laico fioren-
tino. Fran. Gronaggi.
9. (F. 249-255^). Fr. Gronaggi. Translatio S. Humilianae de
Gerchi(5). En italien.
Les feuillets 256 et 257 sont blancs.
10. (F. 258-266^). [Translatio S. Rainieri Pisas, 1688J. En italien.
(1) En marge, la note ; Ex eadem Bibliolheca S. Mariae novae [Florenliae] codice
membraneo.
(2) Item en marge : Ex bibl. S. Mariae novae ord. Praed. codice membraneo.
Voir, au sujet de Jean Caroli, Quétif-Échard, Script, ord. praed., t. I, p. 898. Tou-
tefois, ce texte n'est pas cité.
(3) Voir Quétif-Échard, op. cit., 1. 1, p. 781.
(4) Ex eadem bibliolheca Hlagliabechiana cod. D. 43. ■
(5) En marge ; Ex eadem Bibliolheca cod. D. Magliabech[iano].
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 27
418 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
11. (F. 267-279). Sermo qualiter B. lacobi apostoli manus revelata
et ad monasterium S. lacobi de Podio Pisarae dioeceseos ducta fuit.
12. (F. 279-287^). Miracula que per manuin beatissimi lacobi
Alphei fratris Domini nostri lesu Christi operata est magnificentia
Redemptoris.
13. (F. 288-357). Vilasancte Bonae virginisdecivitatePisana. i/jc.
Gaudebit sponsa super sponsum.
Papier; 357 feuillets; 0™,316 X 0",215; XVIII« siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandisles, car f. 1, il y a la cote »î< MS. 207 c.
Reliure parchemin.
3443. (7763). — Acta sanctorum Februarii.
1. (F. 1-1^). Index (1).
2. (F. 2-5^). Passio sanctae Agathae virginis (2). Inc. Agatha dici-
tur ab a quod est sine et geos terra.
3. (F. 6-13). Passio Agathae virginis et martyris (3). Inc. In diebus
illis sub Decio imperatore.
4. (F. 14-14^). [Epistola Ioannis Baptistae de Grossis ad Bollan-
dum (?). Catanae, 9 aprilis 1651].
5. (F. 15-23^). Diplomata duo Alexandri Papae III, alterum anni
1168, alterum anno 1171, quibus asseritur B. Agatliam Catanae
ortam et passam fuisse.
6. (F. 23^-24). Incendium Aethnaeum anni 1658 (4). — Carte en
couleurs.
7. (F. 25-25^). [Epistola P. Francisci Blanditii ad BoUandum.
Catanae, i niaii 165 IJ.
8. (F. 26-28). Vita Aleydis virginis et abbatissae (5).
9. (F. 29-55). Vita sancti Amandi. = BHL., n« 334.
10. (F. 55^-64^). Miracula sancti Amandi. = Ibid., nn°s 345 et 346.
11. (F. 65-69). Sermo de elevatione sancti Amandi. = Ibid.^
n" 343.
12. (F. 70-79^). Vita sancti Amandi episcopi Traiectensis (6).
13. (F. 80-82^). Vita S. Amandi episcopi Traiectensis (7). Inc.
Amandus dicitur quasi amore dignus.
(1) De l'écriture du P. Papebroch.
(2) Ex manuscriplo UUraieclino S. SalvalorU.
(3) Ex cod. Rebdorffensi.
(4) Note marginale du P. Papebroch : Quod describilur in Aclis Sanclorum lom,
1 Febr. pag. 65 missum P. loanni Uollando ex SicUia.
(5) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris. Cf. BHL., n"* 67 (stilo diverso).
(6) Ex manuscriplo Rubee Vallis, ex 2"^ parte Hagiologii Brabanlinorum.
Cf. BoLLANDiAxi, Anecdolo ex codicibus lohannis Gielemans, p. 55, n° 16.
(7) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 419
14. (F. 83-84^). Passio sanctorum Ananiae et Pétri (1). = BHL.,
n° 399.
15. (F. 85). Passio Ananiae et Pétri cum septem aliis (2). Inc.
Ananias presbyter omni virtute plenus.
16. (F. 86-101^). La vie de Monseigneur Sainct Aventin.
17. (102-102^). [Lettre de Roger, copiste du précédent document
au R. P. Jarde S. J. Casteaudun, 16 août 1640].
18. (F. 103-108). Vita S. Austrebertae virginis (3). = BHL.,
u« 832.
19. (F. 109-110). Vita S. Rarlati seu Barbari Beneventani epi-
scopi (4). Inc. Quo tempore Romualdus Longobardorum regni guber-
nabat habenas (5).
20. (F. 111-lllv). Vita S. Bertulphi (6).
21. (F. 112-112V). Qualiter reliquias S. Bertulfi extulerit angélus
Domini de medio ignis (7).
22. (F. 113-134V). Vita sanctissimae virginis Brigidae (8). = i?I^L.^
n° 1455.
23. (F. 135-138V). Vita S. Cuona (9). = Ihid., n^ 1996.
24. (F. 137-140V). s. Gutmen(lO). = Ibid.,n° 2035.
25. (F. 141-144^'). Passio S. Donati (11). Inc. Si manifesta persecu-
tionum gesta non ociose conscripta sunt.
26. (F. 145-147). Passio S. Dorotheae virginis (12).
27. (F. 148-148^). Vita S. Eucharii episcopi Aurelianensis (13).
(1) Ex Bodecensis coenobii Regular. S. Auguslini dioecesîs Paderborn. passionali
pergameno MS. insigni mensis Martii fol. CXIX, pag. A .
(2) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris.
(3) Ex manuscriplo Longiponlico sludio Nicolai Belforlii.
(4) Ex manuscriplo Glesini Suession. sludio D. JSicolai Belforlii.
(5) En marge Bolland a mis celte observation : Puto Belforlium slylum
muUisse.
(6) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris. Cf. BHL., n» 1316.
(7) En marge : Exlractum ex libro Ecclesiae Hatiebecensis anliquo qui inlitulalur
liber virginum, in quo conlinentur inler cèlera vila B. Berlulfi, in quo libro
folio CXC" habentur sequenlia, et à la fin : Collalionatum cum libro anliquo indulo
asseribus inlilulalo Liber virginum el invenlum esl concordare per nos revissorem
J. Wiegers.
(8) Ex veluslissimo codice coenobii S. Magni adpedem Pontis Ratisbonae.
(9) Ex ms. seminarii Hibernici Salmantici. Cf. Acla sanclorum Hiberniae ex
codice salmanlicensi, f, 391.
(10) En marge : Haec vila mihi missa Rolomago a R. P. Fildeno Flovelo 13 maii
1633 ex cod. Fiscannensibus nisi fallor.
(11) En marge : Ex manuscriplo Trevirensi S. Maximini.
(12) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris. Cf. BHL., n" 2324 (stilo
diverse).
(13) Même note marginale que la précédente. Cf. BHL., n» 2660 (résumé).
420 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
28. (F. 149-149^'). Quomodo sanclus Eucharius Aurelianensis epi-
scopus in extasi positus vidit Karolum Martellum (1).
Le feuillet 150 est. blanc.
29. (F. 151-156^). De sancto Eleutherio auctore P. Ioanne Buzelino.
30. (F. 157-160^). In vitam S.Eleutherii per Guibertum conscriptam
annotationes.
31. (F. 161-163V). vita S. Eleulherii (2). = BHL., n° 2455.
32. (F. 164-164V). [Notae in vitam S. Eleutherii].
33. (F. 165-176). Miracula S. Eleutherii (3). = BHL., n° 2466.
34. (F. 177-177^. Martyrium S. Eleutherii episcopi(4).
35. (F. 178-190'). Vita metrica S. Euphrosynae virginis (5). =
BHL., n» 2726.
36. (F. 191-200). Vita beati Fintani Cluana Eduart (6). = Ihid.,
DP 2994.
37. (F. 201-202). Vita sancti Falconi, episcopi et confessoris (7).
38. (F. 203-209V). Do sancto Fulrado.
39. (F. 210-210*). De eo versus Theodulphi episcopi Aurelianensis
et Alcuini.
40. (F. 211-212). Martyrium S. Gobinii presbyteri (8). Inc. Tempo-
ribus Diocletiani et Maximini Augustorum fuit quidam presbyter
nomine Gobinus.
41. (F. 213-216V). [Officium beati Guillermi heremitae] (9).
42. (F. 217-217^). Versus. Inlerprelatio nominis Wilhelmi. De
fundatione ordinis Wilhelmitarum. Oratio ad S. Wilhelmum.
43. (F. 218-220). [Epistolae duae F. Hermanni Pruvoost prioris
Guilhelmitarum Burgis].
44. (F. 221-237). Vita S. Guilielmi eremitae. = BHL., n'> 8928
(Deux copies).
45. (F. 238-239). Vita S. Hadelini patroni in Viceto diocaesis
Leodiensis (10).
(1) Voir Hugo Floriacensis, De gestis Francorum, lib. I, cap. 65.
(2) Ea; lib. ins. Tornacensi.
(3) Ex vclusto et ms. cod. JMonaslerii S. Martini Tornacensis.
(4) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvatoris.
(5) Ex manuscripto monasterii S. Maximini Treviris.
(6) Ex manuscripto Hibernico Seminarii Salmanlicensis Uibernorum Soc. I.
et collatum.... cum ms. Kilkemiensi ul puto H. P. Hugonit Vardei. Note de
Bolland.
(7) Cf. liHL., n" 3207.
(8) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvatoris.
((9) Transcrit par Jean Polet en 1653, curé de Hellesheim (diocèse de Cologne) ex
Breviario quodam ordinis Cisterciensis Parisiis impresso anno MCCCCCVIII.
(10) Ex. manuscripto Ultraiectino S. Salvatoris. Cf. BHL., n» 3733.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 421
46. (F. 24^-241^). Quaedam monumenta ad vitam B. loannis
Gorziensis citata.
47. (F. 242-258^). Vita B. lordani magislri ordinis Praedica-
torum (1).
48. (F. 259). [Epistola R. P. Iacobi Kritzradt. Coloniae, 4 deceni-
bris 1654].
49. (F. 260-260V). [Bollandus. Notae ad vitam B. lordani].
50. (F. 261-261^'). [Officium sanctae Iulianae] (2).
51. (F. 262-262V). [Epistola R. P. I. B. Veragis ad Bollandum.
Mediolani, 17 septembris 1746].
52. (F. 263-267). Vita B. Licinii Andegavensis episcopi (3). =
BHL., n» 4917.
53. (F. 267^). Vita sancti Magnobodi episcopi et confessons. =
Ibid., n° 5151. Il n'y a que le début.
54. (F. 268-269^). Régula chrisliferae Mariae virginis a S. Ignatio
conscripta (4).
55. (F. 270-270^'). [De sanclo Alexandro patriarcha Alexan-
drino]. Inc. Hoc die requievit P. sanctus Alexander patriarcha
Alexandrinus (5).
56. (F. 271-280^). Passio sanctorum Ebbekestorp quiescentium (6).
= BHL., n° 8056.
57. (F. 281-282^). Vita di S. Massimo, vescovo di Nola, cavata dalla
vita di S. Felice in Pincis, scritta in italiano da P. Andréa Ferrati (7).
58. (F. 283). Martyrium S. Onesimi (8). Inc. De B. Onesimo Paulus
apostolus Philemoni familiares litteras mittit.
59. (F. 284-284V). Vita S. Oswaldi episcopi Eboracensis (9).
Le feuillet 285 est blanc.
60. (F. 286-288^). [Litterae Gasparis Nenii episcopi Antverpien-
sis de approbatione reliquiarum S. Paschalis et S. Cypriani,
12 febr. 1650].
61. (F. 289-292). BB. Pauli Michi, Iacobi Ghisai, loannis Gotho e
Societate lesu illustre martyrium (10).
(1) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvatoris. Cf. BHL., n» 445.
(2) Ex breviarioperanliquo abbaliae S. Salvatoris.
(3) Ex manuscriplo anliquo el fide digno P. lac. Sirmondi. Paris. 1629.
(4) LiGHTFOoT, The Aposlolic Falhers, t. II, p. 653-54.
(5) Cf. BHL., n" 272.
(6) Ex manuscriplo membranaceo CoUegii Paderbornensis.
(7) En marge, note de Bolland : Accepimus a P. Anl[onio] Berlillo Neapoli 1638.
(8) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris.
(9) Même note. Cf. BHL., n» 6380.
(10) Ex ilalico liomae excuso, gallice el flandrice recuso Lovanii, latine
verlil A. A. S.
422 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
62. (F. 293-296). Epistola secunda [Marbodi episcopi Redonensis],
epistola quinta. = PL., t. CLXXI, col. 1472-73, 1475-80.
Les feuillets 296'-297v sont blancs.
63. (F. 298-298V). S. Saturnin! presbyteri (1).
64. (F. 299-300). Vita S. Silvini Tarvernensis episcopi (2).
65. (F. 301-304^). Theodorus Gornelii, Ultraiectinus, pastor Dor-
drecenus. Gort veihael van de Kercken, Reliquien, Cloosteren, Gast-
huijsen, ende Processien der sladt Dordrecht.
66. (F. 305). Passio sancti Synieonis episcopi et martyris (3). =
i^/fL.,n»7951.
67. (F. 306-306^). [Attestation d'AoRiEN de la Torre, gouverneur
de Grémone, au sujet d'une relique de S. Syméon, 12 janvier 1603J.
68. (F. 307-307^). Exemplar litteranim Rcverendi Domini Ioannis
abbatis in Leishorn, 4 nov. 1603 [de reliquiis datis D" loanni Con-
treras de Gamarra].
69. (F. 308-309V). Vita SS. Syri et Yventii (4).
70. (F. 310-311). Passio Valenlini presbyteri (5).
71. (F. 312-213V). Vita S. Vedasti episcopi Atrebatensis (6).
72. (F. 314-314V). Acta S. Victoris Mosonensis (7).
Papier; 314 feuillets; 0",325 X 0»,21; XVII* siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes, Reliure du XVII" siècle, veau brun
estampé ; cordons pour fermoirs.
3444. (7773). — Acta sanctorum Aprilis.
1. (F. 1-2). Acta sanctorum Aprilis post impressionem reliqua (8).
2. (F. 3-5). [Vita S. Adalberli] (9).
3. (F. 5). [Hymnus de S. Adalberto]. = RH., n" 7948.
4. (F. 6-16^). Sancti Patris nostri Adalberti episcopi Pragensis ...
vitae ... brevis commemoratio (10).
5. (F. 17-20*). Sancti Adalberti vita. = BHL., n° 47.
6. (F. 21-26V). Legenda de S. Adalberto. = Ibid., n" 46.
(1) Ex Itodccensis coenobii . . . . passionali pergameneo Ms. ... mensis lanuarii
fol. LXXXIX, pag. B. Cf. BHL., n" 7492.
(2) Ex manuscripto L'Uraiectino S. Salvaloris. Cf. BHL., n» 7747.
(3) Ex manuscripto membranaceo CoUegii Paderbornensis.
(4) Ex manuscripto Ultraieclino S. Salvatoris. Cfr. BHL,, n" 7976.
(5) Ex manuscripto Cltraieclino S. Salvatoris. Cf. BHL., n° 8463.
(6) Ex manuscripto Ultraieclino S. Salvatoris. C'est le résumé de la Légende
dorée.
(7) Ex manuscripto Ultraieclino S. Salvatoris. Cf. Ad. SS., Febr, t. II, p. 340.
(8) Index de l'écriture du P. Papebroch .
(9) Cf. BHL., nn»» 37-40.
(10) Ex tns. Pragensi a P. Gamans designato describi curante P. lo. van
Hollandt, misit 2 Aug. M' Schollz 1642.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 423
7. (F. 27-29). Passio S. Adalberli episcopi (1). Inc. Anno Oltonis
tertii quarto.
Les feuillets 29^-30^ sont blancs.
8. (F. 31-34V). [Epistolae P. Boleslai Balbini S. I. ad Papebrochium.
Chlumacii, 1 octobr. 1669 et Pragae, 18 iulii 1669J.
9. (F. 35-36V), [Vita B. Pusinnae] (2). = BEL., n° 6994.
10. (F. 37-37^). B. Audeberti [vita] (3). Inc. Circa annum Domini
septingenlesimum octuagesimuni tempore Caroli magni.
11. (F. 38-45). Vita S. Aiberti presbyteri (4). = BUL., n° 180, sans
le prologue.
12. (F. 45). [Epitaphium S. Aiberti].
13. (F. 46-52V). Vita S. Barsanuphii eremitae (5). Inc. Ad virtutis
commendationem.
14. (F. 53-62^'). Vita S. Barsonorii (6). = BEL., n» 998.
15. (F. 65-69). Quaedam alla praeclare gesta et miracula eiusdem
sancti Bernardi. l?ic. De glorioso Christi confessore Bernardo aliquid
vobis scribere cupientes (7).
16. (F. 69^-71^). Ofïicium quod cantatur in ecclesia Sancti Bertini
ipso die Bernardi paenitentis.
17. (F. 72-77). Vita S. Gatherinae de Senis (8).
Les feuillets 77^-78^ sont blancs.
18. (F. 79-79^). [Epistola Frangisgi Mariae Coffrinii, Pisis, vi idus
iulii 1569].
19. (F. 80-93). [Vita da Beata Ghiara, priore ... del monasterio di
san Dominico in Pisa]. En italien.
20. (F. 94-94^^'). Passio sancti Gomitii martyris (9). Inc. In diebus
illis in Gatinensium civitate, provincia.
21. (F. 95-98). Memoria coronae Domini (10).
22. (F. 99-99V). Vita S. Didymi confessoris (il).
Le feuillet 100 est blanc.
23. (F. 101-104V). Passio sancti Eleutherii episcopi (12). = BHL.,
n''2451.
(1) Ex manuscripto UUraieclino S. Salvaloris.
(2) Ex Antonio Libero Susatensi, misil Colonia P. lohannes Grothans S. L
(3) Ex mensis lanuarii ms. Passionali coenobii Uodecensis, fol. CCXCIV, p. b.
(4) Ex ms. Rubeae Vallis.
(5) Ex ms. liodecensi erula a loanne Gamansio S. I. Copie de Papebroch.
(6) Dono D. Lucae Dacerii Ord. Benedicl. ad S. Germanum de Pratis.
(7) Cf. BHL., n° 1203.
(8) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvatoris. Cf. BUL., n" 40172.
(9) Ex Legendario ecdesiae cathedralis S. Martini Luccae. Copie de Papebroch.
(10) Ex ms. Ultraiectino S. Salvatoris. Cf. 1587.
(11) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvaloris. Cf. 8072.
(12) Ex manuscripto S. Maximini Trevins.
424 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
24. (F. 105-106). Passio SS. martyrum Eleulherii et Anlhiae
matris eius (1). Inc. Cum pater Eleulherii qui primus erat venatorum.
25. (F. 107-111^). Passio S. Elphegi Cantuariensis episcopi et mar-
tyris (2).
26. (F. 112-116^). Vila S. Erminonis episcopi et confessons (3). =-
BEL., no 2614.
27. (F. Wl-W^è"). Vita S. Ermini episcopi et confessons (4). =»
Ihid., n» 2614.
Le feuillet 120 est blanc.
28. (F. 121-123^). De Domno Eskilo Lugdunensi, archiepiscopo
metropolitano in Dania (5).
Le feuillet 124 est blanc.
29. (F. 125-127^). Vita S. Eutropii Xanclonensis episcopi et mar-
lyris (6). = BHL., n» 2784.
30. (F. 128-128^). Vita S. Eutropii episcopi (7).
31. (F. 129-130V). De S. Eutropio discipulo Christi et martyre (8).
32. (F. 131-131V). [Nolae de S. Eutropio].
33. (F. 132-132V). Translatio S. Eutropii episcopi (9).
34 (F. 133-135V). [De S. Eutropio J (10).
35. (F. 136-137^ 139-140). Gracie ottenutc da S** Franca. En
italien.
36. (F. 138). [Epistola P. Camilli Hegtorei ad Bollandum, Placen-
tiae, 11 septembris 1673J.
37. (F. 141-143). Vita sancti Frontonii (11). = BHL., n° 3192.
38. (F. 144-145^). Depositio sancti Guldini episcopi et confes-
sons (12). = Ibid., n» 3232.
39. (F. 146-151^). Vita beati Galterii abbatis (13). =- Jbid., n° 8798.
(1) E^ manuscriplo Ullraieclino S. SalvatorU.
(2) Fx ms. Ullraieclino S. SalvatorU. Cf. BHL., n" 2518.
(3) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
(4) Ex manuscriplo Berliniano veluslissimo.
(5) Note marginale : Accepimus a P. loan. Gamans Colonia 1638. Ex ms.
Carthus. Gàmundensis. Cf. BHL., n»2619.
(6) Ex ms. Nicolai Belforlii.
(7) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Marlini. (Résumé).
(8) Ex ms. Carlhus. UUraiecl.
(9) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
(10) En marge, il y a la note : Vincenlius in Epilome hislor. lih. 10, cap. 18,
cap. 19, cap. 20, cap. 21,
(11) Ex ms. Amplissimi Domini Isaci Vossii in quo continenlur vilae PP. in
membranea.
(12) Ex praegrandi pergameneo Blaburensis ... coenobii Passionali SS. dccimo
circa annum 1480 eleganlissime per Fr. Barlholomeum Kraffl ms. fol. 65.
(13) Ex manuscriplo D. Andreae du Chesne cosmographi régis christianissimi.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 425
40. (F. 152). Vita S. Godebertae virginis Ambianensis (1).
41. (F. 153). De saiicta Godeberta [notae].
42. (F. 154-166V). [Miracula S. Willelmi]. = BHL., n° 8908 (2).
43. (F. 167-171V). Notae ad vitam S^^ Guillelmi.
44. (F. 172-176^). Vita S. Guthlaci anachoritae. Inc. mutil... comi-
tesque adolescentiae suae.
45. (F. 177-188^). Relatio processus inquisitionis super fama
sanctitatis beati Hermanni losephi (3).
46. (F. 189-190^). Epitaphium B. Hermanni dicli loseph. Anagra-
matismus, sequentia. = RH., n° 6770. Encomium.
47. (F. 191-194). Testimonia de B. Hermanno (4).
48. (F. 195). Vita Ermenegildis régis ac martyris (5).
49. (F. 196-209V). Passio sancti Georgii (6). == BHL., n" 3393, sans
le prologue.
50. (F. 210-215^). Passio S. Georgii martyris (7). = Ihid., n'' 3390.
51. (F. 216-217^). Narratio quomodo reliquiae eiusdem martyris
Georgii ad nos Aquicinctenses pervenerunt. = Ibid., n" 3400.
52. (F. 218-226V). Martyrium gloriosi militis Georgii (8). = Ibid.,
n« 3397. Des. mutil... At si tantum quantum et...
53. (F. 227-228V). S. Georgii martyris (9). = Ibid., n'' 3386.
54. (F. 229-232V). Passio S. Georgii (10). = Ibid., w 3372.
55. (F. 233-234). De sancto Georgio martyre (11). iwc. mM^^7... et
cum a militibus duceretur, psallebat.
56. (F. 235-239V). Passio S. Georgii (12). = BEL., n" 3379.
57. (F. 240-242V). Passio S. Georgii (13). = Ibid., n-^ 3370.
Le feuillet 243 est blanc.
58. (F. 244-249). Vita sancti Gerardi episcopi et confessons. =
Ibid., n" 3431, les prologues manquent.
(1) Ex manuscripto UUraiectino S. Salvatoris. Cf. BHL., n° 3572.
(2) Il y a seulement les nn"' 58-91 de l'édition des Acla Sanciorum, Aprilis 1. 1,
p. 133-40.
(3) Publié dans Acta SS., Aprilis 1. 1, p. 711 sqq.
(4) Cf. ibid., p. 716-17.
(5) Ex manuscripto UUraiectino S. Salvatoris. Cf. BHL., no3850,
(6) Ex codice Rebdorfensi.
(7) Ex manuscripto Aquicinctino.
(8) Ex codice manuscripto Reginae Sueciae qui fuerat Pauli Rhamnusii et
amicorum.
(9) Ex codice Bodecensi...passionali... Aprilis, fol. CCXXXIIL
(10) Ex manuscripto Marci Velseri velustissimo.
(11) Ex cod. 81 Reginae Sueciae.
(12) Ex manuscripto S. Martini Treviris. •
(13) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvatoris.
426 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
59. (F. 250-255V). vita S. Gumberti (1).
60. (F. 256-258V). vita S. Gumberti (2). = BHL., n° 3692.
61. (F. 259-259^). De sanclo Gumberlo. lue. Sanclus Gumberlus
vir illustris atque ditissimus.
62. (F. 260-264V). De S. Hermenilgis nupliis, obilu (3).
Le feuillet 265 est blanc.
63. (F. 266-266^). Legenda sanctae Hildegundis virginis. = BHL.,
n°3939.
64. (F. 267-268). [Litterae Gasparis Nenii episcopi Antverpiensis,
21 iulii 1636. Recognilio reliquiarum in domo professa Socictatis lesu
Antverpiae].
65. (F. 269-276^). Vita S. Hugonis archiepiscopi Rotomagensis (4).
Le feuillet 277 est blanc.
66. (F. 278-285). Vita S. Hugonis archiepiscopi Rotomagensis (5).
67. (F. 286-288). De translatione sanctorum Hugonis archiepiscopi
et Ricardi abbatis (6).
Les feuillets 288v-289v sont blancs.
68. (F. 290-291^). De translatione sanctorum Hugonis archiepiscopi
et Ricardi abbalis(7).
69. (F. 292-293V). [Notae de variis sanclis].
70. (F. 294). Quaedam miracula sancti Vedasli episcopi Atreba-
tensis (court extrait).
71. (F. 294-306V). Vita sancti Hugonis Cluniacensis (8). = BHL.,
n°4008.
72. (F. 307-309). Vita sanctae Idae comitissae Boloniensis (9). =
Jbid., n° 4142.
73. (F. 310-315). Apologia pro cullu S. Iulianae Corneliensis.
74 (F. 316-320V). In festo sancti Landrici legenda {\0). = BHL,
n° 4718 (deux copies).
75. (F. 320-320^). [Aubertus Miraeus. Nota de S. Landrico non
Mettensi, sed Meldensi episcopo].
76. (F. 321-335V). De sancto Leone papa nono. = BHL., n° 4818.
(1) Ex manuscripto Belforlii. Cf. BHL., n°3692(slilo mutalo).
(2) Ejc o/pcio Aveniacensi.
(3) Ex traclalu P. Flederde Brunehilde.
(4) Ex matiuscripto Vedaslino. Descripsil D. Thomas Luytens supprior Lae-
tiensis.
(5) Noie marginale : Guisius, lib. XIII, cap. 13.
(6) Ex (omo 2^ Annalium lacobi Guisii, cap. 6.
(7) Même document que le précédent.
(8) Ex bibliotheca Socielalis lesu Duacensi.
(9) Ex manuscripto UUraieclino S. Salvaloris.
(10) Ex manuscripto Sonegiensi.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 427
77. (F. 337-349^). Vita S. Lidwinae virginis Sciedamensis (1). Inc.
Cum dux Bavariae Albertus in Hollandia et Zelandia cornes esset.
78. (F. 350^'-357). [Vita S. Macarii] (2). Inc. Gloriosus puer
Macarius.
79. (F. 358-361). Miracula [S. Macarii] (3). = BUL.,i\° 5101.
80. (F. 362-363^) Vita S. Marci evangelistae (4). = Ibid., n» 5276.
81. (F. 364-364V). [Baronius. Nota de translatione S. Marci] (5).
82. (F. 365-365V). [De sancto Marco]. = BHL., n" 5276. Inc. mutil.
.... oblationem divinae maiestati sacratissimam.
83. (F. 365V-373V). De eodem sancto Marco. = Ibid., n° 5281.
84. (F. 374-375V). Maria lacobi et Salome (6). = Ibid., n° 5431.
85. (F. 376). [Bioç toû dyiou 'Ovoucppiou]. = BIIG.
86. (F. 376^-384). Bîoç Tfjç c^mc, Mapiaç Tfjç AiYUTTTÎaç Tfjç ctTrô
aÎTepîbujv otYÎujç dcTKricràariç... o'uYïpaçeîç napà toû èv àYioiç
Ziju(ppovîou. = BHG.
87. (F. 385-388V). Vita S. Mariae Aegyptiacae (7).
88. (F. 389-389V). Vita S. Mariani confessons (8). = BHL.,
n° 5523.
Le feuillet 390 est blanc.
89. (F. 390-390^'). Martyrium lacobi diaconi et Mariani lecto-
ris(9). = i6ï(^.,n<' 132.
90. (F. 391-393^). S. Materniani episcopi (10). = Ibid., n» 5677.
91. (F. 394). Annotata D[anielis] P[apebroghii].
92. (F. 395-395V). Martyrium S. Maximi (12). = BHL., n°5829.
93. (F. 396-396V). Passio sancti Maximi martyris (13). = Ibid.,
n° 5829.
94. (F. 397-400V). Vil a Molass Letylini (14). = Ibid., n° 4726.
Les feuillets 401 et 402 sont blancs.
(1) Copie de D. Papebroch.
(2) Ex ms. Gandensi Sancti Bavonis. Cf. BHL., n^ôlOO.
(3) Ex Passionali secundo ... MS. monasterii Abdinckhovensis Paderbornae.
(4) Ex manuscriplo Ultraiectino S. Martini.
(5) In nolis ad martyrologium.
(6) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvatoris.
(7) Ex Lectionario membraneo ecclesiae Audomarensis. Cf. BHL., n° 5415.
(8) Ex manuscripto Reginae Sueciae.
(9) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvatoris.
(10) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameneo ... mensis decembris fol. X,
pag. A.
(11) Cf. Acta SS., April. t. III, p. 759.
(12) Ex manuscripto M. Velseri.
(13) Ex manuscripto S. Maximini Treviris.
(14) Ex manuscripto Hibernico Seminarii Salmantic. Soc. Icsu. Cf. ms. n° 3179
(7672-74) supra, p. 146.
428 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
95. (F. 403-404). Girca vitam B. Odae duo observanda.
%. (F. 4O5-405V). Vita S. Paterni. = BHL., n° 6477 (la lettre
seule).
97. (F. 406-407V). Vita sancti Paterni (1). = Ihid., n° 6477 (sans
la lettre).
98. (F. 408). De S. Paterno episcopo Venetensi (notae Bollandi).
99. (F. 409-409^). Gesta venerabilis Odae femino religiose apud
villam Thorenbays nuper degentis (2). Inc. Fuit olim in Brabantiae
partibus villa.
100. (F. 410-412^). Vita S. Paterni episcopi et confessoris (3). —
BHL.,n° 6477, sans l'épître dédicatoire.
Le feuillet 413 est blanc.
101. (F. 414-419^). Passio sancti Pétri predicatoris novi (4). =
Ibid., n° 6724, le prologue manque.
102. (F. 420-424). [De S. Petro Bracarensi notae].
103. (F. 425-426»). Vita S. Pasinnae virginis. = Ibid., n" 6994.
104. (F. 427-427V). Vita S. Richardi episcopi Gicestrensis et confes-
sons (5).
105. (F. 428-428V). De S. Richardo episcopo Gicestrensi. Inc. Exul-
tât angelica turba caeloruni.
106. (F. 429-437). Vita S. Richarii abbatis Gentulensis (6). —
BEL., nn»» 7223, 7224.
107. (F. 437-439). De translatione eiusdem. == Ibid., n° 7234.
Les feuillets 439^-440^ sont blancs.
108. (F. 441-452^). Vita sancti Richarii. == Ibid., n° 7240, sans le
prologue.
109. (F. 452*). Miracula quaedam S. Richarii. = Ibid., n-" 7241 , il n'y
a que le commencement.
110. (F. 453-457). Vita beati Roberti primi abbatis Molismen-
sis (7). = Ibid., n° 7265.
111. (F. 458-462^). Vita S. Roberti abbatis Molismensis (8). =
Ibid., n" 7266.
(1) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameneo MS. insigni mensis aprilis
fol. XXXII, pag. a.
(2) Ex manuscriplo Rubeae Vallis folio pergam[eneo] ex Imparte Novalis sancto-
rum. Cf. Anecdota ex codicibus lohannis Gielemans, p. 67, n» 37.
(3) Ex manuscriplo S. Maximini Treviris.
(4) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
(5) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris. Cf. BHL., n" 7208.
(6) Ex manuscriplo Rubeae Vallis.
(7) Ex Bodecensis coenobii. . . passionali pergameneo mensis aprilis, fol.CLXXVIII,
pag.B.
(8) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 429
112. (F. 463-464V). Vita S. Roberti primi Cisterciensis abbatis (1).
113. (F. 465-465^). Passio Symeonis episcopi et aliorum (2).
114. (F. 466-474V). Vita S. Finani (3). = BHL., n" 2979.
115. (F. 475-476V). [Epistola Hebmanni Crombach ad Bollandum,
Coloniae, 24 octobr. 1663, de SS. Willerico et Suiberto].
116. (F. 477-478). [Epistola Nicolai Schaten ad Bollandum, de
S. Suiberto, Monasterii, 1663, 4 novembris].
117. (F. 479-480). Copia fundationis ecclesiae Verdensis. Diploma
Caroli magni, anno DCGLXXVI (4).
118. (F. 481-490). Passio S. Theodosiae virginis (5). = BHL.,
n« 8090.
119. (F. 491-492^). Vita et martyrium S. Trutperti apostoli Brisgo-
viae (6).
120. (F. 493-493V). De S. Vassio martyre (7).
121. (F. 494v). Lectiones sancti Vasii martyris.
122. (F. 495-495^). Passio sancti Vassii (8).
Le feuillet 496 est blanc.
123. (F. 497-498). Passio S. Vitalis (9). = BEL., n" 8702.
124. (F. 499-499^). Passio sanctorum Vitalis et uxoris eius Vale-
riae(lO). =i6/d,n''8703.
125. (F. 500-500^). Passio S. Vitalis martyris (11). = Ihid., n" 8701.
Le feuillet 501 est blanc.
126. (F. 502-517). Vita beatissimi Patris nostri S. Ursmari pon-
tificis et abbatis Lobbiensis monasterii authore Herigeko abbate
eiusdem monasterii (12). = BHL., n° 8419.
(1) Ex lib. 1 Hisloriae Selectae Cisterciensis ordinis quae MS. habelur Embricae
in Collegio Soc. lesu. Ce texte est envoyé par le P, Jean Grothuys qui donne encore
d'autres notes sur le même sujet, Cologne, 3 janvier 1638.
(2) Ex manuscriplo UUraiectino S. Salvatoris. Cf. BHL., n" 7955.
(3) Ex manuscriplo Hibernico Seminarii Salmanlicensis Soc. lesu. Cf. Acta
Sanctorum Hiberniae, p. 305-18.
(4) Browkbus, Annales Trevir., t. Il, p. 559-60.
(5) Ex manuscriplo monasterii S. Bernardi iuxta Antverpiam.
(6) Ex chronico aulographo lacobi KcrasUsli ivesbijteri Aeroniani. Accepi
a P. Daniele Fcldner Conslanlia, 1647. Cf. BHL., n» 8328 sqq.
(7) Ex ms. UUraiectino Carthusiae. Cf. BHL., n° 8500.
(8) Ex Bodecensis coenobii... Passionali pergameno MS. insigni mensis aprilis
fol. CXLIX, pag. B.
(9) Ex manuscriplo Claudii Puteani vetustissimo.
(10) Ex Bodecensis coenobii... passionali pergameno M S. insigni mensis aprilis,
fol. LVlfPag. A.
(11) A la suite de ce texte, le P, Papebroch a inséré cette note : Videtur esse
characler Domini Sylvestri Ayossa Capuani.
(12) Ex antiquissimo ms. codice ecclesie gemblacensis transumpta, et en marge :
Ex ms. Everardi supprioris Lobiensis, postea canonici Binchiensis.
430 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
127. (F. 518-527). Vita [S. Ursulinae], auctore Simone Zanarghi
priore carthusiano, ex inlerpretatione italica anni 1615 rursum
latinitati reddita (1).
128. (F. 528-531V). Vita S. Waldetrudis virginis (2). = BHL.,
no 8777.
129. (F. 532-533). Genealogia S. Waldetrudis (3).
Les feuillets 533^-534^ sont blancs.
130. (F. 535-539V). Vita S. Walarici (4). =- BHL., n° 8762.
131. (F. 540). fNotae de vita S. Walarici].
132. (F. 541-542). Vita S. Abrae virginis (5).
133. (F. 542-544'). Vita S. Walteri abbalis (6). = BIIL, n« 8799.
134. (F. 545-549'). Vita S. Wolbodonis episcopi de multis antiquo-
rum scriptis in unum coUala (7). = Md., n° 8986.
135. (F. 550-551'). Vita S. Ybari seu Yvori (8). Inc. Quodam tem-
père Lugna eius uxore.
136. (F. 552-552'). [Epistola Fr. Thomae Sirini, Lovanii, 10 April.
1671, de sancto Ybaro].
137. (F. 553-554'). Vita sancti Zenonis confessoris (9).
138. (F. 555). De S. Zenone episcopo Veronensi (10). Inc. In pro-
vincia Tuscie, civitate Verona, S. Zenon natus est.
139. (F. 555'). [Notae de S. Zenone].
140. (F. 556). De translatione Zenonis et ministri eius [Ragno-
berti](ll).
141. (F. 556'). De S. Maxentia nobilissima matre S. Vigilii. =
BHL., n» 5801.
142. (F. 557-558'). Vita S. Zenonis Veronensis episcopi et martyris
ex libro de SS. episcopis Veronensibus illustrissimi Augustini Valen
cardinalis et episcopi Veronensis.
143. (F. 558'-559). Ex Dialogis S. Gregorii lib.III, cap. 19. = PL.,
t. LXXVII, col. 268-69.
(1) Copie, et peut-être traduction de D. Papebroch. Cf. BHL., n" 8452,
(2) Exmanuscriplo S. Audomariveluslissimo.
(3) Ex manuscripto Hubaee Vallis, ex i« parle Hagiologii Brabantinorum.
Cf. Anecdola ex codicibus loannU Gielemans, p. 45, n» 24.
(4) Ex manuscripto Berliniano velustissimo.
(5) Ex manuscripto Canonic. reg. Tangris. Extrait de la vie de S. Hilaire.
(6) Ex manuscripto Canon, reg. Tangris.
(7) Note de Papebroch : In ms. codice S. Laurentii Leodii ante annos fere 200 in
principio codicis continenlis lotum novum Testamentum in membrano.
(8) Ex. ms. P. Fitzimon.
(9) Ex manuscripto S. Maximini Treviris. Cf. BHL., n" 9001 sqq.
(10) Ex manuscripto Carthus. UUraiect.
(11) Cf. BHL., n" 7063.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 431
144. (F. 559-559). S. Zenonis hymniis antiquus ad Laudes (1). ===
RH., n» 15392.
145.- (F. 560). [De reliquiis S. Zenonis in Germaniam allatis] (2).
146. (F. 561-633). [D. Papebrogh]. De B. Alberto, ex canonico
regulari episcopo Vereellensi.
147. (F. 634). [Imprimatur (J'Aubert van den Eede, vicaire général,
censeur des livres pour les trois tomes d'Avril, 16 février 1675].
Papier; 634 feuillets; O-^.SSa X 0-",203; XVIP siècle; de l'ancienne bibliothèque
des Bollandistes. Il y a dans ce volume quelques gravures, f. 63, une grande planche
représentant la vie de S. Benezet, Avignon 1603, et f. 64, gravure du tombeau de
S. Benezet; f. 336, S. Ltjdlwina virgo Schiedamcnsis par Jérôme VVierix (4) et f. 631,
un dessin à la plume représentant S. Albert, évêque de Verceil. Demi-reliure
moderne en maroquin rouge; au dos, le titre doré : Âcla Sanclorum Aprilis post
impressionem reliqua, avec le chiffre couronné de Léopold I"''.
3445. (7782). — Vitae sangtorum.
1. (F. 1-2). Gesta et certamina S. Firmini marlyris atque ponti-
ficis. = BHL., no 3002.
2. (F. 2-6). Vita S. Adonis. = Ibid., n° 750.
3. (F. 6-9). Inventio S. Firmini episcopi et confessoris. = Ibid.,
ir 3009.
4. (F. 9^-12). Vita Tiieudarii abbatis et confessoris Ghristi. =
J6/d,n°8130.
5. (F. 12-14). Passio S. Vigilii episcopi. = Ibid., n° 8602.
6. (F. 14-15). Passio beati Gastoli. = Ibid., n» 1648.
7. (F. 15-20). Passio sanctae Blandinae cum aliis multis. = Inc.
Anno septimo decimo imperii Antonini veri per multas romani orbis
provincias.
Les feuillets 20-22 sont blancs.
8. (F. 23-25''). Passio sanctarum virginum Vincentiae et Marga-
ritae. = BHL., n" 8616.
9. (F. 25^-32). Passio sancti ac beatissimi martyris Dei Salvii
episcopi. = Ibid., n° 7472.
10. (F. 32^-34^). Passio S. Mauritii cum sociis suis. = Ibid., n" 5738.
11. (F. 35-39V). Passio sancti Eustachii martyris. = Ibid., n° 2760.
12. (F. 40-42). Passio S. ac beatissimae Agnae virginis. = Ibid.,
n" 156, sans le prologue.
(1) Ex duobus vetuslis manuscripUs Breviariis monialiumS. Luciae Veronae.
(2) Ex Hermanni Gontracti Chronico ad annum 1052,
(3) Cf. Acla SS. Aprilis 1. 1, p. 764. Ce commentaire n'est pas celui qui a été
imprimé.
(4) Cf. L. Alvin, Catalogue raisonné de l'œuvre des frères Wierix, p. 189.
432 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
13. (F. 42^-46). Liber B. Methodii episcopi (1).
14. (F. 47-51). Passio decem milliuni martyrum. = BHL.fW 20,
sans l'épître dédicatoire.
Les feuillets 51^-52'^ sont blancs.
15. (F. 53-57^). Vita et transitas S. Innocentii episcopi et inventio
corporis S. Martini martyris. Inc. prol. Hortatu tuo compulisti me
venerabilis Pater loseph. Inc. Vita tempore quo mundus iste.
16. (F. 58-1 IQv). Vita sancti ac beatissimi Viviani, Niceae civitatis
episcopi. == BHL., n° 1324.
17. (F. 1 10^-113^). Vita S. Lonochilii sacerdolis. = Ibid., n» 4966.
18. (F. 114-119^). Pauca de multis aclibus sancti Pirminii abba-
lis. = Ibid., n" 6855.
Papier; 119 feuillets; 0»,325 X 0-215; XVIII» siècle (1752), car on lit sur le
premier feuillet de garde : Ejc cwticibus S. Galli in Ilelvclia misil 1752 V. Mauri-
lius Chardon. Au verso du môuie feuillet, il y a la cote : ^ Ms. 166 a de l'ancienne
bibliothèque des Bollandistes. Reliure parchemin.
3446. (7783, 7784. 7785-86, 7787-88, 7789, 7790, 7791, 7792, 7793,
7794, 7795-96). — Indices Actorum sanctorum. En onze volumes.
Tome premier (n» 7783).
1. (F. 1-2). [Daniel Papebroch S. I.]. Sancti mensis lanuarii quorum
nomina sequentibus mensibus inter praetcrmissos relata.
2. (F. 3-35^). [BoLLANDus. Index sanctorum lanuarii].
3. (F. 36). Reliquiae Malbodii in collegio Societatis lesu.
4. (^F. 36^). Sancti lanuarii olim incognili.
Tome deuxième (n° 7784).
1. (F. 1-2). [Daniel Papebroch S. I.]. Sancti remissi ad Februarium.
Les feuillets 2^-3^' sont blancs.
2. (F. 4-4^). [Daniel PapebrochJ. Sancti mensis Februarii quorum
nomina sequentibus mensibus inter praetermissos relata.
Le feuillet 5 est blanc.
3. (F. 6-33^). [Bollandus. Index sanctorum Februarii].
Tome troisième (n° 7785-86).
1. (F. 1-lv). [Epistola R. P. Caroli de Notelle ad Papebrochium,
Romae, 19 martii 1672].
Le feuillet 2 est blancs.
2. (F. 3). [Papebroch. Index sanctorum Martii].
3. (F. 4). [Papebroch. Reiecti adMartium].
4. (F. 4^'). [Papebroch. Sancti Martii inter praetermissos relati].
(1) Voir, au sujet des prophéties apocryphes de S. Méthode, E. Sackur, Sybilli-
nische Texte und Forschungen, p. 59-96.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 433
5. (F. 5-14, 16-36). [Bollandus. Index sanctorum Martii].
6. (F. 15). [Iacobus Meursius. Declaratio de felici successu vendi-
tionis Actorum Sanctorum. Antverpiae, 25 febr. 1671].
Entre les feuillets 33 et 34 est insérée une note sur le prix de la
pension à Rome, à Paris et à Anvers.
Tome quatrième (n° 7787-88).
1. (F. 1-4). [Papebroch]. Errata typographica in Aprili [Actorum
Sanctorum].
2. (F. 5-6^). [Papebroch]. Reiecti ad Aprilem.
3. (F. 7-38). [Bollandus. Index sanctorum Aprilis].
Tome clvquième (n'' 7789).
1. (F. 1-12^). [Bollandus. Excerpta martyrologiorum pro mense
Maio].
2. (F. 13-44V). [Bollandus. Index sanctorum Mail].
Tome sixième (n» 7790).
1. (F. 1-11). [Bollandus. Excerpta e martyrologiis pro mense lunio].
Les feuillets 11^-12 sont blancs.
2. (F. 12v-44v). [Bollandus. Index sanctorum lunii].
3. (F. 45-45 V). Notes diverses.
Tome septième (n" 7791).
[Bollandus. Index sanctorum lulii].
Tome huitième (n" 7792).
[Bollandus. Index sanctorum Augusti].
Tome neuvième (n^ 7793).
[Bollandus. Index sanctorum Septembris].
Tome dixième (n» 7794).
1. (F. l-4v). [Daniel Papebroch]. Reiecti in Octobrem, ad Septem-
brem.
2. (F, 5-6^). Liste de 198 calendriers imprimés et manuscrits.
3. (F. 7-8v), Excerpta e Fastis sive natalibus prolixioribus sancto-
rum Belgii.
4. (F. 9-10^). Abréviations désignant les martyrologes et les
calendriers.
Le feuillet 11 est blanc.
5. (F. 12-42V). [Bollandus. Index sanctorum Octobris].
Tome onzième (n° 7795-96).
1. (F. 1-4^). [Daniel Papebroch. Reiecti ad Octobrem... ad Novem-
brem].
Le feuillet 5 est blanc.
CATAL. BIBL. ROYALE, T, V. 28
434 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
2. (F. 6-35^). [BoLLAXDus. Index sanctorum Novembris].
3. (F. 36-37^). [Daniel Papebrochius. Reiecti ad Decembrem].
4. (F. 38-69). [BoLLANDus. Index sanctorum Decembris].
5. (F. 69v). Notes.
Papier; 36, 33, 36, 38, 44, 45, 31, 31, 30, 42 et 69 feuillets; 0™,313 X 0",27;
XVIP siècle. Ces volumes proviennent de Tancienne bibliothèque des Bollandistes.
Cartonnage.
3447. (7807). — Papebrochius. Reservata pro Actis Sanctorum.
1. (F. 1-125). [D. Papebrochius]. Reservata aut post editionem
cuiusque mensis inventa et allata in supplemento post omnium men-
sium edilionem faciendo ad usum et instructionem posterorum.
2. (F. 126). Libri comparati post impressum fereaprilem.
Les feuillets 126-127 sont blancs.
3. (F. 127*-131v). [Notae de sanctis, ordine alphabetico S-Z].
4. (F. 132-168^). [Index sanctorum per menses].
Les feuillets 169-172 sont blancs.
5. (F. 173-188). [Index sanctorum ahemerorum, ordine alphabe-
tico A-R].
Papier; 188 feuillets; 0" ,315 X 0M9 ; XVII' siècle (1667), car on lit f. 1 : lyolari
coepla anno 1667. Reliure moderne, vélin.
3448. (7812). — Acta Sanctorum Marth etAprilis.
1. (F. 1-1 V). Index (1).
2. (F. 2-4v). Passio SS. Appollonii et Philemonis martyrum (2).
3. (F. 5-25V). Miracula Palris Benedicti (3). --= DHL., nn°« 1130-
1134.
4. (F. 26-27). La vita e miracoli dcl B. Preto Benedetto di Com-
pito (4).
5. (F. 28-40). Vita sancti Bertholdi primi prioris generalis latini
ordinis fratrum gloriosissimae Dei genitricis virginis Mariae de Monte
Carmelo (5).
a) Elogia in S. Bertholdum (f. 29-30^).
h) [Segerus Padli]. Vita S. Berlholdi (f. 31-40).
(1) Écrit par D. f'apebroch.
(2) Ex manuscriplo Carthusiae UUraiecline. Cf. UUL., n° 6803.
(3) Ex codice manuscriplo reginae Sueciae qui fuerat Petavii senaloris Pari-
siensis.
(4) Ex cod. ms. Francisci Mariae Florenlini ... fol. 232. Copie du P. Papebroch.
(5) En marge, note de Bollandus : Misil nobis hanc vilam R. P. Daniel a vir-
gine Maria, 31 ianuarii 1659, prior Carmeli Mechliniensis el anlea Provincialis.
Ipse elogia collegit, vilam composuil olim P. Segerus Pauli Coloniensis.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 435
6. (F. 41-42^). [Epislola Danielis Papebrochii ad R. P. Danielem a
Virgine Maria Carmelitarum. Antverpiae, 25 iunii 1659 (?)].
7. (F. 43-43^). De B. Carolo Bono. [Recognitio reliquiarum (I)].
8. (F. 44-55 V). Ghronicon Dunelmense (2).
9. (F. 56-70), Vita S. Cyrilli tertii prioris generalis ordinis fra-
trum ... de Monte Garmelo (3).
a) Elogia in S. Cyrillum (f. 57-58v).
h) [Segerus Pauli]. Vita S. Cyrilli Constantinopolitani (f. 59-70).
10. (F. 71-73^). Vita S. Donati episcopi Euraeae in Epiro (4). =
BEL., n° 2304.
11. (F. 74-80). Vita sanctae Eusebiae virginis Hanaticensis. ==
Jhid,, n" 2736.
12. (F. 81-84). Vita S. Euslasii abbatis. = Ibid., n° 2773 (5).
13. (F. 85-90). Vita S. Geraldi abbatis (6). = Ibid., n° 3416.
14. (F. 91-98^). Vita sanctae Gertnidis virginis. = Ibid., n" 3490.
15. (F. 99-108). Vita sanctae Gertrudis virginis (7). = 76«c^.,n° 3494.
16. (F. 109-114). Vita sancti Gregorii papae(8). = Ibid., if 3639.
17. (F. 115-117). [Epistola Crispini Mah, 29 augusti 1668].
18. (F. 118-121). Apologia per il Beato Guglielmo Buccheri e
Coffitelli.
Suit un exemplaire imprimé de la Missa S. Guilelmi eremitae,
Panormi, 1636.
19. (F. 124-125V). [Hymnus ad SS. Herlindem et Reineldem]. Inc.
In altis mirabilem,
20. (F. 125-126^). [Officium earumdem virginum].
21. (F. 127-131^ 134-134V). De sancta Hyldegarda regina uxore
Karoli magni (9). = BHL., n» 3934.
22. (F. 132-133^). Vita Leonis papae primi (10). Inc. Temporibus
imperatoris magni Theodosii erat quidam senator.
(1) Ex regislro aclorum capilularium.
(2) Voir U. Ghevaijer, Répertoire historique des sources du moyen âge. Topo-
bibliographie, 1. 1, p. 938.
(3) Note de Bolland : Vita haec scripta est a R. P. Segero Pauli Coloniensi :
Elogia collecta a R. P. Daniele a virgine Maria priore Mechliniensi olim Bruxel-
lensi, qui haec utraque misil 31 ianuar, 1659.
(4) Exmanuscripto Fuldensi.
(5) F. 84", on lit celte note du P. Papebroch : Scripsil sua manu et misit
ann. 1666. Fr. A. Muldrac Senior Longipont. ex ms. sui monaslerii.
(6) Ex ms. R. P. Hugonis Vardaei.
(7) Ex ms. codiee Reginae Sueciae in 4">.
(8) Ex manuscripto Audomari vetustissimo.
(9) Ex praegrandipergameno Blaburensis coenobii... Passionali... fol. 106.
(10) Ex Bodecensis coenobii... Passionali pergameno ms. insigni mensis aprilis,
fol. LX, p. B.
436 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
23. (F. 135-158). Ex processu pro canonizalione D. Mariae de
Mailliaco (1).
24. (F. 159-160V). vila sancli Pauli Leonensis. = 2?i/L., n° 6586,
sans le prologue.
25. (F. 161-162^). Passio sanclarum martyrum Perpetuae et Feli-
citatis. = Ibid., n° 6634.
26. (F. 163-163^). Passio S. Pigmenii presbyteri et martyris (2). =
Ibid., n« 6849.
27. (F. 164-165). Passio SS. Saluri, Saturnini, Revocali, Felicilatis,
Perpetuae (3). = Ibid., n» 6634.
28. (F. 166-167). De beatae memoriae Reinaldo monacho quondam
S. Amandi in Pabula (4).
29. (F. 168-175»). Sancli Reguli miracula (5). Inc. Quia in praece-
dentis narralione sermonis.
30. (F. 176-181V). Passio SS. quadraginta martyrum (6). = BEL.,
n° 7537.
31. (F. 182-200^). Vida, hechos y milagros de sanct Rossendo
obispo de Dumio y Compostella. En espagnol.
32. (F. 201-202). Historia inventionis corporis sancti Secundi. =
BEL., n° 7567.
33. (F. 203-205). Extraict de certaine chronique manuscript tou-
chant la vie de saint Vindician evesque d'Arras, patron de l'abbaye
des chanoines réguliers de S* Augustin au mont S^ Eloy.
34. (F. 205^-206). Ex picturis nostri refectorii [montis sancti Eligii
de S. Vindiciano].
35. (F. 207-210). Vita S. Wulfranni Senonensis episcopi (7).
Inc. Audite pantes monachi.
Exempla andros fervidi,
36. (F. 211-212^). Crudelitates ludaeorum circa christianos pueros.
37. (F. 213-214). Extractum ex capitulo quarto libri undecimi
partis secundae authore Gilberto Guisio.
38. (F. 215-220). CoUectanea de S. Aya. En français.
39. (F. 221-221V). [De Amando comité Ghiselbae].
(1) Note de Papebroch : Missum a D. Wions d'Herouval.
Ci) Ex manuscripto Rubrae Vallis.
(3) Ex manuscripto S. Audoman veluslissimo.
(4) Ex ms. quodam auguslissimo codice abbaliae de Flines cui isle lilulus praeno'
talur : narralio de initio Cisterdensis ordinis M. Richardi de sanclo Ramelio
paenilentiarii Rothomagensis. Ce récit est publié par Chrysostome Henbiquez,
Menologium.
(5) Ex codice sancti Germant 463, pag. 249 V.
(6) Ex manuscripto S" Maximini Treviris.
(7) Ex manuscripto Bertiniano vetustissimo. Hymne inédite.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 437
40. (F. 222-222V). [Epistola Donati Galuni Bergomensis Augusti-
niani, februario 1669].
41. (F. 223-228^). Vita S. Bernardi cognomento paenitentis (1). =
BHL., n° 1203.
42. (F. 229-251^). Divae Catharinae Senensis vita per Nigolaum
BURGENSIUM (2).
43. (F. 252-253^). Oratio Pu secundi... habita Rome... pro canoni-
zatione béate Katerine Senensis. = BHL., n" 1708 (3).
44. (F. 254-254^). [Epistola Ioannis Baptistae Menoghii. Mediolani,
6 decembris 1679].
45. (F. 255). [Petrus Paulus Zoppi. De cul tu S. Conrardi].
46. (F. 256-265V). Vita sancti Deodati. = BHL., n° 2129 (4).
47. (F. 266-267V). Vita sancti Ereniberti episcopi Tholosani (5). =
Ibid., n" 2587.
48. (F. 268-273). Vita S. Geraldi ex monacho Gorbeiensi abbatis
Silvae maioris. = Ibid., n° 3418.
49. (F. 274-274^). Gatalogus manuscriptorum qui asservantur in
monasterio Beatae Mariae Sylvae maioris.
50. (F. 274^-275). Bulla canonizationis sancti Geraldi.
51. (F. 276-344^). Processus de vita, miraculis et fama B. Guilielmi
eremitae Xiclensis.
Le feuillet 345 est blanc.
52. (F. 346-346^). [Epistola DD. Iagobi Fiaghella, Didagi Arellia,
Pétri Garthe et Garoli de Angelo ad Papebrochium, Sicle,
23 aprilis 1670].
53. (F. 347). [Epistola Grispini Maii S. I. ad Papebrochium, Sicle,
25 aprilis 1670].
Puis un exemplaire imprimé de la Missa S. Guilelmi eremitae
Panormi, 1636.
54. (F. 350-351^). [De cultu S. Guilielmi. Declaratio Ioannis Anton»
Plassides].
55. (F. 352-352V). [Litterae Pauli PP. III, 27 iulii 1537].
Le feuillet 353 est blanc.
(1) Ex quodam manuscripto codice monasterii S. Berlini transcripto anno 1581.
(2) On lit f. 251^ : Impressum Veneliis pro loanne de Tudino alias Thecuinum
anno M.D. 51° die 16 Aprilis.
(3) On lit f. 203' : Codex Ms. ex quo hec excripsi et erui scriplus est anno
Domini 1475a Domno Mallhia vel Matlheo (utroque enim modo ibi legilur) Grenet
Bethuniensi monasterii sancti Martini ordinis S" Benedicti tertio, ut vocant, priore.
(4) F. 265% il y a la note : Je soussigné certifie que la présente copie a été tirée
sur un manuscript fort ancien qui se trouve au thresor de l'église de Sainct Dié. . .
le 24 jour de juillet l'an 1643. F. Patrice de Sainct Dié prestre capucin.
(5) Ex manuscripto D. Andraeae du Chesne cosmographi régis christianissimi.
438 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
56. (F. 354-354^). [Epistola R. P. Crispini Maii ad Papebrochium,
10 septembris 1669].
57. (F. 355-358^). Beatificatio Guilielmi eremilae Xiclensis.
Le feuillet 359 est blanc.
58. (F. 360-360^). Passio sanctorum Mariani et lacobi (1). Inc.
Sanctorum martirum Mariani et lacobi gloriosa natalicia.
59. (F. 361-362). Passio SS. Mariani et lacobi (2). == BIIL.,n" 131.
60. (F. 363-364V). Vita del B. Martino eremita(3). En italien.
61. (F. 365-366). Passio sancti Maximi martyrls (4). = BHL.,
n» 5829.
62. (F. 367-373). AÔTOç laTopiKÔç TpriTopiou toû AeKaTToXÎTOu
TTavoqpéXiiiOç Kai ^XuRÛiaToç Kaià TroXXà TT€pi ôrrraffiaç f^v tiç lappa-
Ktivôç TTOTe i&ùjv Kai èTxi'aTeucTev ^apTupr|aaç 6ià tôv KÙpiov i^iaiJùv
Mnaoûv Xpiarôv. = PG., t. C, col. 1201-12.
63. (F. 374-375). S. Pamphili episcopi et confessons (5). = BHL.,
n" 6418.
64. (F. 376). De S. Pamphilo episcopo Corfinii. Inc. Qui diebus ac
noctibus Dei laudibus inlenlus.
65. (F. 377). In legendani B. Pelri martyris... compilalam per von.
P. F. Thomam de Lentlno... alius prologus. = Ui/L., n° 6723. (Pro/o^ws.
Quis est iste qui venit de Edom).
66. (F. 378), Vita beati Pétri martyris... noviter composita per
Franciscum presbyterum Castilionensem. Prologus (6). = Ibid.,
n° 6726.
Puis un exemplaire imprimé de Raccolta délie gratte et miracoli,
che... ha operato Iddio per... glorioso San Pietro Martire. Milano
M.DC.LL
67. (F. 383-386V). Vita sancti Richarii presbyteri et confes-
soris (7). = BHL., n» 7224.
68. (F. 387-388). Vita S. Richarii confessons (8). = Ibid., n° 7237.
(1) Ex Bodecensis coenobii... passionali ms. insigni mensis aprilis, fol. LIX,
pag. B.
(2) Ex ms. Passionali S. Lamberti Leod. olim S. Vicloris ParisiensU anle
annos 600 scripta. Note (le Papebroch.
(3) Copie de Papebroch, ex ms. mon. S. Benigni Genueni.
(4) Ex codice sancti Germani n" 463, pag. 52.
(5) Ex Bodecensis coenobii... Passionali pcrgameno MS. insigni mensis aprilis,
fol. LUI, pag. B.
(6) Ex ms. convenlus S. Mariae Florenliae, f. 2. Cette pièce et la précédente ont
été copiées par Papebroch.
(7) Note de Papebroch, f. 386' : Scripsil sua manu 1668 Fr. A. Muldrac senior
Longipontani monasterii prope Suessionas ex ms. Legendario monaslerii.
(8) Ex Bodecensis coenobii... Passionali pergameno MS. insigni mensis aprilis,
fol. 1, pag. B.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 439
69. (F. 389-420). De B. Simone Tudertino ord. Erem. S. Augustini.
[Processus beatifîeationis].
70. (F. 421-424V). S. Roberti abbatis Casae Dei (1). = BUL.,
no 7261.
71. (F. 425-425^). [Epistola Engelberti Maghe religiosi Bonae
Spei, 4 novembris 1663].
72. (F. 426-427). Translatio S. Thomae Aquinatis (2).
73. (F. 428-429^). Vita S. Vincenlii confessons de ordine Praedica-
torum édita a ven. viro D. Francisco presbytero Gastilionensi (3). =
BEL., n» 8664.
74. (F. 430-430V). Passio SS. IV fratrum Minorum {^).=lhid.,
n» 8625.
75. (F. 432-433^). Vita beati Vincentii confessoris de ordine Prae-
dicatorum (5). = Ihid., n" 8657, sans le prologue.
76. (F. 436-437). [Epistolae duae Pauli Spinolae ad Papebrochiuin.
Vi'ennae, 9 martii et 30 novembris 1673J.
77. (F. 438). [Epistola Ioannis Stephani Flisci. Genue, 21 ianua-
rii 1673].
78. (F. 439-454). Miracula S. Zitae (6). - BHL., n» 9021.
79. (F. 455-459^). [G. M. Éloge de Madame de Berlaymont]. En
français.
80. (F. 460-461). [Epistola Guiliemi Boelmans S. I. ad Bollandum.
Lovanii, 17 maii 1631].
81. (F. 462-474). Een spel van zinnen van der moedere ende kin-
deren Zebedei vertoocht binnen deser stede om de fonteynisten up
trinitatis dach xv'' vierenveerticli.
82. (F. 475^-481^). Een spel met scoone figueren vertooght up
doctave van den heleghen sacramente xv' xliii inde meerre. Facteur
Jan Valcke.
83. (F. 482-483^). [Spel van zinnen. Den îerstichen maynsche].
Suit un exemplaire imprimé de Appellatio a decreto Sacrae Congre-
gationis de indice evulgato die vigesima octava mensis septembris anni
millesimi sexcentesimi trigesimi secundi... interposita a Doctore
D. loanne de Vriha et Yarza.
84. (F. 492). De loanna Papissa.
(1) Excod. S. Victoris 877. Copie de Papebroch.
(2) Copie de Papebroch in tom 1" Ambrosij Taegij de insigniis Ord. Prac-
dicat. 253.
(3) Ex ms. Conv. S. Marci [Florenliae], f. 33.
(4) Ex Bodecensis coenobii... ms. insigni mensis aprilis, fol. ccxxxv, pag. A.
(5) Ex Bodecensis coenobii... imssionalipergameno ms. insigni fol. ccxx, pag. A.
(6) Ex ms. codice perillustris familiae de Falinellis Lucae. Copie de Papebroch.
440 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Papier; 492 feuillets; O-.SIS X 0»,213; XVII* siècle. F. 434 et f. 455, gravures
représentant la Vie du B. Ugolinus de Cortone des Ermites de S. Augustin; ces
gravures sont signées : Augustinus de Romanis Cortonensis, Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des BoUandistes. Reliure moderne, veau estampé ; au dos
le titre doré : Acla Sanctorum rnaiiii et aprilis reiecta et reservata.
3449. (7823-24). — Indices hagiographigi.
1. (F. 1-47^). [Index alphabeticus sanctorum].
Le feuillet 48 est blanc.
2. (F. 49-85V). Index kalendariorum.
Les feuillets 86-89 sont blancs.
3. (F, 90-141V). [Index aller kalendariorum].
Papier; Hl feuillets; 0»,319 X 0»,i>l; XVII» siècle. Ce volume provient de la
bibliothèque des anciens BoUandistes. Demi-reliure vélin.
3450. (7883). — Raderus. Vitae sanctorum (1).
1. (F. 1-368^). [Vitae sanctorum mensis iulii ad finem octobris].
Le feuillet 369 est blanc.
2. (F. 370-383). Toû h àxioiç îraipôç fimJùv 'luuâvvou dpxi€m(TKÔ-
TTOU KujvcJTavTivouTrôXeiJuç toû XpuaccrTÔpou ô)iiiX(a eiç Tfjv KaTrixri<7iv
(avec la traduction latine de Raderus).
Papier; 383 feuillets ; 0™,3-28 X O'-.aOS; XVII' siècle. Demi-reliure moderne; au
dos, le titre doré : Raderi observationet in menaea gracca, Iulius, Oclobris ; et le
chiffre couronné de Léopold I".
3451. (7916). — Indices hagiographigi.
1. (F. 1-92). [Index sanctorum in Actis].
2. (F. 93-166^). [Index alphabeticus historicus et geographicus in
Acta sanctorum].
Le feuillet 167 est blanc.
3. (F. 168-247). [Index alphabeticus monasteriorum].
Papier; 247 feuillets; O^.Sâô X 0'",22 ; XVII» siècle. Ce volume a appartenu à la
bibliothèque des anciens BoUandistes. Demi-reliure du X1X9 siècle.
3452. (8004-17). — Collectanea Bollandiana,
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-14^). Gesta sanctorum et sanctarum Karolidarum qui
circa hoc tempus floruerunt (2).
3. (F. 15). Index.
(1) C'estle deuxième volume de cet ouvrage; au sujet duquel voir G. Sommer-
YOGEL, Bibliothèque de la Compagnie de Jésus, t. VI, col. 1381 et plus haut, p. 416-17.
(2) Note marginale : Ex manuscripto Rubee Vallis ex i» parte Hagiologii Bra-
bantinorum. Cf. Bollandiani, Anecdota ex codicibus lohannis Gielemans, p. 52-53,
nn" 83-92,
COLLECTANEA BOLLANDIANA 441
4. (F. 16-29^). [Vitae brèves SS. Benigni, Chrisiinae, Praeiecti,
lohannis Reomaeensis, Germani Autisiodorensis].
5. (F. 29-54). Vila et passio S. Bertharii martyris et abbatis xiv
sacri monasterii Cassinensis a P. D. Ignatio Pragensi eiusdem
monasterii Cassinensis ven. priore composita. = BEL., n° 1271 (1).
6. (F. 54^-58). Animadversiones in vitam S. Bertharii a praedicto
Reverendissimo paire Domino Constantino Gaietano abbale dili-
genter et erudite concinnatae.
7. (F. 59-64). Elogium sancli Bertharii 14 abbatis Cassinensis a
R. V. D. Marco Antonio Scipione eiusdem congregationis monaclio (2).
8. (F. 65-76v). [Vitae brèves SS. Germani Parisiensis, Claudii,
Maximini, Simplicis, Theobaldi, Quintini, Rhelicii, Cassiani,Mametis,
Syagrii].
9. (F. 77v). Index (3).
10. (F. 78-87). Vita S. Severi archiepiscopi. = BEL., n° 7683.
11. (F. 87^-91). Fragmentum vite sancti Attonis gentis Valliao
et Pistoriensis episcopi ex antiquis eiusdem ecclesiae monumentis.
Inc. Postquam illud totius huiusce religionis nostrae micante spé-
culum.
12. (F. 91-91V). Sancti Opilii confessons.
13. (F. 91^-93). Vita et obitus sanctae Scolasticae.
14. (F. 93-93^'). Sancti Caloceri archiepiscopi et confessoris.
15. (F. 93^-96^). De sancto Rufino episcopo cuius corpus in cathe-
drali civitatis Pistoriensis requiescit, ex antiquis eiusdem ecclesiae
monumentis. = BEL., n*' 7360.
16. (F. 96v). De sancto Gaudentio Veronae episcopo.
17. (F. 96^-97^). Fuscae virginis et martiris et Maurae martiris (4).
18. (F. 97^-101^). Vita S. Terentiani episcopi Tudertini. == BHL.,
n° 8002.
19. (F. 102-107). Vita S. Cassiani episcopi Tudertini. = Ihid.,
no 1637.
20. (F. 107-1 lOv). De S. Fortunato episcopo Tudertino exDialogis
S. Gregorii. = Ibid., n° 3088.
(1) F. 54, il y a cette note : Haec vita principis Bertharii exstat ms. Romae in
Bibliotheca Aniciana reverendissimi patris Domini Conslantini Caietani abbatis
S. Baronti praesidenlis 1. ac fundatoris Romani collegii Gregoriani cuius Benefieio
anno Domini millesimo sexcenlesimo quadragesimo Romae descripsimus. 1640.
Ludovicus lacob a S'° Carolo carmelita Cabilonensis Burgundus.
(2) In suis elogiis Cassinensibus pagina 51, 52, 53, 54 et 55 impressum.
(3) Écrit par Henschen avec la note suivante : Vitae SS. quae ex mss. PP. Ora-
lorii Romae describi curavit P. Laurentius Koler anno 164S, oblenta per
Card^"" Carafam facultate, adiuvante P. Oderico Rinaldo.
(4) Ex Petro Eglino in Catalogo lib. 3, cap. 4-19.
442 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
21. (F. 110^-115^). Vita S. Illuminatae virginis(l). Inc. Igilur bca-
tissima sancta Illuminata virgo Domini lesu Ghristi in partibus pro-
vinciae Ravennae nala.
22. (F. 115V-117V). Vita S. Romanae virginis. = BHL., n» 72%.
23. (F. 117'-119^). Vita S. Martini I papae et martyris. = Ibid.,
n" 5595.
24. (F. 119^-120^). Vita S. Vaientini episcopi. Inc. Athenienses
nobiles.
25. (F. 120V-121). Passio S.Valentinipresbyteri.= 5i/L.,n»8463(2).
26. (F. 121-125'). De sancto Flaviano episcopo Gonslantinopolitano
et martyre (3).
27. (F. 126-126V). Himnus in feslo sancti Barbati (3).
Inc. Aula beati praesnlis Barbati
Resonet tota plèbe cum devota.
28. (F. 127-129^). Passio SS. Victoris et Coronae.= BHL., n° 8561.
29. (F. 130-130^). S. Maximiani archiepiscopi et confessoris. Inc.
Maximilianus Polae ortus quae est urbs Istriae.
30. (F. 130^-135»). Vita S. Agathae (4). Inc. S. Agatha passa est
in civitate Cathinensium.
Le feuillet 136 est blanc.
31. (F. 137-159). [Fragment d'un bréviaire, à l'usage de la col-
légiale de S. Wulfran à AbbevilleJ.
32. (F. 160v). [Fragment de l'office de S. Éloi].
33. (F. 161). Index submissorum a P. Terrinea Franciscano.
34. (F. 161^). [Epistola I. A. de Via, abbatis sanctae Gatharinae, ad
Papebrochium, Bruxellis, 6 decembris 1687].
35. (F. 162). [Epistola P. Terrineae ad Papebrochium, Florentiae,
24 septembris 1686J.
36. (F. 163-174'). [Mariano. Opéra del lerzo ordine di S. Francisco.
Extraits. Del Beato Roberto signore di Rimini. Di santo Enrico Re
di Suevia, Novergia et Dania. De santi Martiri Piero da Roma et
Giovanni di India. La vita délia Beata Ghristiana da santa Grocie.
Del B. Gherardo de VillamagnaJ (4).
(1) Cf. BHL., n° 4276.
(2) Il n'y a qu'un fragment de celte Vie parce qu'après le feuillet 120, deux
autres feuillets ont été enlevés.
(3) Ejc vetusto Valicano codice Gelasii tempore scriplo ab Evagrio et Nicephoro et
aliis. Porro quae ex Vatkano codice desump la sunl lomop° epislolarum decrelalium
summorum Pontificum ultimae edilionis impressa legunlur anno Domini 1591.
(4) Ex codice Longobardorum in cathedrali Benevenlana.
(5) Ex libro manuscripto ecclesiae S. Mariae maioris, fol. 170.
(6) Ms. originale nella Libbraria del Convenlo d' Ognisanli in Firenze B. 15,
grad. 8.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 443
37. (F. 175-176^). [De miraculis sancti Bernardini].
38. (F. 177-180^). Ex chronico episcoporum Neapolitanorum con-
scripto a Iohanne Diacono Neapolitano circa annum Domini 850 (1).
39. (F. 181-189). De sanctis Camerinensis urbis et dioceseos. De
SS. Galliensibus. De sanctis ecclesiae Asculanae. De SS. Arimi-
nensibus. [Quaestiones Henschenii et responsiones variorum].
40. (F. 190-190^). [Epistola Iohannis Sallaerts ad Bollandum,
Romae, 3 septembris 16MJ.
41. (F. 191). Officium S. Columbae virginis et martiris.
42. (F. 192). [Notae Henschenii de sanctis Livoniae et Lithuaniae].
43. (F. 193-194). Historia de imagine miraculosa Korsunensi
B. V. M. et de S. Mercurio martyre.
44. (F. 194-196). Historia B. Meinardi primi Livoniae apostoli.
45. (F. 196-197^). Vita B. P. Sergii.
46. (F. 197^-199). Martyrium sanctorum martyrum loannis, Antonii
et Eustachii qui lituanice dicli sunt Kuchleo, Michlec et Nizylo.
47. (F. 199-203). Vita SS. martyrum Romani et Davidis vulgo
Glebo et Borissi principum Russiae. = BEL., n° 7321.
48. (F. 203-204^). Martyrium SS. Michaelis principis Gzernicho-
riensis et Theodori eius famuli.
49. (F. 204^-205). Vita B. Patris Alexii metropolilae Kioviensis.
50. (F. 205-208^). Historia quarumdam beatarum virginum ordinis
sancti Benedicti in Livonia, civitate Rigensi (2).
Les feuillets 209-216 sont blancs.
51. (F. 217-218). De SS. Remensibus.
52. (F. 219-220). Excerpta ex libro pergameno monasterii Illicetani
S. Salvatoris prope Senas. [De fralribus huius monasterii].
53. (F. 221-222). B. Fr. lovanni Gucci alias del incontro. En
italien (3).
54. (F. 223-224^). [Epistola P. Ioannis Dominigi Gougarelli ad
Papebrochium, ex Iliceto 21 decembris 1661].
55. (F. 225-238^). Prosecutio catalogi episcoporum Eustettensium
P. lacobi Gretseri S. I. (4).
56. (F. 239-262V). Vitae breviores SS. Amandi, Ausberti, Alpiniani,
(1) Quod servalur Romae in Bibliotheca Vaticana. Voir cette chronique imprimée
dans MuRATORi, Scriplores Ilaliae, 1. 1, part. 2.
(2) A la fin, on lit l'approbation : Haec ex Archivis fide dignis et manuscriplis
anliquissimis Moschovilicis, Rulhenicis, Livonicis fideliler transcripta et typo ac
cognilione fidelium digna lypis excudi permit lo Vilnae 6 Maiiannil62i. Georgius
episcopus Mell administralor el suffraganeus episcopi Vilnensis.
(3) Copie de Papebroch.
(4) En marge : Scripsil el collegil hune appendicem R. P. Maurilius Chardon S. 1.
Reclor Eustetlensis sive Eustadiensis.
444 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Eutropii, Genii, Gypriani (translatio), Martialis, Iuliani, Antonini,
Salvii, Ferreoli, Exuperii, Leodegarii, Fidis, Geraldi, Gaprasii, Froii-
tonis, Lauteni, Flori, Amanlii, Desiderii, Saturnini, Gypriani abbatis,
Genulphi, Ambrosii episcopi Cadurcensis, Namphasii, Desiderii (1).
57. (F. 264-266^). Beati quidam moiiasterii sancti Galli ex necro-
logio eius monasterii. En allemand.
58. (F. 267-267''). [Epistola P. Modesti SpQss ad P. Feldner. Ex
S. Galli,4augusti 1640J.
59. (F. 268). [Nota de sanctis Cavensibus].
60. (F. 269-294^). Ex chronico ms.Gavensis monasterii sanctissimae
Trinitatis ab anonymo Venusini monasterii monaco olim confecto et
postea ab Alexandro Rudulpho Preposilo Sublacensi aucto (2).
61. (F. 295-299^). Hymni cum antiphonis... pro sollemnilatibus
feslorum sanctorum Palrum Gavensium Alferii, Leonis, Pétri atque
Gonstabilis, auctore R. P. D. Angelo Sangrino, abbate Gasinensi.
62. (F. 300). [Do monasterio GavensiJ. Fragment.
63. (F. 300^-301). Gavensis monasterii fundatio.
64. (F. 30h'-301^). Historia dedicationis ecclesiae Gavensis. Des.
mutil. Glericorum multitudino copiosa ut Ponti...
Le feuillet 302 est blanc.
65. (F. 303-357^). Libri très de sancla cruce quomodo... ab Antio-
chia allata sit in Broniense coenobium (3). = BHL., n° 4195.
66. (F. 357^-362). Sermo in die quo sancta crux lata de Antiochia
Yenit Bronium. = Ibid., n" 4196.
67. (F. 362-362^). In laudem sanctae crucis. Garmen.
68. (F. 363). [Aliud carmen inscriplum figurae crucis].
69. (F. 364). Breviarii abbatisvillani pars de sanctis (4).
70. (F. 365-365^). [Epistola Augustini Garlrni. Ameliae, 2 octo-
bris 1649].
71. (F. 366-367). Memoria dalli corpi delli Beati... nella chiesa del
convento di santa lUuminata... notata... da me fra Felige Agnilo
d'Alviano.
72. (F. 368-368^). [Epistola Adgustini Garlenl Ameliae, 30 maii
1650].
73. (F. 369-370^). Memoria delli corpi delli beati... nella chiesa del
convento di santa Illuminata... da me fra Felige Agoilo d'Alviano.
Les feuillets 371 et 372 sont blancs.
(1) Note d'Henschen : Àccepi Tolosa anno 1643 a P. Petro Possino ex ms.
Moysacensi.
(2) Cf. Paul Guillaume, Essai historique sur l'abbaye de Cava, 1877, p. 338-39,
(3) Ex manuscriplo abbatie Broniensis.
(4) Table du n» 31, f. 137-159.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 445
Suit un exemplaire imprimé des Missae propriae sanctorum
ordinis S. Benedicti... Monachii ex typograghia (sic) Hertsroyana,
M.D.C.XXVIL
Papier; 380 feuillets; 0",345 X On',21; XVIP siècle; les feuillets 137-159 sont du
XV° siècle (1464), car on lit, f. 156" : Explicit liber breviarius secundum usum nostre
malris ecdesie Ambianensis circumscriptus ab liomine in talibus habilualo Hugone
de Bosco presbitero diocesis praefate ecdesie in artibus licentiato sub exemplari
venerabilis necnon farnosi viri domni Pelri Alou presbileri curati sancti Eligii in
abbalisvilla anno ab incarnatione noslri conditoris Domini Ihesu Chrisli millesimo
quadringenledmo sexagesimo quarto sexta die novembris hora secunda post pran-
dium. De Bosco. En dessous, il y a la note suivante : De bibliotheca loannis de
Bouenois Abbavillaiii, ecclesiae coUegialae divo Wlfranno sacrae canonici, et apud
Abbavillanos Gymnasiarcha. F. 1, et à plusieurs autres endroits du volume, on
voit la cote ^ Ms. 160 de la bibliothèque des anciens Bollandistes. Demi-reliure
moderne; au dos, en maroquin rouge, le titre doré : Vitae sanctorum, et le chiffre
couronné de Léopold I".
3453. (8030-32). — De sanctis Poloniae.
1. (F. 1). Titre.
Les feuillets 1^-2^ sont blancs.
2. (F. 3-4v), Sancti Poloni ex Lihello Chrisiophori Varsevicn C. C.
edito Bomae apud typographos camerales, 1600 (1).
3. (F. 5-6^). Cathalogus sanctorum ac Beatorum utriusque sexus
martyrum ... de numéro Patronorum regni Poloniae.
Suit un exemplaire imprimé des Officia propria patronorum regni
Poloniae per B. Stanislaum Socolovium. Antverpiae ex officina Planti-
niana, 1643.
4. (F. 37). Sancti tutelares Poloniae (liste).
Puis un exemplaire imprimé de Divi tutelares dioecesis Cracovien.
[a sodalibus Congregationis Assumptionis Deiparae in collegio Craco-
viensi S. i.]. Cracoviae 1617.
5. (F. 68-75v). Polonicarum dioecesium varietas in calendariis
comissa.
6. (F. 77-96^). [BoLLANDUs. Notae de sanctis Poloniae].
Le feuillet 97 est blanc.
7. (F. 98-98^). [Epistola Alberti Tylkowski. Vratislaviae, 17 nov.
1660.
8. (F. 99-100). Epistola Nigolai Gighovii ad Bollandum. Ostrogy,
15 iunii, 1647.
9. (F. 101-102^). [Epistola Friderigi Sghembeg, Cracoviae, 27 febr.
1616J.
10. (F. 103). [Notae de variis sanctis].
(1) En ma.rge : Descripsil P. Francise. Molitor Procurator Assist. Germanicae
anno 1723.
446 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Suit un fragment de la vie imprimée de S. Bogomile par
Et. Damalerisius, Rome, 1662.
11. (F. 131). [BoLLANDUs. Notae de sanclis].
12. (F. 132-132V). [Epistola Alberti Koialorsicz S. I. ad Papebro-
chium, Varsoviae, 10 aug. 1672].
13. (F. 133-133V). [Epistola Iacobi Cerbam].
14. (F. 134-135^). [Epistola Dominici Samboni. Mutinae, 20 octob.
1681].
15. (F. 136). [Epistola Oratii Bont/oli, 8 septembris 1687].
16. (F. 137-137V). [Epistola Casimiri Bielski S. I. ad Palrem Igna-
tium Diertins, 27 iulii 1694].
17. (F. 138). [Epistola R. P. Henrici Veeren S. I. ad P. du Soliier,
Hamburgi, 27 iulii 1723].
18. (F. 139). [Epistola Antonii Kyrma S. I. Varsoviae, 12 iulii 1723].
19. (F. 140). [Nolaede sanctis Poloniae].
Papier; 140 feuillets ; O^SIS X 0™,21 (les plus grandes dimensions); X VU» siècle.
Ce volume a appartenu aux anciens Bollandistes, voir f. 1 et f. 2 Tex-libris
^ lus. 145 de leur bibliothèque. Demi-reliure, maroquin rouge; au dos, le
titre doré Ant. Szyrma. De sanctis Poloniae; plus bas, les chiffres couronnés de
Léopold I»'.
3454. (8170-77). — De Beat a Virgine.
1. (F. 1). Index (1).
2. (F. Iv). [Fragment de lettre].
3. (F. 2-36). Liber miraculorum Dei Genitricis Mariae. =^ BHL.,
5373.
4. (F. 36-37»). Miraculum Beatae Mariae ex opusculis Gregorii
Turonici episcopi (2).
5. (F. 37^'-4h). Sermo de sancta Maria semper virgine (3).
6. (F. 41V-55V). Publica Theophili paenitentia. = BHL., n« 8121.
Les feuillets 56 et 57 sont blancs.
7. (F. 58-60). Insigne miraculum de Beata Dei genilrice Maria (4).
8. (F. 60-60^). Aliud miraculum de eadem (5).
9. (F. 61-63^). Sermo legcndus in octava Beatae Mariae de Nati-
vitate (6).
10. (F. 63V-65). [Alius sermo]. = PL., t. XGVI, col. 267.
(1) Écrit par Papebroch.
(2) Cf. A. PoNCELET, Index miraculorum B. M. F., n» 925.
(3) Ibid., n° 1666.
(4) Ex manuscriplo Marchianensi veluslo. Cf. Poxcelet, Index miraculorum,
n» 458.
(5) Ibid., n° 1655.
(6) Ex manuscriplo sancli Audomari.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 447
11. (F. 65-66^). In eadem solemnitate sermo. = Ihid., t. XXXIV,
col. 2104.
12. (F. 66^-68). Alius sermo de eadem virgine (1).
13. (F. 68-69^). [Alius sermo de eadem]. Des. mutil. Evangelista
sic ait : missus est... (2).
Le feuillet 70 est blanc.
14. (F. 71-72). Litera Domini Alexandri legati super interpolata
frequentatione Rosarii ter in hebdomada édita 1476° (3).
15. (F. 73-77^). Lilerae Domini Lucae legati super diurna seu
quolidiana frequentatione Rosarii Beatae Mariae editae anno Domini
M°.GGGG.lxxvij^
Le feuillet 78 est blanc.
Suivent des extraits de la Bïbliotheca Patrum (3« éd.) savoir
pp. 18-31 {Sancti Patris N. Epiphanii ... de laudibus sanctae Mariae
Deipara et pp. 781-784 Arnoldi Carnotensis ahbatis Bonaevallis,
16. (F. 87-88). [Notae variae de B. Virgine, entre autres Gyrilli
archiepiscopi Aloxandriae encomium in Sanctam Mariam Deiparam.
Suit un extrait imprimé, les pp. 565-568, 661-668, de la Bïbliotheca
Patrum.
Papier; 88 feuillets; 0™,328 X 0™,208; XVIII» siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandisles, car f. 1 et f. 2, il y a la cote ^ MS. 161,
et f. 61, f. 79 et f. 85, la cote ^ MS. 172 de ce dépôt. Demi-reliure moderne.
3455. (8182-90). — Gollegtanea Bollandiana.
1. (F. 1-20). [Divers catalogues de saints].
2. (F. 21-2 1^). [Epistola Angelini Gazaei ad Heribertum Kosweyde,
Valencenis, 19 aprilis 1623].
3. (F. 22-23). Sancti patroni certorum opificiorum (4).
4. (F. 24). [De missa]. Versus.
Inc. Audivi quosdam ludendo dicere verum (5).
Les feuillets 24^-25^' sont blancs.
5. (F. 26-28). Imagines eremitarum per Sadeler et Vos.
6. (F. 29). Sylva anachoretica figuris aeneis et brevibus vitarum
fclogiis expressa (6).
(1) Sermon de Pierre Ghrysologue, voir Opéra, Venetiis, 1742, fol., p. 167.
(2) 76id.,p.l69.
(3) Ex manuscriplo Rubeae vallis, ex 3" parle Novalis sanctorum seu Historia
Hicrosolimilana. Cf. Bollanduni, Anecdota loannis Gielemans, p. 84, no 33.
(4) Extrait de Charles Drelincourt, Jubilé des églises réformées, Gharenton, 1627,
tract. 2, cap. II, p. 225.
(5) Ex manuscriplo AUimontensi.
(6) C'est la table de cet ouvrage.
448 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
7. (F. 30-43). [Extraits de vita eremitica].
Le feuillet 44 est blanc.
8. (F. 45-46^). Sanctus Guntherus ereniita (1), avec traduction
flamande.
9. (F. 47-48*'). B. Guilhelmus peregrinus et eremita (2). En latin et
en flamand.
10. (F. 49-50*). Genovefa Palatina ducis Brabantiae filia (3). En
latin et en flamand.
11. (F. 51-52*'). De sancta Hermolinde. En latin et en flamand (4).
12. (F. 53-54*^). B. Engelmarus (5). En latin et en flamand.
13. (F. 55). Catalogus eremitarum Italiae.
Le feuillet 56 est blanc.
14. (F. 57). Sancti nomine Fortunati.
15. (F. 58-72). Varia exempla eorum qui provocarunt ad iudicium
divinum eff'ectu secuto.
16. (F. 73-73^). Innocentius I a calumnia vindicatus.
Le feuillet 74 est blanc.
17. (F. 75-75*). Gregorius I defensus de Phocae parricidio.
Le feuillet 76 est blanc.
18. (F. 78-79). Wiclefi blasphemia : Deus débet obedire diabolo.
Les feuillets 79*-80*' sont blancs.
19. (F. 81-82*). [Epistola Andreae Lazari ad Bollandum. Ferrara,
21 novembris 1660].
20. (F. 83-83^). [Epistola PAPEBROcmi ad Abraham Bonae Spei].
21. (F. 84^94*). [Notae Henschexii de sanctis ItaliaeJ.
22. (F. 95-96*). [Epistola Godefridi Henschenii ad. P. loannem
lacobum Turinetum. Antverpiae, 13 februarii 1654].
23. (F. 97-98*). [Epistola lo. Iacobi Turineti ad Henschenium,
12 septembris 1659J.
24. (F. 99-100*). [Litterae Matthaei Gherardelli ad Bollandum.
Roma, 1651].
25. (F. 101-104*). [De sanctis Interamnensibus]. En italien.
26. (F. 105-108*). [Epistola Ludovici Iacobilli ad Bollandum.
Foligno, 20 februarii 1646].
27. (F. 109-115*'). [LuDovicus Iacobilli. Notae] de sanctis Fulgina-
tibus et Umbris.
Le feuillet 1 16 est blanc.
(1) Ex Bavaria sancla Raderi.
(2) Ex Bavaria sancla Raderi.
(3) Ex nalalibus sanctorum Belgii per Molanum.
(4) Ex natalibus sanctorum Belgii per Molanum.
(5) Ex Bavaria sancla Raderi.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 449
28. (F. 117-118^). [Epistola Fratris Sebastiani da Cingoli ad Bollan-
dum, 16 maii 1617].
29. (F. 119-119V). [Epistola Frangisgi Baraffi].
30. (F. 120-121). [Notae Hensghenh] de SS. Ariminensibus.
31. (F. 122-123V). De natione del Piemonte.
32. (F. 124-127^). Catalogo délie vite de santi ... délia provincia
délia Marca.
33. (F. 128-129V). [Notae Hensghenh de SS. Fanensibus, de sanctis
urbis etdioeceseos Formanae].
Le feuillet 130 est blanc.
34. (F. 131-136^). [Epistola Ioannis Ludovjgi Sghonleben, Labaci,
3 febr. 1677].
35. (F. 137). [Notes diverses].
Le feuillet 138 est blanc.
36. (F. 139-140^). [Henschenius. Quaesita et responsa circa sanctos
Ambianenses].
37. (F. 141). [Epistola F. M. du Pré ad BoUandum. Flehelliae,
pridie idus aprilis 1645].
38. (F. 142). [Index veteris manuscripti Le Boutieus].
39. (F. 143-155'^'). [Epistolae Fratris Ioannis a Sangto Martino ad
Bollandum. Ambiani, 1632-1642].
40. (F. 156-156V). De sanctis Lemovicensibus. [Notae Hensghenh].
41. (F. 157-161). [Litterae Hollin canonici San luniacensis].
42. (F. 162-168). [Notae Hensghenh].
43. (F. 169-184^). [Epistolae Pétri Le Verrier, Autisiodorensis
paenitentiarii, 1658-1659].
44. (F. 185-191V). [Notae Hensghenh]. De SS. Meldensibus. Sancti
diocesis Pictaviensis. Ebreduni quaerenda.
45. (F. 192-192^). [Papebroghius]. Ebredunenses [sancti].
46. (F. 193-194V). [Epistola Glaudii Peny ad Bollandum. Divione,
5 novembris 1653].
47. (F. 195-196^). [Lettre do Fr. Caignet, prieur à Senlis au
R. P. Boulart. Senlis, 24 février 1654].
48. (F. 197). Index vitarum quae sunt apud R. Abr. Ugoltruni.
Les feuillets 197^-198^ sont blancs.
49. (F. 199-199^). [Epistola Andreae Lazari. Ferrarie, 22 apri-
lis 1661].
50. (F. 200). [Notae Hensghenh]. De quibusdam Galliae episcopis
et SS.
51. (F. 201). [Epistola Antonii de Plagedo ad Bollandum. Romae,
25 februarii 1662].
52. (F. 202-202V). [De S. Clémente papa].
53. (F. 203-205^'). Goniuges virgines tum sancti, tum alii.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 29
450 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
54. (F. 206-206^). [Epistola Andreae de Boeye ad Rosweydum.
Gandavi, 29 augusti 1622].
55. (F. 207-210). Gasticoniuges.
56. (F. 211-212). [Calendrier des vierges].
57. (F. 213-214^). Spieghel der heylige maegden getrocken uut de
générale Légende der heylighen uulgegheven van den E. P. Heriber-
tus Rosweyden.
58. (F. 215-216V). [Notes diverses].
Papier; 216 feuillets; 0",329 X 0°,2-2; XVII* siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des BoUandistes; la cote de leur bibliothèque >î( MS.
186 b se trouve f. 80; f. 138, il y a cette autre >ï< MS. 186 c, et f. 203, l'ex-libris
ilff JUS. 186. Demi-reliure moderne; au dos, le lilre doré Acla Sanclorum et le
chiffre couronné de Léopold I*^
3456. (8194-99). — Collectanea Bollandiana.
1. (F. 1-64*). Visitatio et recognitio reliquiarum [sanctorum Vola-
terranorum] (1).
Les feuillets 65-67 sont blancs.
2. (F. 68-71\\ [Duae epistolae Bernardini Fayni ad Henscheniuni,
Brixiae, 6 et 12 septenibris 1668].
3. (F. 72-72»). [De sanctis Brixianis].
4. (F. 73-78V). Appertura dcU' arca di SS. Faustino et lovita di
Brescia, 1620 et 1623.
Le feuillet 79 est blanc.
5. (F. 80-80^). De sanclo Herculano (2).
6. (F. 81-87^). [Très epistolae Leonardi Cominelli ad Papebro-
chium, Salodii, 17 septembris 1687, sexto idus novembris 1687 et
18 aprilis 1688].
7. (F. 88-88*). Vita di S. Ercolano in compendio. En italien.
8. (F. 89-90*). [Epistola Leo.nardi Cominelli, Salodii, 7 ianuarii
1693].
9. (F. 91-92*). [De sancto Herculiano] (3).
Le feuillet 93 est blanc.
10. (F. 94-99). Vita S. Herculiani episcopi Brixiae a Bartholomeo
ViTAu L U. D. et équité Veronensi conscripla (4).
(1) La première partie de ce document a été publiée dans les Ad. SS., lunii 1. 1,
p. 447-51.
(2) Ex Calalogo sanctorum Ilaliae Philippi FEnnARii Ordinis Servorum et ex
Catalogo Ms. Ioannis de Florentinis Presbyleri Brixiensis.
(3) Extraits de VHistoria Ms. délia cilla di Brescia di Giovanni Battista \azario,
de VHisloria Brixiana Hkliae Capreoli, de VHisloria délia Riviera Benecense di
BoxGiovAN.M Gratacolo, d'uu Ms. del Convento di S. Giovanni di Brescia ; des
RaccoUe hisloriche di Giov. Franc. Fiorestini et di Ottavio Rossi.
(4) Cette vie a été imprimée à Vérone en 1584.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 451
. 11. (F. 99^), De divo Herculiano Federici Coruti carmen.
12. (F. 100-106^). [Epistolae Bernardini Fayni ad Henschenium
et Papebrochium, Brixiae, 16 novembris 1668, 2 et 3 ianuarii et
25 februarii 1669].
Suit un feuillet imprimé, Catalogo de santi i corpi 6 reliquie de'
quali si retrovano nella devotissima chiesa di S. Affra.
13. (F. 108-137). [De sanctis Brixianis].
14. (F. 138-147). Vite delli santi Faustino et Giovita ... con quella
di san Giosefatto Chirrola scritte del molto reverendo D. Bernardino
Faino.
15. (F. 147-150). Inventione e translatione delli santi martiri
Faustino et Giovita.
16. (F. 151-154^). Perquisitio, inventio et elevatio corporum duo-
rum hominum sanctorum in ecclesia divorum Faustini et lovitae.
Le feuillet 155 est blanc.
17. (F. 156-164^). Di santo Petronaco Petronii Bresciano Monaco VI
abbate e ristoratore del convento di Monte Gassino raccolta dal
sign"^ D. Bernardino Faino.
18. (F. 165-166). Vita di san Latino vescovo di Brescia (1).
19. (F. 166^-169^). De eodem sancto [ex variis auctoribus].
Le feuillet 1 70 est blanc.
20. (F. 171-172^). Vita di S. Secondo martire (2).
21. (F. 173-173^). De eodem sancto Secundo martyre ex Petro de
Natalibus.
Le feuillet 174 est blanc.
22. (F. 175-178^). Passio beati Caloceri martyris. = 5^L., n° 1529.
23. (F. 179-180^). Vita et Passione di S.Oliva vergine e martire (3).
24. (F. 181-181^). In translatione sanctorum martyrum Faustini et
lovitae [lectiones] (4).
25. (F. 181^-182^). Translatione de santi martiri Faustino et Gio-
vita ... fatta neir anno 806 (5).
26. (F. 182v-183v). Translatione cavata dall' Historia de gloriosis-
simi martiri Faustino et Giovita (6).
27. (F. 183^-188). [De sanctis Brixianis notae variae].
(1) Rilrovala nelle scrilture del q. signore Alessandro Ludrago di beata memoria.
(2) Traita dalle sua vita stampala in Brescia par Gio. Batla Borolla l'an. 1588.
(3) Copiata dal Ms. del Convento di San Giovanni, continente le raccolte faite del
it. P. Floriano Canale.
(4) Ex ms. monasterii S. loannis.
(5) Eslratta dalla loro vita stampala in Brescia per Gio. Batta Borolla
ianno 1588.
(6) Scritta da Ottavio Rossi, stampala in Brescia 1624.
452 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
28. (F. 188-191). Vita S. episcopi Apollonii cum translatione (1).
Inc. Cum per universum mundum in supplilium chrislianorum.
29. (F. 191-191^). Translatio sancti Apollonii episcopi. Inc. Beati
Apollonii vitam succincte enarravimus.
30. (F. 191^-196^). [De S. ApoUonio, ex variis auctoribus].
31. (F. 197-197V). [OfficiumS. Apollonii] (2\
32. (F. 198-205^). [De vita, miraculis et martirio sanctorum Nicho-
lai et Hieronymi, auctore Fabio Decio].
33. (F. 206-209). De S. Optatiano episcopo Brixiensi [ex variis
auctoribus].
34. (F. 210-2 14v). [De sanctis Brixianis].
Le feuillet 215 est blanc.
35. (F. 216-221). Ex cronico antique sacri monasterii Cassinensis
a Leone cardinali ... conscriptum et a Domino abbate S. Salvatoris
de Cartellis D. Mattheo Lauheto Hispano recognitum (3).
36. (F. 222-267^). [De sanctis Brixianis, S. Alexandre martyre,
S. Arealdo martyre, B. Archangela virgine et martyre, S. Vigilio
episcopo Brixiensi, S. Silvino episcopo Brixiensi, SS. Valerio, Felice
et Alexandre, S. Gaudentio, S. Antigio, S. Evario, S. Galliano,
S. Ursicino, S. Obicio, S. Dcodato, S. Viatore, S, Silvia virgine,
B. Flaminia, S. Dominico episcopo Brixiensi]. En italien et en latin.
37. (F. 268-286). Monumenta SS. quatuor Brixiae episcoporum
Cypriani, Honorii, Theophili, Pauli primi [collecta a Bernardino
Fatno].
38. (F. 287-290^. Mémoires sur la vie de S. Benezet et d'autres
saints. [SS. Jean et Paul, S^« Marthe, S. VerOn, S. Pierre Célestin,
S. Didier, la S^« Croix à Avignon, la fondation des Pénitents gris à
Avignon, miracle du Saint-Sacrement dans leur église].
39. (F. 291-292^). Catalogus sanctorum dioecesium Avenionensis
Carpenteractensis, Cavallicensis et Vasconensis.
40. (F. 293-296). De B. Caesare de Bus.
41. (F. 297-300^. [Lettre de Charles Faber au P. Papebrech].
42. (F. 301-301\ 306). De sancto Gentio confessore.
43. (F. 302-305^). [Lettres de Veyron, vicaire à Monteux, au
R. P. Florent S. L, 24 février 1674, et à M. de FarguesJ.
44. (F. 307-311). De B. Petro de Luxemburgo.
En deux exemplaires, hymne et oraison imprimées en l'honneur
de S. Pierre de Luxembourg.
(1) Ex antiquo membrano ms. in folio eccl. cathedralis asservalo in archiva
R. P. canonicorum.
(2) Exofficio antiquo impresso apud moniales S. Calharine ordinis Dominicani.
(3) Neapoli impresso anno 1616.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 4oJ
45. (F. 312-322). De venerabili matre B. Maria de Claromonte vir-
gine, abbatissa et reformatrice monasterii S. Clarae Avenionensis.
Puis un exemplaire imprimé des indulgences concédées à l'église
d'Avignon.
46. (F. 323). De sancto Donato episcopo Avenionensi et confessore,
ex antiquo tabulario episcoporum Avenionensium.
47. (F. 324). De sancto Magno episcopo Avenionensi et confessore,
ex antiquo tabulario ecclesiae Avenionensis.
48. (F. 325). De dedicatione ecclesiae S. Mariae de Donis cathe-
dralis Avenionensis.
49. (F. 326). De beato ... Roberto Avenionensi ordinis Praedicato-
rum.
50. (F. 327-330). De sancto Verano episcopo Gabellionensi (1).
51. (F. 331). De sancto Rufo episcopo et confessore.
52. (F. 332). De sancto lusto episcopo Avenionensi.
53. (F. 333). De sancto Maximo episcopo Avenionensi.
54. (F. 334-339^). De sancto Siffredo episcopo Venascensi.
55. (F. 340-340^). De sancta Caesaria virgine.
Papier; 340 feuillets ;0™,318 X 0"»,215; XVIP siècle. Ce volume contient un cer-
tain nombre de gravures, f. 298; f. 299, une image de S. Benezet, en double exem-
plaire; f. 308, gravure représentant la vie de S. Pierre de Luxembourg; f. 320, la
châsse de S. Agricole par P. Sarret; f. 321, les" Saincts tutelaires et protecteurs
de l'ancienne cité d'Avignon „, et f. 337, gravure de S. Siffredus. Ce manuscrit pro-
vient des anciens Bollandistes, la cote >î< Ms. 164 de leur bibliothèque se voit f. 1,
f.l08, f. 156, f. 287, f. 297, f. 323 et f. 331. Demi-reliure moderne ; au dos, en maro-
quin rouge, le titre doré : De Sanctis llaliae etc. ; en dessous, le chiffre couronné
de Léopold I•^
3457. (8200-1). — Gollegtanea Bollandiana.
1. (F. 1-4). Index.
2. (F. 5-6^). [Epistola Anïonu [Bighi] episcopi Auximani ad Bollan-
dum. Auximi, 26 iunii 1659].
3. (F. 7). [De sanctis Auximanis].
4. (F. 8-8v). [Hymni de S. Leopardo].
La première inédite.
Inc. lubilet chorus Auximon letetur.
La seconde = RK, n° 10289.
Le feuillet 9 est blanc.
5. (F. 10-11). [Offîcium S. Leopardi].
6. (F. llv-12^')- [De sanctis Auximanis].
7. (F. 13-16V). Assertio quod S. Rosalia orta Panormi ... ab Auximo
fuerit oriunda.
(1) Ex Breviario ecclesiae Cabellionensis.
454 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
■ 8. (F. 17-17^). [De sanctis Auximanis. Notaepro cultu] (1).
9. (F. 18-19^). [Notae de sanctis Auximanis].
Le feuillet 20 est blanc.
10. (F. 21-22^). [Bulla Eugenii. Romae, 1423, septimo idus septem-
bris].
11. (F. 23-24^). [Bulla Innocentii octavi. Romae, 1488, septimo
calendas marlii].
12. (F. 25). Sancii Toscanellenses. [Notae Papebrochii].
13. (F. 26-36). Memoria délia citta di Toscanella.
14. (F. 37-46^). Sancti, Beati i cui corpi han havuto il loro deposito
in varie chiese di Gubbio.
15. (F. 47-55^). Santi di Gubbio che si Irovano col titole di Santi e
di Beati.
16. (F. 56-60^). [Duac epistolae Vincentu Armanni. Gubbio,
1 1 novembris 1608].
Papier; 60 feuillets; 0",28 X O",203; XVII» siècle. Ancien volume de la biblio-
thèque des BoUandistes, où il portait la cote jfff MS. 164 (voir ff. 1-4, 25 et 37).
Demi-reliure moderne.
3468. (8208-9). — De S. Hedwioe.
1. (F. 1-8). Fragmentum ex sermone de tribus regibus.
2. (F. 9-78^). [Vita S. HedwigisJ. Inc. mutil. ... quod pro Dei dile-
ctione iam dudum inchoaverat. = BHL., n" 3766.
3. (F. 79-79V). [Oratio ad S. HedwigemJ.
4. (F. 80-88). Bulla de vita béate Hedwigis quam venerabilis epi-
scopus Clemens papa quartus ... composuit.
5. (F. 88^-93). Sermo venerabilis Clementis pape quarti de cano-
nizatione Béate Hedwigis.
6. (F. 93^-95»). [Epistola Domni Nicolai de Posenaw].
Papier; 95 feuillets; 0",38 X 0",23; XVIII» siècle. Ce volume provient de la
bibliothèque des anciens BoUandistes. Demi-reliure, maroquin rouge.
3459. (8228). — Collegtanea bollandiana.
1. (F. 1-lv). Index (2).
2. (F. 2-3^'). De sancto Artema puero Puteolano martyre (3). ^
BHL., n» 717.
3. (F. 4-5v). Vita di S. Catello. En italien.
4. (F. 6-6v). Vita S. Constantii (4). = BHL., n» 1939.
(1) Ex antiquissimo cathedralis Auximane manuscripto fidelUer descripto.
(2) Dressé par Papebroch.
(3) Ex veluslissimo ecclesie Puleolane libro. Copie de Silvestre Aiossa.
(4) Ex ms. Perusino.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 455
5. (F. 7-7^). [Epistola Iacobi van Quaille ad Heribertum Roswey-
dum].
6. (F. 9-14^). Vita sanctorum confessorum et episcoporum Eucharii,
Valerii alque Materni (1). = BHL., n" 2655.
7. (F. 14-15^). Vita S.Lupi Gabilonensis episcopi(2).= ièîc^.,n°5081.
8. (F. 16-19^). Acta S. Polycarpi Smyrnensis episcopi. = Ibid.,
n° 6870.
Les feuillets 20^-21^ sont blancs.
9. (F. 22-29V). Vita S. Synieonis. = Ibid., n° 7960.
10. (F. 29^-31^). Vita beati Gregorii episcopi Lingonensis. = Ibid.i
n° 3665. Des. mutil. et ad sepulcrum beati Gregorii antistis {sic) in
cius virtu...
11. (F. 32-49). Sancti Hadelini ecclesiae Gellensis patroni vita in
versus redacta per Hadelinum Bietlot presbiterum Gellensem, anno
a Christo nalo millesimo quingentesimo octuagesimo nono.
Les feuillets 49^-50^ sont blancs.
12. (F. 51). [Epistola Iosephi Capagci ad lohannem Bollandum.
Calania, 31 martis 1649].
13. (F. 52). [Epistola senatus Gatanensis ad Bollandum. Gatania,
31 martis 1649].
Les feuillets 52^-55^*' sont blancs.
Suit un exemplaire imprimé du Triomphe de S. Hippolyte martyr.
A Camhray de l'imprimerie Laurent, 1651.
14. (F. 57-58). De Dom Jean troisiesme abbé de S*^ Arnoux
à Metz (3).
15. (F. 59-59^). [Epistola Alexandri Wiltheim S. L ad Hensche-
nium. Luxemburgi, 17 marti 1657].
16. (F. 60-6 Iv). [Litterae Honorati Riqueti ad Bollandum. Flexia,
28 aprilis 1657J.
17. (F. 62-63^). MicHAEL Gosnier Fcntebraldensis parochiac
R. P. Bolando.
18. (F. 64-71). [Honoratus Ricquetus S. l. relatio ad sacram
congregationem Rituum de B. Roberto fundatoris ordinis Fontis
Ebraldensis].
19. (F. 72-81^). Vita sancti Albini episcopi Andegavensis (4). =
BHL., n° 234, le prologue est omis.
(1) Fol. IS'', il y a celte note : Ex originali membraneo codice manuscripto
coUigebal Fr. loannes laquelinus Accincli coenebii Religiosus Ordinis Cislerciensis.
(2) Hanc ex veleri Legendario ecclesiae Cabilonensis descripsit Claudius Pierius
e Soeietate lesu.
(3) D'un ancien manuscrit de la chancellerie de Vie.
(4) Ex ms. Vallis Lucenlis ord. Cisl. dioec. Senon. el ex alio ms. Accincli mona-
slerii.
456 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
20. (F. 82-83^). [Litterae Danielis Papebrochii ad Priorem Conven-
tus sancti Dominici in Campo regio Siennae, cum responsionibus in
margine],
21. (F. 84-88). Aclus Viltranensis beati Anselmi abbatis. = BHL.,
n° 541.
Les feuillets 88^-89^ sont blancs.
22. (F. 90-91^). Responsa ad quaesita de S. Anselmo.
23. (F. 92-93*). VitaS. Ansorini episcopi Camerinensis (1).
24. (F. 94-105^). Opusculum Domini Giraldi Floriacensis nionachi
de translatione corporis Beati Benedicti et Scolasticae sororis
eius(2).= fif^L.,noll20.
25. (F. 106-108*). [Duae epistolae cardinalis Bighi, Auximi, xiikal.
maii 1666 et Pisauri, vu id. maii 1666, ad PapcbrochiumJ.
Le feuillet 109 est blanc.
26. (F. 110-112V). [Bullae Callisti papae III, 1» iulii 1455 et
13 kal. iulii 1455J.
Le feuillet 113 est blanc.
27. (F. 114-120). [BullaGREGORii papae, 1384].
Les feuillets 120»-121* sont blancs.
28. (F. 122-123). [De sancto Benvenuto] (3).
29. (F. 124-127). [Litterae Innocenth VIII, 7 kal. maii 14«8 et
27iunii 1491J.
30. (F. 128-129*). [Litterae Urbani III idus martii|.
31. (F. 130-131). De sancto Bernulfo episcopo Astensi.
32. (F. 132-135). De S. Bertha Cauriliensi.
33. (F. 136-138V). Translaiio S. Gandidi niartyris Cinguli.
Le feuillet 139 est blanc.
34. (F. 140-143). [GhartaS. Drausinij.
35. (F. 144-145^). [Epistola Pétri Possini ad Hcnschenium, vi kal.
octobris 1662].
Suivent deux imprimés :
a) Relatio fada in consistorîo ... a Dominico episcopo Ostiensi
S. E. E. Card. Pinello, die aprilis M.DC. V 111 super vita, sanditate
... Franciscae Romanae.
b) Synopsis cultus ... Gertrudis ... a losepho Geldolpho Bychelio ...
coucinnata.
36. (F. 169-169V). Vita sancti Gregorii papae (4). = DHL., n° 3645.
(1) Haec est copia devila S. Ansorini scriplaper loannein Folinm Canonicum ex
libris antiquis in membranU carlis dcscriplis ecdesiac Camerinensis.
(2) Ex anliquo codice Reginae Sueciae 769.
(3) Extraits de Gaspar Zechius, Calalogus episcaporum Auximi et de Cletus
Calcagno, Arbor religion is Minorum in Piceno.
(4) Ex codice bibliolhecae Valicanae n° 6073.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 457
37. (F. 170-180). [Vila sancli Guingaloei]. = BHL., n° 8957.
38. (F. 181-182). In octavasaneti Wingualoei [lectiones].
39. (F. 182-184V). De sancto Winvvaloeo.
40. (F. 185-186). [Officium sancti Winwaloei].
Les feuillets 186^-187^ sont blancs.
41. (F. 188-193). [Epistola Bernardini de Gampello. Spoleti, 14kal.
martias 1662].
42. (F. 194-194^). Res gesta a S. Heriberto Goloniensi epi-
scopo (1). = BHL., n° 5156.
43. (F. 195-196^). Vita loannis monachi (2).
44. (F. 179-200). Vita S. Leandri Hypolensis. (Deux copies). Lie,
Leander beatissimus Severiano pâtre genitus.
45. (F. 201-202^). Vita S. Longini martyris (3). = BHL., n« 4965.
46. (F. 203-203 V). [Hymni de S. Longino].
47. (F. 204-205^). [Epistola F. Van der Veken ad BoUanduni Golo-
niae 17 ianuarii 1659J.
48. (F. 206-210^). Vita S. Lupicini abbatis. = BHL., n° 5073.
49. (F. 210v). Vita S. Augendi abbatis. = Ibid., n" 2665. Le com-
mencement seul.
50. (F. 211-212^). Acta sancti Marciani Derthonensis episcopi et
martyris. /wc.Derthonensium ci vitatemsimulcumianuensi etAstensi.
51. (F. 212^-2 I3v). Notationes in Acta S. Marciani.
Suit un exemplaire imprimé du Brève compendio délia vita di santa
Matrona vergine. NapoU, nella stampa di Roberto Mollo, 1637.
52. (F. 217-222V). De S. Matrona. En italien.
53. (F. 223-228V). Legenda sancti Othonis (4). =BHL., n° 6390.
54. (F. 229-229^). Passio sanctarum martirum Perpétue et Feli-
cilatis (5). Inc. Apud Aphricam/civitateMauritana Tiburanorum.
55. (F. 230-242). Vita sancti Pétri episcopi Policastrensis. =
BHL.,n^61&l.
- 56. (F. 243-255^). De S. Petro tertio abbate et episcopo Polica-
strensi. = Ibid., n° 6768.
57. (F. 256-257V). Passio S. Pymenii. = Ibid., n° 6849.
58. (F. 258-262^). [Passio sanctorum quadraginta martyrum]. =
Ibid., n« 7540 (6).
(1) Exms. S. Benigni Divionensis. Copie de Chifflet.
(2) Ex graecoper Sirlelum codice Valicano 6187. Copie de Papebroch.
(3) Ex cod. ms. bihl. Valicanae n" 5334.
(4) Exschedis Conslanlini Caielani.
(5) Ex perveluslo breviario romano.
(6) On lit f. 261' : Ego D. Franciscus Anlonius Âgassa S. T. P. canonkus prcs-
byter Capuanus... exaravi hanc vilam ex codice longobardo monaslerii S. loannis
Monialium 1645.
458 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Le feuillet 263 est blanc.
59. (F. 264-266). De quadraginta martyribus qui passi sunt apud
Sebastiam.
60. (F. 267-272^). Acta S. Secundi martyris (1). = BHL., n° 7566.
61. (F. 273-275). Notationes in praemissa acta S. Secundi.
. 62. (F. 275-276^). Séries manifestationis reliquiarum sancti Secundi
martyris.
63. (F. 277-279). Passio beatissimi Secundi martyris (2). = BHL.,
n" 7562.
64. (F. 279). Hymnus sancti Secundi.
65. (F. 280-286V). De noiula S. Thomae Aquinatis.
66. (F. 287-289V). [Lilterae Iulii Reggio, 5 maii 1650 ; Hyacinthi
DA Latrello, Salernae, 7 maii 1650;Silvestri Stiossa, 20 martii 1660J.
67. (F. 290-291V). [Michèle RoccoJ. Dal campanello di S. Tomaso
d'Aquino.
68. (F. 292-295^). [Epislola Caraccioli ad Bollandum. Neapoli,
18 februarii 1645).
69. (F. 296-300). Notationes pro vita S. Thomae de Aquino.
Les feuillets 300^-301^ sont blancs.
Suit un exemplaire imprimé de la plaquette de Iuan de Quinones
sur la cloche de Vililla.
70. (F. 308). [Epistola cardinalis Bichi. Urbini, 13 iulii 1666J.
71. (F. 309-311). [Actus translationis B. Thomae de Costacciaro].
Le feuillet 312 est blanc.
72. (F. 313-327V). [Miracula beati Thomae de Costacciaro]. =
BHL., nn»» 8269-72.
Le feuillet 328 est blanc.
73. (F. 329-334). Vita sancli Vulfranni (3). = Ibid., n" 8738.
74. (F. 335-336). [Brevis Innocentii X ad capitules Mechliniensem,
Gandavensem et Bruxellensem sanctae Gudulae 28 iunii 1653].
Puis un exemplaire imprimé de Processus et finis causae angelo-
politanae, Romae, 1653.
Papier; 336 feuillets; O-.SS X O-Sl ; XVII" siècle, sauf les feuillets 22-31 qui sont
du XV». Ce volume provient de la bibliothèque des anciens Bollandistes. Reliure
du XVII* siècle, veau estampé.
3460. (8235-39). — Acta S. Ianuarii.
1. (F. 1-2^). [GiAciNTO Frate. Attestations d'authenticité pour les
documents contenus dans le volume. Naples, 9 septembre 1754].
(1) E pervetusiis manuscriplU Astensis ecclesiae exscripta.
(2) Ex Vaticano 5771.
(3) Ex manuscripto Accincli monaslerii.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 459
Les feuillets 3 et 4 sont blancs.
2. (F. 5-18^). Recensio Actorum S. lanuarii episcopi et martiris.
Les feuillets 19 et 20 sont blancs.
3. (F. 21-164). De rébus gestis SS. lanuarii Beneventanae civitatis
episcopi et martiris et sociorum eius martyrum... ex compluribus
manuscriptis ac germanis codicibus Longobardis lilteris in perga-
meno exaratis e Bibliothecis, lum Vaticana, tum quoque Cassinensis
coenobii ac maioris Beneventanae ecclesiae, ac pluribus consimilibus
codicibus Neapolitanae civitatis, et e scriptoribus omnibus in eorum
libris editis... studio ac opéra Barthglomaei Chioccarelli.
Les feuillets 165 et 166 sont blancs.
4. (F. 167-185). Ex libello SS. Patronorum Neap. anno Domini
MDXXV Neapoli impresso offîcium S. lanuarii coUalum cum codice,
qui MSS. in Archivio capituli ecclesiae Neap. servatur.
Le feuillet 186 est blanc.
5. (F. 187-188). [Attestation du chanoine Giuseppe Maria Page,
curé de Saint-Janvier, à Naples, 7 mars 1754, au sujet de la liqué-
faction du sang de S. Janvier].
6. (F. 189-189'). Ex Actis visitationis cappellae Thesauri sancli
lanuarii factae ab Eminentissimo Ascanio cardinali Philomarino.
Le feuillet 190 est blanc.
7. (F. 191-194). Ritus quo reliquiae capitis et cruoris D. lanuarii e
capsulis educuntur.
8. (F. 195-195V). Altestato di D. Giacinlo Frate Segretario dell'
Ecc™* Deputazione di S. Gennaro.
Les feuillets 196 et 197 sont blancs.
9. (F. 198-268). Diario de' successivi prodigi del nostro protettore
S. Gennaro.
10. (F. 269-270). Index Actorum D. lanuarii episcopi et martiris.
11. (F. 271-279). Attestato délia maniera con cui si conserva il
sagro sangue [di S. Genuaro] e corne si espone.
Papier; 279 feuillets; 0'",'21& X 0™,192; XVIII» siècle. Ce volume provient de la
bibliothèque des anciens Bollandistes. Reliure vélin; au dos, le titre doré : Acla
S. lanuar. episcop. et martyr.
3461. (8240, 8241). — Relationes auditorum sacrae Rotae
R OMANAE IN cAusis SERVORUM Dei. Eu deux volumes.
Tome premier (n" 8240).
1. (F. 1). Index.
Les feuillets 1^-2^ sont blancs.
2. (F. 3-48). De sanctitate vitae et miraculis servi Dei Andreae
Avellini clerici regularis ad sanctissimum Dominum Nostrum
Urbanum VIII. Relatio Ioannis Baptistae Cogcini Rotae Decani,
460 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Alphonsi Manzanedi de QuinoNES, patriarchae Hierosolymitani et
Rotae locum tenentis, Iacobi Gavalrru Rotae auditoris.
Les feuillets 49 et 50 sont blancs.
3. (F. 51-98). Sanctissimo Domino Nostro Urbano Papae VIII, de
sanctilate vitae, virtutibus, et miraculis Servi Dei Gaietani Thienaei,
Religionis Clericorum Regularium Theatinorum nuncupatoruni
fundatoris,reIatio Ioannis Baptistae CocGiNi,decani, Philippi Pirovani,
et Clementis Merlini, Rotae audilorum, ex processibus super illius
canonizatione formatis exlracta.
4. (F. 99-208). Sanctissimo D. Nostro Paulo Papae V. Mediola-
nensis canonizationis bon. mem. Caroli Borromaei, S. R. E. praesby-
teri cardinalis, et archiepiscopi Mediolanensis, relatio Trium Rotae
auditorum in causa a sancta sede apostolica depulatorum : Fra.ncisgi
Peniae, decani, Alexandhi Iusti, et Horatii Langellotti, in qua
processuum acta et probationes expenduntur, et iudicium super
canonizatione facienda interponitur ad praescriptum sacrorum ritua-
liuni S. R. E,, pro illa inslanlibus, et supplicanlibus Philippo tertio
Hispaniarum rege catholico, Sigismundo et Gonstantia, Poloniao
regibus, ducibus Sabaudiae et Parmae, magistratibus Elvetiorum
pagorum calholicorum, commiinilate et civitate Mediolani, capitulo
et clero universae ecclesiae Mediolanensis, capitulo ven. fabricae
ecclesiae metropol. Mediolani, et congregatione Oblalorum eiusdem
ecclesiae.
■ 5. (F. 209-263). Sanctissimo Domino Nostro Sixlo V, pont, optimo
maximo,Toletana canonizationis beali fratris Didaci a saiicto Nicolao.
Praefatio Ioannis Baptistae de Rubeis, decani, et Christophori
RoBusTERii DE Samant, Totae auditorum, processuum et omnium
actorum, supplicante Garolo, Hispaniarum ac Indiarum rege, et
Garolo principe ipsius nato, aliisque quamplurimis, factus pro cano-
nizatione beati fratris Didaci de S. Nicolao, ordinis sancti Francisci
de Observantia, professi in monasterio sanctac Mariae de lesu
Gompluti dioecesis Toletanae, defuncli ibidem Xll. Novcmbris
M.GGGG.LXIII.
Le feuillet 264 est blanc.
6. (F. 265-307^). De sanctitate vitae et miraculis B. Elisabettae,
roginae Portugalliae, ad sanctissimum Dominum Nostrum Urba-
num VIII. Relatio Ioannis Baptistae Gogginf, Rotae decani, Alphonsi
Manzanedo de Guinônez, patriarchae hierosolymitani, Rotae îocumte-
nentis, Iagobi Gavalerii, Rotae auditoris.
Le feuillet 308 est blanc.
7. (F. 309-336^). De sanctitate vitae et miraculis servi Dei fratris
Felicis de Gantalïcio, laici ordinis Gappuccinorum, ad sanctissimum
D. N. Urbanum Vlll. Relatio Ioannis Baptistae Goggini, Rotae decani.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 461
Alphonsi Manzanedi de QuiNÔNEs, palriarchae hierosolymitani, Rotae
locumtenenlis, Iagobi Cavalerii, rotae auditoris.
8. (F. 337-361^). De sanctitate vitae et miraculis venerabilis servi
Dei Francisci Borgiae, olim ducis Gandiae, et démuni III. Generalis
Societatis lesu, ad Sanctissimum Dominum Nostrum Urbanum VlII.
Relatio Ioannis Baptistae Cocgini, Rotae decani, Alphonsi Manzanedi
DE QuiNÔNEz, palriarchae hierosolymitani, et Rotae locumtenentis,
Iagobi Cavalerii, Rotae auditoris.
Le feuillet 362 est blanc.
9. (F. 363-459^). Relatio Francisci Sacrati, archiepiscopi Dama-
sceni, Ioannis Baptistae Cocgini, decani, Ioannis Baptistae PAMPmLii,
Rotae auditorum, facta Sanctissimo Domino Nostro Paulo Papac V
super sanctitate et miraculis Patris Francisci Xaverii, Societatis lesu,
ex processibus super illius canonizatione formatis extracta.
Les feuillets 460-462 sont blancs.
10. (F. 463-511). Sanctissimo Domino Nostro Clementi VIII, ponti-
fici maximo, Cracovien[sis] canonizationis B. Hyacinthi Poloni, Ord.
Praedic, relatio trium Rotae auditorum, Seraphini Olivarii Razzalii,
Laurentii Blanghetti, et Frangisgi Peniae, in qua processus acla
expenduntur, et iudicium de canonizatione facienda interponitur ad
praescriptum sacrorum ritualium romanae ecclesiae, pro illa instante
et humiliter supplicante serenissimo D. Sigismundo, eius nominis
tertio Poloniae rege.
Tome second (n° 8241).
1. (F. 1-49). Ad sanctissimum Dominum Nostrum Gregorium XV.
De sanctitate vitae et miraculis B. lacobi de Marchia, Ordinis Mino-
rum Regularis Observantiae, relatio Ioannis Baptistae Coggini, Rotae
decani, Alphonsi Manzanedi de Guinônes, et Iagobi Cavalerii, eiusdem
Rotae auditorum.
Le feuillet 50 est blanc.
2. (F. 51-107). Relatio Frangisgi Sagrati, archiepiscopi Damasceni,
Alphonsi Manzanedi de Guinônes, Ioannis Baptistae Pamphilu, Rotae
auditorum, facta sanctissimo D. Nostro Paulo Papae V, super vita et
miraculis B. Patris Ignatii, Societatis lesu fundatoris, super illius
canonizatione formatis extracta.
Le feuillet 108 est blanc.
3. (F. 109-140). Sanctissimo Domino Nostro Urbano VIII, P. opt.
max., Toletanae canonizationis servae Dei et virginis Bealae loannae
de Gruce, ordinis Seraphici P. S. Francisci de Observantia, relatio
Ioannis Baptistae Coggini, decani, Philippi Pirovani et Clementis
Merlini, Rotae auditorum.
4. (F. 141-173^). De sanctitate vitae, heroicis virtutibus, et mira-
culis, quibus in vita et post mortem claruit Dei servus loannes Dei;
462 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
fandator religionis fratrum Fattebenfratelli nuricupatoriim, ad san-
ctissimum Dominum Nostrum Urbanum VIH, pont. opt. max., relatio
foANNis Baptistae Gocgini, decani, Philippi Pirovani el Glementis
MERLiNf, Rotae auditorum.
Le feuillet 174 est blanc.
5. (F. 175-230^). Sanctissimo Domino Nostro Paulo PP. V. Hispa-
niarum Ganonizationis Servi Dei Isidori Agricolae, Oppidi de
Madrid, Relatio per très Rotae Auditores ab eadem S. Vestra depu-
tatos, nempe Franciscum Sacratum, archiepiscopum Damascenum,
loANNEH Baptistam GocGiNUM, Decannum eiusdem Rotae, Alphonsum
Manzanedo de Guinônez, in qua processuum acta et probationis
expenduntur et iudicium super canonizatione facienda interponitur
ad prescriptum Sacrorum Ritualium S. R. E.
Le feuillet 231 est blanc.
6. (F. 232-251). Sanctissimo Urbano VIII, P. 0. M., Toletana Gano-
nizationis B. Iuliani a Sancto Augustino Relatio Ioannis Baptistae
Gocgini, Decani, Alphonsi Manzanedi Patriarchae Hierosolymitani,
Philippi Pirovani, Rotae Auditoris.
7. (F. 252-298). Ad Sanctissimum Dominum Nostrum Grego-
rium XV. De sanctitate vitae et miraculis Beati Ludovici Bertrand!,
Ordinis Praedicatorum, Relatio Trium Rotae Auditorum, Ioannis
Baptistae Gocgini, Rotae Decani, Alphonsi Manzanedi de Quinônes, et
Iacobi Gavalerii, Rotae Auditorum.
Le feuillet 299 est blanc.
8. (F. 300-364). De sanctitate et miraculis quibus in vita et post
obitum claruit Ancilla Dei et Virgo Soror Maria Magdalena de Pazzis,
Ordinis Garmelitarum Observantium Religiosa, ad SS. D. N. Urba-
num VIII, P. O. M., Relatio Ioannis Baptistae Gocgini, Rotae Decan i,
Alphonsi Manzanedo de Guinônes, Patriarchae Hierosolymitani, Rotae
Locumtenentis, et Philippi Pirovani, eiusdem Rotae Auditoris.
Le feuillet 365 est blanc.
9. (F. 366-407). De sanctitate vitae et miraculis servi Dei
Fr. Paschalis Baylon, laici professi Ordinis Minorum Discalceatoruin
Regularis Observantiae, Ad Sanctissimum Dominum N. Paulum V,
P. 0. M., Relatio Frangisci Sagrati, Archiepiscopi Damasceni, Ioannis
Baptistae Gocgini, Rotae Decani, Alphonsi Manzanedi de Quinônez,
Rotae Auditoris.
10. (F. 408-467), Sanctissimo Domino Nostro GregorioPapae decimo
quinto Hispaniarum canonizationis servi Dei Fr. Pétri de Alcantara,
Ordinis Minorum Strictions Observantiae Sancti Francisci, Reforma-
toris Provinciae S. Gabrielis, et Fundatoris Provinciae S. losephi,
Relatio Trium Rotae Auditorum ab hac Sancla Sede deputatorum,
Ioannis Baptistae Gocgini, Decani, Alphonsi Manzanedo de Guinônes,
COLLECTANEA BOLLANDIANA 463
Iagobi Cavalerii, Auditorum, in qua processuum acta et probationes
expenduntur et iudicium super Canonizatione facienda interponitiir
ad praescriptum Sacrorum Rituum S. R. E.
11. (F. 468-508). Relatio Ioannis Baptistae Goggini, Decani, Philippi
PiRovANi, et Clementis MERLiNf, S. Rotae Auditorum, facta Sanctis-
simo Domino Nostro Urbano VIII, P. O. M., super sanctitate vitae,
heroicis virtutibus et miraculis B. Philippi Benitii Fiorentini, Ordinis
Servorum B. Mariae. i.
Le feuillet 509 est blanc.
12. (F. 510-575). Sanctissimo Domino Nostro Paulo Papae V. Relatio
R. P. D. Alexandri Ludovisii, Auditoris Rotae Locumtenentis, et
Archiepiscopi Bononiensis, super sanctitate vitae et miraculis servi
Dei Philippi Merii, ad effectum ut dum illius causa canonizationis ad
exitum féliciter perducitur, dignetur Sanctitas Sua concedere ut de
ipso tamquam de Beato ecclesiasticum officium celebrari possit,
iuxta probata in processibus tam in Curia quam extra vigorc Litte-
rarum Remissorialium fabricatis a RR. PP. Frangisgo Penia, Decano,
HoRATio Langellotto et DioNYSio Simone de Marquemont, et deinde
a praedicto Alexandro Ludovisio in locum dicti Lancellotti ad Gardi-
nalatus dignitatem assumpti subrogato, Rotae auditoribus, et in
dicta causa canonizationis ludicibus Gommissariis a Sanctitate Sua
specialiter deputatis.
Papier; 511 et 575 feuillets; 0™262 X 0™,19l; XVIIP siècle. Reliure vélin, aux
armes du pape Benoit XIV; titre doré : Relaliones auditorum sac. rot. rom.,
part. I, part, II; tranche jaspée.
3462. (8291-98). — Gollegtanea bollandiana.
1. (F. 1-19). Chronicon Lutrandi ad Tractemundum (1).
2. (F. 20-44). De Scotia et Scotorum nomine.
Le feuillet 45 est blanc.
3. (F. 46-53). Mauritii Gatanensis episcopi de relatione reliquiarum
sanctorum beatissimae virginis et martiris Agathae Gatanensis. =
BHL., n° 139.
4. (F. 54-75^). Brevis expositio rationum quibus illustrissimis ac
reverendissimis Gardinalibus ostenditur B, Agatham et ortam et
passam Gatanae fuisse.
Les feuillets 76-77 sont blancs.
5. (F. 78-114). Summularia expositio demonstrativarum rationum
necnon auctoritatum auctorumque confitentium Beatam Agatham et
orlam et Gatanae passam fuisse.
(1) Extraits de la Chronique de Luitprand.
464 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Les feuillets 114^-117^ sont blancs.
6. (F. 118-179), M. Antonii Marsilh Columnae arehiepiscopi Saler-
nitani de vita ac gestis beali Matthaei aposloli.
Les feuillets 1 79^-1 83^ sont blancs.
7. (F. 184-186V). [De S. Agatha] (1).
8. (F. 186V-188). In festo S. Alhanasii Calanensis (S>).
9. (F. 188-189V). In festo S. Agathae... sermo S. Alduelmi... lib. de
Virgin, cap. 21. = PL., t. LXXXIX, col. 142-43.
10. (F. 189^-190). Infra octavam sanctae Agathae, sermo S. Eulo-
Gii. = Jbid., t. CXV, col. 805.
11. (F. 190-190v).SermoS.THOMAE Aquinatis.
12. (F. 190^-195*'). Infra octavam sanctae Agathae sermo
S. Methodii.
13. (F. 196-198). De S. Leone thaumalurgo episcopo Catanensium.
14. (F. 198*). In festo S. Berylli primi episcopi Catanensis.
15. (F. 199- 199^^). In festo S. lacobi episcopi et martyiis Cata-
nensis.
16. (F. 200-201V). In festo S. Cataldi episcopi (3).
17. (F. 201V.202V). In festo S. Philippi Agyrini.
18. (F. 203-203^). [Notae de festis sanctorum Catanensium].
19. (F. 203V.205V). In festo S. Euplii.
20. (F. 205^-207). In festo translationis sanctae Agathae.
21. (F. 207-208). In festo S. Sabini.
22. (F. 208-209*'). In festo sancli loannis archidiaconi Catalensis.
23. (F. 210-211). Desancto Felice.
24. (F. 21 1-21 Iv). In festo S. Everii.
25. (F. 211^-213). In festo translationis sanctae Agrippinae.
26. (F. 213*-214v). In festo sanctae Agrippinae.
27. (F. 215-218). Nomina sanctorum et beatorum civium et incola-
rum civitatis Urbini.
Papier; 218 feuillets ; 0'",'286 X 0'°,201 ; XVIII* siècle. F. 1, il y a la note : Musei
SS. Socielalis lesu Anlverpiae. Allatus liber est annn 1700 Itoma per C. I (4) cum
reliquiis scriplorum et coUectaneorum Palris Inrkhofjer. Sur le môme feuillet, il y a
l'ex-libris )J< MS. 143 de la bibliothèque des anciens Bollandistes. Demi-reliure
moderne; au dos, les titres dorés des diverses pièces et le chiffre couronné de
Léopold I*'.
3463. (8299-300). — Vitae sanctorum Umbriae.
1. (F. 1-lv). Index.
(1) Ex labulis Ecclesie Calanensis.
(2) Ex Petro Argivorum episcopo.
(3) Cf. BHL., n" 1652.
(4) Conradum lanningum.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 465
2. (F. 2-14V). Vita et obitus sancti Amici (1). = BHL., n° 388.
3. (F^ 14^-19^). Passio S. loannis archiepiscopi Spoletani (2). =
Ibid., nnos 4437 et 4438.
4. (F. 20-21^). Sancti Laurentii confessons illuminatoris episcopi
Spoletani (3).
5. (F. 21^-22^). Vita vel transitas sancti lohannis Paranensis (4). =
BEL., n° 4420.
6. (F. 23-31V). Vita di F. Geccarello da Gubbio, fondatore dcl
convento di S. Ambrogio.
7. (F. 32-38V). Vita del beato Arcangelo da Bologna.
8. (F. 39-42). Vita S. Erculani episcopi Perusie (5). Inc. Undecim
fratribus qui de partibus Syrie venerunt.
9. (F. 42^-44^"). Vita beati Leviani Fulginatis (6).
10. (F. 44v-46>'). Vita S. Euticii abbatis (7).
11. (F. 46V.47V). Vita S. Barritalis.
12. (F. 47^-49). Vita sanctorum Garpophori presbiteri et Abundii
diaconi (8),
Les feuillets 49^-52^ sont blancs.
13. (F. 53-55V). In festo S. Herculani (9).
14. (F. 56-58V). Vita S. Victorini (10). -= BEL., n° 8597.
15. (F. 58^-65v), Vita S. Grispolii (1 1).
16. (F. 66-70^'). ActaS. Sextiae presbyteri et confessoris(l2).
17. (F. 71-78^). Lectiones de S. Felicissimo, confessore Nuce-
rino(13).
18. (F. 78^-84). De vita B. Glarae virginis Montisfalconis (14).
(1) Ex archivio episcopalus in cathedrali Spoleli in tribus libris Lectionarii pcr-
magnis anliquis, ex archivio per D. liartliolomeum Tiberium Spolelanum exarala
... tomop'"", pag. 162.
(2) Ad pag. 110 dicli Leclionari Spoleli.
(3) In lomo 11 ad pag. 147. Cf. Acla SS., Eebr. 1. 1, p. 364 sqq.
(4) Ul in 1° 20 Passionarii Spoletani ad pag. 182.
(5) Ut in Passionario Spoleli, lo. 2, pag. 173.
(6) Extrada e perveteri Ureviario manoscritto asservato in ecclesia cathedrali
S. Laurentii Perusiae.
(7) Ex tomo 2" Passionarii cathedralis Spoletipag. 226 et in to. 3" pag. 93.
(8) Extrada ab Archivio communis Spoleti in libro perveteri et in libro ms.
ccclesie S. Salvatoris Spoleti ... pag. 45.
(9) Ex ledionario antiquo ms. ann. 1212 asservato in archivio cathedralis
Assisii ad fol. 49.
(10) Ex supradido Ledionario ... in cathedr. Assisiiadfol. 77.
(11) In ledionario antiquo cathedralis Assisii ad paginam 235.
(12) Desumpta ex vctuslissimo tomo 2" ms. perusino Passionario seu lectionario
pag. 228 ecclesiae cathedralis Spoletinae.
(13) Ex antiquo ms. codice Nuceriae.
(14) Ex Annal. Bezoviiaddit. ad Annales Baronii sub anno Domini 1308.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 30
466 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
19. (F. 84-85). Vita B. Clarae Montefalco (1).
20. (F. 85V-88). Vita S. Medici martyris (2). = BHL., n° 5877.
21. (F. 88-89^). In sanctorum martirum Victoris et Coronae (3). =
Ibid., n" 8559.
22. (F. 90-91). Vita S. Fulgentii martiris (4).
23. (F. 91V-98). Passio S. Aemiliani (5). = BHL., n° 107.
24. (F. 98^^-101). Acta sanctorum martyrum Victoris, loannis et
Stephani (6). Inc. Tempore Antonini pii.
25. (F. lOlv-108). Vita S. Ruphini episcopi martiris et S. Cassidii
sacerdotis (7). = BHL., n° 7361.
26. (F. 108^-111). ActaSS. Rufini et Cesidii martyris (8). = Ihid.,
n" 7360.
27. (F. lllv-112). [Acta eorumdem] (9).
28. (F. 112V-118V). Vita S. Ruphini episcopi Marsorum (10). =
BHL., n» 7362.
29. (F. 119-123V). VilaS. Lazari monachi. Inc. Temporibus itaque
fuit Gonradi invictissimi régis Romanorum.
30. (F. 124-128^. Passio S. luvenalis martyris. = BHL., n° 4614.
31. (F. 129-131). De translatione corporis S. luvenalis (11). =
Ibid., n» 4615.
32. (F. 131V-133). Vita S. Secundi martyris (12). = Ibid., n« 7559.
33. (F. 134-137V). De S. Gemino confessore (13).
34. (F. 137^.142). [De S. Gemino] (14).
(1) Ex Waddingo, annal, minor., tnm. .?, pag. Oô mb anno ChrUli 1308.
(2) Ex anliqun Ureviario ms. membraneo circa ann. 1350, ad usum fralrurn
minorum lerrae OtricuU.
(3) Exeodembreviario.
(i) Ex breviario antiquo manuscriplo pergameno in ecclesia Sancle Marie Terre
OtricuU.
(5) Proul legilur in veleri nu. tomo 2pag. 138 archivii catliedralis Spoleli.
(6) Ex anliquo codice exislenle in Collegiala ecclesia S. loannis apostoli
Celani.
(7) Ex duobus anliquis codicibus existenlibus in Collegiala ecclesiae SS. Ruphini
et Cassidie Transaquis Terrae Marsorum.
(8) Ex leclionario antiquo scripto in pergameno in Calhedrali ecclesie Pisto-
riensis.
(9) Ex codice manuscripto pergamenae paginae asservato in monasterio monia-
lium ordinis S. Henedicli in dicta civitate [Pistoriensi]. C'est la fin des Actes
précédents qui manque dans l'édition.
(10) Ex leclionario manuscripto a Maurino siveanno 1215 existente in Collegiala^
S. Laurenlii Hispali.
(11) Ex antiquissimo breviario ms. membraneo in calhedrali yarniae.
(12) Ex leclionario pervetaslo in Collegiala ecclesie S. Laurenlii Hispalli.
(13) Ex libro Proposilionum consistorialium tom. 2, fol. 561.
(U) Ex codice anliquo ms. in ecclesia terrae sancli Gemini in Breviario parvo.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 467
35. (F. 143-146). Vita et martyrium SS. Vincentii episcopi Meve-
natis et Benigni diaconi eiiis germani (1). == BHL., n° 8676,
36. (F. 147-150^). In festo S. Savini episcopi et martyris (2). =
Ihid., no 7451.
37. (F. 151-158'). Copia legendae seu historiae beati Angeli (3). ==
Ihid., n» 463.
38. (F. 159-159^). Hymnus in laudem B. Angeli Gualdensis.
39. (F. 159'-160v). Narratio gestorum et sanctae vitae et felicis
obitus sancti vivi Angeli Lontarii (4). = BHL., n° 462.
Papier; 160 feuillets, plus trois de garde; O^.SyS X O^SOa; XVIIe siècle. Ce
volume provient des anciens Boliandistes; f. 1, il y a la cote -fff. MS. 161. B. 14 ;
B. 15 de leur bibliothèque. Sur le deuxième feuillet de garde, on lit cette note
écrite par le P. Janning : Vilarum a lacobillo donalarum pars i» et pars 2":
Demi-reliure moderne ; au dos, le titre doré : lacobilU. Vilae sanclorum Umbriae,
et en dessous, le chiffre couronné de Léopold I".
3464. (8306-17). — Gollegtanea bollandiana.
1. (F. Iv). Index (5).
2. (F. 2-6). S. P. N. loANNis monachi et presbyteri Damasceni
historia, narratio in diem natalem Domini et Dei et servatoris nostri
lesu Ghristi (6).
Les feuillets 6^-7^' sont blancs.
3. (F. 8-9). Historia vitae S. Parascaviae seu Praxedis Ruthenae
virginis, ducissae Poloniae (7).
4. (F. 9-9*). Vita SS. martyrum Romani et Davidis vulgo Glebi et
Borissi principum Russiae (8).
5. (F. 10-10'). Martyrium SS. loannis, Antonii et Eustachii, litua-
nice dictorum Kruhlec, Mihlec et Nigito.
6. (F. 10'-15'). Historia de imagine Korsunensibeatissimae virginis
Mariae.
7. (F. ll'-12). Historia SS. martyrum Musaelis Gzendariensis,
principis et Theodori famuli.
(1) Exarala ex quodam libro peranliquo manuscripto in pergameno existenle
apud Paires S. Dominici de Mevarria.
(2) Ex codice antiquo ms. in cathedrali Assisii fol. 230.
(3) Quae reperilur in ecclesia S. Benedicli de Gueldo ... in vetuslo codice ms.
membraneo in capsa deposili eiusdem beali.
(4) Ex anliquo ms. membraneo ... in conventuS. Francisa Gualadi.
(5) Écrit par le P. Conrad Janning, bollandiste.
(6) Ex interprelalione Leonis Allalii.
(7) Note, p. 9: Auclore Marlino Baronio laroslaviense clerico excuiusmanu-
scriplis haec habui.
(8) Cf. BHL., n» 734.
468 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
8. (F. 12-13^). Hisf oria vitae B. Isidori natione Rulheni.
9. (F. 13V-14V). Vil a beati Sergii.
10. (F. 14^-15). Vila beati Patris Alexii Viriosolensis melropolitae.
Les feuillets 15-17^' sont blancs.
11. (F. 18). Vaticinium XXV. En latin et en italien.
12. (F. 19-23V). Vita S. Parasceves virginis (1).
Les feuillets 24-26 sont blancs.
13. (27-20). Annotationes aliquot pro sanclitale B. loannis Mauro-
ceno.
14. (F. 29-30). [Do S. Gerardo Sagrado].
15. (F. 31-31V). [De S. Basilio].
16. (F. 32-32^). Vita brevis venerabilis loannis Mazzae Cartusiani
prope Neapolim.
17. (F. SS-Sô''). Canones Hebraeorum pro fcriarum translationc.
18. (F. 37-38"). [De vila B. Mariae virginis].
19. (F. 39-76). Kalendariuin sanctorum a ianuario usque ad diem
V augu.sti.
20. (F. 77-88). Brevis conciliorum historica synopsis.
21. (F. 89-90»). Dubio sopra la rcvcllatione dell' ordine délia
Sma Trinita fatta da Innocenlio III.
22. (F. 91-92^). [Epistola Georgii Flexii. Sebenici, 6 maii 1635. De
imagine B. M. Virginis que lacrimata est Sebenici].
23. (F. 93). R. P. Paulini Klodauski ... pro lypo Romae a magistro
sacri palatii non ... approbala.
Suit un exemplaire imprime des »_ai.sw >i.=a.n iOctxml», lîomae
ex typog raphia linguaram externarum MDCVllL
24. (F. 98-101). [Epistola Benedicti Salvage ad P. Melchiorem
Inchofer. Messanae, 23 februarii 1630]. En italien.
25. (F. 102-103). [Duae epistolae HermaiNni Crumbach ad P. Mel-
chiorem Inchofer. Goloniae, 10 novembris 1640 et 23 febr. 1641 J.
26. (F. 104-105V). [De Rosario B. Mariae virginis] (2).
27. (F. 106-106V). [De cruce Ghristi. Notae].
Le feuillet 107 est blanc.
28. (F. 108-111). [De epistola B. Mariae virginis ad Messanenses].
29. (F. 112-113). [Epistola P. Francisci de Bivaz ad Melchiorem
Inchofer. Vallisoleti, 8 aprilis 1630].
Papier; 113 feuillets; O-.STS X O^.SOt; XVII* siècle. F. 18, dessin à la plume
représentant un château menacé par six mains. Ce volume provient de la biblio-
thèque des Boliandistes. Demi-reliure moderne, maroquin.
(1) Ex Horologio Slavonico sub anno 1547 Veneliis impresso in lalinum dans-'
laloper P. fralrem Raphaelem Levacovics Croalam.
(2) Traduction italienne de l'opuscule de Louis de Blois.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 4G9
3465. (8348-64). — Analecta Bollandiana.
1. (F. 1). Analecta hoc tomo simul compacta. [Index].
2. (F. 2-43). [NiGAsius Baxius Antverpianus]. Classis ereniitornm
S. Augustini Hispanorum scriptorum. — Itali eremitae S. Augusiini
scriptores. — Angli eremitae S. Augustini. — Germani... Galli...
Belgae scriptores eremitae S. Augustini.
3. (F. 43^). [Andréas ScHOXTUsJ.Consilium sodalibusAugustinianis.
Suivent des imprimés :
a) Historia passionis B. Caeciliae virginis... ah Antonio Bosio,
Bomae MDC.
b) Sandorum trium episcoporum... Isidori Hispalensis, lldefonsl
Toletano, Gregor'd cardinalis osfiensis a D. Gonstantino Gaietano,
Bomae MDC VI.
c) Brève istoria di Meda e traslafione de' Santi Aimo e Vermondo...
da Emanuele Lodi. Milano, MDCXXIX.
d) Triumphns.... D. Casimiro princlpi.... anno MDCXXXVI....
Vilnae... panegijrico repraesentatus... a P. Ioanne RYWOCKr, S. I.,
Vilnae, 1637.
4. (F. 44-46). Vita sanctarum virginum Bovae et Dodac (1). =
BHL., n» 1435, avec le troisième prologue.
Les feuillets 47^-48^' sont blancs.
Vient ensuite un imprimé : Defensio contra epistolani apologeticam
Patris Claudii Du Vivier... opéra et lahore F. I[ohannis] G[happot]
minimus Biirgiindus, Farisiis MDCXXVIII.
5. (F. 49-54). La copie des miracles de saint George martir
lesquelz ont été pris d'un viel livre do leglise de Saint Florent
de Roie, lesquelz ont esté faict en leglise de Saint George proche
de Roie (2).
Les feuillets 54^-57^ sont blancs.
Suit un imprimé : Ad S. Genovefam urhis paironam saturum
Carmen Dyonisii Petavii, Parisîis, MDC LU.
6. (F. 58-63). Offîcium in depositione et translatione sancti Geraldi
abbatis et confessons ac primi fundatoris monasterii beatae Mariae
Sylvae maioris.
7. (F. 64-7 1^). Vita sancti Gregorii. Inc. Sanctus igitur vir Dei
Gregorius senatoria styrpe progenitus Gordiani videlicet. Des. mutil.
Gonsultum suorum petiit atque eos ut audivit...
(1) Desumpla parlim ex officiis propriis feslorum monasterii S. Pétri ad moniales
urhis Remensis, parlim ex Breviario metropolilanae ecclesiae Remensis. De l'écriture
d'Henschenius : Accepi Remis a P. Henrico Marcellio.
(2) Texte, en vieux français, des miracles publiés dans Acta Sandorum, Aprilis,
t. III, p. loi, n° 68 sqq. = BHL., n° 3399.
470 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
8. (F. 72-75^). Incipit vita vel passio B. Praeiecti episcopi et mar-
tyris. = i^-ffL.,n<'6917.
9. (F. 16-77"). Nonnulla singularia pro modo historiae do B. Alberto
iam episcopo Verccllensi (1).
10. (F. 78^). loANNES PicARDus Bellovacus ad S. Vicloris Parisiensis
canonicus regularis. [Nota de Vita S. ReguliJ.
11. (F. 79-lOOv). Vita beatissimi Reguli. = BHL., n» 7107.
12. (F. 101-102). Prosa ad laudem sancti Reguli. = RH., n° 10426.
Oraliones.
13. (F. 102V.103). Hymnus [S. Reguli]. = Uid., nn°« 17415 et 5221.
14. (F. 103^-104^). Exlraicts des figures contenues en la tapisserie...
touchant la légende cy devant escripte et icelle est tandue au cœur
la dicte église S* Rieule.
Les feuillets 105-108^ sont blancs.
15. (F. 105^-113^). Praefatio Niconis diaconi et monachi in relatione
nobilitatis et miraculorum S. Richarii (2).... Parlicula miraculorum.=
BHL., nno" 7243 et 7244.
16. (F. 114-114V). Epitaphium S. Helenae.
17. (F. 115-124^). Vita sancti ac beatissimi confessons Christi
Gualarici abbatis. = BHL., n° 8762.
18. (F. 124V-125''). Homilia beati Gregorii papae. = PL., t. LXXVI,
col. 1139.
19. (F. 125^-130). Corporis sancti Gualarici relatio. = BHL.,
n° 8763.
20. (F. 131-143'). [Carmen de vita et de relatione S. Walarici]. —
Ibid., no 8763.
21. (F. 144). [Notae de vita S. Walarici].
Les feuillets 144^-145^' sont blancs.
22. (F. 146-147). [Officium] S. Secundi marliris.
Papier, sauf les feuillets 64-71 qui sont en parchemin el écrits au XII* siècle ; le
reste du manuscrit est du XVII» siècle; 0'",2'2 X 0",165. Ce volume provient de la
bibliothèque des anciens Bollandistes. Reliure du XVII» siècle; vélin, fermoirs en
cordons de chanvre.
3466. (8402). — Hippolytus Marracgius. Vindicatio S. Catharinae
Senensis a commentitia revelatione eidem S. Catharinae Senensi
appicta contra immaculatam conceptionem Beatissimae virginis
Mariae.
(1) On lit f. 77' : Ad nulum admodum R. Palris loannis Baptistae Cerruti
Recloris el depraesenti collegio Socielalis lesu Bencnenili scripsi ego Marcus Aurelius
Cuianas.
(2) Copie de Papebroch: Exms. Cislerc. cod. 2 sub finem.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 471
Papier; 57 feuillets; O-.a? X 0™,20 ; XVIIP siècle. F. 1, il y a la cote : ^ iVS. 187'^
de la bibliothèque des anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne.
3467! (8403). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1). Index (1).
2. (F. 2-5). Legenda SS. Laurentini et F^.Y%enWm.=^BHL., n° 6632.
3. (F. 5^). Kalendarium Aretinum.
4. (F. 6-8^). Legenda sanctorum Gaudenti et Gulumati. = BHL.,
n° 3274.
5. (F. 9-10). In feslo S. Donati episcopi et martyris. Inc. Apud
Tusciam civitate Aretio.
6. (F. 10V-20V). Alia legenda de beato Donato. = BHL., n" 2294.
7. (F. 21-22). [De reliquiis sanctorum Aretinorum].
Papier ; 22 feuillets ; 0°',272 X 0"',20 ; XVII» siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes, car f. 1, il y a la cote : )J( MS. 161. B. 5.
Demi-reliure moderne.
3468. (8420). — De imagine vultus Christi.
1. (F. 1-10). Liber Lebonii diaconi de inventione et revelatione ac
et translatione venerabilissimi ac sanctissimi vultus de Lucca (2). =
BHL., n» 4236.
2. (F. 10-44). [De miraculis factis per Imaginem vultus Christi].
Papier; 44 feuillets; 0'",277 X 0'",20; XVIIP siècle. Ce volume provient de la
bibliothèque des anciens Bollandistes, où il était coté ^ Ms. 172. Demi-reliure
moderne.
3469. (8423-24). — Vitae sanctorum.
1. (F. 1-6^). Passio bealissimi Marci Atinensis episcopi ab Ade-
NULPHO Gapuanae sedis archiepiscopo scripto. = BHL., n» 5298.
2. (F. 6^-7). Hymni in laudem eiusdem martyris. = RH., nn°« 1163,
17225 et 9417.
3. (F. 7-7^). Versus in laudem eiusdem. = BHL., n° 5300.
4. (F. 7^-14^). Miracula sancti Marci martyris.
5. (F. 14^). Passio sancti Pasicratis martiris Atinatis. == BHL.,
n« 6470.
6. (F. 14^-16^). Passio sanctorum martyrum Atinensium Nicandri
et Marciani. = Ibid., n" 6074.
7. (F. 16^-17^'). Sanctorum martirum Marci, Nicandri et Mar-
ciani (3).
8. (F. 17v). Hymnus in laudem eorundem. = BH, n° 17901.
(1) Écrit par Papebroch.
(2) Ex codice Reg. Val. ; n» 487, pag. 1".
(3) A la fin, il y a la note : Hucusque de sanclis Pelri diaconi Casinensis historia.
472 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
9. (F. 18-18^). Sernio domni Ioannis Alinensis episcopi.
10. (F. 19). Sermo domni Bonifacii Atinensis episcopi.
11. (F. 19-19^). Sermo domni Pétri diaconi Casinensis coenobii.
12. (F. 19^-20^). Sermo domni Leonis Atinensis episcopi.
13. (F. 20^-21). Invenlio et translalio corporis beati Secundini
martiris Atinensis.
Inc. Martir inclite salutem
Secundine dignare.
15. (F. 21^-23). Passio sancli Iuliani martiris.
16. (F. 24-24^). Sermo Domni Pétri diaconi Casinensis.
17. (F. 24^-25). Alius sermo supradicti domni Pétri diaconi Casi-
nensis.
18. (F. 25-26). Sermo domni Leonis venerabiiis episcopi Athinatis.
19. (F. 26-27). Sermo domni Leonis episcopi Athinatis.
20. (F. 27-27^). Sermo Pétri diaconi et monachi Casinensis.
21. (F. 27^-29*). Sermo domni Pétri diaconi et monaclii Casinensis.
22. (F. 29^-30^). In passione sanclorum martirum Marci, Passi-
cratis, Nicandri et Marciani auctore Domino Petro diacono.
23. (F. 30^-31»). Incipit passio eorundem. Des. inutil, ut erga iliorum
culturam...
Papier; 31 feuillels; 0».278 X 0M%: XVIII» siècle. F. 1. il y a la cote * MS. IGt
de la bibliothèque des anciens BoUandistes et la note, de la main de P. Papebrocli :
Dono Ugellii.
3470. (84-30-34). — Collectaxea Bollandiana.
1. (F. 1). Titre.
2. (F. 2-3). [GuiLLELMus Cuperus]. Compendiosa hisloiia de origine
et progressa hiiius controversiae.
Suivent plusieurs documents imprimés :
a) Les trois lettres d' Antoine Brémond, viris pacificis Antmrpien-
sibus editoribus Actorum Sandorum.
b) h'Apologia pro hagiographis Antverpiensibus, Coloniae anno
MDCCXXXV.
c) Édition belge des trois lettres d' Antoine Brémond, 1734-173G.
d) Apologia quinta ad viros pacificos Antverpienses, quarto idus
ianuarii anno MDCCXXXV.
e) Apologia altéra pro hagiographis Antverpiensibus Societatis lesti,
Coloniae anno MDCCXXXV.
3. (F. 4-5). [G. Cuperus]. Monilio circa sequens Macchiavelii opu-
sculum.
Puis encore des imprimés :
a) De origine S. F. Dominici... auctore Alexandro Magghiavellio.
Ferrarae MDCCXXX V.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 473
b) Duae litterae viris pacificis Antverpiensibus editorihus Actorum
Sanctorum, 1734 et 1735.
4, (F. 6-94). Apologia tertia pro hagiographis antverpiensibus
Societatis lesu adversus duas posteriores scriptoris anonymi epi-
stolas... auctore Germano quodam romano calholico. Goloniae, anno
MDCCXXXV1{\).
Papier; 94 feuillets, pour la parlie manuscrite ;0'",22X0'",165;XVIIP siècle (1736).
Ce volume provient de la Bibliothèque des anciens Bollandistes, il semble être de
la main du P. Guillaume Guperus. Reliure du X VIP siècle, parchemin; fermoirs en
boyaux.
3471. (8484). — Vitae apostolorum.
1. (F. 1-2^). [Eplstola Reinoldi Dehnii S. I. Loobii, 7 ianiia-
rii 1666] (2).
2. (F. 3-4). Sermo Melitonis episcopi de quodam Leucio.
3. (F. 4V-24V). Virtutes apostolorum Pétri' et Pauli (3). = BHL.,
nn°« 6663, 6674, 6657.
4. (F. 25). Annotatio [ad praecedens martyrium].
5. (F. 26-29). Passio sancti lacobi fratris Domini. = Ibid, n° 4089.
6. (F. 29-30V). Passio S. Philippi apostoli. =i6/(^.,n'^ 6814.
7. (F. 30v, 32-32V). Notae.
8. (F. 31). [Epistola Reinoldi Dehnii. Leobii, 18 martii 1666].
9. (F. 33-52V). Miracula beati Andreae apostoli. = BHL., n» 430.
10. (F. 53-55). Passio S. Andreae apostoli. = Ibid., n» 429.
11. (F. 55-56^). Ad miracula S. Andreae apostoli et passionem eius
notae.
12. (F. 57-60^'). Passio sancti lacobi fratris lohannis apostoli et
evangelistae. = BHL., n° 4057.
13. (F. 61-77^). De virtutibus sancti lohannis apostoli et evange-
listae. = Ibid., n" 4316.
14. (F. 77V-78). Notae.
15. (F. 79-95). De miraculis beati Thomac apostoli. == BHL.,
n° 8140.
16. (F. 95-96V). Notae.
17. (F. 97-102). Passio sancti Bartholomaei apostoli. = Ibid.,
n« 1002.
18. (F. 102-102V, 101-105V). Notae.
(1) Cette apologie est restée inédite.
(2) F. 1, il y a, en marge, l'analyse de cette lettre par G. Ianning : Animadversio
in encomium Syncelli de Dionysio Areopagita.
(3) Ex codice manuscriplo oUm monasterii sanctorum Pelri et Pauli apostolorum
in Wissenburg, qui nunc est amplissimi Henrici lulii lUumii.
474 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
19. (F. 103-103^). [Epistola Reinoldi Dehnii ad Papebrochium.
Leobii, 22 iulii 1666].
20. (F. 104-114). Passio sancti Matlhaei aposloli. = BEL., n° 5690,
le prologue manque.
21. (F. 114-115). Notae.
22. (F. 116-123^). Passio sanclorum apostolorum Simonis Chana-
naei et ludae. = BHL., n° 7749.
23. (F. 124-125). Notae.
24. (F. 126^). [Epistola Reinoldi Dehnii. Viennae, 16 septem-
bris 1665].
25. (F. 127). Index (1).
Papier; 127 feuillets; 0»,196 X 0»,15;XVII« siècle. Ce^volume proîient des
anciens Bollandistes. Reliure moderne.parchemin,
3472. (8495-505). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index (2).
2. (F. 1^-2). [Epistola Francisci Xaverii Pères ad Godefridum
Henschenium, Bruxellis, 5 iunii 1669].
3. (F. 3). [Epistola Ioannis Baptistae Chapuis, canonici theologi
cathedralis Derlonae. Dertona, 15 februarii 1662].
4. (F.4-11V). Pro notitia sanctorum civitatis et dioecesis Dertonae.
Le feuillet 12 est blanc.
5. (F. 13-19). [Collectae de sanclis Angliae] (3).
Les feuillets 19^-20^' sont blancs.
6. (F. 21-21^). Edicio Gaufridi Arturi Monumctensis de gestis
Britonum. Inc. mutil... digne susceptus est.
7. (F. 21^-35*'). Henricus archidiaconus Hunlingdonensis de sanctis
Angliae.
Le feuillet 36 est blanc.
8. (F. 37-45). [Lettres de Gérard, chanoine de Sarlat, à Papebroch,
4 mars 1671, 5 juillet 1673, 4 mars 1671, 17 avril 1675]. En français.
9. (F. 46-47*). [Lettre de J. Mussibotte, chanoine du Mans, au
R. P. Jobau, Le Mans, 6 septembre 1668].
10. (F. 48). Index sequentium (4).
11. (F. 48-49). [Epistola Antonii van Papenbroch ad Danielem
Papebrochium. Ipris, 8 augusti 1664].
12. (F. 50-5 Iv). [Epistola Iacobi De Boves ad Henschenium. Mon-
strolii, 15 septembris 1664].
(1) De l'écriture de Papebroch.
(2) De récriture de Papebroch.
(3) Ex missali ... adusum anglicanae ecclesiae dalo coenobio Gemmelicensi.
(4) De l'écriture de Papebroch.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 475
13. (F. 52-52V, 54-55V). De sanclo Salvio (1). = BHL., n° 7470.
14. (F. 53-53v). [De corporibus sanctorum quae sunt in abbatia
sancti Salvii de Monstreolo].
15. (F. 55^-56^). [De sancto Salvio]. Inc. Erat quippe beatus
Salvius Tultu decorus.
16. (F. 56V-58). De sancto Ethbino. = BHL., n° 2621.
17. (F. 58-59V). De sancto Maclovio. = Ibid., n» 5120.
18. (F. 60-61^). De sancto Wulflagio confessore. Inc. Beatus Vul-
flagius cum primaevis iuventutis floribus.
19. (F. 62-63 V). De sancto Vulflagio confessore. Inc. Aeternus con-
ditor.
Le feuillet 64 est blanc,
20. (F. 65-66). Translatio sanctorum Salvii episcopi,Ingardi confes-
soris et Vulflagii item confessons. = BHL.,n° 7571.
21. (F. 67-69). La Vie S. Guenegau, évêque de Gornouaille (2).
22. (F. 69-69V). Translatio sancti Condiani.
23. (F. 70-73V). De sancto Gorentino. = BHL., n° 1954.
24. (F. 74-76V). De sancto Wingualoeo abbate. = Ibid., n" 8962.
25. (F. 76V-77). Translatio sancti Wingualoei.
26. (F. 78-78V). De sancto Killiano (3). = BHL., n" 4160.
27. (F. 79-79V). De sancto lustino martyre. = Ibid., n» 4583.
28. (F. 80-92^). De sanctis Ambianensibus [lectiones breviariij (4).
29. (F. 93-1 14v). Sancti Foroiulienses (5). De B. Otvino Goritiae
comité. De B. Adula Goritiae comité. De B. Agatha Goritiae comité.
De B.Beltrando patriarcha Aquileiae, De B.Helena viduaUtinensi.De
B. Salomone Ungariae rege. De B. Hemma vidua. De B. Maria Carin-
thiae et Foriiulii duce. De B. Domitiano Garinthiae et Foriiulii duce.
30. (F. 115). [Epistola Martini Buntzer ad Papebrochium, Gori-
tiae, 8 octobris 1668].
31. (F. 116-129V). [De sanctis Tergestinis]. S. Lazarus,S. Apollina-
ris martyr, SS. Euphemia et Tecla, S. Servatus, S. lustina, S. Zeno,
S. lustus, S. Sergius, S. Columba, S. Hieronymus, S. Nicephorus].
32. (F. 130). [Epistola Francisci Combefis. Parisiis, vu kal. aprilis
MDCLVII].
33. (F. 131). [Index Papebrochiiin epistolas sequentes].
34. (F. 132-141^). [Epistolae Armandi Gérard, canonici Sarlatensis,
(1) Ex veteribus manuscriplis abbaliae Sancti Salvii.
(2) Tiré de père Albert le Grand de Morlaix.
(3) Ex veteribus manuscriplis abbaliae Sancti Salvii.
(4) F. S\ on lit cette note : Misit Ambiano 18 maii 1647 R. P. loannes Cauchie
ordinis Praemonstratensispastor S. Germani martyris.
(5) Ex Jionjinio de tabulis Polensis ecclesiae collecta a N. Martino Buntzer.
47G MAxNUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Sarlat, 29 novembre 1662, 14 avril 1663, 15 février 1662, 3 mai 1673].
En français.
35. (F.142-157^ 164-164v).ExregesloPontificaleCenomannensi(l).
36. (F. 158- 158^ 160-161'). De sanclis et bealis Arelinis.
37. (F. 159-159^). [Epistola Pétri Possini ad Papobrochium.
Romae, 23 iunii 1674].
38. (F. 162-163). [Epistola Placidi Chassinat ad Henschenlum.
Cenomannis, 2 martii 1689].
39. (F. 165, 167-167^). [Epistola Iuliani Mussibotte ad Papebro-
chium. Cenomannis, 20 februarii 1669J.
40. (F. 166-166^). [Lettre de Placide Chassinat à Dom Antoine
Lucet. Du Mans, 12 avril 1668].
41. (F. 167-197'). [Index vitarum sanclorum in bibliotheca Collo-
niana Londini] (2).
42. (F. 198 204). [Epislolae Thomab Smith ecclesiae anglicanac
presbyteri, Londini 17 augusti 1692, 14 februarii 1692, 12 maii 1G93,
26 martii 1694].
Papier; 204 feuillftU; 0»,271 X 0",199; XVII* siècle. Ce volume provient de la
bibliothèque des ancienâ Rollandistes; T. 1, il y a la cote lii MS. Î66, de même
f. 21, f. 80, f. 142, et f. 15.S, Demi-reliure moderne.
3473. (8530-34). — De sanctis Hiberniae et Scotiae.
1. (F. 1-13). Index sanctorum Hiberniae.
Les feuillets 13'-15^' sont blancs.
2. (F. 16-40'). Colieclanea quaedamde rcbus Ibernicis.
Les feuillets 41 et 42 sont blancs.
3. (F. 43-82). Sancti Scotiae ex Hectorc Boetio.
Papier; 82 feuillets ; 0™,216 X 0",16; XVII» siècle. Ce volume a fait partie de
Tancienne bibliothèque des Bollandistes; il porte, f. 1, la cote ifi US. 13 la. Keliure
moderne, vélin.
3474. (8545). — De S*'* Ida Toggenburgensi.
En tête du volume deux imprimés.
a) Elogium divae Iddae comîtissae in Toggenhurg ... praesidente
R. P. Carolo Pilntener a Brunberg ... 1696, Constantiae, typis loan.
lacobi Labbart.
b) Sacra Rituum Congngatione ... Constantien. Elevationis officii
S. Idaevidiiae. Summarium. Typis Zinghi et Monaldi 1723.
1. (F. 1-44). Notanda quaedam vitae S. Iddae Toggenburgi comi-
lissae illustrandae deservitura ex actis et documentis archivi
(1) Note marginale de G. Iaxnixg : Haec et plurima alla ex eodem Ponlificali
impressa vide apud Mahillonem tom. 3 Analect.
(2) Dressé par Thomas Smith, au sujet duquel voir National Biography, t. LUI,
COLLECTANEA BOLLANDIANA 477
monasterii Fischingcnsis collecta et exccrpta per P. Wilibaldum
HafFxVer ibidem professum, subpriorem, archivistam et notarium
apostoliciini, anno 1745 (l).
2. (F. 45-49^). Notanda quaedam et supplenda in série abbatum
Fischingensium, quam R. P. Adamus Widl S. L post vitam et histo-
riam S. Iddae descripsit (2).
3. (F. 49V-53V). [R. P. Carolus Puntener a Brunberg]. Elogium
vitae ac morlis Rev™' Domini D. loachimi abbatis.
4. (F. 53^-57). [De abbatibus Fischingensibus ab anno 1688 ad
1757] (3).
Les feuillets 57^-59^ sont blancs.
5. (F. 58-59^). [Epistola Fr. Wilibaldi Haffner. Ex Piscina
(Fischingen) 2 aprilis 1745].
6. (F. 60-63^). [De S. Idda variorum litterae, nempe PFJSTERf,
abbatis Francisci Troger, abbatis Fischingensis, episcopi Constan-
tiensis, principisSan-Gallensis, Domini Steigel, Domini Hirtel, comi-
tissae Fugger de Kinsberg, colonelli de Nidensi, Domini Ioannis
MÛNGK, fabri ferrarrii et oeconomi principis Liechtensteinii].
Le feuillet 64 est blanc.
7. (F. 65). [Attestât io P. Wjlibaldi Haffner de vita S. Iddae
conscripta a P. Canisio S. L].
8. (F. 66-67^). Copia brevis Pontificii celebrandi festum divae
Iddae die 3° novembris, Romao sub dato 31 iulii 1724.
Le feuillet 68 est blanc.
9. (F. 69-70^). Fidelis descriptio insignis beneficii a Deo interces-
sione B. Iddae ... anno 1741 20 iulii concessi.
Papier; 70 feuillets pour la partie manuscrite; O™ ,255 X 0™,176;XVIIP siècle
(1745-1746). Les trois premiers feuillets sont occupés par trois estampes différentes
représentant S** Ida, la dernière est signée C. P. S. C. M. los et loa. Klauber se. et
exe. A. r. Ce volume provient de la bibliothèque des anciens BoUandisles. Demi-
reliure moderne (4).
3475. (8582-85). — Collegtanea bollandiana.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-6^). Copia [inslrumenti recognitionis reliqniarum S. Basilii
Brugis, 1463].
Puis un placard imprimé : Qualiter et per quem sanguis D. N. I. C.
(1) Les notes des if. 17', 20, 23, 32-39 ont été publiées, Acla SS., Novembris t. II,
part. I, p. 114, 111 et 119.
(2) Les feuillets 48'-49' sont publiés, ibid., p. IQô.
(3) Voir un résumé du f. 56''-57, ibid., p. 105.
(4) Voir la description de ce volume par J. De Backeb, S. L, Acla Sanclorum,
Novembris, t. II, part. 1, p. 103, n° 2.
478 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
a transmarinis partibus ad hanc civitatem fuit translatus. Brugis,
Petrus Soetaert, M. D. C. Vlll.
3. (F. 7). [De S. Castorio].
4. (F. 8-9v). Henricus et Hunegundis.
5. (F. 10-11^). Eghardus et Galarina virgo et vidua filia S. Brigitte,
e! (F. 12-18'). De S. Leone papa II. De S. Kiliano. De B. Fridolino.
De S. Pantralo primo episcopo Basiliensi. De SS. Protho, Hyacinthe,
Felice et Régula (1).
7. (F. 19-25). In festo venerationis sanguinis miraculosi ac SS. Ger-
vasii et Prothasii, S. ïheodoli, episcopi Sedunensis. = BHL., n» 8088,
sans le prologue.
8. (F. 26-27'). S. Himerii confessoris (2).
9. (F. 28-29'). De sancto Burckhardo episcopo. == Ibid., n» 1483.
10. (F. 29'-35). S. Eucharii Trevirensis episcopi. S. Gerniani mar-
tyris. S. Deodati.
11. (F. 36-37). S. Ursicinus. En allemand (3).
12. (F. 37-39'). De S. Onufrio.
13. (F. 40-41'). S. Theobaldi episcopi. — BHL., n- 8028.
14. (F. 42-42'). Hypatia et Isidorus.
Les feuillets 43-44 sont blancs.
15. (F. 44'). Colonus Myceneus et Elcctra.
Les feuillets 45-47 sont blancs.
16. (F. 47'-51). Gatarina Palalina.S. Leobardus reclusus. Anonyma,
Appa seu Galla et Garibaldus. Margareta Aegyptia. Wulpho dux
Baioariae.
Les feuillets 5l'-54 sont blancs.
17. (F. 54'-59'). In festo sanctorum martirum Primi, Sortici et
Valentini.
18. (F. 58). [Epistola Nigolai Laviani S. I. Salerni, 16 ianuarii 1685].
19. (F. 60-64'). [Epistolae duae Guilliblmi De Graet S. I. ad
Rosweydum. Brugis, 21 martii 1615 et 13 martii 1615].
Le feuillet 65 est blanc.
Suit un imprimé Haemachristias oft Tragicomedia van het H. Bloet.,
vertoocht door de ioncheyt van de Patres der societeyt lesus anno 1611 ,
den 4 mey. Tôt Brugghe, By Guiliam de Neef.
20. (F. 70-78'). Notae historicae in Gregorium Turonensem.
Papier; 78 feuillets; O'-.SOT X 0^,161; XVlP siècle. Ce volume a appartenu aux
anciens BoUandistes, la cote >^ MS. 131 c. de leur bibliothèque se Toit f. 18, f. 19,
f. 21, f. 26, f. 28, f. 30, f. 34. Demi-reliure moderne.
(1) Ex breviario impresso anno 1478.
(2) Ex Chronico Basileensi Christiani Wurstilii.
(3) Cf.^flL., no3959.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 479
3476. (8586). — Gollegtanea bollandiana.
1. (F. 1-1^). [Notae Conradi Iannfngi de vita S. Peregrini].
2. (F. 2-9^ 13-14^). Vita S. Peregrini. Inc. Peregrini vir sanctis-
simus.
3. (F. 10-11). Historia B. Peregrini confessons scripta a Lupo de
Spago consiliario régis Alphonsi I anno 1468 (1).
4. (F. 11-12^). Annotaliones manuscriptae Domini Nigolai Garminii
Falcone,
Le feuillet 15 est blanc.
5. (F. 16-19^). [Notae] in narrationem Gregorii Turonensis (2).
6. (F. 20-61V). De S. Gregorio. De Aletio. De Arnulpho et Stam-
berga. De Zacharia Galecario et Maria. De Guthburga et Alfredo.
Anonymi apud Gantimpratanum. Gonon Isauricus. S. Hunegundis et
Eudaldus. Elisabeth de Wane. Golomanus et Salomea. Goniuges
Avernenses. Iniuriosus. Agnes Boeme. B. Gonstantia. B. Gaecilia
Perusina. Anonymus huius aevi. Aurélia. Presbyter anonymus.
S. Sylvania. Princeps in Burgundia. Eucharistus et Maria. Malchus.
Emericus. Thecla. Alexius. Amator. Gertrudis ab Oesten. Eduardus
et Edltha. S. Pharaildis et Guido (3).
7. (F. 62-64V). De S. Benigna, v. m. Visulana.
8. (F. 65-77). De S. Othmaro.
Les feuillets 77^-78^ sont blancs.
9. (F. 79-100). S. Theophanes, Victoria virgo et martyr. SS. Elea-
zarus et Delphina. Pelagius episcopus Laodicenus. Nebridius et
Olympias. Martinianus et Maxima. Edgarus rex Angliae. Anastasius
presbyter. Ammon Nitriotes. Ruflfinus et Silvania. Magna Ancyrana.
Boleslaus et Kinga. Abraham eremita. Anonymus. Macarius Roma-
nus. De S. Fridolino.
10. (F. 101-106'). Sancti Senenscs.
Les feuillets 107-108 sont blancs.
11. (F. 109-113*). De S. Verena. S. Deodato. S. Kunegunde.
S. Panthalo. S. Secundino (4).
12. (F. 114-121*). S. Lucas evangelista. S. Henricus. En allemand (5).
13. (F. 122-137). Sancti dioecesis Passaviensis.
Papier; 137 feuillets; O^.aU X 0^,168; XVII" siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes; il y était coté : )$< MS. 131c (voir f. 101,
102 et 122). Demi-reliure moderne.
(1) Autre copie de la pièce précédente.
(2) Suite du n» 20 dans le ms. n" 8582-85.
(3) Courtes notes sur ces saints.
(4) Ex Breviario liasileensl 1478.
(5) Ex chronico Basileensi Chrisliani Wurslilii.
480 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3477. (8590-98). — Collegtaxea Bollandiaxa.
1. (F. 1). Index (1).
2. (F. 2-3). Relatione parlicolare per le lellioni nuove de' sanli di
Genova.
3. (F. 4-23^). Pro sanctis quorum corpora Genuae requiescunt.
[Lectiones] in fesfo SS. Fructuosi, Augurii et Eulogii ; S. Ugonis,
S. Gonsolalae, S. Valenlini, S. Felicis, S. Syri, S. Homuli, S. loannis
Boni, S. Dcsiderii, S. Ursicini, S. Alberli de Genua.
4. (F. 24). Index (2).
5. (F. 25-28). Vila S. Eustachii patriarchae Constanlinopolitani per
domnum Fabianum Cretensem monachum congregalionis Casinensis,
alias S. luslinae, ex graeco in lalinum Iraducta. «= BlIL., n* 2700.
G. (F. 28^-30^). Vila S. Cosmae heremilao et confessons. «-= Ibid.,
n° 1981.
7. (F. 30^-33). Translalio SS. marlyrum Cosmae et Damiani.
8. (F. 33-37). Translalio corporis S. Pauli marlyris. -= DHL.,
n° 6592.
9. (F. 37MO). Marlyrium et confessio S. Pauli novi. Des. ntutil.
(licet minimo) mutari ad melius.... — Jbid., n* 6591.
10. (F. 41-41>). [Translalio S. Pauli]. Inc. Dirina direcli gratia.
11. (F. 41 V, 50-50^). Translalio capilis D. Geoi-gii... ab Hilarionb
lîionacho édita. = BHL., n° 3402 (le commencement seul).
12. (F. 42-43). Passio S. Pauli marlyris (3> Inc. Sancta mater
Ecclésia praestili beneficii nec immemor nec ingrata.
13. (F. 44-45). [Nolae in praecedenlem Passionem].
14. (F. 46-46^). De S. Porchario (4). Inc. Poslquam vero Carolus.
15. (F. 47-47^). De S. Lanfrancho Papiensi episcopo (5). Inc. Hic
cum essel iuvenis.
Les feuillets 48 et 49 sont blancs.
16. (F. 51-52). iJnde et a quo... translatum sit bracliium invictissimi
marliris Georgii hue Venelias. = BHL., n*» 3404.
Les feuillets 52^-55^ sont blancs.
Ensuite deux imprimés :
a) [Thèses] de fine ac heatitudine théologien... pro priore ad Bacca-
laureatim responsione M. Paulus Philippus L'Hermite, 12 aprilis 1044.
b) Sanctorum actes in Carmelo poetico P. Philippi a Visitatione
alias ViFQuiN, Diiaci 1653.
(1) De la main du P. Papebroch.
(2) Écril par Papebroch,
(3) Ex veleri ms. codice monaslerii S. Georgii maioris Veneliis.
(4) Ex chronico monachi Brilini anonymi.
(5) Ex eodemubi supra.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 481
17. (F. 58-58V). [Versus de origine ordinis niontis Garmeli].
18. (F. 58^). [De B. Simone Stock et scapulari ordinis Carmeli-
tarum].
19. (F. 59-59^). [Epistola Iacobi Kritzraedt ad BoUandum. Colo-
niae, 4 octobris 1632].
20. (F. 60-61). Copia del edicto del Tribunal... de la S^* Inquisicion
de Espana, 25 de Henero 1660.
21. (F. 62-81V). Chronologia vitae S. Simonis Stock... per P. Fr.
Segerum Pauli Carmelitam Coloniensem, disposila anno Ghristi 1632.
Le feuillet 82 est blanc.
22. (F. 83-90V). La vie de saint Simon Stock (1).
23. (F. 91-93^). La vie de S. Avertain confesseur.
Le feuillet 94 est blanc.
24. (F. 95-103V). La vie de S. Bertolde, confesseur.
25. (F. 104-109V). La vie du B. Ange des Augustins (2).
Les feuillets 110-111* sont blancs.
26. (F. 112-116*). La vie de S. Brocard, confesseur.
27. (F. 117). La vie du bienheureux Père Alain.
28. (F. 118-122). La vie du bienheureux Père Gernovique (3).
Ensuite un imprimé : Conclusiones universaîes..., tuehitur Dionysius
LoPEZ S. 1. 19 Martii 1012. Conimhricae.
29. (F. 125). [Epistola Antonii Laubegeois ad Rosweydum. Gonim-
brice, 28 maii 1608J.
30. (F. 126-127). [Gatalogus vitarum sanctorum quae exstant apud
Antonium Laubegeois].
31. (F. 128). Vitae sanctorum quas pêne se habet P. Petrus
Franciscus S. L in collogio Bracarensi.
32. (F. 129-130). Vila sanctorum Verissimi, Maximae et Iuliao
martyrum (4).
33. (F. 130-132). Vita S. Irenae virginis et martyris (5). = BHL.,
n«> 4469.
34. (F. 132-233). In natali S. Victoris martyris Bracarensis (6).
35. (F. 133-134*). In natali S. Engratiae virginis et martyris (7). ==
i^i/L., n°8805.
(1) Note en marge : Marlin Delrio en fait mention lib. 2 disquisilionum magi'
carum quaestione 22.
(2) Extrail de V Italien de François Bella-Vila.
(3) Extrait de P. Christophe Silvcstran Carme de Vérone.
(4) Ex o/ficioproprio IJlysiponensis ecclesiae. Cf. BHL., n° 8544.
(5) Ex breviario Bracharensi.
(6) Ex breriario Bracarensi. Cf. Act. SS., April. t. II, p. 79.
(7) Ex breviario monasterii S. Crucis Conimbricensis.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 31
482 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
36. (F. 134^-136). In natali sancli Pelii nuirtyiis primi episcopi
Bracarensis (1).
37. (F. 136-136*). Pars vilae S. Pelri primi Bracarensis episcopi a
S. Atanasio primo Caesaraugustano episcopo scriplae.
38. (F. 136^-137*). In natali S. Marlii marlyris (2).
39. (F. 137^-138*). In Iranslalione S. lacobi intercisi (3).
40. (F. 138^-139*). In Iranslalione rcliquiaruni sancti Vincenlii mar-
liris in ecclesiam Bracarensem. Inc. Sacvienle Audenogaro Sarra-
ceno.
41. (F. 139^-141). Feslum translationis S. Vincenlii C4-> /•"- Primiw
rex Alphonsus Henricus posl insignem illam vicloriain
42. (F. 141-142). Vila B. Eulaliae (5).
43. (F. 142^-143^). Vita S. Sisenandi levilae auclore S. Eulogio
martyre. = PL., l. GXV, col. 772-73.
Les feuillets 144-146 sont blancs.
44. (F. 147-150^). De sancta Pharahilde virgine. = BHL.,n'> 6791 .
Inc. mutil. ... humano generi videlur impossibile.
45. (F. 150^-152). De sanclo Donaliano confessore.» Ibid., n" 'l-l'6-l.
46. (F. 152-157). De sancla Amelbcrga virgine. — Ihid., ir :'.i':'.,
sans le prologue.
47. (F. 157V-161'). Vila beali Macharii. = Ibid., n»5102.
48. (F. 161^-163*). De conversione sanclc Katharine. Ine. Sciendum
est quod erat quidam magnus rex.
49. (F. 163^-164'). Miraculum de sancla Kalarina. — bllL.,
n» 1682.
Le feuillet 165 est blanc.
50. (F. 166-185V). Officium B. Palricii, S. Colunibae, in Iransla-
lione sanctorum Palricii, Columbae el Brigidae, S. Feniani, S. Carrici.
Les feuillets 186-190 sont blancs.
51. (F. 191). Index des feuillets suivants (6).
52. (F. 192-197). De sancta Modwenna (7).
53. (F. 197^-198). De sanclo Alphego.
54. (F. 198-199). De sanclo Swylhuno. De sanclo Ccdda. De sancla
Ethelwoldo. Sancti Palricii episcopi. Sancli Edwardi régis. Sancli
Albani. Sancti Georgii marlyris.
(1) Ex breviario Bracarenti.
(2) Ex breviario Bracarenti. Cf. BHL., n» 5219.
(3) Ul recilalur in breviario Bracarenti. Cf. BHL., n* 4102.
(4) Ex o/ficio Ulysiponensi.
(5) Ex breviario Bracarensi. Cf. BHL., n» 2700.
(6) Ecrit par Papebroch.
(7) Celle pièce et les suivantes sont transcriles ex vetuslittimo breviario mem-
braneo Vuaciapud Anglos Benediciinos.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 483
Papier; 199 feuillets: 0», 215 X O'-.ieS; X VU» siècle, sauf les feuillets 147-164 qui
sont du XV'«. Ce volume provient de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes, dont
la cote >i< }ÎS. 131 b se voit f. 1, f. 24, f. 145, f. 165 et f. 191. Demi-reliure moderne ;
sur le dos en maroquin rouge le titre doré : VUae Sanctonim et le chiffre couronné
de Léopold I".
3478. (8601-6). — Collegtanea bollandiana.
1. (F. l-lQv). Nomina episcoporum Lemovicensium per Bern. Gui-
DONIS (1).
2. (F. 11-21^). Vila S. Romani abbalis (2). -= BEL., n° 7309.
3. (F. 21V-31). Vita S. Lupicini abbatis. == Ibid., n» 5073.
4. (F. 32-42). Vita S. Eugendi abbatis. = Ibid., n" 2665.
5. (F. 42-43). In vitas sanctorum Patrum lurensium Romani, Lupi-
cini et Eugendi scholia.
6. (F. 44-5 Iv). Vita S. Gregorii Turonensis (3). = Ibid., n° 3682.
7. (F. 52). [Nota in vitam S. Gregorii thaumaturgij.
8. (F. 53-55^). Passio sanctorum Hippoliti, Eusebii et sociorum. =
BHL., n" 3979.
9. (F. 56-60V). Vita S. Silvini episcopi (4). = Ibid., n» 7747.
10. (F. 61-62^). Vita sanctorum Lupicini et Romani abbatum
auctore S. Gregorio Turonensi. = Ibid., n° 5074.
Papier; 62 feuillets; 0»,28 X 0'",20; XVII« siècle. F. 1, il y a la cote * MS. 16i
de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne.
3479. (8736-48). — Collegtanea bollandiana.
1. (F. 1-lv). Index (5).
Puis deux imprimés :
a) Relatio fada in consistorio ... super vita, sanctitate ... B. Andreae
Corsini. Romae, M.DC.XXIX.
b) Divi Anthonii vita. (Incunable, s. a et 1.).
2. (F. 35-36V). [De S. Agatha].
Deux imprimés :
à) Officiimi S. Hadelini.
b) Brève narratione corne si ritrovato il corpo di santo Primiano ...
tradotte di latino in volgare dal Heu. Don Giorgio Tromba. Ancona
1609.
3. (F. 51-52V). [De S. Antonino].
Les feuillets 53 et 54 sont blancs.
(1) Ex cod. bibliolfiecae Vallicellanae B. 29.
(2) Ex ms. veleri S. Claudii.
(3) Ex ms. Accincti monasl. et Vallis Luccntis et Caritatis P. CtiilJlel.
(4) Ex ms. Vallis Lucenlis ...P. Ctii/letii p[ropria] m[anu].
(5) Écrit par Papebroch.
484 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Puis des imprimés :
a) Officium S. Galn-ielis.
h) Officium S. Leonis Lucae abbatis. Romae MDCXlll.
4. (F. 65-68^). Passio S. Longini (1). = -BlfL., «• 4965.
5. (F. 69-7^, 77-78). [Epistola Fr. Francisci a Barcinone capucini
ad Silvestrem Ayossa, 26 aprilis 1648].
6. (F. 72-75^). Compendio délia vita di sanla Matrona. En italien.
I. (f! 75^-76^). [Epistola Fr. Francisci a Barcikone. 24 marlii 1649J.
8. (F. 77-84'). Passio sanclorum quadraginta martyrum ex graeco
in latinum sermonem translata a Ioannb diacono Neapolitano (2). —
BHL., no 7540.
9. (F. 85-87). Compendiura Tilae sancli Thème Aquinalis (3). —
Ibid., n" 8156.
10. (F. 87^-88). Agnationis linea [S. Thomae].
II. (F. 89-90^). [De capile S. Calharinae Senensis]. En italien.
12. (F. 91-102'). Officium sancli Domini orchiepiscopi et marfyris
Spalatensis.
13. (F. 103-120'). Acta B. Francisci Fabrianensis (4). — BHL.,
n» 3137.
14. (F. 121-116'). De sancto Eleulherio et Antia matre eius. —
Ibid., n» 2450.
Les feuillets 127 el 128 sont blancs, ensuite des imprimés :
a) Vita e gesti del glorioso servo di Dio San Gualfardo ... tradotta
nella lingua italianadelsignor Giacomantonio Bianchino. Verona,1620.
b) Vita del beato Gtiglieimo Bucceri ... da fra D. Mariano Peralto.
Napoli, 1630.
15. (F. 163-173'). Vita sanctissimi ac beatissimi Hugonis mooa-
chi (5). = BHL., nn»« 4003-4005.
Puis un imprimé : De admiranda ... inventione earporia Beaii
Idesbaldi ... auctore R. P. F. Theodoro Pyber. Brvgis, apud Guilliel-
mum de Neve ... anno 1624.
16. (F. 197-203). De B. loagnolo.
17. (F. 204-223'). Bioç Kai iroXiieia toû ôaiou naipôç fiMÛ»v Muudriq)
Toû û|LivoYpà(pou (6).
(1) Exvns. Aquicinclino.
(2) Erula ex codice caracleris longobarttki monasterii S. loannis ... Capuae,
a D. Silvestro Aiossa.
(3) Ex Breviario Capuano impresso anno 1497.
(4) Ex ms. FabrianemU conventut.
(5) Ex antiquo legendario abbaliae saneH Martini Heduentis ... exKripla
a Fralre Baplisla ÙBur, anno 1663.
(6) Ex ms. codice Danielis monachi ... huius magni monasUrii tancliuiwti Salva-
toris Messanensis. Cf. Analecla BoUandiana, t. XXIII, p. 46, n- 43.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 485
18. (F. 224-227). La vita et martirio del glorioso santo Lazaro
dellâ citta di Trieste. En italien.
Suit un imprimé, l'édition incunable de la vie de S^* Lidvine de
Schiedam, en lalin(l).
Le feuillet 351 est blanc.
19. (F. 352-395^). Legenda B. Luchesie ... scripta per fratrem
Bartholomeum de Colle. = BHL., n° 4984.
20. (F. 396-409^). Vita S. Marci Atinae civitatis episcopi scripta ab
Adexulpho. = Ibid., n° 5298.
21. (F. 410-419). Officium S. Mariani monachi.
22. (F. 420-420^'). [Nota de venerabili F. Michaele de Barga]. En
italien.
Puis un imprimé : Officium S. Pamphili episcopi et confessoris
Romae, 163().
23. (F. 424-431^). Vita di S. Pamfilo vescovo e confessore.
24. (F.432-461-). Vita S. Richarii abbatis. = BHL., n° 7231.
25. (F. 4C2-488V). Vita béate Ursoline. = Ibid., n° 8452.
26. (F. 489-510). TctHiç npoKaOebpiaç tiûv ôcriOTaToiv îraTpiapxtùv...
(.m THÇ paaiXeiaç toû doibi'|iou paaiXéiuç 'AvbpoviKOu (2).
Les feuillets 510^-51 1^ sont blancs.
27. (F. 512-515^), TûHiç tuùv ùttô tô naTpiapxeîov 'AvTioxeîaç Kaio-
XikOùv, ^iriTpOTTÔXeujv, dpxieTTiffKÔTTUJV Kai èitiaKÔTrijuv.
28. (F. 51G). Sub Antiocheno patriarcha uÙTOKécpaXai.
Les feuillets 516^-517 sont blancs.
29. (F. 517^-518). [Fragment de dictionnaire géographique]. En
arabe.
30. (F. 519-523^). Ta ôtpqpÎKia xrjç fieYoiXnç èKKXnaiaç (3).
Le feuillet 524 est blanc.
Puis, deux imprimés :
a) Copie d'une lettre envoiee de France au suiet de la conversion
admirable du fils unique du roy de Marocque et de Fez. Lille, Nicolas
De Boche, 1669.
b) Verhael van de solemnele feeste ... in de Kercke van het Professen
Huys der Societeyt lesu binnen Roomen ... (voor) ... den eersten eeuwe.
Brussel, Lucas van Meerbeeck, 1639.
Papier: 5.38 feuillets; O^SIS X O^ilS ; XVII» siècle. Ce volume renferme
plusieurs gravure-, f. 88, S" Aye, gravée par Iac. Neeffs, f. 59, S. Gcroldus, Saxo-
niae dux par Matthias Zehender (inv. anno 1672) et H. Kilian (sculpsU), f. 60 :
(1) Plusieurs pages qui manquent ont été transcrites, pour la plupart, par
Papebroch.
(2) Cf. Gelzer, Georgii Cyprii descripUo orbis romani, Lipsiae, 1890.
(3) CoDiNus, De officUs, Yeneliis, 1729, p. 11 sqq.
486 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
S, Hadelinus. (Leodii H. Natalis s.). Ce manuscrit provient de Tancienne biblio-
thèque des Bollandistes. Reliure moderne, coins en cuivre.
3480. (8911-12). — COLLECTANEA BOLLAXDIANA.
1. (F. 1). Index sanctorum 16" octobris.
2. (F. 2-6). Vita sancli Ambrosii Caturcis episcopi (1). — BI1L.,
n" 369.
3. (F. 6v). [Addition à la pièce précédente] (2).
4. (F. 7-7^). Vita sancti Ambrosii episcopi Cadurcensis (3). —
J95L.,n»372.
5. (F. 7^-8*'). De eodem sancto Anibrosio hymnus. Festa die»
hodie. — Variae lectiones in vita S. Ambrosii. — Remarques sur la
vie de S. Ambroise.
6. (F. 9-17*). Vita S. Boloniae virginis marliris (4). Inc. Beala igitur
Bolonia ex nobilissimis exorta parentibus.
7. (F. 18-19). Pro oflficio S. Boloniae.
8. (F. 20-21). De S. Gallo (5).
9. (F. 22-22»). [Epistola Georgii Gobat S. I. ad Papebrochium, 1669].
10. (F. 23-24*). In festo S. Gauderici confessoris.
11. (F. 25). [Notae Henschenii dediversis sanctis].
12. (F. 26-28*). Sancli luniani eremitae et confessoris. — BHL.,
no 329.
13. (F. 28*-30). Vita sanctae Aureae virginis. = Ibid., n<» 817.
14. (F. 30-35*). De translatione bcali Dominici confessoris.
15. (F. 36-38*). Vita S. luniani monachi et confessoris (6). = BHL.,
n° 4560.
16. (F. 39-42*). In festo sancti Aurandi. [Ofticium cum lectioni-
bus]. = Ibid., n» 3287 (7).
17. (F. 43-45). [Notae Henschenii in vitam S. MagnobodiJ.
18. (F. 46-52*). Vita S. Magnobodi Andegavensis episcopi. =
BHL., n° 5153.
19. (F. 53-62). Vita S. Machobodi episcopi et confessoris (8). =
iè/rf.,n°5151.
(1) Exms. D. Andreae Du Chesne.
(2) Ex ms. reginae Sueciae. Copie d*Henschenius.
(3) Ex sanctorali Cadurcensi ms. extcripla ab Armando Gerardo canonico
Sarlatensi die 3 Seplemb. an. 1664.
(4) F. 19', on lit : XVI ocl. an. 1657 Iranscripsil lac. Vignerius pretbiUr Soc.
lesu, tunccollegii Calvomonlani rector ex Legenda Calvomontana.
(5) Ex ms. poslhumis Nicolai Antonii communicatis Madrili tub finem annil72i
ab adm. et ampl. D. Adriano Connink proximo eitu consanguineo.
(6) Ex ms. Cluniacensi. Copie de Papebroch.
(7) Copie du chanoine Armand Gérard de SarlaL
(8) Exveteri etfidedigno ms. P. Sirmondi a. 1629.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 487
Suivent les pages 131-144 de la l'"^ édition, t. V, du Spîcileghim de
d'Achery (1).
20. (F. 71-82^). Vita S. Magnobodi. = BHL., n° 5151.
21. (F. 83-88). Vita S. Pardulphi confessons. = Ibid., n° 6462.
22. (F. 88-93^). Vita beatissimae Adaleidae imperalricis. = Ibid.,
n°63.
23. (F. 94-96V). vita Pharaildis virginis. = Ibid., no6791.
24. (F. 97-98^'). Passio sancti Peregrini marlyris. = Ibid., n° 6623.
25. (F. 98^-102). Passio sancti Torpetis martyris. = Ibid., n" 8307.
26. (F. 103-106V). [Lettre de Charles Faber au P. Papebroch,
Avignon, 2 mai 1679].
27. (F. 107-1 lOj. Vita sanctissimi ac beatissimi Mommoleni (2). =
5^L.,no6026.
28. (F. 1 11-116). Vita sancti Mommoleni episcoplNoviomensis (3).=
Ibid., n» 6025.
29. (F. 117-122). Vita sancti Momoleni episcopi (4).
30. (F. 123-127). Vita S. Mommolini (5). = BHL., n° 6026. Deux
exemplaires.
Les feuillets 127^-128^ sont blancs.
31. (F. 129-130). Vita S. Mommolini episcopi (6). Deux exemplaires.
Puis un imprimé : Lediones de sancta Walburga... ad usum cathe-
dralis ecclesiae Iprensis. Ipris Flandrorum ex tijpographia loannis
BelUtti, 162'.).
32. (F. 137-137^). [Epistola Nicolai De la Haye ad Papebrochium,
Parisiis, quinto kal. iulii 1670].
Le feuillet 138 est blanc.
33. (F. 139). De vita S. Vitalis confessons.
Suivent les feuillets 339-344, 337-338 d'un ouvrage imprimé
d'hagiographie : Martyriiim S. Longini, sancti Vari, sancti Luciani.
34. (F. 148-148^). [Instrumentum recognitionis reliquiarum in
collegio Monasteriensi S. I. anno 1680] (7).
35. (F. 149-150). [Nolae] de SS. Longino martyre, Cyrillo con-
fessore, martyribus Sebastenis.
36. (F. 151). Notae de sanclis omissis die 16* octobris.
37. (F. 152). Index 17*« octobris.
(1) Cf. Anal. BolL, t. XVIII, p. 43sqq.
(2) Elx ms. bibliolhecae capiluli Noviomensis.
(3) Ex ms. bibliolfiecae capiluli Noviomensis.
(4) Résumé.
(5) Ex manuscripto S. A udomari non ila velusto.
(6) Court résumé.
(7) Ex ms. originali membramo Monaslerii Weslphalie Collegii Socielalis lesu,
1680. Copie de Papebroch.
488 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQDE ROYALE
38. (F. 153-162). Vita beali Calervi mililis et marlyris. — BHL,
n» 1656.
39. (F. 163-164^). [Epistola Nicolai Gualtieri, Tolontino. IG fcbrna-
rii 1700].
40. (F. 165-175). Vita SS. Catervi et Septimae. — BUL., n" 1650.
Les feuillets 175^-176'' sont blancs.
Suivent deux exemplaires imprimés de Vita gloriosi lesu Christi
martyris sancti Catervi. Maceratae, 1649. (Le second exemplaire est
incomplet).
41. (F. 209-210). [De S. Berario episcopo].
42. (F. 211-213). Gesta domni Innocenlii Cenomanicae urbis
episcopi. == BUL., n" 4281.
43. (F. 213-217^). Gesta domini Berarii Cenomannicae urbis
episcopi. =Ibid., n° 1177.
44. (F. 218-219). Gesta domini Berarii. — Ibid., w 1177.
45. (F. 220-223). De sanclo Edwino abbale S. Gisleni (1).
Les feuillets 223^-224'^ sont blancs.
46. (F. 225-228). Vita S. Florentii (2). = /?///... n» 3010.
47. (F. 229-229V). [De S. Florenlio] (3).
4«. (F. 230.231V). [Epistola Claudii Perrt ad Bollandum. Cabiloni,
26 ianuarii 1693J.
Le feuillet 232 est blanc.
49. (F. 233-234V). De S. Eulropio.
50. (F. 235-235V). De SS. Victore, Alexandre et Mariano.
51. (F. 236-236V). Vita S. Reguli.
52. (F. 237-238). Passio SS. marlyrum EUieiredi et Ethelbrcte
fratrum (4).
Suit, en imprimé, Officiutn sanctarum puellarum.
53. (F. 241). [Epistola Pétri Possini ad Papebrochium].
54. (F. 242). De S. Austrude virgine. [Nota Hensciœnu].
Les feuillets 242v-243v sont blancs.
55. (F. 244-245'). [Epistola Iacobi Vignbrii ad Henschenium, Lin-
gonis, 4oct. 1661].
56. (F. 246). [De S. Austrude] (5).
57. (F. 246^-247^). Lectiones Breviarii Laudunensis in feslo
S. Salabergae.
(1) Publié dans Gallia chrisliana, t. III, instr., p. 17.
(2) Ex legendario membraneo Caroli Strozzi sénat. Florent., n" 2. Copie de
Papebroch.
(3) Lectiones secundi noclurni.
(4) Ex ms. Rubrae VallU. Cf. BHL., n' 7642.
(5) Leclio Breviarii Laudunensis.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 489
Puis deux imprimés :
a) Caria del Padre Marcelo Francisco Mastrili.
h) Relacion del insigne martyr io que padecio... P. Marcelo Francisco
Mastrilli.
58. (F. 263-264V). [Fragmentum vilae Marcelli Masfrilli].
59. (F. 265-272^). Vila B. Hemmae... descripta a R. D. magislro
Friderico Raidestorfer canonico [Gurcensi].
Les feuillets 273-274 sont blancs.
Suivent trois feuillets imprimés, p. 337-340, de l'ouvrage d'HALLOix,
lllustrium ecclesiae orientalis scriptores, 1. 1.
60. (F. 278). Laus Hyronis de S. Ignalio (1).
61. (F. 279). [Nota Henschenii de S. Aristione].
Papier; 279 feuillets ; O-.SSâ X 0",9I3; XVII» siècle. F. 196, une gravure repré-
sente le tombeau de S. Calervus (2), et f. 248, il y a un portrait du P. Marcel Mastrilli
gravé par H. Causé. Ce volume a appartenu à la bibliothèque des anciens BoUan-
distes. Demi-reliure moderne; audos, le titre doré: Acla Sanctorum i6-17 oclobris,
et le monogramme couronné de Léopold î".
3481. (8913-14). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index sanctorum 18 octobris.
2. (F. 2-5v). Passio S. lusti martyris (3). = BHL., n° 4593.
3. (F. 6-7). Notatio in vilam S. lusti.
4. (F. 8-9v). l^assio S. lusti martyris (4). = BHL, n» 4590.
5. (F. lOv). [Notae in hanc vitam].
6. (F. 11-12). Passio S. lusti pueri (5). = BHL., n° 4590.
Suit un imprimé ; Het leven van den H. martelaer lustus.
T Antwerpen in de Plantijnsche Druckerije, 1629.
7. (F. 25-27). De reliquiis S. lusti (6).
Puis, une affiche, en flamand, pour l'indulgence en la fête de
S. Juste, chez les Annonciades d'Anvers (?).
8. (F. 29-30). [De S. Iuliano Saba, notae Henschenii et Rosvireydi].
9. (F. 31). [Epistola Henrici VAN Hedigkhuysen ad Papebrochium,
30 octobris (s. a.)].
Puis un feuillet imprimé des Acta SS., de janvier, pp. 231-232, De
S. Iuliano Saba.
(1) Excod. Reg. Vat. n" 81. Ce texte est publié, entre autres, dans l'ouvrage cité
d'HALLOix, p. 338.
(2) Cf. Mabillon, Muséum ilalicum, 1. 1, lier ilalicum, p. 223 sqfj.
(3) Ex m$. Palronorum Malmundariensium.
(4) Ex ms. Bertiniano velustissimo.
(5) Ex manuscriplo Ullraieclinn S. Salvatoris.
(6) RoDULPHUs Glaber, Hislor., lib. 4-, cap. 3,
490 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
10. (F. 33-34). Transilus S. Lucae evangelisUe (1). — BHL,
n° 4975.
11. (F. 35-38'). Vila S. Lucae evangclistae (2). = Ihid., n* 4974.
12. (F. 39-41). Informatio facla in causa rcllquiaruin S. Lucae
evangelistae (3).
13. (F. 42-45). Miracula sanctae Ausirebertae (4). = BHL., n? 834.
14. (F. 45-45^). Historia translalionis corporis S. Lucae Bizantio
Brundisium (5).
Le feuillet 46 est blanc.
15. (F. 47). Praefatio in yitam S. Lucae. = BHL, n* 4973.
Les feuillets 47»-48^' sont blancs.
16. (F. 49). De capite S. Lucae evangelistae Pragam allato (G).
17. (F. 50-52). [S. Lucae evangelistae vitaj. — BHL, n«4973.
Le feuillet 53 est blanc.
18. (F. 54). [De imagine Christi Abgàro missa] (7).
19. (F. 55). [De coUyrio in sepulcro S. LucacJ.
20. (F. 56-56^). Del corpo di S. Luca.
Le feuillet 57 est blanc.
Suivent deux imprimés : Sententia lata qua definitur sacrum eor^i
Divi Lucae evangelistae asservari Venetiis in conventu S. lob minorum
de Observantia, et [De translatioue corporis S. Lucae evangelistae
Veneiias].
21. (F. 58-60). Passio S. Mononis (8). — BHL., n» 6007.
22. (F. 61-64). Lectiones... S. Mononis (9). — Ibid., n" 6005.
23. (F. 65-66). [Epistola Bertrandi Waseige canonici Molhaniensis
ad Gonradum lanning, 8 maii 1717].
24. (F. 67-70). De sancto Monone marlire. = BHL., n" 6006.
25. (F. 71-77V). Vita S. Bercharii abbatis (10). = Ibid.. n" 1 178.
26. (F. 78-87V). Offîcium S. lusti monachi (1 1).
Le feuillet 88 est blanc.
(1) Ex manuscripto Marchianensi membranaceo velusfn.
(2) Ex manuscripto Ultraiectino S. SalvatorU.
(3) Ex cod. Valkano n" 392, f. 59, copie de Papebroch.
(4) Ex codice longobardo monaslerii Sancli loannis civitalis Castri ordinis
S. Benedicti.
(5) Copie d'Ayossa, Ex Breviario Guillelmilano impretso Venetiis anno Domini
1555.
(6) Descriptum ex aulographo quod in archiva ecclesiae Pragensis asservatur.
(7) Clichtovius, In Damasceni librum4de orthodoxa fide, cap. 17.
(8) Ex manuscripto liubee Vallit, id est 2^ parle Ifagiologii Hrabantinorum.
Cf. Hagiogb. Rolland., De codicibus lohannis Gielemans adiectis anecdoti», p. 59.
(9) Copie de Papebroch.
(10) Ex manuscripto 8. Longiponlis studio D. Nicolai Belforli.
(11) Extractumaboriginaliab Uenricoa V* Pririana.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 491
27. (F. 89-90V). VitaS. lusti (1).
28. (F. 91-100^). Vita venerabilis Henrici de Calstris, natione
Lovaniensis, de ordine fratrum Praedicatorum (2).
29. (F. 101-102). Vita S. Ethbini (3). = BHL., n° 2621, sans le
prologue.
30. (F. 103-105). Vita S. Ethbini (4). = Ibid., n» 2621.
Les feuillets 105^-106^ sont blancs.
31. (F. 107-109V). Vita S. Etbini. = Ihid., n° 2621, avec la variante
Edumeti.
Les feuillets 110-111^ sont blancs.
32. (F. 112-115). [Vita S. Guingualoei]. Inc. mutil... cum pax pax
sit, cum bellum bellum sit.
33. (F. 116). Index sanctorum 19«o octobris.
Les feuillets 1 16^-1 17^ sont blancs.
34. (F. 118-118V). Vita S. Frideswidae virginis (5). =- BHL.,
n* 3165.
35. (F. 119). [Epistola Iacobi Mallebrancq ad Rosweydum, Ariae,
4martiil622J.
36. (F. 120-121). [Heribertus Rosweyde]. De S. Frideswida.
37. (F. 122-122V). De S. Frideswida (6).
38. (F. 123-123V). De S. Frideswida.
39. (F. 124-127^). Vita S. Aquilini Ebroicensis episcopi et confes-
sons (7). = i?//L., n" 655.
40. (F. 128-133). Vita S. Aquilini episcopi Ebroicensis (8). = Ihid.,
n»655.
41. (F. 134-150). Passio S. Maxiniini Gumanae ecclesiae levitae. =
i6/</.,n°5847(9).
42. (F. 151-151^). Martyrium S. Maximi levitae (10).
Suit un exemplaire imprimé de VOfficium S. Maximi martyris
Aquilanae ecclesiae patro7ii, Romae, 1604.
(1) Cf. UUL., n» 4605.
(2) Ex manuscriplo Rubee vallis ex 2^ parle Hagiologii Brabantinorum.
Cf. Hagiogr. Bolland., De codicibus lohannifS Gielemans, p. 61.
(3) Ex manuscriplo Cllraieclino S. Salvaloris.
(4) Ex manuscriplo Aquicinclino.
(5) Ex manuscriplo Rubrae Vallis.
(6) Ex collée laneis D. Wilsoni PreshyleriAngli,quimarlyrologiumanglicanum
paralum anglice habel.
(7) Ex ms. Signiacensi P. Cfn/pelii p[ropria]m[anu].
(8) Exms. Rubrae Vallis.
(9) Deux exemplaires, le premier, Ex collecl[aneis] P. Anl. Caraccioli tom. 1,
Vila SS. Confess. (voir f. ISi) ; le second, Ex ms. membr. Legend. Vallicell,
(10) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris. Résumé.
492 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
43. (F. 160-162). De SS. Maximo et Venerando. = BHL., n* 5848,
le prologue manque (1).
Le feuillet 163 est blanc.
44. (F. 164-169V). vita S. Maximi levitae et martiris (2). — Ibid.,
n° 5834.
45. (F. 170-176). In fesloS. lustac virginis et martiris (3). — Ibid.,
n''4586.
46. (F. 176-176*). [De eadem] liymnus. = RH., n» 14045.
47. (F. 177-179). De inventione corporum SS. luslini, Fclicis et
Florentli, lustae et Umbrasiae. = BHL, n» 4587.
48. (F. 180-180*). Hymnus [de S. lusla]. — RH., n» 9908.
49. (F. 181-187*). Vita beat! Franc! (4). =- BHL., n» 3143.
50. (F. 188-222). De bealo Thoma Helia de Boenilta. — Jbid.,
n° 8252. En triple exemplaire.
F. 199, lettre, en latin, de I. de Gonet, Cadomi, 27 oclobris. s. n.
51. (F. 223-226). [Epislola I. Le Riche. Sens, 1» may 1G79J.
52. (F. 227-228*). [Notae in vilam S. Vari].
Le feuillet 229 est blanc.
Suivent deux imprimés Relatione délie cerimonie... ndla eanoniza-
tione de... santi Petro d'Alcantara e Maria Aladalena de' Pazzi, Roma,
1669, et Decretum pro officio S. Pétri de Alcantara, Romo' JJi^f.
53. (F. 236). De S. Verona.
54. (F. 237). [Epistola FniDERici Amphinoer, Romae, Ib seplem-
bris 1683, ad Papebrochium].
Le feuillet 238 est blanc.
55. (F. 239). De lacobo de Benefactis episcopo Mantuano (5).
56. (F. 240-241). [De B. lacobo de Benefactis]. Noies en italien.
57. (F. 241*). [Oratio de S. Eusterioj.
58. (F. 242-245). [Notae de S. Sadoth].
59. (F. 246). Passio sancti Tholomci.
Papier; 246 feuillets; 0»,34 X 0»,212; XVII» siècle. F. 230, gravure inlitulée :
Af-beeldinge vende sleen-roU verciert 1er eeren van den H. Petnu Alcanlara in syne
canonisatie den X sept. Ce volume provient de la bibliothèque des anciens Bollan-
(1) Ce texte est, je peuse, une copie du ms. latin n* 815 de la Bibliothèque
nationale de Paris. Cf. Hagiogr. Boli„, Catalogus cod. hagiogr. latin, bibl. nal.
Parisiensis, t. III, p. 577, n« 7, et Bibliolheca hagiographica latina, p. 855. Lea
anciens Bollandistes avaient reçu ce texte du P. Jean Darde, car on lit f. 160 :
A P. loanne Darde, Parisiis, 1640. Cf. Act. SS., 25 Maii, t. V, p. 36.
(2) Ex breviario antiquo man. 5. qui in episcopio eiusdem civilalis (Aquilae)
asservatur.
(3) Eœms. antiquo qui Aquiku in tetnplo eiusdem sanctae asservatur.
(4) Ex ms. libro ab Astorgianis asservato.
(5) Ex Fr. Ambr. Taegii chronica ord. praedicatorum f. 158.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 493
distes. Demi-reliure; au dos, le titre doré : Acla Sanclorum 18-19 octobiis, et le
monogramme couronné de Léopold P^
3482. (8915-16). — Collectanea bollandiana.
1. (F, 1). Index sanctorum 20octobris. ,
2. (F. 2). De S. Aderaldo, nota.
Puis un imprimé Vita S* Aderaldi, 1724.
3. (F. 24). De S. Acca.
Les feuillets 24^-25^ sont blancs.
4. (F. 26). De S. Felliciano.
5. (F. 27-31). Passio S. Fidis (1). = BHL., n» 2930.
6. (F. 32-33V). Martyrium SS. Caprasii et Fidis (2). = Ibid., n" 2932.
7. (F. 34-39). Passio sanctorum martyrum Caprasii et Fidei (3). =
Ibid., n*'2932. (Deux exemplaires).
8. (F. 40-40^). Translatio S. Caprasii (4).
9. (F. 41-44V). Passio S. Fidis et Caprasii (5). = BHL., n° 2938.
10. (F. 45-49"). [Passio S. Fidis] (6). = Ibid., n« 2928.
Les feuillets 50-51 sont blancs, puis un imprimé Episcopatus beati
Caprasii primi Aginnensis episcopi vindiciae.
11. (F. 72). Translatio sanctorum martyrum Georgii... et Aurelii. =
BUL., n° 3409.
Il n'y a que le commencement, la suite est donnée en imprimé,
sous un extrait du Supplementum antiquitatum urbis Parisiacae, de
Du Breul, pp. 41-58.
12. (F. 77-77V). [Epistola Fr. Lahier].
13. (F. 78-87^). In festo eductionis sive revelationis reliquiarum
sanctorum loannis et Marciani. = BHL., n° 4432.
14. (F. 88-88^). Vita S. Sindulphi confessons. = Ibid., n" 7792
(le prologue seul).
15. (F. 89-92V). Vila beati Sindulphi confessons Christi. = Ibid.,
im^^ 7792 et 7793.
16. (F. 93-93V). [Vita S. Sindulphi]. = Ibid., n° 7792 (la fin seule-
ment).
17. (F. 94-98^). La vie de sainct Sindulphe. En français.
Le feuillet 99 est blanc.
18. (F. 100). [De Urbano papa IIIJ.
19. (F. 101). [Rcsponsiones ad quaesita R. P. loannis BoUandi].
(1) Ex manuscriplo Rubee Vallù.
(2) Ex manuscriplo UUraieclino S. Sahatoris.
(3) Ex manuscriplo S. Maximini Treviris.
(4) Ex manuscriplo (JUraieclino S. SalvalorU.
(5) Ex 4 codicc Uranensi.
(6) Ex ms. codice Conchensis abbaliae.
494 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
20. (F. 102-102^). [Epistola Ioannis Baptistae Mcrschklk ad Bollan-
dum. Graeciae, 16 februarii 165 IJ.
21. (F. 103-105^). [Nolae Henschenu et N. Kollkr de S. WeiuJe-
lino]. En latin et en allemand.
22. (F. 106-109^). Legenda de sanclo Wendelino confessore. —
BHL., n» 8846.
23. (F. 110-111). Legenda S. Wendelini confessoris. — Ibid.,
n« 8845.
24. (F. 111). [Carmen de S. WendelinoJ (1).
25. (F. 112-112^). Legenda S. Wendelini. — BHL., n» 8846.
26. (F. 113-113^). [Epistola Alexa.ndri Wiltheim ad Bollanduin.
Luxemburgi, 1 decembris 1646].
27. (F. 114-117). Von sant Wendel sein heiligcs lebens.
28. (F. 118-118V). Von sant Wendel (2).
29. (F. 119). [Epistola Sollerii ad Henricum Kremer, 20 mai 1720).
30. (F. 119^). [Epistola He.vrici Kremer ad Sollorium, Coloniae
10 maii 1720].
31. (F. 120). [Epistola F. Bartholomàki capucinorum guardiani,
Treviris, 5» ianuarii 1705].
32. (F. 121). [Litterae de morte D. Maxiniillani van Habbeke,
8 februarii 1637, Antverpiae].
33. (F. 122-123). [Notae de S. Andréa, confessore Conslanlinopoli].
34. (F. 124). [Index sanclorum 21" octobris].
35. (F. 125-126). Post vilam S. Anatolii [notae Henschenii].
36. (F. 127-127*). Calalogus abbatum celeberrimi et antiquissinii
eoenobii sancti Michaelis, dioecesis Virdunensis.
37. (F. 127V-129V). Translalio et miracula S. Anatolii. i/ic. Anatolius
Cadurtinae urbis in Gothia episcopus.
38. (F. 130). [Epistola Frangisci Lahier. Sarnmilli, 16 septem-
bris 1646].
39. (F. 131-135). De S. Anatolio. [Nolae Henschenii].
Les feuillets 135^-136* sont blancs.
40. (F. 137-139*). [Epistola Nicolai Heinsii ad Papobrochium].
41. (F. 140). De S. Bénédicte Maceraco.
42. (F. 141-143). Vita S. Condedi monachi et confessoris (3). =
BHL., n° 1907.
Les feuillets 143*-144* sont blancs.
43. (F. 145). Pro vita S. Condedi. [NotaC. Ianningi].
(1) Publié dans Matthiae Agricii Wiluchii, FcuU Trevirentes.
(2) Ex aestivali parle vilis sanclorum Gennaniae impressa a me Grulhero
Zeiner.
(3) Ex manuscripto Rubrae vallis.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 495
44. (F. 146-146V). Vita S. Gondedi presbyteri (1). == BHL., n« 1908.
45. (F. 147-150). Oralio encomiaslica in feslo S. Gaudiosi (2). =
46. (F. 151-157). Vita vel obitus sancti Gebizonis Gassinensis
moriachi per Paulum diaconum. = Ibid., n° 3295.
Suit un imprimé Vita S. Hilarionis, pp. 75-92, des Vitae Patrum
de ROSWEYDE.
. 47. (F. 168-168^). [Epistola Pétri FrangisciGhiffletii ad Hensche-
nium. Divione, 14 augusli 1666].
Puis un feuillet imprimé de la Vita S. Plechehni, Acta Sanctorum,
15 iunii, p. 53 et 54-, et la Vita Malchi, p. 93 et 98 des Vitae Patrum
de RoSWEYDE,
48. (F. 174-177^'). Martyrium sanctorum sexaginta recentioruni
marlyrum qui in sancta Urbe ... sub Arabum tyrannide ibidem
confessi sunt (3).
49. (F. 178-198^). Gommentarius historicus P. Guilelmi Wiltheim de
S. Wulfilaico.
Le feuillet 199 est blanc.
50. (F. 200-201^). [Epistola Alexandri Wiltheim ad Henschenium.
Luxemburgi, 12 aug. 1655].
51. (F. 202). [Notae Hensghenii de S. Anchario].
52. (F. 203-203V). De S. Wolfo confessore (4). Inc. Fuit in diebus
Magnerici episcopi Trevirensis.
53. (F. 204-228). Annotationes sive elucidationes in vitam sancti
Wolfilaici stylilae abbatis ordinis divi Benedicti opéra ac studio
R'" Patris Domini Iagobi de Vaulx religiosi Aureae Vallis (5).
Les feuillets 228^-229^ sont blancs.
54. (F. 230). De S. Ursula eiusque societate.
55. (F. 231-231^'). [De reliquiis sociae sanctae Ursulae Placentiae].
Le feuillet 232 est blanc.
56. (F. 233-237). Martyrium Theodotae martyris auctore Simeone
Metaphraste, interprète Guilielmo Gratio Brugensi Societatis
lesu (6).
Paprer ; 237 feuillets ; 0™,337 X O-.a I ; X VIP et XVIIP siècle. Ce volume provient
de la bibliothèque des anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le
titre doré : Acla Sanctorum 20-21 octobris, et le chiffre couronné de Léopold !•'.
(1) Ex manuscriplo UUraiectino S. Salvatoris.
(2) Exscripla ex ms. Massarelliano.
(3) Publié ^Icto SS., ad diern21 octobris.
(4) Ex ms. SimonU Traieclensis Carthusiae Colonicnsis.
(5) Cf. supra, n" 49.
(6) Cf. Ad. SS., Octobris t. X, p. 12.
496 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3483. (8917). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1-6). Vita et passio S. Ursulae et undecim niillium virginum
et martyrum. = BHL., n» 8437.
2. (F. 12^). Passio S. Ursulae et XI"» virginum {W »- Ibid.,
nn°^ 8428-8430.
3. (F. 13-18). Passio sanclarum virçinum undecim millium (f). —
Ibid., n" 8439.
Ensuite un imprimé i>« 55. Virginibus Colonientibut per Avbertvu
MiRAEUM. Antverpiae apud Gislenum lanssenimn, 1608.
4. (F. 23). [De SS. Candide et Viclore] (3).
5. (F. 23-27^). Translatio trium corporum sanctarum virginum
Coloniensium. = BHL., no8445.
6. (F. 27^-31). De Hasteriensis ecclesie patrono, pignoribus sacris,
ac de ipsius nobilitate atque antiquitatc.
7. (F. 31-31^). MoLANus in vita S. Nunlii confessons.
8. (F. 32-33^). [De S. Eloquio]. Inc. mutil. ... adveniente sacri obilus
die. Des. mutil. Clericus quidam ex vico regio ... luminis claritatem
recepit,...
9. (F. 34-41 V). Relatio de historia sanctarum Agrippinen«iuni vir-
ginum (4). = BHL., n" 8427, sans le prologue.
10. (F. 42-51). Passio undecim miiium vii^inum (5). — Ibid.,
nn°* 8428-8430.
11. (F. 52). S. Ursulae hisloria brevis (6).
12. (F. 53 58^). Ex libro IIII visionum Elizabeth virginis. De unde-
cim millibus virginibus. — = BHL., n»8431.
13. (F. 59-78). Epistola ... super historiam novam undecim miilium
virginum. = Ibid., n" 8433.
14 (F. 79-80V). Hisloria S. Ursulae (7).
15. (F. 81-84). lubilus de sanctis undecim millibus virginibus.
16. (F. 85-85^). [Fragmentum epistolae P.He.nrici Cuperi, Coloniae,
14 septembris 16%].
17. (F. 86-89). lubilus mellifluus de sancta Ursula.
18. (F. 90-91). [Notae Rosweydi de S. Ursula].
19. (F. 92-92V). [Carmen de S. Ursula]. = BHL., n» 8443.
(1) Ex codice ms. S. Ghisleni ... in membrano antiquo.
(2) Exms. Vallis Lucenlii. Copie du P.Chifflet.
(3) Résumé de BHL., n» 1539.
(4) Ex manuscriplo S. Vili in Gladbach vetusto.
(5) Ex ms. monaslerii de Moris Ord. Cisl. dioec. Lingonensis.
(6) Extrait de Petrus CRATî3>0Lins, De germanis episcopis et orthodoxis âcriptori-
bus sive de sanctU Germaniae, Coloniae, 1592.
(7) Ex ViNCENTio [BellovacehsiJ. Cap. 39-43.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 497
20.. (F. 93). [Epistola Iagobi Kritzraedt. Goloniae, 11 seplem-
bris 1663].
21. (F. 94-95^). [Nolae Rosweydi de S. Ursula].
22. (F. 96). [Epistola Théodore Moreti ad Bollandum. Pragae,
18 ianuari 1648J.
23. (F. 97-100). Historia S. Ursulae [ex variis].
24. (F. 101-109V). De S. Ursula (1).
25. (F. 110). Baronif iudicium de Historia Ursulana (2).
26. (F. 111-1 12). Historia S. Ursulae ex Baronio (3).
Les feuillets 112^-113 sont blancs.
27. (F. 113V.117). [Notae Rosweydi de S. Ursula].
. 28. (F. 1I8-118V). [Epistola I. Grothaust ad Bollandum. Goloniae,
21 febr. 1648J.
29. (F. 119-120). GoBELiNus contra historiam Ursulinam.
30. (F. 121-121V). [De S. Ursula] (4).
31. (F. 122). loANXEs Franciscus Bordinus in S. Ursulam(5).
32. (F. 123-124). [De S. Ursula notae].
33. 125-126^). [Epistola Philippi Bebii ad Rosweydum. Goloniae,
8 martii, anno 1628.
34. (F. 127-127V). [Epistola Ioannis Grusii ad Bollandum. Goloniae,
26 martii 1637].
35. (F. 128). Epistola Philippi Bebii ad Rosweydum. Goloniae,
14 iun. 1623.
36. (F. 129-130*). Vindiciarum Ursulinarum pars tertia.
37. (F. 131-134V). Historica disquisilio de S. Ursula.
38. (F. 135-137*). [Très cpistolae Philippi Bebii ad Rosweydum,
Goloniae, 22 februarii 1623, 14 iul. 1617, 27 maii 1616].
39. (F. 139V-140*, 148-148V). [Philippus Bebius. De S. Ursula].
.40. (F. 141). [Epistola loHANNis Hasii. Emsniae, 24 sept. 1619].
41. (F. 142). [De S. Ursula].
42. (F. 143-143*). Hartzfeldii iudicium de Ursulana historia (6).
43. (F. 144-147*). [Nota de vita S. Ursulae].
44. (F. 149-153). [Officium sanclae Ursulae].
Les feuillets 153*-154* sont blancs.
45. (F. 155). De S. Ursula et sociabus (7).
(1) Ex Annalibus Trevirensibus P. Christophori Browkri, ex libro 3o, fol. 244.
(2) ^olal\io\ ad Marlf/rol. Rom. 21 ocl.
(3) Tom. IV, anno Chrisli 343.
(4) Extrada ex Historia Brilonum incerli aucloris qui Gaufridum Monumen-
tensem citai.
(5) Voir Bozius, De Signis ccctesiae, lib. 22, cap. 3.
(6) Ex Historia AmjUcana Nicolai Hartzfeldii, 5'" saeculo, cap. 22.
(7) Ex Lipsanologio Mi. regii monasterii S. Laurentii vulgo dicli Escurial.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 32
498 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
46. (F. 156-156^). [Epistola Ioannis Victows ad Papebrocliium.
Coloniae, 29 octobr. 1686].
47. (F. 157-157^). [Epistola HENRia Cuperi. Coloniae, 31 augusli
1696J.
48. (F. 158-159*). [Lettre de Sœur Claire de la Croix sur l'établis-
sement des Ursulines à Anvers. Anvers, 31 octobre 1704].
49. (F. 160-166*). Revelationes S. Elisabethab Sciio.naugiex-
s,s(l). =^ifL,n«'843I.
50. (F. 167-167*). [Epistola Hermanni Crumbach ad Bollanduni.
Coloniae, 26 febr. 1638J.
51. (F. 168). In festo translationis S. Victorie virginis (f).
52. (F. 169). [Epistola Laurentu Fabritm episcopi Cyrenensis.
Coloniae, 22 nov. 1591].
Les feuillets 169^-170*' sont blancs.
53. (F. 171-171'). [Instrumenlum de rcliquiis xi roillium virginum
Placenliae].
54. (F. 172-174*). De miraculis sanctarum virginum (3). Inc. Reli-
giosus quidam.
55. (F. 175-183'). [Philippus Bebius. De S. Ursula] (4).
56. (F. 184-185'). [Epistola Papebrochii et responsio Pauu Kintb»
Antverpiae, 24octobris 1686 et Coloniae, ex monasterio Sion ordinis
S. Brigitlae, 5 novembris].
57. (F. 186-186'). [Epistola Christophori Edklman S. L et responsio
loHANNis VicTORis. Coustantiac, 18 augusti 1687 et Coloniae, 2 septem-
bris 1687J.
58. (F. 187). [De convenlu Ursulinarum in Hirzthal].
59. (F. 188-190'). Reliquiae sanctorum in templo Viconiensi.
60. (F. 191-191'). Reliquiae Ursulinarum. [Nota Henschenii].
61. (F. 192-193'). [Epistola Herman.ni Crumbacm ad BoUandum.
Coloniae, 2 sept. 1641 J.
62. (F. 194). De S. Foliano.
63. (F. 195-196'). Invenlio corporis S. Odiliae virginis (5).
64. (F. 197-200). Reliquiae Theomatae, Cieomathae, Chrislanciae
e sodalibus S. Ursulae (6).
65. (F. 201). De S. Valerio rege, martyre e socielale S. Ursulae.
6G. (F. 202-203). Acta Aquilini, Livoldi et Clematiorum duorum,
Goloniensium archiepiscoporum, de S. Ursula.
(1) Copie de Chifflet.
(2) Ex ccclesie Burgensis caslelli veleris melropolis ecdesicuticis (abulis.
(3) Ex manuscriplo UUraiectino S. Salvaloris.
(4) Copie de Chifflef, voir plus haut, n"39.
(5) Ex tomo 2 Chapeaville.
(6) Caesarius, lib. 8, cap. 85.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 499
67. (F. 204-208). Revelationes titulorum vel nominum SS. Marti-
rum et SS. Virginum. = BHL., n° 8441.
68. (F. 209). [Notae pro vita S. Ursulae].
Les feuillets 209^-213^ sont blancs.
69. (F. 210). [Epistola A. I. praepositi domus Professae Antver-
piensis, l*aprilis 1639J.
Puis deux imprimés Concessio festi S. Ursulae pro sanctimonialibus
Ursulinis, Romae 1692 et Brève Raggnaglio délia festa celebrata in
Borna dalle religiose di S. Orsola, Borna, 1718.
70. (F. 216-216^'). [De turri in Solre-Chasteau, in qua hospitatae
dicuntur xi millia virginum. — De capucinis in urbe Garolopoli].
71. (F. 217-220^). Nomina diversorum sanctorum etsanctarum ex
numéro undecim millium virginum.
72. (F. 221). Aflathen van Sinte Verele Gapelle, binnen deprochie
van Steijnockerzeele.
Papier ; 221 feuillets ; O-'.aS? X 0",213 ; XVIP et XVIII» siècle. Ce volume pro-
vient de la bibliothèque des anciens Bollandistes. Demi-reliure ; au dos, le titre
doré: Acla Sanctorum, 21 ocbibris, elle chiffre doré de Léopold l*\
3484. (8918). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index sanctorum 22''« octobris.
2. (F. 2-6^). Vita S. Melloni archiepiscopi Rothomagensis ex Petro
A Natalibus.
Le feuillet 7 est blanc.
3. (F. 8-8^'). De sancto Mellono, ex breviario Rothomagensi.
4. (F. 9-11^)' De sancto Mellono. Inc. Fuit quidam Pontifex.
Les feuillets 12-14 sont blancs.
5. (F. 15-21^). PassioS.Cordulae(l). = 5iïL.,nol950.Deux copies.
6. (F. 22-30). Historia inventionis S.Gordulae (2). = Ibid., n° 1951.
7. (F. 30V-31). Goncordantia Gordularum. = lbid.,n° 1952.
8. (F. 32-34V). [Ofïïcium inventionis S. Gordulae].
Le feuillet 35 est blanc.
Suivent trois imprimés.
a) Historia inventionis S. Cordulae (un feuillet).
b) Historia inventionis S. Cordulae. Coloniae, Typis Antonii
Metternich, 1619.
c) Historisches Bericht der tvnnderbarlichen Erfindung S. Cordulae.
Coin, Willehm Friesseim, 1662.
9. (F. 59). De S. Gordula.
10. (F. 60-62). De S. Henrico martyre. [De veritate reliquiarum eius
(1) Ex ms. Sancli Martini Traieclensis.
(2) Seripla circiler annum 1320 ex ms. S. Cordulae Coloniae.
500 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
instrumentum Francisci van der Burch, archiepiscopi Cameracon«'i'î.
Montibus, 1617].
11. (F. 63). [Epislola Balduim WiLLioT,Monlibus, âOoclobris 1633].
Les feuillets 63^-66^' sont blancs.
12. (F. 67-69^). S. Philippi episcopi et sociorum (1). •=» BIIL.,
nn«^ 6835 et 6834.
13. (F. 70-71). iMartyriumS. Philippi episcopi (2). «=7^(/.,ir 6831.
14. (F. 72-78*). Marlyrium sancti Philippi episcopi (3). = Ibid.,
n» 6834.
15. (F. 79-93V). vila S. Beriharii (4). = Ihid., n- 1271.
16. (F. 94-102). VilaS. Donali episcopi Faesulani(5).«-76irf.,n*'2306.
17. (F. 103-110). Vita S. Donali. — Ibid., n* 2305 (me. p).
18. (F. 111-116V). Vila S. Donali. = Ibid., n» 2305 (i«c. a).
19. (F. 117). [Epislola Nicolai Phe.mx, 27 oclobris 1654].
20. (F. 118-118'). ( Henschenii nolaej.
21. (F. 119-119V). SanctaNunilo et Allodia. En espagnol.
Les feuillets 120-121 sont blancs.
22. (F. 122). De SS. Nunilone et Alodia.
Suit un imprimé Adas de la Transhcion de los sagrados cuerpos
de las santas virgines y martires Nufiilo y Alodia.
23. (F. 126-127). [Epislola niarchionis db Agropoli, 22 janvier 1670,
ad Papebrochiumj.
24. (F. 128-129). Vila S. Lupenlii (6). — i^//L., n» 5069.
25. (F. 130). [De S.Lupenlio] (7).
Suit Un imprimé Vita S. Abercii auctore P. Pbtro Halloix.
Papier; 130 feuillets (sans les 75 de la Vila Abercii); 0-,354 X 0",20; XVII» siècle.
F. 14, il y a une gravure Veiie de la Maison du Doiené de Ponloite par Israël
SiLVESTRE. Ce volume provient de la bibliothèque des anciens Bollandistes. Demi-
reliure moderne, titre doré au dos : Acia sanclorum 22 oclobris et le monograrome
couronné de Lëopold !•'.
3485. (8919). — Collecta.nea bollanduna.
1. (F, 1). Index.
2. (F. 2-6). Passio sancli Valerii(8). = BUL., n« 8496, le prologue
manque.
Les feuillets 6^-7 sont blancs.
(1) Ex Bodecetisis coenobii ... passionali pergameneo. Ms.
(2) Ex ms. UUraiectino S. Salvaloris.
(3) Ex ms. Fuldensi.
(4) Excollect. Cardinalis Sanclae Severinae apud D. losephum Corla.
(5) Ex Legendario ms. cardinalis Slrozzi.
(6) Ex breviario Calalunensi.
(7) Ex tabulario coenobii Démentis.
(8) Chifflel, propria manu.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 501
3. (F. 7v). [DeS. Valerio].
4. (F. 8-14^). Acta S. Valerii archidiaconi Lingonensis (1). =
BEL., n" 8496.
Les feuillets 15 et 16 sont blancs.
5. (F. 17-22V). S. Deicoli abbatis. = Ibîd., n° 2120.
6. (F. 23-24V). S. Sigismundi ... vita et martyrium. = Ibid., n" 7717.
7. (F. 25-28). Sancti Ragnoberti vita. = Ibid., n» 7060.
8. (F. 28-29). Miraculorum eiusdem in fragmentum, = Ibid.,
nn°« 7061 et 7062.
9. (F. 29-32). S. Valerii archidiaconi Lingonensis. = Ibid., n° 8496.
10. (F. 32-40). S. Viventii...vita. = 2èiU,n°8725.
11. (F. 40-41). Qualiter translatum sit corpus B. Viventii. ==lbid.,
n» 8726.
Les feuillets 41^43^' sont blancs.
12. (F. 44-46^). [De reliquiis S. Ragnoberti et S. Domiliani].
13. (F. 47-49). Vita S. Romani archiepiscopi Rothomagensis (2).=
BHL., n° 7312, le prologue manque.
Les feuillets 49^-50^' sont blancs.
14. (F. 51-56^). Vita S. Romani archiepiscopi Rotomagensis (3). ^
i6jrf.,nn°» 7314 et 7315.
15. (F. 57-73V). Depositio S. Romani (4). = Ibid., n° 7313, le pro-
logue manque.
16. (F. 74-78V). [De S. Romano] (5). = Ibid., n" 7318.
17. (F. 79-80^). De translatione S. Romani (6). Inc. Dominica
quadam nocte de somno excussus.
18. (F. 81-82^). Historia translationis ... reliquiarum [S. Roma-
ni] (7). = i^f^L., n" 7319.
19. (F. 83-84^). De translatione S. Romani. = Ibid., n^ 7319.
20. (F. 85-85^). In festo translationis S. Romani. Inc. Non esse sub
silentio praelereundum.
Le feuillet 86 est blanc.
21. (F. 87). In alla translatione sancti Romani. Inc. Inter omnia
miraculorum insignia.
22. (F. 88). Martyrium S. Severini Boetii (8).
Les feuillets 88^-89^ sont blancs.
(1) Ex ms. D. Andreae du Chesne.
(2) Ex ms. Rubrae vall'u.
(3) Ex ms. Ifranensi.
(4) Ex ms. ehurneo Rothomagensis ecdesiae.
(5) Ex legendarin antiquo diclae cathedralis ecdesiae.
(6) Ex ms. Legendario monasterii S. Laudi. Copie de Papebroek.
(7) Ex ms. cod. S. Audoeni.
(8) Ex ms. Rubee vallis.
502 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
23. (F. 89-90). [Notae Henschenii de S. Graliano et de Iranslatione
S. Eulaliae].
Les feuillets 90^-91^ sont blancs.
24. (F. 92-93). Vila S. Severi ci vis Marsani (1). Inc. Fuit quidam
Tir prudens.
25. (F. 94). [Notae Henschenii de translatione S. Severi episcopi
Ravennatis].
26. (F. 95-98). Vita S. Domitii confessons (2\ — BIIL., n» 2258.
27. (F. 99-103^). Passio sancli Theoderici preshyteri (3>. = Ibid.,
n° 8074.
28. (F. 104-105^). Sancti Theoderici Anliocheni presu) teri 1,4). «—
Jbid., n° 8075.
29. (F. 106-107^). Vita S. Theodorici (5). — Ibid., n«> 8074.
30. (F. 108). [Variantes lectiones eiusdem vitae ex ms. Gemmeli-
censi],
31. (F. 109-109'). De S. Théodore presbytcro (6).
Le feuillet 1 10 est blanc.
32. (F. 111-112). Passio beatissimorum martyrum Servandi et
Germani (7). = BHL., n* 7608.
33. (F. 113). Passio sanctorum Servandi et Germani. Ine. Scrran-
dus et Germanus fralres ex Eineretensi colonia.
34. (F. 114-114'). [Epistola Papebrochii ad P. Dorotheum Louf-
fium S. T., Antverpiae, 6 augusti 1683J.
35. (F. 115-115'). Epistola P. Dorothei Locffii ad Papebrochiuni.
2 augusti 1683].
36. (F. 116-117). [Epistola Guilberti de la Haye ad Papebrochium.
Insulis, 19 ianuarii 1674J.
Puis deux imprimés :
a) Vita délia B. Giuliana da Busio Aroitio,.. da Pietro Agosti.no
Grespi. Milano, 1657.
b) In festo sancti loannis a CapiMrano.
37. (F. 147-150). Vita et translatio S. Allucii (8). = BEL., n"« 304
et 303.
{\) Ex Leclionario m$. in conventu S. Francisa oppidi Gualdi. Copie de Pape-
broch.
(2) Descripla e Legendario eccletiae coHegialae Divi Wulfranmi urb'u Abbavillae.
(3) Ex manuscriplo sancli Aîaximini Treceris.
(4) Ex Bodecensis coenobii... passionali pergameno ms. mensis martii, fol. CXI,
pag.B.
(5) Ex ms. Rubrae Vallis.
(6) Exmeneis mss. R. P. Pétri Francisci Chifflelii. Copie de Papebroch.
(7) Ex anl. mss. D. lohannis Bouhier Divionensis. Copie de Papebroch.
(8) Ex ms. perill. viri Francisci ilariae Florentini medici Lucensis. Copie de
Papebroch.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 503
38^ (F. 151-159^). Vida de los sanctos martires Sardos Turrilanos
Gaviro, Proto y lanuario. En espagnol.
Puis un imprimé : Bulla ... démentis X ... super cultu ab immemo-
rabili S. Petro Faschasio. Romae, 1670.
39. (F. 160). De sancto Paschasio et sociis martyribus.
Les feuillels 160^-161^' sont blancs.
40. (F. 161-163). [Epistola Fr. Francisci Martinez ad Bollan-
dianos. Ex monasterio sancte Marie de Podio Valentie, 6 idus
marlii 1760J.
Les feuillets 163v-164^' sont blancs.
41. (F. 165-166). [Nolilia de S. Petro Paschasio].
42. (F. 167-167^). [Epistola Fratris Matihiae de Gardona adPape-
brochium, Romae, 28 maii 1673J.
Le feuillet 168 est blanc.
Puis un feuillet imprimé [Offîcîinn S. Felri Faschasii].
43. (F. 170-171V). [Epistola F. Michaelis Auvry ad BoUandum.
Parisiis 18 novembris, s. a.].
Puis trois exemplaires imprimés de VOfficium S. Pétri Faschasii.
44. (F. 180-181*). [Epistola Peïri Francisci Ghiffletii. Divione,
SOoctobris 1674, ad Papebrochium].
Papier; 181 feuillels: O^^^G X 0'',21 ; XVII" siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bihliolhèque des Bollandistes. F. 108, il y a un dessin au crayon repré-
sentant un évoque inconnu avec la date 1519, et f. 118, une gravure d'AoNELLi
représentant S'« Julienne et le monastère du mont Sainte-Marie Sopra Paresc.
Demi-reliure moderne; titre doré : Ac(a Sanclorum 25 oclobris, et le monogramme
couronné de Léopold I".
3486. (8920). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-4^). Vita sancli Guoch abbatis et confessons patroni eccle-
siae de Sassenayo (1). = BHL., n° 7577.
3. (F. 5-7^). Vita S. Martini Verlavensis episcopi (2). = Ibid.,
n« 5669.
4. (F. 8). Vita S. Martini Vertavensis (3).
5. (F. 9-10"). Vita S. Martini abbatis Vertavensis (4). = BHL.,
n« 5670.
6. (F. 11-13). Vita S. Martini Vertavensis abbatis (5). = Ibid.,
n° 5669.
(1) Ex veleri brcviario ms. descripla a P. Gaudio Perrio.
(2) Ex manager iplo Accincli monasterii. P. Chiffiel.
(3) Résumé très court.
(4) Ex manuscriplo VUmiecHno S. Salvainris.
(5) Ex ms. D. Andreae du Chesne cosmographi régis chrislianissimi.
504 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
7. (F. 13'-14v). Beatus Odclardus (1). = BHL, n* 1184.
8. (F. 15-17). B. Martini solilarii (2).
Inc. Vocibus organicis Martina psnilite palri.
9. (F. 17-17^). Translatio erusdem. = JiHL., n» 5602.
10. (F. 17'-18). Miracula eiusdem. — Ibid., n» 5603.
11. (F. 19-22). [Les trois pièces précédentes].
Imprimé : Ad d'num Martinum confessorein.., hywnus. Neapoli,
1610.
12. (F. 24-34^). [Offîcium S. Bernardi CalinensisJ. Il y a comme
leçons le texte de la vie. = BHL, n" 1205.
13. (F. 35^-37). De translatione S. Martini. = lOid., n" 5602.
14. (F. 37-39). Versus [de S. Martine J. = KIL, n« 20183.
15. (F. 40). S. Martini Vertaviensis (3). = BHL., n» 5669
(fragment).
16. (F. 40v). S. Mamertini (4). — Ibid., n» 5202.
17. (F. 41-44^). Vila, translatio et miracula S. Martini ahbalis per
Petrum diaconum Cassinensem. = Ibid., n" 5604.
18. (F. 45-60^). MapTÛpiov toû pâprupoç àYiov 'ApéOa. = BHG.
19. (F. 6l-64^j. Fragmentum historiae Passionis SS. marlyrum
Arethe et sociorum. — BHL., n®671.
20. (F. 65-67). De SS. Felice, episcopo Africano.
Les feuillets 67^-68^ sont blancd. Puis deux exemplaires de l'im-
primé Lectiones propriae secundi nocturni in festo simctorum marty-
rum Felicis episcopi et sociorum.
21. (F. 73-80). Passio sancti Felicis episcopi Tubizacensis. —
BHL., n" 2894. Quatre copies (5).
22. (F. 81-81V, 83-97^). Notizie di S. Cresci.
Sous ce titre, il y a
o) L'ofïïce.
b) Divers actes relatifs au culte.
c) Vita S. Grisci. = BHL., n» 1987.
d) Témoignages de Marcus Bartholinids et de Gabriel de Fini-
GUERRIS.
23. (F. 82-82V, 98-99^). [Epistolae duae Antonii Magliabecchi ad
Papebrochium. Florentiae, 17 augusti 1692 et 25septembris 1702].
(1) C'est le chapitre de la vie de S»« Berlinde.
(2) Ex Bodccensis coenobii [manuscriplo].
(3) Exms. Pontiniaeensi. Copie de Papebroch.
(4) Ex ms. Antomi Carnolentis quod eslapud R. D. Georgium Vielam AltUsio-
dori. Copie de Papebroch.
(5) Ex [Fabri Slapulensis] ÀgonUms marlyrum itucriptu; ex manuscriplo
Rubee vallis ; ex manuscriplo S. Audomari.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 505
24. (F. 100-109). De SS. Grisio [et sociis] martyribns (1). ^ BHL.,
n» 1987.
25. (F. 110-113V). Vita S. Maglorii {%).=lbid., n"5l40.
26. (F. 114-114^). [Epistola Antonii Winghe ad Rosweydum,
^ iunii 1629].
27. (F. 115-116). [Epistola P. Gabrielis Mariae Guastucgh abbatis
Benediclinorum Cainaldulensium. Ex monasterlo S. Mariae Urani
apud Brittonorium, vin id. februarii 1772].
28. (F. 117-124). [Varia instrumenta de reliquiis S. Maglorii].
29. (F. 124^-125). flnscriptio ecclesiae S. Mariae in iirbe Urani
apud Brittonorium].
30. (F. 126-132^). Narratio Innogentii Tantardinii de Iranslatione
ex Britannia in Italia reliquiarum sanctorum Maglorii, Sampsonis et
Paschasii.
Le feuillet 133 est blanc.
31. (F. 136-137). [Duae Epistolae P. Gabrielis Mariae Guastucgii
IV non. mai 1772 et 18 ianuarii 1775].
32. (F. 138v). [Nota de praecedenti epistola].
33. (F. 139-139^). Passio SS. martyrum Septimini et Ianuarii et
Felicis(3).
34. (F. 140-142). [Notae Papebroghii et Hensghenh de diversis
sanctis].
35. (F. 143-144). Gesla et mors B. loannis Angeli Mediolanensis (4).
Puis deux imprimés Sacra Rituum Congregatio ... canonizationis
B. lo. Angeli Porro, j^ositio super dubio an sit signanda commissio
introductionis causae. Eomae, 1736, et Decretum ... bealificationis et
canonizationis veri servi Dei lo. Angeli Porro. Bomae, in typographia
Rev. Cam. Apost. 1737.
36. (F. 191-193^). [Nolae ad patriarchos Alexandrinos].
37. (F. 194-205V). [Adamus Lueidenfelt]. Aethiopia illustris... illu-
slrior... illuslrissima.
38. (F. 206-208V). Vie de S. Renobert, en français. Gh. 5-7 (5).
Le feuillet 209 est blanc.
39. (F. 210-211V). Passio S. Evergisli episcopi (6). = BEL.,
n" 2368.
40. (F. 212-217). Historia S. Evergisli {l).= lbid.,nrf' 2365 et 2366.
(1) Ex ms. perg. D. Caroli Slrozzi.
(2) Ex ms. Rubrae Vallis.
(3) Ex ms. ecclesiae liovinensis.
(4) Ex lihro 5 Annalium Ordinis Servorum, Cenluria 5«, cap. 8.
(5) Copie de Ghifflet.
(6) Ex manuscriplo UUiaicclino S. Salvatoris.
(7) Ex ms. recenlimanu cl mcndosa ad S. Caeciliam Colonienscm.
506 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
41. (F. 218). [Do S. Candida nolae Ianningi].
Papier; 218 feuillets; 0»,335 X 0-,21; XVII* siècle. F. 184, dessin représenlanl
S. Magloire et f. 185, un autre avec le tombeau de Théodore, archevêque de
Ravenne. Ce volume a appartenu à la bibliothèque des anciens BoUandisle».
Demi-reliure ; au dos. le titre doré Acta Sanclorum S4octobri$, et lechilTre cou-
ronné de Léopold I".
3487. (8921). — Collectanea bollandiaxa.
1. (F. 1). Index 25" oclobris.
2. (F. 2-10^). Passio S. Chrysanthi et Dariae. — BIIL., n» 1787.
Le feuillet 1 1 est blanc.
3. (F. 12-23). Vita et passio sanclorum marlyrum Chrisanlhi et
Dariae. =^ Ibid., n" 1787, le prologue manque.
4. (F. 23-24). Quedam miracula [eorumdem]. — Ibid., n» 179?.
5. (F. 24-32V). De Iranslatione. = Ibid., n° 1793.
Le feuillet 33 est blanc.
6. (F. 34). De divo Mauro abbate hymnus. hc. Ad novum sydus.
7. (F. 34-38). Vil a dei gloriosi ... Crisanto e Daria. En italien.
8. (F. 38-38^), De divis Chrysantho et Daria hymnus. Inc. Chry-
santhi célèbres.
9. (F. 38^-45»). Vila del glorioso S. Barsanofio abbate. En italien.
10. (F. 45^-46). De divo Barsanufio hymnus. Inc. Splendor Aegypli
velerumque Patrum.
11. (F. 46-47). [De S. Barsanuphio].
12. (F. 47^-5 1*). Vita del Beato Franccsco da Durazzo.
13. (F. 52-55^'). Brève notitia dolla vita c gesti d'alcuni sanli...
délia ciltà d'Oria... cavata da qualche ne ha... scrilto Dominico Tomaso
Albanese.
14. (F. 55V-56V). Vila del glorioso S. Mauro abbate.
Les feuillets 57-60 sont blancs.
15. (F. 61-62V). [De S. Francisco Dyrrachino]. En italien.
16. (F. 63-63V). [Epistola Iacobi Viterbo. Faventi, 1 marlii 1683.1
17. (F. 63-63"), [Epistola Caroli episcopi Oriensis, 30 maii IGS^jJ.
18. (F. 64-67^). [Translatio sanclorum Chrysanthi et Dariae]. =-
BEL., no 1793.
19. (F. 68-68>). [Epistola P. Iohannis Gamans ad llenschenium,
Coloniae, 20 aprilis, s. a.].
20. (F. 69-70^). Miracula propria SS. Chrysanthi et Dariae post
Iranslationem (1). = BHL., n° 1793, la deuxième partie.
21. (F. 71-72). De Iranslatione beatonjm Chrisanti et Darie (2).
(1) Ex Passionalipergaméneo ms. chori Ecclesiae Collegiatae monaslerii Eyfliae.
(2) Ex manuscriplis ecclesiae Regiensis.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 507
22. (F. 73-76^). [Recognitio reliquiarum Regii anno 1522].
23. (F. 77-79). SS. Chrysanthi et Dariae translatio, miracula (1).
Inc. Gloriosissimorum martyruni triumphos.
24. (F. 79^-80). In laiidem eorumdem Paracletorum carmen. =
BEL., n« 1794.
25. (F. 81-84V). Item de inventione eorum (2).
26. (F. 85-85^). Grisanti et Darie martirum (3). = BEL., n" 1788.
Suit un imprimé : Missa SS. Chrysanthi et Dariae patronornm
Collegiatae Ecclesiae monasferii Eifliae.
27. (F. 90-97), In ventio reliquiarum S. Viti, Cypriani, Cornelii et
aliorum in Gladebach (4). Jnc. In domo patris familias.
28. (F. 98). [Instrumcnlum Philippi, episcopi Viennensis, 6 sept.
1644, de corporibus SS Chrysanti, Marcellini et Cyriacae].
29. (F. 99-10 b). Acta sanctorum raartyrum Crispini et Crispi-
niani (5). = BEL., n" 1990.
Le feuillet 102 est blanc.
30. (F. 103-104). Passio sanctorum Crispini et Crispiniani (6). =
lbid.,n^WJ\.
31. (F. 105-108). Martyrium SS. Crispini et Crispiniani martyrum.==
J6irf., n"1990(7).
32. (F. 109-109^). Crispini et Crispiniani marlyrum admissam.
Le feuillet 1 10 est blanc.
33. (F. 111-113). Passio SS. Crispini et Crispiniani (8).
Les feuillets 113^-1 14^ sont blancs.
34. (F. 115-117^). [Nolae ScipioNis Lazzari de S. Lucio].
35. (F. 119-119V, 122). Vita S. Bonifalii papae primi (9) [et aliorum
eiusdem nominis usque ad nonum].
36. (F. 120-1 21 V). De capite S. Bonifacii (10).
37. (F. 123-123V). [Epistola Christophori Seyts ad P. Chrislo-
phorum Steboriuni, 1628J.
38. (F. 124-125). Martyrium S. Miniatis (11).
(1) Ex Leclionarioms. Caroli Slrozzi Sénat. Florent, n. 2. Copie de Papebroch.
(2) Ex lomo 139 ms. bibliolhecae Casinensis in liUeris longobardicis. Môme pièce
que le n» 23.
(3) Ex codice Valicano, n" 529, p. 99.
(4) Ex ms. velustissimo monasteini S. Viti in Gladbach.
(5) Exms. Accincii monasteriiel Carilalis. Copie de Chifflet.
(6) Ex manuscriplo lectionario ecclesiae Audomarensis.
(7) On lit f. 108 : Transcripsit f. lohannes Vlimmerius anno 1580, octobris 25.
(8) Ex manuscriplo Marchianensi membranaceo.
(9) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
(10) F. 121', il y a la note : Misil D. du Cange Aurelianis 1668.
(11) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris. Cf. BHL., n» 5965.
^08 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
39. (F. 126-128^). Passio Mynialis marlyris (2). — B-HL., n» 5965.
. Le feuillet 129 est blanc.
40. (F. 130-147^. De S. Minialo et S. Rufiniano, entre autres
f. 132, l'hymne, Bufiniane praesul, et f. 136-137, l'hymne, JiH.,
n» 8657.
41. (F. 148-149). De S. Frontone Peiragoricensi (3).
42. (F. 150-151. [Notae de eodem].
43. (F. 152-158). Vita S. Frontonis episcopi (4). — BHL.,
n» 3185.
44. (F. 159-183^). Vita S. Frontonii episcopi Pelragoricensis (5). —
J6W.,nn''«3183et3184.
Le feuillet 184 est blanc.
45. (F. 185-194V). vita beati Fronti (6). =i6irf.,n'* 3182.
■ 46. (F. 195-196^). [Epistola Marchionis de Aoropoli ad Papebro-
chium. Madriti, 1 mars 1673].
47. (F. 197-201>). [Deux lettres de l'abbé Lespine, chanoine de
Périgueux, à Ghesquière, Périgueux, 1 1 juillet et 25 août 1793].
48. (F. 202- 202*). De sancto Lupo, episcopo Baiocensi.
49. (F. 203-203*). [Epistola dorani Baronis Pollet, monaslerio
sancti Amandi, 23' octobris 1659].
50. (F. 204-205). [Lecliones de S. Lupo Baiocensi].
51. (F. 206-207*). Vita B. Hilari episcopi Gavalitani (1).
52. (F. 208-208*). [Epistola F. Bernardi Ceresa. Ivrea, 14 ianua-
rii 1610].
53. (F. 209-210*). In sancti Nicii[lectioncs].— fi//L.,n*6094.
54. (F. 211-211*). [De reliquiis S. Friveti confessons] (2).
Suit un imprimé : Vita et cont:ersio comitis Ludeiriri Aren8toni ...
protnlit R. P. Christophorus Browerus, S. h Murtiae, 1616.
55. (F. m-TH). [Schedae R. P. Gamans de B. Ludovico].
56. (F. 278-281). In sancto Savino episcopo (3).
57. (F. 281-288*). Legenda beati Bessi marliris. Inc. Celestis
gloriae colligenda fragmenta.
(1) Ex manuscriplo S. Maximini Treviris.
(2) Ex Vincenlio m Speculo hisloriali, lib. 9, cap. 43 et 44.
(3) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris.
(4) Ex manuscriplo N. Belforlii ex veluslo manuscriplo eccletiae parochialis de
Nully dioecesis Suessionensis.
(5) ExcodiceS. Germani de Pralis, 469.
(6) Ex manuscriplo Rubrae Vallis. Cf. BUL., n» 9310.
(7) On lit, en marge : Excripsi l[ohannes] P[inius] ex aulographo hoc et sequens
testimonium in monaslerio regali S. Laurenlii Escorialensi, hac die 28 febr. 1722,
cum ibi degerem.
(8) Cf. BHL., no im.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 509
58. (F. 289-293). Passio beati Teghuli maiiiris. Inc. Gloriosus lesu
Christi martir et athleta.
Les feuillets 293^-295^' sont blancs.
59. (F. 296-297^). [Ex statutis R. Gapituli Canonicorum ecclesiae
Ipporediensis].
. , Le feuillet 298 est blanc.
60. (F. 299-299^, 301). De sancto aliquando Ardovino, natione
Anglo.
61. (F. 300-300V). S. Heraclidis vita ex Arabico (1).
62. (F. 302-302V). De S. Gavino (2). Inc. Tempore Diocletiani et
Maximiani erant in insula Sardiniae.
Papier; 302 feuillets; 0",333 X 0™,208; XVII" siècle. F, 118, gravure ancienne
représentant le martyre de S. Lucius. Ce volume provient de la bibliothèque des
anciens Bollandisles. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acta Sanclorum
25 oclobris, et le monogramme couronné de Léopold I".
3488. (8922-24). — Gollectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index.
Le feuillet 2 est blanc.
2. (F. 3-8v). Vita sancti Sigibaldis. = BHL., n° 7709.
3. (F. 9). [Fragmentum epistolae Alexandri Wiltheim, Luxem-
burgi, 9 mai 1647].
4. (F. 10-13). Vita S. Verani (3). = BHL., n° 8537.
5. (F. 14-15). Vita S. Eatae episcopi Lindisfarnensis (4). = Ibîd.,
n°2357.
6. (F. 16). Passio Marcelli martyris (5). = Ibid., n"^ 5255.
7. (F. 17 et 19). [Notae Henschenii de SS. Amando et Vedasto],
8. (F. 18-18^). [Epistola P. Iohannis Gamans ad Henscheniûm.
Afschaffenburgi, 12 sept., s. a.].
9. (F. 20). Index.
10 (F. 21-22). [In vilam S. Abbani notae Rosweydi].
11. (F. 23-45 V). Vita Abbani confessons (6). = BHL., n" 1.
12. (F. 46-51). [Papebrochius. De sancto Abbano] commentarius
praevius.
Les feuillets 51^-52^ sont blancs.
. (1) \Ex] cod. Coll. Maronilar de Urbe.
(2) Ex cod. 773plulei 84 versus claustrum in monaslerio S. Crucis FF. Con-'
vent. Florentiae.
(3) Ex ins. memhr. Caroli Strozzi Sénat. Florent, n" 3. Copie de Papebroch.
(4) Ex ms. Rubrae vallis.
(5) Ex cod. ms. maioris formae perg. Bibl. eccl. Toletanae melropol. notato
Sanctoral seu Historiae marlyrum.
(6) Ex ms. Hibernico Seminarii Salmanlic. Soc. lesu.
510 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
13. (F. 53-56»). s. Dulchardi vila (1). Inc. Clotario Franconim
regnum modérante. (Deux exemplaires).
Les feuillets 57 et 58 sont blancs.
14. (F. 59-62^). Observationes de duobus Maximis episeopis Aeno-
nensibus.
15. (F. 63-65). De SS. martyribus Maximo et Sociis. -- HHL.,
n" 5828.
16. (F. 66-66'). Hymnus S. Maximi. = RH., n« 9015.
17. (F. 67-68^). Passio bealissimorum niartyrum Vincenlii et
Ghristates. = BHL, n° 8619.
18. (F. 69). De SS. Vincentio, Sabina et Chrislale.
19. (F. 70). [De S. Florenlio martyre].
20. (F. 71-71^). Ad quaesita de civitate nova in Islria (2).
21. (F. 72-73"). [Epislola Angeli Bandi ad Colnium, 10 augusli
1686].
22. (F. 74-75). [Offîcium S. Flori].
23. (F. 76-76»). [Epistola Adami Weibteck ad Henschenium].
24. (F. 77-77'). [Epislola Mathiae Toutermans. Viennae, 8 oclo-
bris 1685].
25. (F. 78). Extrait d'une lettre de M. l'abbé Lkspine chanoine de
Périgeux à M. l'abbé Ghesquière.
26. (F. 79). [Epistola Caroli de Notelle ad Papebrochium. Romae,
26 decembris 1669].
27. (F. 79"). [Nota Papebrochii de indulgentia a Clémente IX anno
1667 concessa pro elevatione rcliquiarum SS. marlyrum Aurelii,
Afrodisii, Lucii et Remigii in ecclesia Carmelitarum AntverpiaeJ.
Puis une affictie imprimée pour la môme fôte Aniwerpen hy Mar-
celis Parys.
28. (F. 81-82). Elogium R. P. D. Anlonii Abbalis Senoniensis ab
auctore coaetaneo conscriptum (3).
29. (F. 83). Index sequentium.
30 (F. 84-95V). Acla SS. Simonis et ludae (4). = BEL., nn^ llôO
et 7751.
31. (F. 96-101"). MarlyriumSS. Simonis et ludae apostolorum(5).=«
i6id.,nn°« 7750 et 7751.
32. (F. 102-103"). [Fragmentum eiusdem martyrii].
33. (F. 104-104"). [Nota de capite S. Simonis apostoli]. En espagnol.
(1) Ex m$. Sulpitiano.
(2) Ex lileris D. A ndreae Daniel is de Rannach episcopi Petinensis anno 1675.
(3) Gf.D'AcHÉRY, Spicilegium, t. II, p. 322.
(4) Ex manuscriplo S. Martini Treviris.
(5) Ex manuscriplo Ullraiectino S. Salraloris.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 511
34. (F. 105). [Gharta NivELoxts Suessionensis episcopi, anno 1205].
36. (F. 106). [Notae Rosweydi de Simone zelote].
37. (F. 107-107^). "AGXriffiç toû dyiou diToaTÔXou Kiniuvoç toû
îriXuuToO (1).
37. (F. 108-1 16^). De perventione brachii beati Simonis in Sein. =
BHL., no 7754.
38. (F. 117-119^). [De capite S. Simonis aposloli]. En espagnol.
39. (F. 120-122). Vila Dodonis confessons. = BEL., n" 2207, le
prologue est omis.
40. (F. 123-126V). VitaS. Dodonis confessons (2). = Ihid., n«2207.
41. (F. 127-130). Vita S. Dodonis confessons. = Ihid., n" 2207.
Le feuillet 131 est blanc.
42. (F. 131^). [De S. Dodone, ex chronico ms. Laubiensi scripto a
FoLCuiNo abbatej.
43. (F. 132-137). Vita S. Faronis episcopi Meldensis (3). = BHL.,
n« 2826.
44. (F. 138-139V). Gonversio Ogerii militis (4). = Ibid., n° 2831.
45. (F. 140-141). Gonversio Ogerii militis (5). = Ibid.
46. (F. 142-142^). [Epistola Iohannis Gamans ad Bollandum. Eslin-
gae, 4 sept., s. a.].
47. (F. 143-146). Relatio miraculorum S. Faronis.
48. (F. 147-148). Vita S. Pharonis episcopi (6). = BHL., n° 2829.
Puis une affiche.
49. (F. 149-151). [Epistola cardinalis Ghisii. Monasterii Westpha-
lorum, 6 mai 1643].
50. (F. 152-152^). [Notae Hensghenii] de vita B. Iohannis Ghisii.
51. (F. 153). [Epistola Frangisci van der Veken ad Bollandum.
Goloniae, 20 aprilis 1647].
52. (F. 154). [Epistola cardinalis Ghisif, 2 maii 1647].
53. (F. 155-160*). [De beato loanne Ghisio]. En italien.
54. (F. 161-162^). [De sanctis Descensio et Germano].
55. (F. 163-163*). [Epistola Pétri Possini ad Bollandum. Tolosae,
non. sept. 1643J.
56. (F. 164-168V). [Vita S. Decentii] (7).
57. (F. 169). [Notae Hensghenii de eodem].
(1) Notice du ménologe.
(2) Ex ms. codice monasterii Laubiensis.
(3) Exms. Accincli monasterii. Copie de Ghifflet.
(4) Copie du P. Chifnet.
(5) Copie du P. Louis Nicque, bibliothécaire des Célestins de Soissons.
(6) Ex manuscripto Ultraieclino S. Salvatoris,
(7) Cf. mJL., n° 2115.
512 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
58. (F. 170). [Notae Rosweydi de S. Anaslasia].
59. (F. 171-171^). [Epistola Ioannis Rho ad Bollandum. Bononie,
febr. 1648].
HO. (F. 172-172*). [Epistola Simoxis Santagatha. Bononie, 4 februa-
rii 1662].
Les feuillets 173 et 174 sont blancs.
61. (F. 175). [Epistola M. du Pré. Ambiani, XX augusti 1645].
62. (F. 176). [De S. Genesio notae Hexsche-niiJ.
Les feuillets 176^-177 sont blancs.
63. (F. 178-178^). In festo sancti Leudardi lecliones. «=» BHL.,
n°4849.
64. (F. 179-179^). [Epistola Laurbntii Koler ad Bollandum. Romae,
25 augusti 1638].
65. (F. 180-181^). [Notae He.nschenii de variis sanclis].
66. (F. 182-183). Vita S. Ferrucii (1). « BHL., n- 2914.
67. (F. 183-183^). Vita Luthardi comitis. = Ibid., n» 4951.
68. (F. 184). [Epistola Papebrochii, 13april. 1685J.
69. (F. 185-186). De S. Fideli (2). = BHL., w» 2922.
70. (F. 186-188'^). TranslatioS. Fidelis raarlyris. = Itnd., n« 2925.
71. (F. 189-190^). De translalionecorporis [S. Fidelis] Mediolanum
ad ecclesiam domus Professae Societalis lesu (3).
72. (F. 191-191V). Passio SS. Fidelis, Exanli et Carpophori. =-
BHL., n° 2922.
. 73. (F. 192). [Notae He.nscuexii de eisdcm].
74. (F. 193-196^). Passio S. Proculi niartyris. = BHL., n» 6955.
75. (F. 197-199). Passio sanctorum loannis et Pauli.= Ibid., n®3236.
.76. (F. 199V.200V). Item de triumpho eorum. = Ibid., n" 3239.
77. (F. 201-203V). Passio sancti Hippolyli martyris. = /6»rf.,n''3962.
78. (F. 204-208). Natalis sancti Lucae apostoli et evangelistae. ==
26/(i., n°4973.
Suit un imprimé : Compendio délia vita ddbeato Lodovico Mortioli.
Bologna, 1716,
Papier; 208 feuillets; 0-339 X O^.ai ; XVII» siècle. Ce volume provient de la
bibliothèque des anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne.
3489. (8925). — Collegtanea bollandiana.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-4v). Vita S. Theuderii abbatis (4). = BHL., n° 8130.
(1) Ex ms. Bodecensi. Copie de Ranulius Poppenschutz lector ibidem 1680.
(2) Ex cod. ms. P. 374, bibliolhecae Ambrosianae»
(3) Ex archivio eiusdem coUeg'ù italice scripto,
(4) Ex ms. Signiacensi. P. Chiffletiip. m.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 513
Le feuillet 5 est blanc.
3. (F. 6-6v). S. Theuderii abbatis (1).
Le feuillet 7 est blanc.
4. (F. 7-7^'). De S. Narcisso episcopo Hierosolymitano (2).
Suit un fragment de bréviaire imprimé chez Plantin.
5. (F. 16-16^). De sancto Narcisso Legenda (3).
6. (F. 17-20^). Historia S. Narcissi episcopi Gerundensis (4). Inc.
proL Honorabili ac provido viro Domino Leonhardo Lauginger.
7. (F. 21-21^). Sermo Olivae episcopi in natale S. Narcissi
episcopi (5). = BHL., n° 6032.
8. (F. 22-22V). Vila S. Narcissi episcopi (6). = Ihid., n° 6035.
9. (F. 23-23V). [De S. Elfleda].
10. (F. 24-24^). [Epislola Ioannis Wilso.ni ad Bollandum, Audoma-
ropoli, 21 aprilis 1640J.
11. (F. 25-26). Vila S. Elfledae abbatissae. == BHL., n° 2472.
12. (F. 27-27*). [Lettres closes du chapitre de Sainte-Gudule à
Guillaume d'Oyenbrugghe, seigneur de Melderl, 17 novembre 1591].
13. (F. 28-39*). [Réponse de Guillaume d'Oyenbrugghe].
Le feuillet 40 est blanc.
14. (F. 40-41*). [Réplique du chapitre au même].
15. (F. 42-42*). [Epistola Papebrochii. Lovanii, 12iunii 1656].
16. (F. 43-43^). [Noiae Hensghenii de sancta Erraelinde].
17. (F. 44-44*), [Epistola Philippi Nuth ad Papebrochium, Sylvae
Ducis, 23 septembris 1687].
18. (F. 45). [Attestation d'ALEXANORE Rotarius, doyen de Tirle-
mont, et de Jean Pl\son, curé de Meldert, au sujet des reliques de
S*« Ermelinde].
19. (F. 46-48*). Legenda S^'« Hermelindis virginis. = BHL., n" 2607.
20. (F. 49-53). Vita S. Ermelendis virginis (7). = Ibid., n" 2605.
Deux exemplaires (8),
21. (F. 54-57*). De sancta Hermelende virgine. Missa et offîcium(9).
(1) Ex breviario ecclesie Viennensù. Résumé de la pièce précédente.
dg) Ex codice ms. pergameno in fol. notalo H. 224 bibiiolhecae Ambrosianae
Mcdiolnni. Cf. Anal. liolL, t. XI, p. 342-344.
(3) Ex Passionali ms. Carlhusiae Herbipolensis.
(4) Ex ms. codice papyraceo liibl. SS. Udalrici elAfrae, lill. Z., W 6.
(5) Ex ms. codice Amjuslanac bibiiolhecae mss. SS. Udalrici et Afrae.
(6) Ex mantiscripto S. Maximini Treviris.
(7) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
(8) A la fin du second, f. 53, on lit: Scribcbal Gerardus Dijckslratius Anlvcrpinas
anno 1602, 28 nclobris, in convenlu Tlicncnsi ordinis Carmeiilarum.
(9) F. 55, on Vil: Scripsil D. loliannes Pinsordus paslor in Melderl indignus hac
20 aprilis 1 62 î.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 33
514 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
22. (F. 58-61V). Vita S. Hormelendis virginis (1). — BHL, n» 2006.
23. (F. 62-62^). [Epistola Balduini Hirschanc ad Rosweydum.
Lovanii, 3 martii 1621].
24. (F. 63-64). Vila S. Terenlii episcopi (2). — BHL., n« 8006.
25. (F. 65-8b). Vila S. Terentii episcopi (3). — Ibid., n" 8005. En
deux exemplaires.
Le feuillet 82 est blanc.
26. (F. 83-85^). [Nolae Papebrochii ad vilam Pelri Monoculi j.
27. (F. 86-86^). [Epistola F. C. Oudin prcsbiteri Buciliensis. Buci-
liani, 18 febr. 1682J.
28. (F. 87-93^). [De B. Pelro Monoculo] (4).
29. (F. 94-94V). [De B. Pelro Monoculo] (5).
30. (F. 95). [Epistola F. Caroli a Bentzecat. Ex Aureavallo,
20 iulii 1665].
Les feuillets 95^-100» sont blancs.
31. (F. 101-121). [Vila Pelri MonoculiJ. = BIIL., n<» 6730.
32. (F. 122-128V). [Vilabeati Pelri Monoculi]. — Jbid., n«6730.
33. (F. 129-130V). [Miracula et visiones]. — Jbid., n» 6731.
Le feuillet 131 est blanc.
34. (F. 132-135^^). [Ofïîcium sancli Slephani episcopi Caracensis].
35. (F. 136-140^). De S. Stephano episcopo Caracciano. Inc. Igilur
sui episcopalus administrationis cura suscepla.
36. (F. 141-144). [Omcium S. Slephani].
37. (F. 145-146). [Missa S. Slephani].
Puis un fragment des Vitae Patrum imprimées de Rosweyde,
p. 365-384, Vila S. Mariae merelricis.
38. (F. 153). [Nolae Hexschenii de S. Zenobio].
Les feuillets 153^^-154'' sont blancs.
39. (F. 155-156V). [Epistola Valerii Zani ad Papebrochium.
Bologna, 21 augusti 1686].
40. (F. 157). [Nota de B. Angelo Canitolij.
41. (F. 158-159^). [Epistola A. de Vadder supprioris. Parcs,
6 aprilis 1691].
Papier; 159 feuillets; 0»,332 X 0-.214: XVII» siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandisles. Demi-reliure moderne ; au dos, le litre :
Acla Sanclorum, 29 octobri», et le monogramme couronné de Léopold I".
(1) Ex ms. Corsendoncano.
(2) Ex ms. UUraicclim S. Salvaloris.
(3) Le premier est transcrit Ex manuscriplo S. Maximini Treviris.
(4) Le chap.28, dist. Il de VExo'-dium magnum ordinis Cislercientis, puis liHL.,
n° 1729.
(5) Compendium vitae auclore Akgelo Ma:«riquk.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 515
3490. (8926). — Collectanea bollandiana.
1. (F. l-3v). De SS. Theonesto, Urso, Albano, Fabia et Fabiana (1).
= 5//L., n°8114.
2. (F. 4-5). Martyrium S. Theonesti Philippensis episcopi et socio-
rum (2). = i6/(]^., n» 8113.
3. (F. 6-7). Vita S. Theognesti archiepiscopi et martyris (3). =
Ibid., n^Sn^.
4. (F. 8). Theonesti martyris (4).
5. (F. 9-13^). Vita sanctissimi patris nostri GeniTdi.=lbid., n° 3429.
6. (F. 14-15). [De S. Gerardo ex variis].
Suit un exemplaire imprimé de V Abrégé de la Vie du grand saint
Serapion; Namur, Adrien La Fabrique, 1681.
7. (F. 21). Vita S. Serapionis episcopi (5).
Puis un fragment des Vitae Fatrum de Rosweyde, p. 851-864.
8. (F. 29-36). Passio S. Lucani martyris (6). = BHL., n° 4969. (En
double exemplaire.)
9. (F. 37-37^'). Vita S. Germani episcopi Capuani (7). = Ibid.,
n° 3465.
10. (F. 38-39^). De S. Germano episcopo (8).
11. (F. 40-41^). Passio S. Maximi martyris (9). = Ibid., n° 5845.
12. (F. 42). Index des sept pièces suivantes.
13. (F. 43-47). In festo S. Baculi episcopi et confessons. == Ibid.,
n» 894.
14. (F. 47-57). In festo S. Restitutae virginis. = Ibid., n" 7190.
15. (F. 57-57*). [De S. Reslituta hymnus].
16. (F. 58-59). De beato Tobia ex canonicis Lateranensibus. Inc.
Tobias in civitate Gomi prope Mediolanum.
17. (F. 60-69*). Passio S. Iulianae virginis et martyris. = BHL.,
n° 4526, le prologue manque.
18. (F.69V-74). De translatione sanctae Iulianae. = Ibid., n« 4527.
19. (F. 74^-90). Passio et inventio Antonini martiris. = Ibid.,
n« 582.
(1) Ex im. Icgcndnrio membraneo Caroli Slrozzi senatoris Florentini, n" V. f. 109.
(2) Ex manuscriplo Rubee vallis.
(3) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvatoris.
(4) Ex Breviario Mogunlino recognilo 1611.
(5) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
(6) Ex ms. cod. S. Germani de Pralis. F. 33, à cette note est ajoutée la cote du
manuscrit : 463 pag. 19.
(7) Ex codicibus mss Realinensis ecclesiae.
(8) Ex leclionario Sublacemi el Farfensi.
(9) Ex lomo 139 ms. bibliolhecae Casinensis. Cf. Bibliolheca Casinensis, ULFlori-
legium, p. 147.
516 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
20. (F. 90^-91^). [De S. Euphebio, de S. Iuliana (prologus BHL,
n° 4526, deux copies), de S. Aldemario (prologus BHL., n- 251)].
21. (F. 92-95^). MapTÙpiov toû à-xio» icpoMCipTupoç Znvop(ou Kal
Ztivopiaç TTÎç ctbcXqpnç aùxoO (1).
22. (F. 96). [Nolae Rosweydi de diversis sanclis].
Les feuillets 96^-97^ sont blancs.
23. (F. 99-101^). [Epistolae duae Aureliani dk Baenst ad Papcbro-
chium. Romae, 27 sept. 1692 et 31 ianuarii 1693].
24. (F. 102-124^). Vila devotissimae Benevenulae de Foro-
Iulii(2). = -BiïL.,nM149.
25. (F. 125). [De sepulcro eiusdem oporlo anno 1447].
26. (F. 126-127'). Martyrium Adami Maikowski.
27. (F. 128-128^). Instrumenluni invcnlionis corporum B. Gcrmani
Capuani et Macharii in ecclesia S. Xisli Placenliae.
28. (F. 129-132*). In sancti Germani episcopi (3). Inc. Alio quoque
tempère Servandus diaconiis.
29. (F. 133-140). Vila sanclae Mennae Tirglnis (4). — BHL.,
n° 5920.
Les feuillets 140^-142' sont blancs.
30. (F. 143-144). Passio S. Marcelli martyris. = Ibid., n» 5255.
31. (F. 145). [De S. Crispino. Notae Hcnschenii].
32. (F. 146-159). Vila praeclarissimae S. Dorothae Bonissae
viduae (5).
33. (F. 160-165^). Vila et bonesla conversalio Dominae Dorolheae
de Prussia (6). = BHL, n» 2329.
Suit un exemplaire imprimé de la Vita heatae Dorotheae.
34. (F. 171-172*). [Epistolae duae P. Iohannis Gamans ad Papebro-
chium (s. a,)].
35. (173-173*). [Epislola Ignatii Francisci Zapotelii ad Papebro-
chium].
36. (F. 174-175*). [Epistolae duae Ioanxis Hansler S. L ad Pape-
brochium, 4 febr. 1676 et 9 maii 1679J.
37. (F. 176-177V). De S. Dorothea vidua (7). = BHL., n» 2330.
(1) F. 95', on lit la note : iv aùrQ vuktI Tf|ç fm^pac; k' toO mhvôç favouapbu
,axir.
(2) Scriplum est ex codice velutlo el $ynchrono ForoiulientU convenlui S. Domi-
nici et ex codice minus antiquo qui servalur apud consanguineos bealae.
(3) Excod. l'adcano n" .5696,p<ig. 298.
(4) Ex eiusdem (Porlus Suavis) eccletiae codicibus mss.
(5) Ex processu pro canonizalione et manuscriptis veleribus. Cf. BHL., n* 2332.
(6) Ex Bodecensis coenobii ... pauionali pergameno ms. mensii octobris /bl.
CCXVI, pag. U.
{lé Ex manuscripto Simonis Traieclensis Carlhusiae Coloniensit.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 517
Papier; 177 feuillets; O^SS X O^Sl ; XVII« siècle. F. 98, un dessin h la san-
guine représentant la B'" Bienvenue d'Autriche. Ce volume a appartenu à la
bibliothèque des anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne; litre doré : Acta
Sanclorum, 30 oclobris, et le chiffre couronné de Léopold I•^
3491. (8927). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1-2). Passio beati Eusebii martyris (1). = BHL., n" 2739.
2. (F. 3-8). [Lettre dHuBERT de Saint-Laurent au R. P. Jean
Serdunius, provincial de la province gallo-belge, Lisbonne, 20 jan-
vier 1618] (2). En français.
3. (F. 9-10). Milagros del H» Alonso Rodriguez. En espagnol.
4. (F. 11-12). [Notes sur la vie de S. Alphonse Rodriguez].
5. (F. 13-13^). Miracula aliqua.
6. (F. 14-G2^'). Vida del venerabile hermano Alonso Rodrigues.
7. (F. 63-63^). Relatio impiae necis ab haereticis Ungaris R. P. loanni
Simonide illatae anno 1674.
8. (F. 64-65). Vita S. Noitburgis virginis (3). = BHL., n° 6246.
9. (F. 66-66^). [Epistola R. P. Iohannis Gamans ad Henschenium,
Aschafifenburgi, 13 fcbruari 1655].
10. (F. 67-69V). Vita sanctae Noytburgis (4). = BHL., n° 6245.
Le feuillet 70 est blanc.
11. (F. 71-71^). [Epistola P. Iohannis Gamans ad Bollandum, Laur-
baci, 31 octobris, s. a.].
12. (F. 72-73). De sancta Noytburge virgine. = BHL., n° 6244,
le prologue manque.
13. (F. 74-74^> [De sancta Ritza]. En allemand.
14. (F. 75-92). Vita sanctae Begae virginis (5). = BHL., nn°s 1080
et 1081.
Le feuillet 93 est blanc.
15. (F. 94-94v), [Epistola Antonii Magliabegghi ad Papebrochiura].
En italien.
16. (F. 95-162V). Vita divi Thome Florentini. = BHL., n° 8251.
En triple exemplaire.
17. (F. 163-164^). Petrus Cappellettos. Carmen beati Thomae
Florentini.
Les feuillets 165-168 sont blancs.
18. (F. 169-169^). [Notae Hensghenii de sanctis anonymis].
(1) Ex manuscriplo sancli Maximini Treviris.
(2) Le feuillet 4 doit être retourné et le verso lu avant le recto.
(3) Ex manmcripto iltraieclino S. Salvaloris.
(4) Ex manuscriplo Rubee vallis ex prima parle Hagiologii Brabanlinorum.
Cf. Hagiographi BoLLANDiANt, Dc codicibus Iohannis Gielemans, adieclis anecdolis,
p. 51, n«73.
(5) Ex veluslo codice ms. inbibliolheca Colloniana sub effigie Fauslinae. B. 4.
518 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
19. (F. 170). [De S. Nicolao martyre]. En espagnol.
20. (F. 171-172V). [Vita S. Nicolai marlyrisj. — BHL., n* 6100,
le prologue manque.
21. (F. 173-174^. [Epistola Ludovici Desperiks ad Hcriberlum
Rosweydum].
22. (F. 175-175'). [Epistola Pétri Possini ad Papebrochium. Romae,
31 marlii 1674].
23. (F. 176-180). Vila S. Quintini marlyris (1). — BHL., n» 6999.
24. (F. 181-182»). Inventio corporis sancti Quintini (2). — Ibid.,
n°7000.
Le feuillet 183 est blanc.
25. (F. 184-185). Passio S. Quintini (3). = BHL., n- 7008, sans le
prologue.
26. (F. 186-191^). Acla S. Quintini (4). = Jbid,, n» 7002.
27. (F. 192-202). Martyrium seu passio sancti Quintini. — Jbid.,
nn»^ 7002 et 7007 (5).
28. (F. 203-204). De inventione corporis S. Quintini (6). -= IbiJ.,
no 7007.
29. (F. 204-207). Item de inventione sancti Quintini. — Ibid.,
n° 7014 (en double exemplaire).
30. (F. 208-208^). In elevatione corporis sancti Quintini (7).
Le feuillet 209 est blanc.
'31. (F. 210-211*). Translatio sanctorum Ferreoliel Ferrucii (8). —
BHL, n<>^9\0.
32. (F. 211^-215). Passio sanctorum martyrum Ferreoli et Fer-
rutii. = Ibid., n" 2904.
33. (F. 215-218). Passio sancti Antidii episcopi et martiris. = Ibid.,
n° 566.
34. (F. 218V-219V). Passio sancti Hyrcnaei. = Ibid., n» 4460.
35. (F. 219^-224*). Descriplio qualiter prothomartiris brachium ad
civitalem Bisonticam sit delatum. = Ibid., nn«« 7873 et 7874.
36. (F. 224V.226V). Vita S. Donati Bisonticensis episcopi. = Ibid.,
no 2312.
37. (F. 226V-229''). Passio sancti Agapiti martyris. = Ibid., n° 127.
(1) Ex manuscripto TheodoriCanUri.
(2) Ex manuscriplo E. Puleani.
(3) Ex manuscriplo lecUonario eccl. Audomareruis.
(4) Ex ms. Accincti monasterii et S. Benigni Divionentis et CarilalU. Copie de
Ghifflet.
(5) On lit, f. 202 : Transcripsil Vlimmeriut anno 1580 ullima octobris.
(6) Ex ms. Carilatis. Copie de Chifflet.
(7) Résumé.
(8) Ex legendario S. Pauli BisoniiacensU. Copie de Chifflet.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 519
38. (F. 229^-232*). Inventio sanctorum martyrum Ferreoli et Fer-
rucii. = BEL., n« 2907.
39. (F. 232^-235). Passio sancti Lamberti episcopi et martyris. =
Ibid., n" 4683, sans le prologue.
40. (F. 235-238). Passio sancti Quintini martyris. Inc. Temporibus
igitur Diocletiani et Maximiani imperatorum.
41. (F. 238-241). Passio sancti Benigni martyris. = BEL., n» 1154.
Les feuillets 241^-242 sont blancs.
42. (F. 243). Index des nn"' précédents 32-41.
43. (F. 243). Praefatioin missa SS. Ferreoli et Ferrucii.
44. (F. 244-244^). Passio sanctorum marfyrum Claudii, Luperci,
Victorici (1). = BHL., n» 1831.
Papier ; 244 feuillets ; O'.SS X 0'",21 ; XVII» siècle ; Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Reliure moderne; au dos, le litre doré :
Acta Sanctorum, 31 oclobrU, avec le chiffre couronné de Léopold I".
3492. (8928). — Collectanea bollandiana.
1. (F. l-6v). Passio sancti Foillani praesulis et martyris (2). =— =
BHL.,n°3011.
2. (F. 7-lOv). Alla vita [S. Foillani] (3). = Ibid., n° 3073.
Suit un exemplaire imprimé de la Viia S. Foillani martyris,
pp. 759-766, dans D. Fhilippi abhatis Bonae-Spei opéra éd. N. Cha-
mart, Duaci, 1621.
3. (F. 17-35). Vita S. Foillani martyris auctore Hillino Bénédi-
ctine (4). == iô/W., n» 3076.
Les feuillets 35^-36^' sont blancs.
4. (F. 37-45V). Vita S. Foillani martyris (5). = Ibid., n° 3077.
Le feuillet 46 est blanc.
5. (F. 47-50). Martyrium S. Foillani (6).
6. (F. 51). Passio S. Foillani. Prologus (7). = BHL., n" 3074.
7. (F. 52). [Nota brevis de S. Foillano].
8. (F. 53). [Epistola Henrici de Vergnies. Sonegiis, 17 iulii 1609].
9. (F. 54). [Lettre du Frère Louys Desperies, s. 1. et a.].
10. (F. 55-58). [Notes de S. Foillano].
(1) Ex codice pergamcno manuscriplo maioris formae bibliolhecae melropolilanae
Tolelanae qui nolalur Sanclorale.
(2) Ex manuscriplo Ikrliniano veluslissimo.
(3) Ex veleri ms. Andreae Du Chesne.
(4) Ex manuscriplo S. Foillani apud Rhodium.
(5) Ex manuscriplo S. Foillani apud Rhodium.
(6) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris. Résumé de BHL., n°3073.
(7) Ex manuscriplo Rnbeae vallis in 2''" parle Hagiologii Brabanlionorum. Cf.
Hagioghaphi bollandiani, De codicibus lohannis Gielemans adieclis anecdolis, p. 58,
n" 44.
520 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
11. (F. 59-60). [De S. Foillano] (i).
12. (F. 61-61^). Miraculum [S. Foillani] (2).
13. (F. 62-65^). Passio S. Foillani praesuiis (3). = BHL., n» 3073.
14. (F. 66-66^). De sancto Fulliano [lecliones] (4).
15. (F. 67-76^). Miracula S. Foillani marlyris auclore Hillino (5).-—
BEL., n« 3078.
16. (F. 11-1^"). Passio S. Foillani episcopi el marlyris (6). Inc. Inter
omnia quibus in hac peregrinalione ad supernampatriam properalur.
Le feuillet 80 est blanc.
17. (F. 81-82'^). Antiquitales selectac de vilis sanctorum ex manu-
scriplis Carthusiae Giimnicensis in Thuringia opéra F. Iacobi Bilaqii,
Erfordiensis Carlhusiani 1627.
18. (F. 83-83V). lier Vienna Lincium.
19. (F. 84-97). Vita S. Wolfgangi episcopi Hatisponensis (7). —
BHL., ïi" 8990, le prologue manque.
20. (F. 98-102). LegendaS. Wolfgangi melrice composita. = Ihid.,
n" 8992.
Le feuillet 103 est blanc.
21. (F. 104-105V). [De S. Wolfkango].
Suit un exemplaire imprimé de XOfficium S. Wolfgangi ittxta
copiam Coloniensem, anno 1655.
22. (F. 107-110). [De S. Wolfkango notne].
Le feuillet 111 est blanc.
23. (F. 112-115*). Vita divi Volfangi. Inc. Haec figura prae se fert
miracula et gratias.
Encore un exemplaire de VOfficium S. Wolfgangi, et du Liber II
de memoria beati Emmerammi et eius cultorum, soit les p. 71-106,
d'un ouvrage d'ARNOLFUs, De miraculis S. Emmerammi.
24. (F. 138-140*). Legenda S. Wolfgangi melrice composita (8). =
5ffL.,n«'8992.
Papier; 140 feuillets; 0",335 X 0",aO; XVII* siècle. Volame de l'ancienne biblio-
thèque des Bollandistes. Demi-reliare, avec le litre doré : Acla Sanclorum, 31 oclo-
bris et le monogramme couronné de Léopold I*"".
(1) Ex vita S. Fursei, cap. 13.
(2) Hec miracula exscripUi sunl a D. Roberto Fostann pretbiUro de Gilli, 9 iulii
anno 1609.
(3) Ex manuscriplo pergameneo Passionali eccletiae coUegiatae Fostensit.
(4) Cf. BHL., n° 3075.
(5) Ex manuscriplo S. Foillani apud Rhodium.
(6) Ex manuscriplo monaslerii Boni fontis.
(7) Ex manuscriplo Rubrae vallis.
(8) Ex manuscriplo codice in 4 corio albo assere lit. X num. 84 BMiolhecae
monaslerii SS. Udalrici el Afrae.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 521
3493. (8929). — Collegtanea bollandiana.
1. (F, 1). Index sanctorum 1^^ novembris.
2. (F. 2-9). Passio S. Benigni martyris (1). = BHL, n° 1155.
3. (F. 10-llv). Passio S. Benigni presbyteri (2). = Ibid.^n^' 1153.
4. (F. 11^-12). De miraculis eiusdem sancli (3).
5. (F. 13-14). Passio S. Benigni presbyteri (4). = IbûL, n° 1159.
6. (F. 15-17). Acta S. Benigni martyris (5). = Ibid., n° 1159.
7. (F. 18-18V). Acta S. Benigni (6). = lbid.,n° 1159.
8. (F. 19-19^). [Epistola Waittenberg. Monachii, 30 ianuarii 1636J.
9. (F. 20^). [Ex litteris P. Christophori Staborii, Dilinga, 5 octobris].
10. (F. 21-25^'). Passio sancli ac beatissimi Benigni (7). = BHL.,
no 1154.
11. (F. 25^-30). Passio sancli ac beatissimi Bcnigni.= BHL.,n° 1 159.
12. (F. 30^-32^). Revelatio corporis beatissimi Benigni. = Ibid.,
no 1163.
13. (F. 32^-35^). Passio sanctorum JVIauritii, Exuperii, Gandidi,
Victoris, Innocentii atque Vitalis, = Ibid., n" 5737.
Le feuillet 36 est blanc.
14. (F. 37-44V). Miracula S. Benigni martyris (8). = Ibid., no 1164.
15. (F. 45-47V). Acta S. Benigni (9). = Ibid., n» 1154.
16. (F. 48). Sermo in festivitatc omnium sanctorum et sancti
Benigni (10).
17. (F. 49-58V). Acta S. Benigni presbyteri et martyris (ll).= ii//L.,
n''1155.
18. (F. 59-59^). De S. Benigni rovelatione et miraculis (12). = Ibid.,
no 1162.
19. (F.60V). De sancfis Hilario, Quieta, Florida, Porcharia et Tran-
quille in S. Benigni Divionensi ecclesia quiescentibus (13).
(1) Ex manuscriploS'i Maximini Treveris.
(2) Ex manwfcriplo S. Amandi velustissimo.
(3) Ex solo manuscriplo Ullraieclino.
(4) Ex manuscriplo S. Amandi velustissimo.
(5) Ex manuscriplo Carlhusiae Ullraieclino^.
(6) Excodicc S. lienigni Divionensis perveluslo. Copie de Chifflet.
(7) Exms. Divionensi et Car ilalis. Copie de Chifflet.
(8) Ex mss. Cislerc. Ion. 6, n. 6. Copie de Papebroch.
(9) Ex pluribus codicibus mss. S. Uenigni Divionensis, duo S. Pauli Bisonli-
censis et duo monaslerii Carilalis ex Ordine Cislcrciensi in diocesi Bisonlina.
(10) Ex ms. codice lienigniano.
(11) Ex ms. codice monaslerii Accincli ... cl ex duobus aliis Divionensibus. Copie
de Chifflet.
(12) Ex libro S. Gregorii Turonensis episcopi de gloria martyr um. Cap.pl. Copie
de Chifflet.
(13) Ex libro S. Gregorii Turonensis episcopi de gloria confessorum.
52^ MANUSCRITS DE LA BIBLTOTBÈg« B0IAIJB
20. (F. 61-62').Revelalio et prima translalio corporis S. Benigni(l).
= £y/L.,nM163.
21. (F. 63-70^). Miracula sancti Benigni niarlyri?; r2V ^ Ibid.,
nM164.
22. (F. 71-71^ ). Ex vita S. Annonis Coloniensis archiepiscopi (3).
23. (F. 72-75V). Acla S. Benigni (4). = BIIL., n" 1156.
24. (F. 76). [De S. Auslremonio].
25. (F. 77-79*). Passio beati Caesarii marlyris (5). — BIIL..
n° 1511.
26. (F. 80). Passio S. Caesarii (6). = iWd., n" 1515.
27. (F. 81-83^). Passio S. Caesarii (7). — Ibid., n» 1511.
28. (F. 84-90). Passio S. Caesarii levitae et marlyris (8). »= Ibid.,
n" 1514.
29. (F. 91-92). Miraculum sancli Caesarii. — Ibid., n° 1517.
30. (F. 92-105). Passio sancli Caesarii levitae et marlyris (9) —
Ibid., n« 1514.
31. (F. 106-106^). De S. Caesario martire.
32. (F. 107-115). Passio sancli Caesarii levitae et marlyris (10).—
lhid.,n°\bU.
33. (F. 116-117V). Passio S. Caesarii diaconi (11). -= Ibid., n* 1511.
34. (F. 11S-124V). S. Haroldi ... cognomenlo Blatano vila.
Les feuillets 125-128 sont blancs.
35. (F. 129-163V). S. Haroldi VI Danonim régis et marlyris.
Les feuillets 163^-168^ sont blancs.
36. (F. 169-184V, 190-200). Sancti Haroldi ... vila per Fr. Franci-
scuM Haroldum ord. min. Hibernum Limericensem.
37. (F. 185-189). Dialribum de Haroldis angliciis (12).
Les feuillets 200^-205^ sont blancs.
38. (F. 206-275). Miracula B. Rainerii. = ISHL., n« 7086,1e prologue
manque.
(1) Ex codice $acrarum leclionum S. Benigni Divionensis. Copie de ChifOet.
(2) Ex ms. Accincti monaslerii et alio Divionent'u. Copie de Chifflet.
(3) Copie de Cliifflet.
(4) Ex ms. codice S. Benigni Divionensis.
(5) Ex manuscripto S. 5taximini Treverit.
(6) Ex codice pcrgameno m$. insigni antiquo notalo 118 Bibliothecae S. Crucis
in lerusalem. Romae.
(7) Ex codice langobardo monaslerii S. loanniê Capue.
(8) Ex eodem codice.
(9) Ex Cap[uano] ms. codice ecclesiae Baplistae.
(10) Ex codice S. loannis monialium Capuae.
(11) Exms. S. Audomari velustissimo.
(12) Ex glossario Henrici Spelmanni, p. 336.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 523
39. (F. 276). [Testimonium Conradi Ianningi de corpore B. Rainerii,
anno 1685].
40. (F. 277-277^). [Epistola Nicolai Calendarii ad Papebrochium.
Burgi sancti Sepulcri, 22 marlii 1635].
41. (F. 278). [Prologus ad miracula B. Rainerii]. = BHL.,
n« 5086(1).
42. (F. 279-280). Vita S. Marcelli episcopi Parisiensis (2). = Ibîd.,
n° 5249.
43. (F. 281-284V). Vita S. Marcelli Parisiorum episcopi (3). = Ihid.,
n° 5248.
44. (F. 285-286V). S. Marcelli episcopi Parisiensis (4). = Ibid.,
n"* 5248, sans le prologue.
45. (F. 287-288^). Variantes lectiones in vita S. Marcelli (5).
46. (F. 289-292). Vita S. Maturini presbyteri (6). = BHL., n° 5720.
47. (F. 293-296V). Vita S. Maturini (7).
48. (F. 297). [Notae Papebrochii de vita S. Maturini].
49. (F. 298-299). Acta Mariae ancillae martyris (8). = BHL.,
n" 5424.
50. (F. 300-300^ et 312). Exordium miraculorum B. Mariae virginis
in... parochiali ecclesia de BuUizele (9). == Ibid., n" 5383 (deux copies).
Le feuillet 301 est blanc.
51. (F. 302-310). Passio sanctae Mariae virginis (10). = Ibid.,
n" 5422 (deux copies).
Le feuillet 311 est blanc.
52. (F. 313). [De S. Massona].
Les feuillets 313^-314^ sont blancs.
53. (F. 315-318^). Vita B. Gonradini Brixiensis (11).
54. (F. 319). [Epistola Iuliani Bornati ad Papebrochium].
55. (F. 320-320^). [Epistola Thadei Rowinini ad Papebrochium,
23 septembris 1683].
56. (F. 321-3 12v). [Epistola I. Parthaei 3 iunii 1687 ad lanningum].
(1) Cf. n» 38.
(2) Exmanuscriplo UllraiccUnoS. Salvatoris.
(3) Ex ms. Accincti monaslerii et Carilalis. Copie de Chifflet.
(4) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno MS. insigni mensis mardi,
f. ccxxxvir.
(5) Collation d'un manuscrit cistercien avec l'édition de Surius.
(6) Experantiquo cod. ms. D. La Mare. Copie de Papebrocli.
(7) Ex manuscripto Ctaremarescano.
(8) Ex manuscripto Carthusiae Ultraiectensis.
(9) Ex manuscripto Rubeae vallis ex i""» parte Novalis SS. Cf. Haoiocbaphi
BoLLANDiANi, De codicU)us loannis Gielemans adiectis anecdotis, p. 71, n" 69.
(10) Ex manuscripto S. Maximini Treviris.
(11) Ex Fr. Ambr. Taegiide insigniis ord. Praedicat. tom. 3.
524 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
57. (F. 323-323^). [Epislola Iuliani Bornati ad lanninguni, 9 aprilis
1687J.
58. (F. 324-327). Vila S. Vigoris Baiocensis cpiscopi. = BHL,,
no 8608.
59. (F. 328-332). [Nolae de SS. Duffo, Profuluro.Smaragdo, Severo,
Adriario et sociis].
60. (F. 333-333V). [Epistola Antonii de Magcdo ad Papcbrochiuni,
Ulyssipone, 16 marlii 1682].
61. (F. 334-335). [Epistola Ludovici Iobcrt, 14 augusti s. 1. et a.J.
62. (F. 336-340V). Gesla sancti Flori. — BHL., n» 306G.
63. (F. 341-344). Aniiquilés de saint Flour.
64. (F. 345-346). In feslo S. Flori [lectiones] (1). — BHL., n* 3067.
65. (F. 347-348). Vila sancti Flori. = Ibid., n" 3066.
66. (F. 349-355). Extrada ex quibusdam rccloribus et manuscriptis
quoad S. Florbcrlum primum abbatcm monaslerii Blandiniensis
iuxta Gandavum.
Papier ; 355 feuillets ; 0^34 X 0«,31 ; X VU* siècle. F. 'Mh, un deraio à U MOfuin*
représentant le P. Conradin de Brescia, avec l'inscripUon :
Bonardut speclor patria Coradinus in urb€
Marlinus facil hoc ipse Tricetla nrpos.
Ce volume provient de Tancienne bibliothèque des BoUandisles. Demi-r«liar«
moderne; au dos, le titre doré : Acla Sanclorumt i novembrù, pnis le chiffre cou-
ronné de Léopold I".
3494. (8930-31). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index sanctorum 2** novembris.
2. (F. 2). Prologus inpassione S. Georgii martyris (2). — BHL.,
n" 3393.
3. (F. 3-4>). Vita S. Georgii Domini nostri lesu Ghrisli discipuli (3).
4. (F. 5-8v). Vita S. Lauteni abbalis (4). — BHL., n» 4800. Deux
exemplaires.
8. (F. 9). Prosa de S. Laulheno.
Les feuillets 9^-10^' sont blancs.
6. (F. 10-11). In festo S. Lauteni abbalis (5).
7. (F. 12). [Deeodem](6).
8. (F. 13-13V). De sancto Lauteno abbate (7).
(1) Exveteri Lectionario Moytsaeensi tnss.
(2) Excodice lonqobardo monaslerii S. loannit monialium Capue.
(3) Ex manuscriplo LUraieclino S. Salvalori*.
(4) Ex ms. codice Signiacetm. Copie de Chimet. Ex nu. auniacenti, copie de
Papebroch,
(5) Ex veteri Lectionario Moyssacensi mss.
(6) Ex Breviario Congregationis VallisolelanaeSalmanlicaeanno 1567impretso.
(/) Copie de Chifflet.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 525
9. (F. 14-14^). [Lettre du Fr. Eustaghe Genffrin à du Gange. Saint
Wallery, 3 juin 1668].
Puis un exemplaire imprimé de De Victorino episcopo et martire
dissertatio auctore Ioanne de Lannoy. Pansus, typis Edmimdi Mar-
iici, 1653.
10. (F. 47-53'). Vita sanclorum abbalum Agaunensium (1). =
BHL., no 142.
11. (F. 54v). [De Usuardo] (2).
Suit un imprime Fro officio S. lustî. Utini, 1723.
12. (F. 39-62^). La vita et marlirio del glorioso santo Giusto. Eu
italien.
13. (F. 63-66). Vita sancti lusti martyris (3).
14. (F. 67). [Lectiones in testo S. lusti].
15. (F. 68-69^). Passio sanctae Euslochiae virginis (4). = BHL.,
n" 2775.
16. (F. 70-72V). Sancte Eustochie virginis (5). = Ibid., n» 2775.
17. (F. 73-74^). De sancto Benigno episcopo Mediolanensi (6).
18. (F. 75). De Theodoto Laodicensi.
19. (F. 76). De Tlieodoto episcopo Ancyrano.
20. (F. 76v). [Epislola Francisci L'Hermite, ^ mai 1685, s. L].
21. (F. 77). Visio Tundali (prologus) (7).
Le feuillet 78 est blanc.
22. (F. 79-80'). SS. Foroiuliensium [nomina, patria, sepulcrum].
23. (F. 81-82). Recognitio reliquiarum S. Valerii, anno 1251. En
français.
24. (F. 83-86V). Vita S. Vulgani confessoris (8). = BHL., n° 8746.
25. (F. 87). Index sanctorum 3** novembris.
Les feuillets 87^-89' sont blancs.
26. (F. 90-100). Vita sanclissimi et gloriosissimi confessoris Ghristi
Pirminii. = BHL., n° 6855, le prologue manque.
27. (F. 100-lOlv). [Notae de S. Pirminio].
28. (F. 101^'). [Praecedenlis copiae authentica declaratio per Anto-
NiUM RossMANN, cum siglllo].
(1) Ex manuscriplo Trevirensi S. Martini veluslisùmo.
(2) Voir Gerahdus Ioannes Vossius, De Hislor. Latin., lib. 1, caji. 31.
(3) Cf. BHL.,n'>m)\.
(4) Ex Hodecensis coenobii ... passionalipergameno MS. insigni, mensis novem-
bris fol. XII.
(5) Excod. Vaticano n" 1190, p. 172.
(6) Ex libella excusa Mediolani 1641, in-8".
(7) Ex Hodecensis coenobii passionali pergameno MS. insigni mensis novembris
f. eu.
(8) Ex ms. Audoeno Rotomagi.
526 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
29. (F. 102-102^). Supplementuni [ad praecedenlem apographunij.
30. (F. 103-105^). Vita et Acta S. Pirminii (1).
31. (F. 106-107V). Vila S. Pirminii (2). — BHL., WiJSbb.
32. (F. 108-1 IQv). Hisloria de S. P. N. Pirrainio (3).
33. (F. 111-112»). Acta S. Pirminii (4).
34. (F. 113-114»). Officium S. Pirmini. — Benodiclio aquno S. Pir-
minii.
35. (F. 114^-117^). [Dereliquiis S. Pirminii incollegioOeniponlanoJ.
Le feuillet 1 18 est blanc.
36. (F. 119-123»). [De S. Pirminio sernio].
37. (F. 124-130»). Gompendium vilao comitis Schwickardi Helfen-
stainii et Mariae Hochenzollerunae eiusdem coniugis (5).
38. (F. 131). [De fonte S. Pirminii in monasterio njonialiura
0. S. F. Meckingae].
Suit en imprimé : Lob- und Ehren-Predig an den hôhen Khrtn'
Tag, ... Pirminii ... von P. Ignatio Voot. Innsbrug... beg Michael
Antoni Wagner [1742].
39. (F. 149-151»). Vila S. Yddac. — BHL., n- 4148.
40. (F. 152-155). Vila S. Idae comitissae. = Ibid., n« 4149.
41. (F. 156). Excerplum ex niiraculis beatac viduae [IdaeJ. —
Ibid., n' 8150.
42. (F. 157-158»). Legenda bealae Idae (6). = Ibid., n» 4149.
43. [F. 159-160). Vita divae Iddae ex anliquis codicibus. = Ibid.,
n» 4188.
44. (F. 161-161»). Peregrinalio Academiae Dilinganae ad sacram
aedem D. Virginis Donawerdae.
Exemplaire imprimé de l'office De sancta Ydda vidua.
45. (F. 162). [Epislola AiNtoxii du Carne ad Rosweydum].
46. (F. 163-169»). Brevis synopsis et verum testimonium vitae pie
transaclae comitissae S. Ytae (7).
(1) Excerpta ex Traclatu de Virit illustribus [Àugiae] a P. loanne Egone ...
conscripta anno MDCXXX.
(2) Ex manuscriplo l(. P. Egonis priorU ÀugientU qui eadem ex MS. Àugienti
descripsil.
(3) Ex eodem ms. libdlo R. P. loannù Egonis descripla. Cf. BHL., n» 6856,
(4) Ex Annalibus Àugiensibut, Trilhemio, Hermanno Contracta, Ottone Fritin-
gensi, Ànnalibus S. Galli, Walafrido Slrabo, Othlono, Chronico Weingarlenti.
(5) Exceptum ex Hisloria provinciae Germaniae Saperioris, annalibus CoUegii
Oenipontani et Uoinus l"" probalionis Landspergensi.
(6) Ex praegrandi pergameno Blaburensis ... prope LHman cœnobii patsionali
SS. decimo ... circa annum 1480 per F. Uarnabain Krafjl manuscriplo.
(7) On lit f. 169' : Ex vila germanica transluUl latine et scripsil D. WHhelmus
Maubach prope Marcodurum oriundus SS. Theologiae sludiosus Iriennis 1652
sub finem.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 527
47. (F. 170-207). [Quaestiones et rcsponsioncs de vita S.Idae].
48. (F. 208-225). Vita S. Odradae virginis Balensis (1). = BHL,
n° 6317. (Deux copies).
49. (F. 226*). Copia instrumenti Reverendi admodum Domini
abbatis Averbodiensis Servatii de translatione reliquiaruin S. Odra-
dae, 1554.
Les feuillets 223^-224^ sont blancs.
50. (F. 225). [Epistola Hieroxym[ Sintman. Malriti, 25 aprilis 1680).
51. (F. 226-227*). Lectiones pro sancto Herniengaudo episcopo
Urgellensi, ex monumentis antiquis peu illustrissimum ac reveren-
dissimum DD. Antoxium Ferez Benedictiimm in eodem episcopatu
successorem.
52. (F. 227^-229). Lectiones pro sancto Odone episcopo Urgellensi
desumptae ex Breviario anliquo illius ccclesiae.
53. (F. 220-224). De S. Berardo (2).
54. (F. 225-225*). Praefatio Ioanxis Pigardi canonici regalaris ad
S. Victoris Parisiensis in vitam sancti Guenaili.
55. (F. 226-231). Legenda sancti Guenayli. = BHL., n" 8818.
56. (F. 232-233*). [Lettre de Rolland Chrétien. Ploumilican,
20 décembre 1689].
57. (F. 234-239). Vita S. Guenaili abbatis. = BHL., n° 8818.
Les feuillets 239*-242* sont blancs.
58. (F. 243-244*). S. Mariani diaconi(3). = BHL, n''5524. (Deux
copies).
59. (F. 245-255). Vita vel obitus S. Aniici monachi et eremitae. =
i^HL.,n«>388.
Le feuillet 256 est blanc.
60. (F. 257-257*). De S. Quirino seu Quarto.
61. (F. 258-262*). Vita S. Boamiri confessons (4). ^^i/L-^n" 1382.
(Deux copies).
62. (F. 263-263*). [De S. Quarto].
63. (F. 261). [Epistola Pétri Pauli Cremonae. Mediolani, 20 febr.
1671].
Le feuillet 265 est blanc.
64. (F. 265-265*). [De S. Latina].
(1) Ex Ms. Rubeae valtis ex 2^ parle hagiologii Brabanlinorum. Cf. Hagiograpju
HoLLANDiANi, De codicihus loannis Gieleinans adkcUs anecdolis, p. oG, n* 26.
(2) Cf. fi//L.,nM175.
(3) Ex ms. Passionali Bodcccnsi mensis Novembres. — Ex ms. Simonis Traieclen-
tis Carlhusiae Colomensis.
(4) Ex veleribus ecclesiac regalis et coUegialae S. Pelri de Curia codicibus, procu-
rante li. loanne Verdie eiusdem ecdesiae canonico. — Ex ms. D. Andreae du Chcsnc
cosmographi régis Galliac.
528 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Le feuillet 266 est blanc.
65. (F. 267-269^). Copia processus fabricali super invenlionem
corporis S. Scverini, 15 maii 1576.
66. (F. 270-271^). [Epistola Pétri Bianca. Chiari. l' iulii 1693].
67. (F. 272-272'). De Beato Simone de Arimino(l).
68. (F. 273-277). Vita B. Nicolai de Ravenna (2).
69. (F. 278-320*). Vita venerabilis Aupes virginis de Cudolh (3). —
70. (F. 321-321"). Nolatio in vitam S. Alpaidis.
Papier; 321 feuillets; O-^^i X 0-.Î05; XVII« siècle. F. 367, II y a une graTure
Effigies sanclae Latinae virginis et martyris. Ioskph Pctrarca detine. etsculpiit. Co
volume provient de la bibliothèque des anciens Hollandisles. Demi-reliure moderne.
avec le titre doré : Acta sanctorum 1-3 nocembrit, et le chiffre couronné do
Léopold I".
3495. (8932). — Collectanea bollaxdiana.
En tête du volume, deux imprimés.
a) S. £>. N. D. Pauli.... papae quinti Litterae ....canonizationis sandi
Caroli. Bomae, 1612.
b) Adorum S. ecclesiae Medioîanensis Pars 11. Synodi dioeeesanae
instructiones variae Mediolani, 1582.
1. (F. 25-68*). Cort verhaal soc van bel levcn aîs van de werckcn
van den H. Carolus Borromeus (4).
2. (F. 69). De rcliquiis sancli Caroli Borromaei. [Inslrumenlum
cardinalis Friderici Borromaei. Mediolani, 22 februarii 1623 J.
3. (F. 70-78* ). De S. Carolo Borromaeo (5).
4. (F. 79-81). [Litterae de reliquiis S. Caroli aulbenlicae datae a
cardinali Frederico Borromaeo, 5 novembris 1611, a Francisco Cid,
2 aprilis 1605, ab Octavio Forero, 29 marlii 1606].
5. (F. 82-84*> [Epistola C.OuDiN ad l^apebrochiuin, 2 oclobriss.a.].
6. (F.85-86*'). [Epistola S.Caroli Borromaei ad Ursulinas,Brcscia,
31 octobre 1581]. En italien, avec traduction française (6).
(1) Ex Fr. Ambr. Taegij de imigniis ordinis Praedicaiorum, l. 3, disl. 7. Copie
de Papebroch.
(2) ExFr. Taegij de insigniis ordinis praedicaiorum, libro 3. Copie de Pa|)ebroch.
(3) Ex ms. Thosano. Cf. Calai, cod. hagiogr. bibl. civil. Urwjensit, Akal. Boll.,
t. X, p. 463, n» 23.
(4) Traduction flamande de Peioa-Cholinos, S. Caroli card. Borromei, arehi-
episcopi Medioîanensis vila, miracula el nupera eiusdem canonizalio, p. 1-123.
Coloniae Agrippinae, 1611. Mais la version flamande semble avoir été faite sur
l'édilion italienne du même ouvrage.
(5) Ex ms. Valic. n" 6176. p. 53.
(6) Publié, en italien, par exemple par F. M. Salvatori, Vila délia sanla madré
Angela Mcrici (Roma. 1807, p. 221-^.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 5i29
Puis un imprimé Epistola Caroli Borromaei ad Andream Batori
episcopum Varmiensem.
7. (F. 95-96). Cuius instituti sint moniales angelicae Mediolani.
8. (F. 97). [Nota Argelati ad BoUandianos de eadem materia].
9. (F. 98-99^). [Epistola cardinalis Frederici Borromaei ad Andream
Schottum. Mediolani, III non. mart. 1608].
10. (F. 100-101). De reliquiis S. Caroli Borromei (1).
11. (F. 101-105V). [Officium S. Caroli].
Suit un imprimé : Exemplar Utterarum Caroli cardinalis Borro-
maei ... ad Andream Batori. Viennae Austriae, Typis Gregorii
Gelthaus, anno 1631.
12. (F. 107-108^). [Epistola cardinalis Frederici Borromaei ad
Andream Schottum, IIII nov. anni 1608].
Puis un exemplaire imprimé de Vita sancti Clari ... auctore V. N.
Roberto Denyaldo, Parisiis, typis Pétri Targa, 1623.
13. (F. 133-133V). Vita S. Clari martyris (2).
14. (F. 134-135V). Vita S. Clari martyris (3). = BUL., n° 1826.
15. (F. 136-137^'). [Epistola Pétri FrancisciGhifflet ad Bollandum.
Dolae, 20 maii 1642].
16. (F. 138-140). [BoLLANDus]. De S. Modesta abbatissa Horreensi
Treviri?.
Le feuillet 141 est blanc.
17. (F. 142). [De S. Modesta] (4).
18. (F. 143). [Epistola Pétri Frangisgi Chiffletii. Dolae, 12 augusti
1642].
19. (F. 144). De S. Modesta (5).
20. (F. 145-146). [Henschenius]. De S. Modesta.
21. (F. 147-149V). Vita sanctaeModestaevirginis. = i?ifL.,n<' 5495.
Le feuillet 150 est blanc.
22. (F. 151-153V). [BoLLANDus]. De S. Modesta abbatissa Horreensi
Treviris.
Le feuillet 154 est blanc.
23. (F. 155-155^). [Henschenius]. De S. Perpétua abbatissa Roma-
rici monlis.
(1) Ex lipsanologio ms. Regii monaslerii sancti Laurentii vulgo Escurial.
(2) Excerpla ex manuscriplo codice ecclesiae eiusdem S" Clari ad Aeptam
amnem Dioecesis liothomagensù per F. loannem de Thoulousc canonicum
regularem S. Vicloris ac per eundem franscriplum et Iransmissum in breviario
Viclorino.
(3) Ex ms. lielforlii.
(4) Ex proprio sanctorum insignis ecdesie monlis Romarici. Copie de
P. F. Chifflet.
(5) Ex Golschero in Gestis Trevirorum, Lib. 2, cap. 12. Copie de Chifflet.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 34
530 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
24. (F. 156-156^). [Henschenius]. De S. Perpelua S. Petri aposloli
coniuge.
Le feuillet 157 est blanc.
25. (F. 158-158^). De S. Perpétua abbatissa Romarici montis.
26. (F. 159-160^). Sancli Amantii [miracula]. — BHL,n^ 352, le
prologue manque.
27. (F. 161-164^). [Vita S. Amantii]. — Ibid., n" 351. le pmlopne
manque.
28. (F. 164^-168). [Epislola Petri Daniel S. l.Tolosae, 12 septcm-
bris 1693].
29. (F. 169-170^). [Lettre do de Brantb?. Avignon. 20 août 1755].
30. (F. 171). [Epistola Iacobi de la Fontaine ad Papebrochiuin,
Bruxellis, 24 octobris 1696J.
31. (F. 17h). [Nota Papebrochii de S. Folice de Valois].
32. (F. 172-179). De S. lacobo apostolo(l).
33. (F. 180.184V). Vita S. Eymerici (2). — liHL., n» 2528.
34. (F. 185). [Catalogus quorumdam librorumj.
35. (F. 186-189). Vita S. Emerici (3). = BHL., n» 2529.
36. (F. 189-189V). f Descriptio codicis Monseensis R. A. 239].
37. (F. 190-190V). [Epislola Matthei RiEBERER.Ratisbonae,29 sep-
tembris 1782].
38. (F. 191-192). Legenda de sanclo Emerico. = BHL., n» 2528.
39. (F. 193). [De S. Gregorio Porcctano] (4).
40. (F. 194rl99v). Vita, conversatio et mors sanctorum Septem
Dormientium. = BHL., n" 2320.
41. (F. 200). De B. Helenae Paduae et monialium migratione (5).
Le feuillet 201 est blanc!
42. (F. 202-207^). [Très lilterae Ioannis Baptistae Romagnoli,
Patavii, 17 aprilis 1701, 9 ianuarii 1689, 29 martii 1687J. En italien.
43. (F. 208-225). SicoNis Polentoni vita B. Helenae. = BHL.,
nno« 3791 et 3792.
44. (F. 226-227). Vita S. Bertiliae abbatissae Calensis (6). = Ibid.,
n° 1287.
Les feuillets 227^-23 1' sont blancs.
45. (F. 232-233). [Nolae de S. Berlilia].
(1) Ex ms. poslhumis D. Xicolai Ànlonii communicatis Madriti $uh finem 17 2t
a R. adm. et amplissimo D. Adriano Connink proximo eius consanyuinco.
(2) Ex manuscriplo Corsendoncano.
(3) Ex codice chartacco Monseense Superiorit Austriae lit. R. A. 239 nolalo
initio seculi XV scriplo.
(4) Cf. Acta SS., Novembris L U, p. 458.
(5) Cf. i6id.,p.510.
(6) Ex veleri Hbro officiorum eius coenobii. Copie d'Henschenius.
ÇOLLBCTANEA BOLLANDIANA 531
46. (F. 234-236V). Vita B. Bertiliae(l).=^ 2^HL., n° 1287.. - -
47. (F. 237-239V). De B. Bertilla versus.
48. (F. 240-240V). Agricola et Vitalis (2) [EpitomeJ.
49. (F. 241-242V). SS. Vitalis et Agricolae (3). = BHL., n° 8691. -
. 50. (F. 243-243V). De reliquiis SS. Vitalis et Agricolae (4).
Puis un imprimé : Vita nobilis viri Henrici a Zwifaltach; ce sont
les pp. 669-671 du tome V, part. 2 des Antiquae lectiones de Canisius.
51. (F. 244). [Notae de Henrico ZwifaltensiJ.
52. (F. 245-249). Vita viri religiosissimi quondam in monasterio
-Ochsenhusano Prioris B. Henrici. = BHL., n» 3819.
53. (F. 250-252). [De monasterio Ochsenhusiano].
54. (F. 253-262). Vita beati Girardi. Epilaphium eius. = BHL.,
n" 3548. Inc. mtitil... cellulam replens integrum panem dominae
suae retulit.
• 55. (F. 262-263). Epistola congregationis S. Albini Andegavensis
de obitu Marbodi episcopi Redonensis et S. Girardi monachi.
Les feuillets 263^-264^ sont blancs.
56. (F. 265-266*). Vita S. Perpetui Tungrensis episcopi patroni in
Dinanlo (5). = BHL., n" 6638.
57. (F. 267-268^'). Compcndium vitae beati loannis qui cogno-
minatus est Acalius ex graeco translatae per R. P. Iacobum Sirmondum.
58. (F. 269-274). [Calendarium Ochscnhusianum].
59. (F. 275-276^). Gonseçratio ccclesiae parochialis et coemeterii in
Ochsenhausen.
60. (F. 277-278). [Notae Papebrochii de diversis sanclis].
61. (F. 279-295). Visio Wettini. Deux exemplaires (6).
62. (F. 295-306*). Oratio Strabi Wahlafridi. Versus eiusdem de
sui monasterii fratribus. De visione Wettini versus eiusdem.
63. (F. 307-319*). [Visio Tundalij (7).
Papier ; 319 feuillets ; O^.SSa X O'-.aiS ; XVIP siècle. V. 199, une gravure, Effigie
(telle B. Elena Enselmina... per Giacomo CADoniN, Ruphon /".Ce volume provient
de l'ancienne bibliothèque des BoUandistes. Demi-reliure moderne ; au dos, le litre
doré : Acla Sanclorum 4 Novembris, et le monogramme couronné de Léopold l".
(1) Ex veleri libro officiorum sancli Cornelii.
(2) Ex codice R. Vaticano, n" 529, p. 90, descriplum Romae, anno 1753.
(3) Ex Bodecensis coenobii... passionali pergameno ms. insigni mensis augusti
folio CLIX
(4) Ex lipsanologio ms. regii monasterii sancti Laurenlii vulgo Escurial. Cf.
^cta SS., Novembris l. II, p. 244, n» 36.
(5) Ex manuscripto Uttraieclino S. Martini.
(6) Ex praegrandi pergameno Blaburensis prope Ulmam coenobii. — Ex manu-
scripto Cusano vetusto. Voir Potthast, Bibliolheca hist. med. aevi, 2=^ éd., p. 1098.
(7) Ex praegrandi pergameno Blaburensi. Cf. Potthast, op. cit., p. 1099.
532 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3496. (8933-34). — Collectanea bollanduna.
1. (F. 1). Index sanctorum 5" novembris.
2. (F. 1-2')- Quîiesita vel quaerenda de sanctis. [Notae Pape-
BROCHIl].
3. (F. 3-5). Marlyrium S. Eusebii(l). Inc. Imperanle victoriosissimo
Maximiano.
Les feuillets 5^-6' sont blancs.
4. (F. 7-13). Vifa beati et gloriosi confcssoris levitae Laeti. -■
BHL., n» 4672, sans le prologue.
5. (F. 14-17^). Historia divi Gregorii Nicopolitanae urbis Armae-
niorum archiepiscopi. — Ibid., n" 3669.
6. (F. 18-25^). Vita beati et gloriosi oonfessoris levitae Laeti. =»
Ibid., n" 4672, le prologue manque.
7. (F. 26). Hymnus. =- KH., n» 18610.
Suit un imprimé, les pp. 255 à 272 de Ioannks a Bosco, Bihliotheca
Floriacensis, t. II.
8. (F. 36-36*). De reliquiis sancti Laeti (2).
Le feuillet 37 est blanc.
9. (F. 38-38^). Alia miracula [S. Laelij (3).
10. (F. 39-40'). Vila Zachariae prophetae (4).
11. (F. 41-43'). [Lettre de François Wahart, curé de Mohon, près
Mézières, 9 juin 1750J.
12. (F. 44-62'). Officium S. Nathalenae.
Les feuillets 63-65 sont blancs.
13. (F. 66-72). De S. Celso, episcopo Puteolano, officium cum
leclionibus.
Les feuillets 72'-73' sont blancs.
14. (F. 74). [De S. Patroba].
Les feuillets 74^-77' sont blancs.
15. (F. 78-78V). [Officium S. Celsi].
16. (F. 79-83'). Vita B. F. Benedicti sepulti Erfordiae, collecta per
fratrem Ioannem Sulicher ... ex variis auctoribus,
17. (F. 84-84'). De SS. marlyribus Domnino, Theotimo, Philotheo,
Sylvano.
18. (F. 85-85'). Hymni. = RH., nn«>- 18461, 5758, 151.
19. (F. 86-87'). Copia bullae pontificis Ioannis XXII, anno 1319 et
HoNORii papae, 1285 [de ecclcsia in Gerisheim].
20. (F. 88). [Fiagmentum epislolae Iacobi Kritzradt].
(1) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
(2) Ex vila impressa sancli Laeti Carolopoli anno 1675.
(3) Ex manuscriplo codice ecclesiae coUegiatae SS. Georgii et Laeti.
(4) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 533
21. (F. 89-89V). Copia bullae Pontificis Ioannis XXII anno 1328
capellae in Kerensem prope Vucht.
22. (F. 90-90^). [Epistola Iagobi Kritzradt ad Papebrochium,
30 septembris 1664].
Les feuillets 91-93 sont blancs.
Suit un feuillet imprimé de la S. Congrégation des Rites pour l'in-
scription au martyrologe des SS. Jean de Matha et Félix de Valois.
Bomae, 1671.
23. (F. 94). Index sanctorum &^^ novembris.
Puis un feuillet imprimé à Cologne, 1651, d'après l'original de la
Congrégation de l'Inquisition, condamnant l'ouvrage : Bationes oh
quas ... archiepiscopiis Mechliniensis ... a promulgatione Bullae [contra
lansenium] abstinuerit, et trois mandements, un de l'évêque Jacques
Boonen (29 mars 1651), un autre d'Antoine Triest (26 mars 1651) et
un troisième du vicaire-général d'Ypres (27 mars 1651).
24. (F. 96). Prologus in vitam S. Leonardi.
25. (F. 96^-97^. [Miracula S. LconardiJ. De Richardo, de Bohe-
mundo. = BHL., nn»* 4873 et 4874.
26. {V. 98-103^). [Miracula S. Leonardi] ad aedem sacram in
Inchenhoffen.
27. (F. 104-108). Vita S. Leonardi confessoris (1). = BHL., n''4862.
28. (F. 108-1 10^). Miracula post transitum eius. = Ibid., nn°' 4863-
4871.
29. (F. lll-118^ 121). Vita S. Leonardi (2). = Ibid., n" 4862.
F. 112, feuillet imprimé Antienne et oraison à S. Léonard, Douât/,
chez L. Kellans, 1640.
30. (F. 119-120V, 121^-122). [Miracula S. Leonardi]. = Ibid.,
nn<» 4813 et 4864.
31. (F. 123-123V). [Fragmenlum vitae S. LeonardiJ.
32. (F. 124-1 25 V). [Epistola Christophori Grini. Laureti, 6 maii
1672].
33. (F. 126). [Fragmentum epistolae Iacobi Kritzradt ad BoUan-
dum, 30 maii 1653].
34. (F. 127-135V). Vita S. Leonardi Corbiniacensis (3).
35. (F. 136-138^). Responsum ad difficultates de distinctione
S. Leonardi Lemovicensis et S. Leonardi Vendoperensis.
36. (F. 139-171). [Miracula S. Leonardi in Germania] (4).
Les feuillets 171 ^-173^ sont blancs.
(1) Ex ms. vallis Lucenlis. Copie de Chifflet.
(2) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris.
(3) Ex manuscriplo collegialae Sancti Lyphardi. Cf. BHL., n° 4859.
(4) Voir plus haut, n" 25.
534 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
37. (F. 174-188). Vita S. Winoci abbalis. = BEL., n» 8954%
38. (F. 188-189). Hymnus de sanclo Winnoco. -= RH., n" 17325.
Les feuillets 189^-191» sont blancs.
39. (F. 192-198^). Vita S. A\'innoci abbatls. == BEL., no8954, sans
le prologue.
Le feuillet 199 est blanc.
40. (F. 199-200*). Vita S. Winnoci abbalis (1). = laid., n» 8952.
41. (F. 201-201*). fEpistola Oliverii Boucat ad Bollandum. Borgis
S. Winoci, 7 ianuarii 1637J.
42. (F. 202-202*). [Epislola Pétri van der Plancken ad Papebro-
chium. Bergis S. Winoci, 18 octobris 1682].
43. (F. 203-208). Quod B. Winoci circumiatio cl cius in aquani
mersio ... non sit superstiliosa.
Les feuillets 208*-210» sont blancs.
44. (F. 211-217). Vita S. Severi episcopi Barcinonensis. Jne,
Beatus Severus nomcn suum a parentibus traxit (2). (Deux exem-
plaires).
45. (F. 218-224*). Passio S. Severi episcopi Barcinonensis. —
BUL., n" 7673. (Deux copies.)
Le feuillet 225 est blanc.
46. (F. 226). [Epistola Ioa.nnis KLOPPENBURc.Neuhusii, 18 iunii, s. a.].
47. (F. 227-228*). Mcmoria di S. Appiano. En italien.
48. (F. 229-230). [Notao Bollandi de SS. Lupenlio et IltutoJ.
Les feuillets 230*-231 sont blancs.
49. (F. 232-240*). Vita B. Aemiliani episcopi et confessoris auctore
loANNE Antonio Flamlnio. (Deux exemplaires.]
Le feuillet 241 est blanc.
50. (F. 242-245*). Historia translationis corporis B. Felicis confes-
sons. = B/yL., n°286l.
Le feuillet 246 est blanc.
51. (F. 247). [Nota de S. Melania, episcopo Rhedonensi].
Papier; 247 feuillets ; O», 335 X 0",21; XVII* siècle. Ce volume a fait partie de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne, avec le titre
doré : Acta Sanclorum, 5-6 novembris, et le chiffre couronné de Léopold !•'.
3497. (8935). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index sanctorum 7''* Novembris.
2. (F. 2-11). Miracula S. Engelberli Coloniensis archiepiscopi. =
BHL., n" 2547, le prologue manque.
Les feuillets 12-13 sont blancs.
(1) Ex manuscripto lectionario ecclesiae Ambianeruis.
(2) Cf. UHL., n» 7673.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 535
Suit un feuillet imprimé : Vita sancti Engelberti compendio compre-
hensa (1).
3. (F. 15-45^). De miraculis eius [Engelberli] (2). = Ibid., n° 2547.
Puis un imprimé : S. Florentii in Leben und Geschichte kurz m
Versen gesetzt.
4. (F, 48-56). [BoLLANDus]. De S. Florenlio episcopo Argentoratensi
in Gerraania prima commentarius.
5. (F. 57-57'). Acta in translatione reliquiarum S. Florentii... cele-
brata anno 1661 in tcmplo coUegii Societatis lesu Insulis.
Le feuillet 58 est blanc.
6. (F. 59). Oratio [S. Florentii] (3).
7. (F. 60-61). Vila S. Florentii episcopi et confessons (4). = BHL.,
no 3044.
8. (F. 62-62V). De sancto Florentio episcopo. = Ibid., n» 3043.
Le feuillet 63 est blanc.
9. (F. 64-65). Vita [S. Florentii] (5). = Jbid., n° 3045.
10. (F. 66-67V). Alia Acta [S. Florentii] carminé descripta (6).
11. (F. 68). De S. Florentio.
Le feuillet 69 est blanc.
Puis une pièce de vers imprimée : Divo Florentio anachoretae
primum, deinde Argent inensium episcopo. Insulis, ex officina Ignatii et
Nicolai de Rache ... anno 1651.
12. (F. 71). De vita S. Ernesti [notae].
13. (F. 72-73^). [Epistola P. Frangisgi Salesii Zeghetner ad lohan-
nera Klee canonicum, Mochentalis, 26 iulii 1752].
14. (F. 74-80). [Notae in Vitam S. Ernesli].
15. (F. 81-83*). Historia vitae et passionis S. Ernesti. = BHL.,
no2617.
16. (F. 84-84'). [Epistola Ioannis Goubau ad Bollandum. Bruxellis,
8 dec. 1690J.
17. (F. 85-88'). Vita et martyrium B. Ernesti Zwifaltensis (7).
18. (F. 89-89'). [Epistola Frangisgi van der Veken ad Henschenium,
19 iulii 1652].
(1) En dessous, il y a la noie : Hoc breviarium decerplum est ex historia S. Engel-
fterli... Coloniae lypis Gisbcrli Cleinenlis impressa.
(2) Ex manuscriplo Ultraieclino S. Salvaloris,
(3) In antiquo breviario Argenlinensi.
(4) Ex ms. Passionali Bodecensi mensis Novembris.
(5) Ex ms. Bodecensi et Breviario antiquo Argenlinensi.
(6) Ex breviario Argenlinensi.
(7) Ex historia B. Ernesli gcrmanice édita Ingolstadii anno 1594. Authore
Georgio Eiselin. 1652. Mense iunio veriit ex germanico N. Hermannus Witwach
Sigenensis 2 grammalicus.
536 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
19. (F. 90-90'). Teslimonia quaedam de S. Ernesto abbate Zwifal-
tensi martyre.
20. (F. 91-91^). [Epistola Hermannî Crumbach ad Bollanduni. Colo-
niae, 14decembris 1638].
21. (F. 92-93). [Epistola Danielis Feldnkr S. I. ad Bollandum.
Gonstantiae, 19 aprilis 1640].
22. (F. 94-94^). [Epistola Marsilii sacerdolis Armoni ad Zwifal-
tcnses].
23. (F. 95-96'). [Epistola Stephani Bochenthaler ad P. Gamans,
Zwifaltie, 1* maii 1644J.
24. (F. 97-97'). [De S. EmesloJ.
25. (F. 98-100). [Epistolae duae Ioan.nis Bollandi ad P. (î amans.
Antverpiae, 17 iunii et 1" iulii 1644].
26. (F. 101-101^). [Epistola Ioannis Crusii ad Bollanduin. Coloniac,
23 dec. 1638J.
27. (F. 102-102'). [Epistola Hermannî Crdmbach ad Bollandum.
Coloniae, [ianuario 1639J.
28. (F. 103-103'). [Epistola Ioannis Crusu ad Bollandum. Coloniac.
13 ianuaiii 1639].
29. (F. 104-104'). [Epistola Ghristophori Steboni ad Bollandum.
Dilingae, 30 marlii 1639].
30. (F. 105-108'). [Très lillerae Stephani Bochenthaler ad
P. Gamans. Zwifaldae, 8 octobris 1645, 9 cal. martii 1646, 18 marlii
1651].
31. (F. 109-110'), [Epistola I. B. Van Espen ad Papebrochium.
Lovanii, 27 decembris 1683].
32. (F. 111-1 17). Vita S. Prosdocimi (1). - BHL., n« 6%11.
33. (F. 118-120). Vita S. Romani presbyteri Cenomannensis (2).
34. (F. 121-125'). MapxOpiov toû àtiou Kai évbôEou ^àpTupoç
'Upujvoç (3). = BG.
35. (F. 126-133). Vita S. Restituti confessons. = BHL., n» 7198.
36. (F. 134-136'). Officium sancti Restituti.
37. (F. 137-138). Mémoires sur la vie de saint Sydonius archevêque
d'Aix. Mémoire sur saint Ruf.
38. (F. 139). De reinventione corporis sanctissimi Lcopardi confes-
soris in maiori ecclesia Auximana (4). = BHL., n" 4885.
(1) Ex codice biblioth. Âmbrosianae, 4^ lill. S., num. 91. A ajouter à Anal. BolL,
t. XI, p. 368.
(2) Ex ms. Rubrae Vallis.
(3) Ex manuscriplo Mediceo Régis Francie.
(4) Copia fideliler desumpla ex antiquissimo stalulo civilatis Auximi servalo in
Secrelariapriorali eiusdum civitatis.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 537
39. (F. 140-147^). Vita S. Leopardi episcopi Auximani. = Ibid.,
n°4884.
40. (F. 148-157). [Lectiones brèves de SS. Amato, Romarico,
Arnulfo, Godeico, Adelphio, Otilio, Gebetrudo, Columbano, EustasioJ.
41. (F. 157--158). [HymniJ. = RH, nn"^ 979, 15868, 17576, 12166,
16990, 3308, 12151, 13658,5991.
42. (F. 159-159V). [De SS. Modesta et Edemano].
43. (F. 160^). De sanctis Perusinis.
44. (F. 161-161V). De B. Egidio (1).
45. (F. 161^-162). De beato Conrado (2).
46. (F. 162-163^). De sancto Constante episcopo et martyre.
47. (F. 163'-164). De sancto Herculano.
Les feuillets 164^-168 sont blancs.
48. (F. 169-170). [De SS. Herculano et Romano].
Papier; 170 feuillets; 0°',344 X 0",21 ; XVII» siècle. Ce volume a appartenu aux
anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne, avec le titre doré : Acla Sancto-
rum, 7 novembris, et le monogramme couronné de Léopold I".
3498. (8936-38). — Gollectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index sanctorum S**» novembris.
2. (F. 2-2v). Reliquiae SS. Coronatorum (3).
3. (F. 3-8). Passio sanctorum quatuor Coronatorum (4). = BHL.,
n° 1838.
4. (F. 9-14^), Passio sanctorum quatuor Coronatorum (5). = Ibid.,
n» 1838.
5. (F. 15-18^). Passio Claudii, Caslorii, Symphoriani, Nicoslrali,
Simplicii. = Uid., n° 1836.
Les feuillets 19^-21^ sont blancs.
6. (F. 22-27). SS. Claudii, Nicostrali, Symphoriani, etc. (6). = Ibid,
n» 1836.
7. (F. 28-29). Passio SS. IV Coronatorum (7).
8. (F. 30-31^). Notae in historiam 4^«- Coronatorum.
9. (F. 32-33V). De Henrico qui anno 1147 ... occubuit in ... praelio
contra Sarracenos.
(1) Ex labella manuscripla appensa ad allarc B. Egidii in ecdesia B. Francisci,
etexlib. Chron. Fralrum minorum MarciUlisipponensis, parte 2, lib. 2, cap. 15.
(2) Ex eadem tabella manuscripla et Ex lib. chron. Fralr. min., parle 2, lib. 6,
cap. 29.
(3) Ex lipsanologio ms. in fol. regalis monaslerii Escorialensis. Copie du mois
de février 1722, par Jean Pinius.
(4) Ex codice Vallicellanae.
(5) Ex secundo codice monaslerii sancle Cecilie.
(6) Ex ms. Ullraieclino S. Salvaloris.
(7) Ex ms. leclionario ecclesiae Audomarensis. Copie de Martin Lipsius.
538 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
10. (F. 34-37^). Da sepullura do cavalleiro Anrique e de seus
milagres(l).
11. (F. 38-41^). [De eodem Henrico BonnensiJ. En espagnol (2).
II. (F. 42-47). [Documenta de Henrico BonnensiJ.
Les feuillets 47^9 sont blancs.
13. (F. 50-60^). [Epistola Gaspauis Walteri ad Papcbrochium.
Coloniae, 31 decenibris 1677].
14. (F. 51). [Epistola Ema.nuelis Fernandes ad R. P. Walterum.
Ulyssipone, 30 aprilis 1678J.
15. (F. 52). [Epistola Gasparis Walteri ad Papebrochium. Colo-
niae, 3 martii 1679].
16. (F. 53). [Fragmenlum epislolae P. Bbitto ad Papebrochium.
Ulyssipone].
17. (F. 54). [Epistola Gasparis Walteri ad Papebrochium. Colo-
niae, 26 iulii 1678J.
18. (F. 54^). [Epistola Ioannis Victoris ad Papebrochium. Colo-
niae, 17augusti 1681].
Puis, un imprimé : Notae aliquot iUustris venerahilis ... P. i. loannia
Duns Scott ... sandimoniam concernentes.
19. (F. 57-58'). De sancto Tremorio. = BHL., n» 6312.
20. (F. 59-62^). Charta sancli Godefridi Ambiancnsis episcopi pro
nionasterio S. Fusciani in nemore.
Puis deux imprimés :
a) De vita et miraculis sancti Harttcici, les p. 311-316 de Canisius,
Antiquae lediones, II, 1.
b) Les pp. 145-146 des œuvres de S. Paulin de Noie.
21. (F. 72). Index sanctorum 9»" novembris.
22. (F. 73-76^). De crucifixo Berytensi commentarius D[anielis]
P[apebroghii] pro IX novembris.
23. (F. 77-80). Liber Athanasii episcopi de nïirabilibus imaginis
Chrisli lesu in civitate Berilho (3). = BHL., n" 4228.
24. (F. 81). Sermo S. Athanasii (4). = Ibid., n° 4230, le commen-
cement seul.
Les feuillets 81^-82^' sont blancs.
25. (F. 83-85). De miraculo imaginis Christi (5). = Ibid., n" 4228.
Les feuillets 85v-86v sont blancs.
(1) De Cronica antiquissima manutcripta de convenlodeS. Vicenii. Copie de Don
Fernando de Crus.
(2) Ex chronico canonicorum regularium S. Augustini scripla a D. Nicolao de
S*" Maria anno 1668.
(3) Ex manuscripto Marchianensi.
(4) Ex manuscripto Ser. Reginae Sueciae, in 4% n. 1270.
(5) Ex manuscripto S. Laurentii Leodii.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 539'
26. (F. 87-87^). [Epislola Aloysii Valrandi ad Bollandum. Caesa-
raugustae, 12 ianuarii 1645]. .
27. (F. 88-89). Commemoralio passionis dominicac propler mira-
culum sanguinis ex imagine crucifixi (1). Jnc, Tempore Gonstantini
imperatoris,
28. (F. 90-90V). S. Aurelii episcopi (2). == BHL., n° 820, prologue
seul.
Le feuillet 91 est blaiic.
29. (F. 92-95^). Vita S. Aurelii episcopi (3). = 7èiW., n" 819.
30. (F. 96-98). Vita S. Vitoni episcopi Virdunensis (4). Inc. Fran-
corum rex Clodoveus.
31. (F. 98-103^). Vita S. Vitoni episcopi et confessoris (5). = BHL.,
nn°« 8708 et 8709.
32. (F. 104-104^). [Notae Henschenii de S. Theodoro].
Le feuillet 105 est blanc.
33. (F. 106-110). Vita Nalhanaelis episcopi (6). Jnc. Nathanael
sanctus frater Philippi apostoli.
Les feuillets 110^-111^ sont blancs.
34. (F. 112-113^). [Papebrochius]. De B. loanna virgine Segnae in
Etruria.
35. (F. 114-114^). [Epistola Antonii Magliabechi ad Papebrochium.
Florentiae, 27 aprilis 1688].
36. (F. 115-116^). [Epistola GaroliDato ad Papebrochium, 29 maii
1623].
37. (F. 117-124). Gesta et miracula beatae loannae virginis(7).
Inc. Beala virgo, aima loanna.
38. (F. 125-132^). [Epistolae très Raphaelis Badii. Florentiae,
23 aprilis, 1688, 2 maii 1688, 23 iulii 1688].
39. (F. 133-134). Revelatio et translatio S. Ursini. = BEL.,
n°8411.
40. (F. 134^-137). In translalione S. Romani episcopi.
41. (F. 137-138^). S. Wandregisili vita. = BHL., n° 8805, sans le
prologue. .
42. (F. 139-140^). [De S. Ursino Bituricensi episcopo].
(1) Ex manuscriplo UUraiecUno S. Salvatoris.
(2) Ex Uodecensis coenobii ...passionalipergameno tns. insigni mensis septembris,'
fol. LXXXlll.
(3) Ex manuscriplo S. Mdximini Treviris.
(4) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno insigni mensis novembris,
fol. CXXII.
(5) Ex ms. collecUmea Pair. Fuliensium Parisiis,
(6) Ex manuscriplo UUraiecUno S. Salvaloris.
0) Ex anliquocodice Ms. ecclesiaeplebis Signae. ;
540 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
43. (F. 141-149^). Mémoire louchant le culte des reliques de saint
Ursin, premier archevêque de Bourges.
44. (F. 150). Mémoire pour saint Montaine.
Les feuillets 150^-152> sont blancs.
45. (F. 153-154). De virtute castilatis sancli RoUandi.
Suivent deux imprimés :
a) Officium S. Agrippini episcopi.
b) Decretum S. Rituum Cotigregationis deelaran» prateedens offi-
cium supposititium. Romae, 1691.
46. (F. ir.8-162v). Vila S. Agrippini.— 5i/L., n» 174.
47. F. 163-170*). [De S. Agrippino]. — Ibid., n» 175.
48. (F. 171-171»). Compendio délia ... vila ... del ven. P. Fra
Cipriano Mosconi.
49. (F. 172-172»). Memorie soprala venerazione o culte del B. Pietro
Gambacorla.
50. (F. 173). Index sanctorum 10"« novembris.
51. (F. 174-174V). [Nota de S. TryphoneJ.
52. (F. 175-175*). [Epistola Francisci Zabelli, Consentiae, 1* novem-
bris 1666].
Puis trois feuillets imprimés des Vitae Sanctorum de Surius,
Februarius, pp. 28-30.
53. (F. 179-181»). Notaliones in martyrium S. Tryphonis.
54. (F. 182-182*). 0aù^aTa toû àfiou kœI iybàlov ^€TaXo^dpTupoç
Toû Tpùqpuuvoç (1).
55. (P. 183-184»). De S. Tryphone martyre (2). Inc. Tempore Decii
imperatoris passus est S. Tryphon.
56. (F. 185-185»). S. Tryphonis martyris (3).
Le feuillet 186 est blanc.
57. (F. 187-194). Vita S. Tryphonis martyris, Respicii, Nym-
phae (4). = BHL., n° 8338.
58. (F. 195). [De S. Andréa].
Puis un feuillet imprimé Neapolitanae canonizationis beati Andreae
Avellini ordinis Theatinorum. Romae, 1707.
59. (F. 196). [Copia decreti S. Rituum Congregationis pro canoni-
zatione Andreae Avellini, 1641].
Suit la pièce précédente imprimée.
(1) Ex manuscriplo Mediceo Régis Franciae. Texte inédil. Cf. Hâoiooraphi Bol-
LANDiANiET Hkxricus Omo.tt, Calai, cod. hagiogr. gr. bibl. nal. Parisiensis, p. 118,
n-2.
(2) Ex manuscriplo Karlhusiae Ullraieclinae.
(3) Ex Bodecensis coenobii ... pauionali pergameno nu. meruis lanuarii,
fol. CXX.
(4) Ex manuscriplo Belforlii.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 541
60. (F. 197-198). [De S. Probo episcopo Ravennatis].
61. (F. 199-200). Vita sancli Probi Ravennatis archiepiscopi (1). =
BHL., n« 6945.
02. (F. 201-218V). Vita S. Aidi filii Brice (2). = Ihîd., n° 189.
Imprimé, fragment, pp. 11-16, ex Breviario ordinis Humiliatorum,
de sancto Baudolino.
63. (F. 221-225V). Vita di santo Baudolino.
Les feuillets 226-228 sont blancs.
64. (F. 229-234^). Passio sanctorum martyrum Thiberii, Modesti et
Florenliae.
65. (F. 235-236). [Epistola Sebastiani Rolliardi ad Rosweydum.
Luletiae Parisiorum, pridie nonas novembris MDCXIIII].
Papier; 236 feuillets; O'»^ X O^.SIS ; X VIP siècle. Ce volume provient de l'an-
cienne bibliothèque des BoIIandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré:
Acla Sanclorum, 8-10 novembris et le monogramme couronné de Léopold I".
3499. (8939). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1-121^). Ganonizationis P. Andreae Avellini summarium. De
virtulibus, fide, spc, charitale, prudentia, iustitia, fortitudine et
temperantia.
Les feuillets 122 et 123 sont blancs.
2. (F. 125-168^). In causa canonizationis servi Dei Andreae Avel-
lini ... de prophelia ... de his quae acciderunt in eius obitu, de fama
sanctitatis, de veneratione reliquiarum.
3. (F. 169-178V). Sancti Triphonis martiris. = Z^i/L.,n°8339.
4. (F. 179-190). Sanclorum marlirum Tryphi et Respicii (3). =
iWrf.,n°8340.
5. (F. 191-200). Sancti Tryphonis martiris (4). = Uid., n° 8339.
6. (F. 201-207^). In natali sanctorum Triphonis et Respicii. =
Ibid., nn"« 8336 et 8337.
7. (F. 208-212^'). In feslo translationis corporis sancti Triphonis (5).
8. (F. 213-217^). Passio S. Trifoni martyris (6). Inc. Apud civita-
tum Tusian anno ducentesimo nonagesimo.
9. (F. 218-254). Vita et conversatio S. Patris nostri et confessons
Theodori praeposili Studitarum a Michaele monacho conscripta (7).
(1) Ex Bodccensis coenobii ... passionali pergamenn ms. insigni mensis
Novembris.
(2) Ex ms. Hibernico seminarii Salmanticensis Socielalis lesu.
(3) Ex cod. bibl. Valicanae 1192.
(4) Ex codice Valicanae bibliolliecae^ n® 6076.
(5) Ex officio impresso Veneliis anno 1561 in-4°.
(6) Ex cod. bibl. Valicanae 5772.
CD Ex ms. card. Jiarberini inlerprele P. lacobo Sirmondo n° 2527.
53;2 MANDSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
10. (F. 254^-258). Sancli ac deiferi Patris nostri et confessons
T^eodOri Studiensis pracpositi lestanienluni.
1 1. (F. 259-262^). [De epilaphio matris S. Theodori StudiUe].
12. (F. 263-277^). S. Verani Cavallicensis vita (l). Inc. Virlulmn
praeclara mérita.
13. (F. 277'-290). [Vila S. Verani]. = BUL., n« 8536.
14. (F. 290-314). [S. Verani] vita (2). Iné. Verànus igitur Galliarum
territorio gabaliilano.
Papier; 314 FeuilleU; 0-,277 X O*.905; XVII* siècle. F. !. il y ac«lte note de la
main de Papebroch : Hune lihrum anno 1675 relinui ex cwlice Informationum
çui iïiserebalur et quem cum Aclii Aprilis rfmisi ad. H. P. Procuratorfm gênera-
lem. Hune vero promisi fideliler reslituendum a poeleris novembrem compotiturii.
Ce volume provient de la bibliothèque des anciens BoUandistes. Reliure moderne ;
au dos, le litre doré : Acta Sanctorum, lO^lt novewUtrù et le cbifTre couronné de
Léopold I".
3500. (8940). — GOLLECTANEA BOLLANDIAiNA.
.1. (F. 1). [Henschenios]. De S. Martine Turonensi.
2. (F. 2-3^). [Epistola Lxurentii âlexandri Zacagnii. Romae,
1 maii 1602].
3. (F. 4-6). Vita Severi Sulpitii (3). I/ic. Sulpitius Severus Aquila-
niae.Provinciae.
Les feuillets 6*-7* sont blancs.
4. (F.8-9V). [Epistola luui baronis Le Rot, 27 martii 1664 J.
5. (F. 10-11^). Liber Albini magistri de vita S. Martini (4). —
iJ^L.,n»5625.
6. (F. 12-13V). Liber Albi.ni magistri de vita S. Martini (5). = Ibid.,
n« 5625.
Puis un imprimé Reliquie in monasterio B. Martini in Treveris.
7. (F. 14). [De codice Vaticano Palatino sex librorum Paulini
Petragoriae episcopi].
8. (F. 15-15^'). [Epistola Theodori Moreti ad Bollandum, Pragae,
25 iunii 1649].
9. (F. 16-26^). [Epistolae Philippi episcopi Coloniensis et Hervaei
ad Philippum de S. Marlino] (6). = BHL., nn"* 5647, 5648 et
5650.
(1) Copie de Chifflet.
(2) Quaeexslatinecclesia Albiganensi.
(3) Ex codice bibliothecae Vaticanae manuseripto Umpore Nicolai Quinti numéro
1188.
(4) Ex manuseripto Bertiniano vetustisrimo.
(5) Copie de Ghifflet.
(6) Copie de Chifflet.
COLLECTANEA BOLLANDIANA -543
Le feuillet 27 est blanc.
10. (F. 28-31). Liber sancti Gregorii Turonensis de genealogia
S. Martini.
IL (F, 32-33). Epistola Domini Philippi archiepiscopi Goloniensis
de miraculis S. Martini. = BHL., n° 5647.
12. (F. 33-37). Epistola responsiva Hervei. = Ibid., n°5648. .
13. (F. 38-43). E pluribus pauciora beatissimi Martini miracula. =
/6/U, n" 5650. - ,. . .
14. (F. 43-46^). Adhuc quedam alia... de miraculis... beati Martini.
[Epistola GuiBERTi]. = Ibid., n" 5642.
15. (F. 47). Privilegiuni sancti Annonis archiepiscopi Goloniensis
super bonis et decimis in Wys Solre Vlikarl.
16. (47-49). [Epistola Philippi et Hervei]. = BHL., nn°« 5647
et 5648.
17. (F. 49-52^). Epistola responsiva venerabilis decani... ad Phi-
lippum archiepiscopum Goïoniensem. = Ibid., n° 5649.
18. (F. 52^-56^). Quaedam pauciora beatissimi Martini miracula. =
i6/<no5650.
19. (F. 56V-59V). Quaedam alia. = Ib'ul, n" 5642.
20. (F. 60-77^). Liber abbreviatus et extractus ex duobus libris
Domini Guiberti abbatis Gemblacensis (l).
Le feuillet 78 est blanc.
21. (F. 79-90^). Epistola Guiberti de S. Martini. = BHL, n» 56542.
22. (F. 91-94). Sermo beati Gregorii episcopi de transitu Domini
Martini. = Ibid., nn»» 5619-5623.
23. (F. 95-98^), Martini episcopi formula honestae vitae ad Myro-
nem regem (2). = PL., t. LXXII, col. 21 sqq.
Le feuillet 99 est blanc.
24. (F. 100-108). Ex epistola Guiberti Gemblacensis abbatis ad
G. canonicum Laudunensem de scriptoribus meritorum ac virtutum
S. Martini.
25. (F. 109-112). Quoddam miraculum de beatissimo confessore
Martino. = BHL., n° 5660.
26. (F. 113-122^'). S. Martini episcopi Turonensis miraculum (3). =
Ibid., n" 5656.
27. F. 123-124^). Translatio S. Martini episcopi Turonensis (4).
Inc. Mortuo beato Martino archiepiscopo.
28. (F. 125-126V). [Notae de S. Martino papa].
(1) Copie de Chifflet.
(2) Copie de Chifflet.
(3) Ex ms, serenissimae rcginae Sueciae in 4° signala n" 1270.
(4) Ex manuscriplo Ullraicclino S. Salvaloris.
544 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
29. (F. 127-128). Passio S. Martini papae et niartyris(l).
30. (F. 129-129^). [Epistola Guiuelmi Gumppenbehg ad Bollandum,
Romae, 29 iulii 1664J.
31. (F. 130). Versiculus S. Ambrosii [do S. Martine]. — BIIL.,
n" 5622.
32. (F. 131-134^). [Epistola F. Benedicti della Riva ad Bollandum.
Stabulai, 8" aprilis 1654J.
33. (F. 135-139^). Triumphus B. Martini de obsidione Hastingi (2).
Le feuillet 140 est blanc.
34. (F. 141-147^). Sermo edilus a quodam episcopo Traiectensi
[Radbodo] de S. Martino. = BHL., n*» 5656, le prologue manque.
35. (F. 148-161^). S. Odonis abbalis Cluniacensis tractatus do
Iranslatione S. Martini (3). = lind., n«5653.
Puis un imprimé : Officia propria sanctorum êcclesiae Comensis.
Novocomi, apiid lo. Baptistam Arzonum, 1667.
36. (F. 184). [Translatio S. Martini]. = Ibid., n» 5623.
37. (F. 184v). Praefatio in Acta S. Cassiani. =- Ihid., n» 1632.
Le feuillet 185 est blanc.
38. (F. 186-187V). [Carmlna de S. Martine] (4).
39. (F. 188-200). Miracula S.Martini post reditum Autisiodoro(5).—
BEL., n» 5654.
Suit un feuillet imprimé : Mémoire des reliques que S. 2'urbin
apporta de Jérusalem.
40. (F. 202-204). [Epistola Alexandri Henn, abbatis sancti Maxi-
mini, Treviris, 9 decembris 1686].
41. (F. 205-206). [Vers allemands en l'honneur de S. Siméon de
Trêves].
42. (F. 207-207»). Mirabilis et stupenda electio cuiusdam in
episcopum par beatum Martinum.
43. (F. 208-210). [Passio sancti Mennae martiris].= /^//L.,n«5921.
44. (F. 211). [Epistola Ioannis Goubau, ad Bollandum, Bruxellis,
27 aprilis 1639].
45. (F. 212). De numéro basilicae S. Martini.
46. (F. 213-213V). [Versus de ebrieiate].
Inc. Qui cupis esse bonus, qui vis dinoscere verum,
Ut mortis socium sic mordax effuge vinum.
(1) Ex Bodecensis coenobii... passionali pergameno nu. insigni meniU AugutU,
fol. CLXXXI. Cf. BHL., n» 5598.
(2) Ex ms. Carlhusiae Leodieruis, 1689.
(-5) Copie de Chifflet.
(4) Ex ms. Bertiniano veluslimmo.
(5) Ex ms. Belfordi.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 545
Le feuillet 214 est blanc.
47. (F. 215-219^). [Lectiones brèves de SS. Firmino, Fusciano,
Gentiano, Victorio, translatione S. Martini]. = BHL., n° 5623.
48. (F. 220-220*). [Epistola Pétri Possini ad Papebrochium. Romae,
25 novembris 1673].
49. (F. 221-222). Toû ôcrîou Tcaipôç fiiuaiv Bap0o\o|iiaîou toû véou
Tfiç KpuTTToq)éppr|ç (JuvaSdpiov.
50. (F. 223-224). [Epistola Pétri Possini ad Papebrochium. Romae,
23 ianuarii 1672].
51. (F. 225-226^). Toû dYiou iraipôç fijudiv Bap6oXo|uai'ou toû
véou KTiTOpoç Tfiç f)|ueTépaç )uovnç Tfiç KpUTTToqpéppnç toû pouaia-
VÎTOU.
Les feuillets 227 et 228 sont blancs.
52. (F. 229-234^). Vita et conversât io Beati Patris Bartholomei
iunioris Crypte ferratae... conscripta a Pancratio preposito Cryptae
ferratae (1).
53. (F. 235). [De vita S. Theodori Studilae].
Les feuillets 235^-236^ sont blancs.
54. (F. 237-237V). [De S. Theodoro Studita].
Ensuite, un exemplaire imprimé des Officia sanctorum loannis de
Matha et Faelicis de Valois coîifessorum. Bomae, 1673.
55. (F. 242-242*). [Epistola I. Hardouin S. I. ad Papebrochium,
Parisiis, 31 maii 1681].
56. (F. 243-244*). Index operum S. Theodori Sluditae quae
habentur ms*" in Bibliotheca Collegii Parisiensis Societatis lesu.
57. (F. 245). [De S. Menna].
Les feuillets 245*-246* sont blancs.
58. (F. 247-248). [Epistola Fr. Caroli abbatis Aureaevallis,
2* ianuarii 1705].
59. (F. 249-253). Passio Menae Aegyptii (2). = BHL., n° 5926.
60. (F. 253-257). Eius translatioper eumdemLEONEMepiscopum.=
iè/rf., n»5927.
61. (F. 257*-258). Alia translalio corporis sancti Mennatis. = Ihid.,
n» 5928.
62. (F. 258-260). Miracula a sancto Christi confessore Mennate
édita per eundem Leonem episcopum. = Ibid,, n° 5929.
63. (F. 262). [Epistola DANiELisPAPEBROGHii.Antverpiae, 27 ianuari
1705].
(1) Ul habelur in codice veluslmimo manuscriplo in membranis Bibliolhecae
vencrabilis monasferii Cryplae ferratae, scripto anno ab orbe 6835 a loanne Rossa"
nensi. Cf. Rocchi, Codices Cryptae ferralenses.
(2) Ex manuscriplo Mediceo Régis Franciae.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 35
546 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
64. (F. 264-264^). Sancli Brunonis presbyteri ordlnis Praedica-
torum vita austera (1).
Suit un feuillet imprimé Oraison à S. Walfroy.
65. (F. 266-267^). Vita S. Berluini (2). =» BUL., n» 1307.
66. (F. 268-274^). Vita sancti Berluini. = Ihid., n» 1308.
67. (F. 274^-276^). In oclavis S. Berluini. = Ihid., n« 1307.
68. (F. 277-28 h). In translalione beali Berluini (3).— /6i</.,n° 13 10.
Les feuillets 282-286 sont blancs.
69. (F. 287-293). Vita S. Verani episcopi Cavallicensis. Inc. Beati
Verani vilam scripsere multi.
70. (F. 294-298). Vita S. Verani episcopi Cavallicensis (4).— Z^ ///..,
n» 8536.
Papier; 298 feuillel3;0",332 XO",307; XVII» siècle. Ce Tolume provient de l'an-
cienne bibliolhèque des BoUandistes. Demi reliure ; au dos, le litre doré:.4c/a
$anclorum, ii novembrit.
3501. (8941). Ck)LLECTANEA BOLLANDIANA.
1. (F. 1). B. Gabriel Minorila Anconae. [Nolae IJe.nscheniiJ.
Les feuillets 2 et 3 sont blancs.
2. (F. 4-4^). [Epislola FRAXcisa Dcmbl S. I. ad Papebrochiuin.
Monachii, 29 oct. 1687].
3. (F. 5-6v). [Epislola F. Dexghien, Gandae, 3 febr. 1694].
Suivent quelques feuillets imprimés d'un ouvrage inlilulé Vita
sanctorum octo Frafnim Polonorum martyrum eremitarum ordinis
sancti Romualdi Camaîdulensium.
4. (F. 13-13*^). Passio quinque fralrum et monachorum Benedicll,
Mattliaei, loannis, Isaac, Christi[ni] et Barnabae. — BUL., n« 1148.
5. (F. 14-14^). De sanclis loanne et Benediclo (5).
Puis un imprimé Le vite de' santi Giovanni e Benedetto ... raccolte
dal R. P. Don Tommaso Mini, i/» Fiorenza, 1605.
6. (F. 27-27'). [De quinque fratribus].
7. (F. 28-28')- [De quinque fratribus].
8. (F. 29-29V). [De iisdem].
Le feuillet 30 est blanc.
9. (F. 31). [De S. Martino].
10. (F.31-32V). [De quinque fratribus].
(1) Ex ms. Hcrmanni Greslhem Carlhusiani Coloniensis.
(2) Ex manuscriplo Marchianenti vefuslissimo.
(3) Ex ms. Rubrae vallii.
(4) Ex hlstoriarum Camaîdulensium parle posteriori per Âugiulinum lib° primo
cap. 14.
(5) Ex libro cui tilulus : Officia propria sanctorum ineeUla anno 1663 ... Pragae
typis universilatis Carolo Ferdinandiae.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 547
11. (F. 32v, 34-34V). De sancto Brictio.
12. (F. 33-33^ 34V-35). [De sancto Adalberto] (1).
13. (F. 35^'). [Hymnus de S. Adalberto]. = RH., n° 10286.
Pais deux feuillets imprimés d'un bréviaire, fol. cccxciiii et cccxcv.
14. (F. 38-50). Vita S. Aemiliani. = BEL., n» 100.
Le feuillet 51 est blanc.
15. (F. 52). Vitasancti Ysicii Viennensis episcopi(2).
16. (F. 53-63). Vila et martyrium S. Livini (3). = BHL., n" 4960.
17. (F. 64-69V). Passio S. Livini. = Ibid., n° 4960, sans prologue.
18. (F. 69^-71'). Translatio sancti Livini de Haltem in Gandavum. =
Ibid., no 4962, sans le prologue.
19. (F. 71V-72V). Alla translatio S. Livini. - Ibid., n° 4963.
20. (F. 73). [Nota de quibusdam sanclis 12^ novembris].
21. (F. 74-74^). [Epistola Frangisgi Aldenardi. Aldenarda, 15 febr.
1623].
22. (F. 75-75V). [Epistola Livini De Clergq ad Bollandum. Alosti,
12 maii 1648].
23. (F. 76-77). Versus S. Loevini episcopi et martyris ad Florber-
tum abbatem monasterii S. Bavonis (4).
24. (F. 78-79). Quaedam de S. Livino.
25. (F. 80-81V). Excerptum de tractatu M. Oliverij de Langhe,
Prioris abbatiae S. Bavonis et Theologi, inscripto De Processione cum
sacro corpore Beati Livini versus Houthem (5).
26. (F. 82-84). Translatio S. Livini de Holtem in Gandavum. =
BHL., n" 4962.
27. (F. 85). Cursus sancti Livini metrice(6).= RH., n° 14853.
28. (F. 86-90'). Translatio beatissimi Livini archiepiscopi Braban-
tinorum. == BHL., n» 4962, sans le prologue.
29. (F. 91-92). Vita S. Guniberti episcopi Goloniensis (7). = 5H/>.,
n° 2014.
30. (F. 93-94). Ordinatio Guniberli episcopi Goloniensis (8). =
i6jrf.,n"2015.
31. (F. 95-96V). [Epistola P. Schreiber ad Bollandum, 14 maii 1661].
(1) Ex hisloria Boleslaviensi seu Epilome rerum Bohemicarumlib. 6, c. 9.
(2) Ex breviario S. Pelri Viennensis.
(3) Ex manuscriplo S. Bavonis.
(4) Ex. manuscriplo Consendonckano.
(5) Qui traclalus exslal MS. cum aliis eiusdem aucloris opusculis in Bibliolhcca
S'' Bavonis.
(6) Ex manuscriplo Rubrae vallU, ex 2'^ parle Agiologi Brabantlnorum. Cf. Bol-
LARDiANi, De codicibus lohannis Gielemans, p. 54. n° 5.
(7) Ex manuscriplo S. Vili in Gladbach veluslissimo.
(8) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris.
548 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
32. (F. 97-99). Vita sancti Cuniberli. — BHL., n* 2015.
33. (F. 100). [Nota Henschenii de S. Cuniberto].
34. (F. 101). [Epistola Arnoldi comitis de Geleen, s. 1. et a.].
Le feuillet 102 est blanc.
35. (F. 103-105). [Epistolae Pauu Schriber ad comitem de Geleen,
15 februar. 1661, 20 ianuar. 1661].
36. (F. 106-109). [Diplomata de translatione S. Cuniberti] (1).
37. (F. 109v). De translatione SS. Ewaldorum.
38. (F. 110-110^). Triumphus et translatio S*' Cuniberli Sura-
tum (2).
Le feuillet 1 1 1 est blanc.
39. (F. 112-113V, 124, 125-126»). [PapebrochiusJ. De S. Arsado
episcopo.
40. (F. 114-118*). Arsalii episcopi Mediolanensis (3).
41. (F. 119-120V). De translatione S. Arsacii (4).
42. (F. 121-121*). [Epistola DanieusPapebrochu ad P. I.tusebium
Truchses s. 1. et a.].
43. (F. 122-122^). [Epistola Conradi Unninoi ad Papebrochlum,
Augustae Vindelicoruni, 19 sept. 1686].
44. (F. 123-123V). [Epistola Pauli Andréas Cariui ad Papebro-
chium. Vercellis, 12 kal. maii 1686].
45. (F. 124'). [Epistola Michaelis Knobbakrt ad Papebrochlum
s. 1. et a.].
Le feuillet 125 est blanc.
Suivent des imprimés.
a) PoMPEii Arigonii ... Oratio de vita et miracuHsB. FratrisDidaci...
habita in consistorio. die XXViunii auno M.D.LXXXVIII.
b) Antonii Bucgapaduli ... responsio.
c) Marci Antonii cardinalis Columnae .... relatio de vita et miraculia
B. F. Didaci de S, Nicolao .... iw consistorio .... die XX iunii anno
M.D.LXXXVIII.
46. (F. 142-142^). [Henschenids]. De sanctis triginta quatuor mar-
tyribus Panormi in Sicilia.
47. (F. 143-144). [Nota de S. Gertrude Islebiensi].
48. (F. 145-145V). [Epistola G. Henschenii ad P. Alfonsum de
Andrade. Anlverpiae, 3 septembris 1662].
49. (F. 146). [Papebrochius. De S. Mechtilde].
(1) La seconde de ces pièces. = BHL., n* 201S.
(2) Ex ms. ecclesiae coUegialae S. Cuniberti.
(3) Ex. ms. veteri codice Bibliolhecae Ingohladiensis universilafisclassis historiae
S. indice f. 822 mlalo N. 16. Legendae et Pat$iones lanclorum in fol.
(4) Copie du P. Conrad Janning.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 549
50. (F. 146^). [Epistola Fr. Theodori Van Vucht ad Papebrochium,
20 iunii s. 1. et a.].
51. (F. 147-147^). [Epistola Anton» du Carne ad Bollandum.
Bruxellae, 5 septembris 1632].
52. (F. 148-148^ 150-150^). [Epistola Iagobi Kritzraedt ad Bollan-
dum. Goloniae, 9 novembris s. a.].
53. (F. 149). [Nota de sanctis nomine Gertrude].
54. (F. 151-153^). [Epislolae duae P. Alphonsi de Andrada ad
PP. Bollandum et Xav. de Fresne, Matriti, 26 sept. 1662, 1 aug. 1662].
En latin et en espagnol.
55. (F. 154-155). [Rosweydus. Notae de S. Gertrude].
56. (F. 156-156^). [Epistola Ioannis Spies ad Antonium du Carne (1).
Romae, 19 maii 1632].
57. (F. 157-158). [Notae de S. Gertrude].
58. (F. 159-159^). [Epistola F. Iosephi Ignatii a sangto Antonio].
Le feuillet 160 est blanc.
59. (F. 160-160^). De martyrio servi Dei losaphat Cuncevitii ...
relatione Ioannis Baptistae Cocgini decani, Philippi Pirovani et Cle-
MENTis Mertini Rotae auditorum.
60. (F. 161-162^). Interpaetetio (s/c) symbologicae imaginis B. loza-
phat Koncewicij.
61. (F. 166). [De S. Praxede ducissa Polociae].
62. (F. 167-167^'). [Epistola Theodori Moreti ad Papebrochium.
Vratislaviae, 29 martii 1664].
63. (F. 168-168^'). [Epistola Ignatii Diertins ad Papebrochium.
Polociae, 4 octobris 1693].
64. (F. 169). [Concessio S. Congregationis Rituum pro celebratione
festi B. losaphat].
Puis, deux imprimés :
a) Indultum S'"' D. N. Urbani PP. VIII celebrandi missam et
recitandi officium de beato martyre losaphato.
b) Decretum Sacrae Congregationis Rituum in causa Polocensi Bea-
fiticationis et Canonizationis Beati martyris losaphat.
65. (F. 172-172^'). [Epistola P. Alberti Koigtowigz. Vilnae, 8 sept.
1665].
66. (F. 173-214^). De B. losaphat Concevitio ... commentarius
a Conrado Ianningo (2).
67. (F. 215-220^). De vita, morte et miraculis servi Dei losaphat
Concevitii, archiepiscopi Polocensis, Iosephi Velamin Pustki, Metropo-
litani Kioviensis et totius Russiae attestatio.
(1) Cf. n» 51.
(2) Romae confeclus 1686.
550 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
68. (F. 221-223^). Vila S. Himerii.
G9. (F. 224-225^). [Epistola Claudii Castellani, S. Mariae Pari-
siensis canonici, ad Papcbrochium. Parisiis, id. maii 1699].
70. (F. 226-226^). De S. Hynierio abbate.
71. (F. 227-227*). Extraict du Cayer de la loisiesnie partie des Actes
de la visite générale de ce diocèse faicteparrArchevesquedeCorinthe.
72. (F. 228-230). [De S. HimerioJ.
73. (F. 23 1-231 V). De Basiliensium episcoporum série.
74. (F. 232-233*). Vita S. Hymerii presbyteri et confessons (1). — ■
BEL., n° 3959.
75. (F. 234). De S^° Ymero abbate. = Ibid., iV 3959.
76. (F. 234'). In festo S»' Hildeverti episcopi.
77. (F. 234*-235). In festo translationis corporis b" Hildeverti.
78. (F. 246). [Henschenius. De S. PaternoJ.
Puis un exemplaire imprimé de La Vit de S. Paterne martyr,
religieux de Vahbaye de Saint-Pietre le Vif'Us-Senz. Smz, Claude
Priissurot, 1685.
79. (F. 249). Prologus in passionem S. Patemi martyris (2). —
i)'//L.,n«6479.
80. (F. 250-258). [De S. Paterno].
Papier; 258 feuillets ; 0-,34 X 0-,2l ; XVII* siècle. F. 146. gravure de J. Musaver
représentant $*• Gerlrude, f. 161', un dessin du B. Josapbat, archevêque de
Polosk, puis f. 162', f. 163-165, gravures du même. Ce volume provient de la
bibliothèque des anciens BoUandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré :
Acla Sanclorum, 12 novembris et le monogramme couronné de Léopold I".
3502. (8942). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). [Index sanclorum 13 novembris].
2. (F. 2-3). VitaS.Killiani(3).
3. (F. 4-15). Vila B. Floridi [auctorc Arxulpho Aretino canonico
diacono].
Suit un imprimé Officia Floridi episcopi. Romae, 1654.
4. (F.21-21V). De sancto Homobono (4).
5. (F. 22-23V). [Notae de S. Milria].
6. (F. 24-24V). [DeSS.Machuto,Lusorio,Mitro].
7. (F. 25-27V). S. iMitriae confessons (5). = BEL., n« 5973.
Le feuillet 28 est blanc.
(1) Ex manuscriplo Rubrae Vallis.
(2) Ex ms. S. Victoris Parisiens. 874. Copie de Papebroch.
(3) Cf. BHL., no 4660.
(4) Ex Pelro Calo, p. 1.
(5) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno MS. insigni, mensis marlit
ol.CCLIV,pag.8.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 551
8. (F. 29-29'). [Epistola Caroli de Mandersgheidt ad Papebro-
chium. Romae, 13 ian. 1674].
9. (F. 30-30^'). [ludicium Papebrochii] de vita S. Stanislai Kostka
per P. Ph. Tesne S. I.
10. (F. 31-31^). Descriptio iconographica antiqui tyrocinii romani
Societatis lesu.
11. (F. 38-38V). [Epistola Iacobi YAN Eyl, Romae, 18 nov. 1713].
Suivent trois imprimés :
a) Decretum Clementis X, 16 aug. 1670.
b) Decretum Clemestis XI, 8 martii 1701.
c) Decretum Benedicti XIII, 18 martii 1727.
12. (F. 42-42V). [De canonizatione B. Stanislai].
13. (F. 43-43^). Epistola Philippi Bonanni ad lanningum, Romae,
7 aprilis 1714].
Puis un imprimé : Oratio qua usus est Pontifex Benedictus Xlll in
solemni canonizatione SS. Aloi/sii et Stanislai.
14. (F. 45-46). [Epistola Ioannis Vigtoris ad Papebrochium, Colo-
niae, 14 ianuarii 1687].
Ensuite des imprimés :
a) Copia d'una lettera ... in cui si descriva la solennita ... per la cano-
nizatione de' SS. Luigi Gonzaga e Stanislao Kostka. In Palermo, 1727.
h) Kort verhaal van hetkonstig verciersel der kerke van het Professen-
huys der Societeyt lesu binnen A7itwerpen op de solemnitetjt der cano-
nizatie van de heyligen Aloysius Gonzaga ende Stanislaus Kostka.
7 Antwerpen by lacobus van Gaesbeeck, 1727.
c) Argomento ... del drama intitolato la fuga gloriosa di S. Stanislao
Kostka ... da rappresentarsi nella gran sala del coUegio di Palermo.
Palermo, 1728.
d) Racconto istorico di quanto si è operato nella canonizazione deH
due santi S. Luigi Gonzaga e S. Stanislao Kostka. Boma, 1726.
e) Relazione del solenne ottavario celebrato nella chiesa del collegio
délia Compagnia di Gesu nella citta di Trapani per la canonizazione
dé" SS. Luigi Gonzaga e Stanislao Kostka. Palermo, 1728.
f) Verhael van de miraculense Genesinghe die door den salighen
Staiiislaus Kostka ... geschiedt is in eenen anderen Novitius ... tôt
Lima in Peru. Tôt Brussel by Peefer Vleugaert, 1675.
g) Extrait d'un journal allemand, 9, 13, 16 et 20 augusti 1727:
Kurtze Beschreibung der herzlichen Procession ... in Ween den 3 augusti
1717 in den kaiserl. Profess-Haus der Societât lesu.
15. (F. 84-86^). Legenda S. Maxellendis virginis (1). = BHL.,
n° 5796.
(1) Ex manuscriplo S. Andreae Cameracensis.
552 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
16. (F. 86^-87). Quaedam miracula [sancfae Maxelendis].
Le feuillet 88 est blanc.
17. (F. 89-91^). LegendaS. Maxellcndis. = BHL., n" 5796.
18. (F. 92-92^'). Apographum diplomatis indulgentiaruin confra-
tribus ac consororibus sanctae Maxellendis concessarum a Clé-
mente X.
19. (F. 93-96). [Lettres de Dom Humbert BEvcifox religieux à
l'abbaye de Saint- André, à Ghesquière, Cateau, 20 novembre 1784 et
6 mars 1785]. En français.
20. (F. 97-98^). [Lettre de Benoit Lempereur, prieur «ï.- Mnrniljo*;,
à Ghesquière. Maroilles, 11 mars 1785J. En français.
21. (F. 99-99^). [Lettre de Dom Humbert Bevbnot. Cateau, 19 avril
1785].
Le feuillet 100 est blanc.
22. (F. 101-lOlv). [Recognitio reliquiarum sanctae Maxelendis,
anno 1785].
Le feuillet 102 est blanc.
23. (F. 104-109). VitaS. Zozimi episcopiet confessons (1).
24. (F. 110-112\ Vita S. Briccii episcopi Turonensis (2). — Bflî..,
n" 1452.
25. (F. 113). Vita sancti Briccii (3). — Ibid., n» 1463.
26. (F. 114-115). [De SS. Archadio, Paschasio, Probo et Euty-
chiano].
27. (F. 116-13 h). Vita S. Abbonis abbatis et martyris (4). —
BEL., n» 3.
Les feuillets 132 et 133 sont blancs.
28. (F. 134-136). De sancto Leuniano abbale.
Les feuillets 136^-137^ sont blancs.
29. (F. 138-14«). Vita S. Eugenii (5). = BHL., n« 2685.
30. (F. 148-150^). Advenlus et translatio sanctissimi Eugenii.* «=
i6/rf.,n°2692.
31. (F. 150^-171). De miraculis et virtutibus S. Eugenii. = Ibid.,
n« 2689.
32. (F. 172-174^). De S. Eugenio Toletano archiepiscopo et mar-
tyre apud Bronienses cap. 13.
Le feuillet 175 est blanc.
(1) Ex manuscripto Bovininio.
(2) Ex manuscripto lierliniano vetutlissimo.
(3) ExBodecensis coenobii ... peusionali pergameno JUSS. insigni nuMis novem-
bris.
(4) Ex manuscripto S. Benigni DivionensU pervetuslo. Copie de Chiraet
(5) Ex manuscripto abbatiae Broniensis.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 553
33. (F. 176-178^'). Passio S. Engenii Toletanae sedis episcopi (1). =
BHL., n» 2685.
34. (F. 178-179V). [Miracula S. Eugenii]. Inc. Sub eodem ferme
tempore quo hec facta sunt quae diximus (2).
35. (F. 180). Reliquiae S. Eugenii episcopi Toletani(3).
36. (F. 181-184^). Translatio beatissimi Eugenii (4). Inc. Anno
humanae reparationis quingentesimo sexagesinio quinlo.
37. (F. 185). Vita S. Eugenii episcopi Toletani (5).
Les feuillets 185'-186^' sont blancs.
38. (F. 187-187V). De sancto Eugenio Toletano (6).
Le feuillet 188 est blanc.
39. (F. 189-190^). [Diploma Ottonis III pro monasterio sancti
Gerardi Broniensi. Aliud diploma Garoli circa S. Eugenium] (7).
40. (F. 191-195). Passio S. Eugenii (8). = BEL., n" 2686.
41. (F. 195^-197). [Miracula S. Eugenii], = Ibid., n° 2687.
42. (F. 197-197'). [De S. Eugenio]. = Ibid., n° 2692, sans le pro-
logue).
43. (F. 198). Epitaphium sancli Eugenii.
44. (F. 198-204). Aliqua miracula... almi Eugenii ... apud Broniense
monasterium.
Le feuillet 205 est blanc.
45. (F. 206-206^). [Lettre de Claude Ghastelain à Papebroch,
9 octobre 1627J. En français.
46. (F. 207-2 12'). Legenda beati Patris Arvitii de Gonradis.
Papier; 212 feuillets; 0'",334 X 0",21 ; XVIP siècle. Il y a dans ce volume,
plusieurs dessins et gravures, f. 32 : Pianla délie cappellette di sanclo Stanislao
Koslka corne nel présente anno 1533, si rilrovano ; f. 33, gravure représentant la
communion de S. Stanislas; f. 34 : Prospectus arae in loco unde S. Stanislaus Kostka
e quirinali Domo probationis Soc. lesu ...ad superos abiit. Ioseph Chiccheri inr ;
f. 35 : Cubiculum in quo U. Stanislaus Kostka ... scripsit ; f. 36; gravure de C. Galle
représentant la guérison du novice de Lima. Ce volume provient de l'ancienne
bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acta
Sanctorum, 13 novembris, et le monogramme couronné de Léopold I".
3503. (8943). — Gollectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index sanctorum 14**' novembris.
(1) Ex manuscriplo Bertiniano vetustissimo.
(2) Ex manuscriplo S. Maximini [Treveris].
(3) Ex lipsanoloqio MS. in fol. regalis monasterii Escorialensis S. Laurentii.
(4) Ex manuscriplo Itelfortio.
(5) Ex manuscriplo llltraiectino S. Salvaloris.
(6) ViNCENTius in Speculo Historiali, lib. IV, cap. 35.
(7) Voir pour les éditions de ce diplôme, Kurth, Notgec de Liège, t. II, p. 77.
(8) Per fralrem Marlinum Bertrand scripta.
554 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
2. (F. 2-26^). Vita sanctissimi Laurenlii confessoris, archiepiscopi
Dubliniensis (1). = BHL., n« 4743.
3. (F. 26^-73»). Miracula [S. Laurenlii]. — Ibid., n«4746.
Suit un imprimé : BuUa canonisationis sancli Laurentii.
4. (F. 86-86>). [Notae de S. LaurenlioJ.
5. (F. 87-99). Miracula B. Laurenlii Dubliniensis episcopi (2). Inc.
Haec sunt miracula quae Deus ad laudem et exallalionem sui
nominis.
Suit un imprimé ; Nicolaus de la Place... fratribus priori et catuh-
nicis Augensis ecclesie.
6. (F. 101-104). De canonizalione sancli L.iiironlii archiepiscopi
Dubliniensis.
Les feuillets 104^-106» sont blancs.
7. (F. 107-108V). De S. Laurenlio Dubliniensi (3).
8. (F. 109- 109^^). De B. Birino episcopo Dorcesiriensi (4).
Le feuillet 1 10 est blanc.
9. (F. 111-111^). S. Laurenlii Dubliniensis episcopi vita.
Le feuillet 112 est blanc.
10. (F. 113-114V). Vila manuscripla S. Sidonii (5). — BHL.,
n° 7700.
11. (F. 115-116). Sanctorum Ravenni el Rasiphi historia. — Ibid.,
n" 7089.
12. (F. 117-117*). Sanctorum Ravenni et Rasiphi Iranslalio. —
76/rf.,n»7091.
13. (F. 118-122). Vila S. Sidonii (6). = Ibid., n" 7700.
14. (F. 123-125V). De sanclo Sydonio (7). =» Ibid., m 7700.
Le feuillet 126 est blanc.
15. (F. 127-127V). Vita S. Sidonii abbatis(8). = 7A/rf., n» 7701.
16. (F. 128-128V). De S. Sigiberto sive Sigenio sancli Columbani
discipulo.
17. (F. 129-129V). VitaS. Sidonii abbatis(9). = BHL., n<» 7701.
18. (F. 130-130V). De S. Sigiberto sive Sigenio (10).
(1) Ex manuscriplo Aucensi.
(2) Exms. Canon. Regul. in civilaU Auga.
{'^) Ex regislro epistolarum Honorii terlii in Bibliolheca Valicana. Cf. P. FaBS-
suTTi, Regesfa Honorii papae III, t. II, pp. 286, n» 5306 et 388, n» 5749.
(4) Ex codem. Cf. Pbessutti, op. cit., t. II, pp. 223, n» 4857 el 359, n» 5601.
(5) Ex Lectionario eius ecdesiae el Fonlanellae coenobii.
(6) Ex lectionario eius ecdesiae.
(7) Exveleri cod. ecclesie Ursi campi prope yoviomum.
(8) Ex ms. monasleriiS. Sidonii Rolomagi.
(9) Ex ms. monasUrii S. Sidonii Rothomagi. Cf. n» 15.
(10) Cf. n° 16.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 555
19. (F. 131-133V). Vita S. Dubricii episcopi Landavensis (1). =
BHL., n» 2341.
20. (F. 134-139V). Vita et obitus S. loannis episcopi Tragurini (2). =
Ibid.f n''4441, sans le prologue.
21. (F. 140-140^). [Epistola Theodori Moreti, Vratislaviae, 25 iunu
1664].
22. (F. 141-142V). Ex vita fratris Ruffîni.
23. (F. 143). [Henschenius. De S. Antigio].
Los feuillets 143^-145^ sont blancs.
24. (F. 146-147'). [Epistola Ioannis Marillon].
25. (F. 148-149). [Nolae de S. Rufifo et de S. Venera].
26. (F. 150-150^). MapTÛpiov rfiç àxiaç )LieYaXo|adpTupoç TTapa-
OReunç (3). Le commencement seul.
Le feuillet 151 est blanc.
27. (F. 152-155). MapiOpiov Tfiç âxiaç judpTupoç TTapacTKeufiç (4). =
BHG.
28. (F. 156-156'). De S. Venera seu Parasceva (5).
29. (F. 157-158V). De S. Verena martyre. = BEL., n« 8529.
30. (F. 159-162). Vita S. Venerae virginis commentarius.
Les feuillets 162^-164 sont blancs.
31. (F. 165-165^j. Passio S, Venerandae virginis et martiris (6).
Inc. Temporibus Marci Pii imperatoris.
32. (F. 166-167). De translatione sanctarum Margaritae et Feli-
citatis. = i^//L., n°5311.
Puis trois imprimés :
a) Decretum. Panormitana canonîzationis B. loannis Liccii.Bomae,
25 aprilis 1753.
b) Decretum... coucessionis offîcii et missaeB. loannis Liccn.Romae,
9 maii 1753.
c) [Officium B. loannis Liccit], Botnae, 1753.
33. (F. 170-170^). [Epistola Ioannis MicHAELis VON DER Ketter ad
Papebrochium. Caleariae, 2 octobris 1692],
Papier; 173 feuillets, plus trois de garde à la fin; 0"',35 X O^.SOS; XVII« siècle. Ce
volu me provient delà bibliothèque des anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne;
au dos, le titre doré : Acla Sanclorum, 14 novembris, et le monogramme couronné
de Léopold I".
(1) Ex manuscriplo Rubrae vallis.
(2) Ex cod. ms. S. Eremi Camaldulensium.
(3) Ex ms. hislorico graeco niim. 63 in bibliotheca Caesarea Viennensi.
(4) Ex codice Ambrosiano f. N. 112. Copie de Papebroch, qui ajoute cette note ;
muUis lacis corrupto el mendis pleno.
(5) Ex Breviario Liciensi anno 1527.
(6) Ex ms. cod. S. Eremi Camaldulensium.
556 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3504. (8944). — Collectanea bollandia.va.
1. (F. 1). Index 15*« novembris.
2. (F. 2-3). Nobili... viro... Carolo Balduino D. de Briasire... Societas
lesu Duaci.
3. (F. 4-5). Vita sancti Finlani (l).
Suivent les pp. 317-322 de Goldastus, Alamannicarum rerum,
tom. I, pars secunda.
4. (F. 10-10'). [Epistola Leopoloi fundatoris ecclesiae Niwenbur-
gensis, 1136].
5. (F. 11-15^). Oflficium de sancto Fintano confessorc.
Le feuillet 16 est blanc.
6. (F. 17-22). Vita gloriosissimi Deoque acceptissimi Findani(2). —
5£/L.,n«2982.
7. (F. 23-24V). Hymni ad laudem ciusdem. — BH., nn<»« 19094,
18464 et 28898.
Les feuillets 25 et 26 sont blancs.
8. (F. 27-29'). Vila sanctissimi confessons Findani. — BHL.,
n» 2982.
9. (F. 29'-30). S. Fintani corporis exhumatio. Licenlia vicarii
Ioannis LiNCK. Constantiae, 1460.
10. (F. 31). [Nota Papebrochii de imagine S. Leopoldi].
11. (F. 32-37). Vita Fr. Leonis confessons sancti Francisci. =»
BHL.,n'>i8U.
12. (F. 38-39'). [Epistola Fraxctsci Vander Veken ad Bollanduni.
Coloniae, 23 ianuarii 1635].
13. (F. 44). [Epistola Deodati Mûller O. S. B. ad Bollandianos.
Rhenovii, 1 decembris 1751].
14. (F. 45-47'). De S. Fintano ... commentarius praevius.
15. (F. 4849'). [Epistola P. Gregorii Lew O. S. B. ad Bollandianos.
Rheinau, 6 aug. 1729].
16. (F. 50-50'). [Responsio Sollerh ad praecedentem epistolam].
17. (F. 51-54). Vita sanctissimi confessons Findani. — BRL.,
n° 2982.
Suit un fi-agment d'un bréviaire imprimé pp. 27-34, in festo sancti
Findani confessons.
18. (F. 59-114). Vita S. Fintani. = BHL., n» 2982 (3).
Le feuillet 1 15 est blanc.
19. (F. 115-118'). Séries abbatum mouasterii Rhenaugiensis.
(1) Ex coUeclaneis P. Acoldi.
(2) Ex manuscripto Rheinaviensis coenobii.
(3) Avec des notes et des dissertations par le P. Maurice Va» dkr Mker, prieur du
monastère de Rheinau, en 1770.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 557
20. (F. 120-120^). [Mauritius Van der Meer]. Monitum ad eruditis-
simos Patris BoUandi continuatores.
Le feuillet 121 est blanc.
21. (F. 122-124V). [De S. Leopoldo epistolae Sixti IIII, Pauli II,
IuLii II, Alexandri VI et Innocentii VIII].
22. (F. 125-129). Integer Processus canonizationis Divi Leopoldi
marchionis Austriae, piissimi fundatoris canonicae Claustroneobur-
gensis.
Les feuillets 129^'-132v sont blancs.
23. (F. 133-187). Processus habitus in partibus in negotio canoni-
zationis B. Leopoldi marchionis Austriae.
24. (F. 188-188^. [De S. Leopoldo carmina] (1).
25. (F. 189-189^). S. Leopoldi confessons.
26. (F. 190-191). [De S. Leopoldo notaej.
27. (F. 192). [Thomae, Praepositi Claustroneoburgensis, litterae de
reliquiis S. Leopoldi].
28. (F. 193-21 1). [Notae de S. Leopoldo].
29. (F. 212-218). Vita B. Alberti magni. = BHL., n° 227.
30. (F. 219-222^). B. Alberti magni vitae periodus.
31. (F. 223-227*). Vita Domini et magistri Alberti magni egregii
doctoris de ordine Praedicatorum (2).
32. (F. 228-228*). Epistola Humberti magistri ordinis ad dominum
Albertum (3).
Le feuillet 229 est blanc.
33. (F. 230-230V). Sermo de sancto Felice Nolano (4). = BUL.,
no 2876.
34. (F. 231-233). In S. Felicis episcopi et confesssoris (5). = Ibîd.,
DP 2874, le prologue manque.
35. (F. 233-233*). Aliud miraculum. = Ibid., n" 2876.
36. (F. 233V-234). Eodcm die alii Felici {sic). = Ibid., n° 2880.
37. (F. 234-234*). Eodem die alii Felici presbyteri. — Ibid.,
n» 2885.
38. (F. 235-235*). De S. Felice episcopo et martyre.
39. (F. 236). [BoLLANDUs. De S. Felice martyre].
40. (F. 237-238*, 240). Passio sancti Barlaami martyris (6).
(1) Ex cotl. charlaceo ms. Bill. Caesarcae inler Theol. Lat. ms. n" 151,
nunc 378.
(2) Ex manuscripto membranaceo coUegii Paderbornensis.
(3) Ex manuscriplo membranaceo coUegii Paderbornensis.
(4) Ex ms. legendario card. liaronii, n" 50, f. 95.
(5) Ex lom. 146 ms. bibliolhecae Casinensis in lilleris longobardicis.
(6) Ex graeco tns. codice Valicano interprète loanne Francisco Vannio Soc. lesu.
558 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
41. (F. 239). [Epistola Ioannis Francisci Van.ni S. I. Romao,
8 septembris 1663].
42. (F. 240). [Epistola Pétri Possini. Romac, 8 septembris 1663].
43. (F. 241-260*). Vita sancti Machutis episcopi et confcssoris. —
BH.L., n° 5118. En deux exemplaires (1).
44. (F. 261-264). [Vie de S'« Lucie de NarniJ. En italien (2).
45. (F. 265-265*). [Epistola Hicronymi Cigala ad Papebrochium.
Ferrariae, 15 novembris 1683].
46. (F. 266-294). Vita sancti Desiderii Calurcensis upiscopi. —
BHL., n- 2143.
47. (F. 295-302). In die dedicationis basilicae S. Mariae trans
Tiberim (3).
48. (F. 303-304*). Copia privilegii S. Lcopoldi Âusirae marchionis
super fandationem monasterii Sanctae Crucis anno 1136.
Papier; 304 feuillets ; 0-337 X 0«.il ; XVII* siècle. F. 40. grarare repréMnUnt le
monastère de Rheinau ; f. 41, dessin à la plume du rase à boire de S. Fintan. f. 43
et f. 43, dessin k la plume du tombeau du même saint ; f. 1 19, gravure de SnixsR de
Schaffhouse représentant S. Fintan. Ce Tolume provient de la bibliothèque des
anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acta Sancto~
rum, 15 novembris, et le chiffre couronné de Léopold I".
3506. (8945). — Collecta.nea bollandiana.
1. (F. 1). Index sanclorum 15'* octobris.
2. (F. 2-6*). Divi Othmarus et Notkerus novo honore redivivi sive
descriptio solemnis pompae ... curante R"* et ill"« S. R. I. Principe
S. Galliabbate Bernardo II, anno M. DC. XXVIII.
3. (F. 7-20^^). Vita S. Otmari abbatis auctore Walfrido (4). —
J5y2L.,n°6386.
Les feuillets 21-22 sont blancs.
4. (F. 23-26). Vita S. Waltgeri. = Ibid., n«8786.
5. (F. 27-32'). Vita S. Waltgeri (5). — Ibid,, n» 8785.
Les feuillets 33 et 34 sont blancs.
6. (F. 35-38). Vita S. Waltgeri. — Ibid., n» 8785.
7. (F. 39-44V). Vita S. Wartgeri (6). = Ibid., n« 8785.
8. (F. 45-50). Vitae S. Eucherii Lugdunensis episcopi et confessoris
eiusque fiUae S. Gonsortiae virginis (7).
(1) Le premier est une copie de Chifflet ex nu. VallU Lucenlis.
(2) Traita dalle vile scrillede P. S" del suo ordine del R. Razzi Uominicano.
(3) Ex m$. Reginae Sueciae chariaceo in-4>, n" 155.
(4) Ex veleri ms. monailerii S. Pauli Hitonlinensis. Copie de Chifflet.
(5) [Ex ms. monaslerii] canonicorum regularium inferioris insulae e regione
pagi Vallender, modo Bibliolhecae Soc. I. Con/luentiae.
(6) Exveluslo ms. codice in bibliotheca coUegii Confluenlini.
(7) Ex Passionario S. lusU Lugdunensis et ms. S. Claudii. Copie de Chifflet.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 559
9. (F. 50^). [Censura P. Chifflet de hac vita].
10. (F. 51-51^). Vita sanctae Geronnae (1).
11. (F. 52-57). Vita S. Luckeri (2).
Les feuillets 58 et 59 sont blancs.
12. (F. 60-6 1^). Legenda divi Luckeri confessons et martyris.
13. (F. 61^). [Attestatio Ioannis Henrici Faustini sacellani in Mar-
kenbach de codice continente legendam S. Luckeri].
14. (F. 62-63^). [Epistola Guilielmi Boijss ad Bollandum, 16 nov.
1639].
15. (F. 64-65^). Fundatio Gapellae Beatae Mariae Virginis de Lacu
in civitate Thenensium (3). = BHL., n^ 5411.
16. (F. 65-67). [De S. Edmundo].
17. (F. 68-70). Epistola Innogentii quarti de canonizatione beati
Edmundi archiepiscopi. = Ibid., n" 2406.
18. (F. 71-74^). Ex ms.vita S. Edmundi Gantuariensis archiepiscopi.
19. (F. 75-80^). Vita S. Edmundi episcopi et confessons (4). Inc.
Anno ab incarnatione Domini milesimo ducentesimo quadragesimo
septimo.
20. (F. 81-92^). Vita B. Edmundi Gantuariensis archiepiscopi et
confessoris (5). = BHL., n° 2404.
21. (F. 93-104^'). Sermo venerabilis Alberti ... in translatione
S. Edmundi (6). = Ibid., nn°« 2416 et 2415.
22. F. 105-106^). Tractatus cuius supra [de promissione S. Thomae
Gantuariensis successoribus facta]. = Ibid., n° 2417.
23. (F. 106*-115^). De miraculis beati Edmundi archiepiscopi et
confessoris. = Ibid., n° 2413.
24. (F. 116-126). Desancto Edmundo (7).
Les feuillets 126^-127^ sont blancs.
25. (F. 128-129). BuUa canonizationis S. Edmundi Gantuariensis
episcopi (8). = Ibid., n» 2406.
26. (F. 130-13 Iv). Vita S. Edmundi archiepiscopi Gantuariensis. =
Ibid., no 2404, le prologue seul.
(1) Ex leclionibus el propriis quae legunlur ... in ecclesia parochiali Morilonia
vulgo Morlagne.
(2) Descripla e manuscriplo ecdesiae in Markenbach iuxta S. Vilum ... per
P. Guilielinum Boyss S. I. anno 1639.
(3) Ex ms. Rubeae vallis ex terlia parte Novalis sanctorum. Cf. De codicibux
loannis Gielemans, p. 88, n" 61.
(4) On lit f. 74", cette note écrite par Papebroch : Scripsil propria manu
D. A. Muldrac senior Longipontanus ex legendariis mss.
(5) Ex Uodecensis cocnobii ... passionali pergameno ms. insigni mensis novembris.
(6) Ex ms. originali Ponliniacensi.
(7) Cf. BHL., n'^aOb.
(8) Ex ms. Vallis Lucenlis.
560 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
27. (F. 132). [De S. Balsano].
Papier; 131 feuillets; 0",353 X 0",2Î8; XVII* siècle. Volume des ancien* BoUan-
distes. Demi-reliure moderne; au dos, !e titre doré : Àeta Sanclorum, iO MOWM-
bris, et le monogramme couronné de Léopold I»'.
3506. (8946). — Collecta.nea bollandiana.
1. (F. 1-165). Vita B. Hugonis episcopi Lyncolniensis. — BHL.,
n<'4018.
2. (F. 166-169). De translatione corporis sancli Hugonis Lincol-
niensis episcopi. =» Ibid., n" 4024.
Les feuillets 169^-172 sont blancs.
3. (F. 173-173*). [Epislola F. Georoii Garnitilt ad Rosweydum.
Coloniae, 27 novembris 1658].
4. (F. 174). [Billet de Papebroch]. En flamand.
5. (F. 175-176»). [Epistola F. Scrvatu d'Obrs Carlliusiani ad Papc-
brochiuni. E domo Capellae in Herne, 6 septcmbris 1671].
6. (F. 177-177»). [Vita] S. Hugonis Lincolniensis (1). Inc, Bcatus
Hugo nobiiibus religiosisque parentibus.
7. (F. 178-181). Vita S. Hugonis Lincolniensis episcopi (2). —
BHL., n» 4022.
8. (F. 182-195»). Vita S. Hugonis episcopi Lincolniensis (3).
Le feuillet 196 est blanc.
9. (F. 197). [Epislola Hugonis Bollu ad Papebrochium, 19 aprilis
1670].
10. (F. 198-201»). [S. d'OersJ. Obsenranda circa coUalioncm ms.
[vitae S. Hugonis].
11. (F. 202-202»). Epistola a venerabili capitulo Lincolniensi missa
Cartusiae.
Le feuillet 203 est blanc.
12. (F. 204). [Epistola Papebrochu, s. 1. et a].
13. (F. 205-210). Vita S. Florini. = BHL., n« 3063.
14. (F. 210-212). Passio S. Neaniae marliris seu Procopii. Inc.
Imperante Diocletiano Augusto fuit vir quidam in lenisalem nomine
Christoforus.
15. (F. 212-214). Quomodo Heinricus imperalor peliit corpus
apostoli Mathiae. Inc. Anno ab incarnatione Domini MCXXVIl"»
régnante Heinrico.
(1) Ex Bodecensis coenobii pastionali pergameno MS. insigni mensU novembrit
fol. CCXLV.
(2) Ex manuscripto UUraieclino S. Salvaioris.
(3) Ex manuscripto membraneo Collegii Paderbornensis. Résumé de liUL.,
n» 4018.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 561
16. (F. 215-224^). Vita sancti Florini confessons (1). = BEL.,
u° 3064.
17. (F. 225-238). Vita sancti Gregorii Neocesariensis epîscopi. =
i6/(/.,n«3678.
18. (F. 239-240). Vita Gregorii episcopi et martyris apud Neocae-
saream in Ponto (2).
10. (F. 241). [De S. Gregorio notae].
20. (F. 242-247V). Sacra Rituum Congregatio R»"« cardinali Pio pro-
pononte pro obtinendis litteris remissorialibus in causa servi Dei
Fr. Stephani a Purificatione Carmelitani de observantia.
21. (F. 248-257). Vitae sanctorum martyrum Antonini et Laverii (3).
En italien.
22. (F. 258-258^). In festo sancti Antonini martyris hymnus. =
BH., n° 30088.
23. (F. 259-263V). Vita sancti Antonini martyris. = BHL., n"» 572.
24. (F. 264-273). Vita sancti Laverii martiris. = Ibid., n" 4801.
25. (F. 274-275V). De S. Victoria vidua.
26. (F. 276-276V). De S. Asciclo (4).
27. (F. 277-279V). Passio Aciscli et Victoriae (5).
28. (F. 280-291^). Vita et miracula Beatae Salomeae Polonae,
Galaciae seu Haliciae in Russia Reginae (6). == BHL., n° 7466, sans
le prologue.
29. (F. 292-297*). Instrumentum publicum commissionis ad quae-
renda ossa Beatae Salomeae Haliciae reginae.
30. (F. 298-320V). Vita S. Aniani. = BHL., n" 474. Cinq exem-
plaires (7).
Le feuillet 321 est blanc.
31. (F. 322-325, 332-332^). Sermo desancto Aniano (8).
(1) Elx manuscriplo S. Maximini Treveris.
(2) Ex manuscriplo Ullraiectino S. Salvaloris. Extraits de S. Jérôme, de vir.
illuslr., cap. 65 et de Haymo.
(3) Ex vetustis ms. coUegiatae ecclesiae Saponavensis Provinciae Salernitanae.
(4) Ex lipsanologio MS. in fol. regii monaslerii S. Laurenlii Escorialensis hoc
mense Februario 1722. Copie de Jean Pien.
(5) Ex cod. ms. maioris formae pergam. Bibl. eccl. Tolel. metropol. nolato
Sanclorale seu hisloria martyrum.
(6) Ex anliquissimo manuscriplo in charta pergamena monaslerii Cracoviensû
ordinis sanctac Clarae.
(7) Ex ms. lacobi Sirmond : 1629. — Ex ms. Accincli monaslerii et vallis
Lucenlis et Carilatis. Copie de Chifflet, — Ex ms. Domini des Barbeaux Insu-
lani. — Ex manuscriplo sancti Maximini Treveris. — Ex manuscriplo D. Preud-
homme canonici Cameracensis.
(8) Exms. cod. reg. Sueciae n" 721.
CATAL. BIBL. ROYALK, T. V. 36
562 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
32. (F. 328-331). Mirabilia gesla Régis Roberli de sancio Ania-
no (1).
33. (F. 331-331»). Eadem [alio] hoc exordio (2).
34. (F. 333-338», 326-328). De sancio Aniano. [Miracula] (3).
35. (F. 339-339^). [Epislola D. Nicolai Giulio ad Nicolanm Lavia-
num S. I., 19 febr. 1694]. En italien.
36. (F. 340-346). [De SS. Primo, Sonno et Valenlinoj. Ki. lUiut- »i.
37. (F. 347-348^). In festo S. Eugenii (4).
Papier; 348 feuillets; 0-,334 X 0",313; XVIII* siècle. Volume de Tancienn*
bibliothèque des Boilandistes. Detni-reliure moderae. au dosi, le Ulre doré : Acta
Sanclorum, 17 novembris, et le chiffre couronné de Léopold !•'.
3507. (8947-48). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 18»' novembris.
2. (F. 2-5^). Vila Odonis Cluniacensis per Ioiiannem monachum ex
bibliotheca Floriacensi coliata cum ms. Accincti et ms. Vallis Lucent is
a Ghiffletio (5), cum pervelusto fragmento D. Anionii Wion
d'Herouval, ex manuscripto Balmensi.
3. (F. 6). De S. Odone abbale Cluniacensi (6).
Les feuillets 6^-7 sont blancs.
4. (F. 7'). [Notae de S. Odone].
5. (F. 8-35). Vita S. Odonis abbatis per Ioannem monachum (7). —
BHL., nn"« 6292-6295.
6. (F. 35-57'). Vita S. Odonis abbatis (8). = Jbid., n" 6298. Deux
exemplaires.
Les feuillets 57»-58' sont blancs.
7. (F. 58-63, 66-71»). Vita B. Oddonis abbatis Cluniacensis. —
Ibid., n» 6299 (9).
8. (F. 64-65). [Epistola D'Antecourt cancellarii Universitalis Pnri-
siensis].
9. (F. 72-74»). Variae lectiones ad libros collationum S. Odonis ( 10).
Le feuillet 75 est blanc.
(1) Vide Annales Àurelianenses Cab. Saussat, p.335.
(2) Ex ms. cod. {reg. Succiae], n" 721.
(3) Ex ms. cod. Reg. Sueciae 1424.
(4) Ex coUatione off. ms. apud Cardinalem Slrozzi, n» 691, f. 42. Copie de
Papebioch.
(5) Collation de Papebroch.
(6) Ex breviario monaslico Pauli V papae.
(7) Exms. Accincti monaslerii el ex ms. Fa//u Lucen/â. Copie de Chifflet.
(8) Ex ms. Signiacensi.
(9) Ex ms. Cluniacensi. Copie de Papebroch.
(10) Ex ms. codice S. Pauli Bisontini. P. Chifflel propria manu.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 563
10. (F. 76-77). S. Odonis abbatis Cluniacensis (1). Inc. Anno Arnulfi
iraperatoris octavo.
11. (F. 78-92). Vita et passio sancti ac beatissimi Theoffredi. =
BHL., n° 8102.
12. (F. 92V-93). [Prologus in vitam S. Theofredi]. Inc. Gum fide-
lium gesla celebri memoria digna.
13. (F. 93). [Hymnus]. Inc. Inclite martyr.
14. (F. 94). [Thèses] de rectiludine materiali 2»^ et 3^^^ operationis.
15. (F. 95-105). [Notae Chiffletii in Acta S. Epipodii, S. Alexandri,
SS. Florentin! et Hilarii, S. Nicetii, S. Baldomeri, S. Eucherii,
S. Domitiani, S. Ragnoberti].
Les feuillets 105^-116^ sont blancs.
16. (F. 117-118). Passio S. Theofredi martyris(2).
17. (F. 119-121V). [Diploma Adriani pro sanclo Theofredo, 1155].
18. (F. 121^-126*). [Diplomata Karoli de sancto Negterio, abbatis
sancti Theofredi, 1549, et Glementis IV, anno 1292].
Suit un exemplaire imprimé : Gesta S. Laverii, pp. 101-120- d'un
ouvrage inconnu.
19. (F. 138). De S. Rumphario (3).
20. (F. 139). [Papebrochius]. De S. Gerontio episcopo Ficoclensi et
martyre.
21. (F. 140-140^'). Notae [Rosweydi] in vitam S. Severi Viennensis
presbyteri.
Le feuillet 141 est blanc.
22. (F. 142-145^). Vita S. Severi presbyteri et confessons (4). Inc.
Beatus Sevcrus, natione Indus.
23. (F. 146-147). Vita S. Momboli abbatis. = 5^L., n» 5990, sans
le prologue.
24. (F. 148-149). De sancto Mombolo. Apparatus brevis ad hanc
vitam.
25. (F. 150-151^). Epistola Ioannis Tritemii... in vitam S. Maximi
praesulis Maguntini (5).
26. (F. 152-153). [De S. Oricolo].
27. (F. 154-157^). Oratio in laudem S. Oricoli (6).
28. (F. 158-159). [De S. Maudeto].
(1) Ex Hodecensis coenobii... Passionali pergameno ms. insigni mensis novembris
fol.CCXLVIII,pag. A.
(2) Cf. BHL., n" 8105.
(3) Ex o/ficio proprio canonic. regul. S. Laudi Rolomagi. Copie de Papebroch.
(4) Ex manuscriplo francico collato cum mamiscripto Ultraiectino S. Salvatoris.
(5) Ex cod. ms. bibliolhecne Valicanae, n" 583. Celle lellre ne se trouve pas dans
Ioannis Tritliemii opéra.
(6) Ex codice regine Succie 1561.
564 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Puis un exemplaire imprimé : Vita beati Svederi... Monasteri
Westphaliae, ti/pis Bernardi Raesfeldi, 1652.
29. (F. 168-169). [De SS. Romano et Isicio].
30. (F. 170). S. Isicii martyris (1).
Le feuillet 171 est blanc.
31. (F, 171). [De S. Romano].
32. (F. 172-175^). Passio beatissimi martyris Romani (2). — BEL.,
n« 7298.
33. (F. 176-177). Marlyrium S. Romani monachi et Barulae
pueri Antiochiae. Inc. Orientis imperium, administrante Maximiano
Galerio.
34. (F. 178-181). Marlyrium S. Romani monachi (3). — BHL.,
n° 7300.
35. (F. 182-185). Passio SS. Romani monachi, Hesichii Palatint et
Barulae pueri (4). = Ibid., n° 7302.
36. (F. 186-190^). Passio sancli Romani et aliorum (5). — iWrf.,
n«'7304.
37. (F. 191-193). De S. Frigidiano episcopo Lucac in Italia commen-
tarius praevius [Papebrochh].
38. (F. 194-206). Vita S. Frigidiani episcopi Lucensi8(6). — BHL.,
n" 3174. Trois exemplaires.
39. (F. 206-208). Altéra vita S. Frigidiani.
Les feuillets 208^-209^ sont blancs.
40. (F. 210-211^). [PapebrochiusJ. De S. Frigidiano episcopo.
Les feuillets 212-213^^ sont blancs.
41. (F. 212-214^). Vita sancti Frigidiani confessons et episcopi
Lucinensis (7).
42. (F.215-216V, 219-220'). [Epislola Fbancisci Mariae Florentinii
ad Papebrochium, 12 aprilis et 7 decembris 1668].
43. (F. 217-218). Vita B. Fridiani (8).
44. (F. 221-227'). Vita S. Frigidiani episcopi. = BHL., n« 3175.
Papier; 227 feuillets; 0",327 X 0",211; XVIII» siècle. Ce volume provient de la
bibliothèque des anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne; au do9, le litre doré :
AcUi Sanclorum, 18 novembris et le chiffre couronné de Léopold I*'.
(1) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno m$. insigni. Cf. BHL.,
n° 3861.
(2) Ex cod. Valic. 5771.
(3) Ex manuscriplo Fuldensi.
(4) Ex ms. Rubrae Vallù.
(5) Ex manuscriplo sancli JUaximini Treviris.
(6) Ex manuscriplo ecclesiae Lucensis et ex ms. conventu* S. Isidori Romae.
(7) Ex codice perantiquo D. loannis Baplistae de Maris.
(8) Ex legendario ms. D. Caroli Slrozzi.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 565
3508. (8949). — Gollectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 19^^ novembris.
2. (F. 2-19). Vita S. Elizabeth viduae Thuringae (1). = BHL.,
n" 2493, les deux prologues sont omis.
3. (F. 20-33). Alia vita S. Elizabeth. = Ibid., n» 2508.
4. (F. 34-47). Vita S. Elisabethae (2). = Ibid., n« 2507.
5. (F. 48-48^). [Epistola Philippi Willeman S. I. ad Papebrochium,
8 maii 1695].
6. (F. 49-49^). [Epistola Iagobi Kritzraedt ad BoUandum. Sittar-
diae, 16 ianuarii 1642].
7. (F. 50). Excerpta hisloricorum Bibliothecae Noribergiae.
8. (F. 51-51'). [Epistola F. Weys ad I. Gamans, 6 martii 1677].
9. (F. 52-61V). [Notae et collationes in vitam St«« Elisabeth].
10. (F. 62-63V). Do miraculis. = BEL., n° 2499.
Jl. (F. 64-67^). Sermoangeli qui instruxit beatam Elizabeth (3).
12. (F. 68-81). Vita sanctae Elizabethae Landgraviae per Caesa-
RiuM (4). = BHL., no 2494.
Les feuillets 81^-83 sont blancs.
Puis un exemplaire imprimé de Tuntterhausen unser lieberen
Frawen Gottshauss in der Durchleuchtic/en Hochgehornenn Fiirste und
Herren Herren Wilhelmus Pfaltzgrafen bey Rkein.
13. (F. 90-92V). Vita beatae Elisabeth. == BHL., n° 2510.
14. (F. 93-93'). De revelatione corporis sanctae Genovefae. Tra-
ctatus sancti Guillermi abbatis. = Ibid., n° 3346.
15. (F. 94-95'). Miracula beatae Genovefae. = Ibid., n» 3347. Des.
mutil. Gustos fidelis, egrede...
16. (F. 96-96'). [Epistola Ioannis Gamans ad Papebrochium s. 1. et a.].
17. (F. 97-98'). [Epistola Philippi Willeman ad Papebrochium.
Wetzlariae, 8 aug. 1697].
18. (F. 99). [Nota de vita S. Elisabeth].
19. (F. 100-101'). [GoNRADus Zittarden]. B. Elizabetha regina (5).
20. (F. 102-102'). De translatione S. Elisabethae. = BHL., n° 2501.
21. (F. 103-117'). Epistola examinatorum miraculorum ad Domi-
num papam. = Ibid., nn"^ 2490 et 2491.
Le feuillet 118 est blanc.
22. (F. 1 19). [Epistola Philippi Willeman. Wetzlariae, 11 ian. 1698J.
(1) Ex manuscriplo Soc. lesu Brugis.
(2) Ex codice bibliothecae Marlinianae Lovanii, manu exarato, anno 1320.
(3) Capitula LXIX-LXXV.
(4) Ex ms. pergameno insigni ecclesiae collegialae monaslerii Ei(lae.
(5) In chronico brevi generalium sui ordinis [S. Dominici], Dilingae anno 1596
germanice impresso, p. 131.
566 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
23. (F. 120-122*). Prologus in librum de vila beatae Elizabeth. i—
BEL., n" 2496.
24. (F. 123-125). [De S. Elisabeth]. Inc. mut il... hoc igilur accidisse.
25. (F. 125-125*). De beala Cecilia. Dfs. tnutil. Credimus Christum
vere Deum esse qui...
26. (F. 126-128). Elevalio S. Elizabeth viduae (1).
Les feuillets 128*-120» sont blancs.
27. (F. 130, 132 et 133). Aureus nummuscusus in elevationem aut
canonizationem S. Elisabeth (2).
28. (F. 131). [Epistola Phii.ippi Willemax S. I. Welzlariae,
27 martii 1695].
29. (F. 132-135*). De S. Elizabeth.
30. (F. 136-136*'). In translatione S. Elizabethae Homelia(3).
31. (F. 137-143). Revelationes beatae Mariae factae bcalae Elisa-
beth filiae régis Hungariae. — BHU, n*2514.
32. (F. 143-145*). Processus et ordo canonizationis bealae Eliza-
beth (4). = Ibid., n» 2493.
33. (F. 146). [Epistola Casimiri Oudix, Buciliaci, 1 aug. 1681 J.
34. (F. 147). [Garta Fr. Alexii Ebeczïi, Posonii, 1' iunii 1607, de
reliquiis S. Elisabeth].
35. (F. 148). De S. Elizabotha regina.
36. (F. 149-152», 155, 174). [Epistolae Philippi Willeman ad Pape-
brochium, VVetzIariae, 24 aug., 20 oct. 1695, 1 april. et 13 niaii 16%,
30 ianuar. 1695, 25 mart. 16%].
37. (F. 153-180*). Legenda de sanctu Elisabetha. — HlfL, n" 24%.
sans le prologue.
38. (F. 181-184'). [De SS. Eleutherio. Pontiano, Secundino et
Anastasio].
Le feuillet 185 est blanc.
39. (F. 186). Dei SS. Pontiano edEleuterio. En italien (5).
40. (F. 186*'). In festo S. Eleutherii episcopi et martyris.
41. (F. 187). De martyre Eleutherio (6).
42. (F. 187^^). Pontiani martyris (7).
(1) Ex manuscriplo UUraiectino S. Salvatoru.
(2) Voir une reproduclion dans Koch, Hislorische Erzàhlung von Warlburg,-
el dans Mencken. Script, rer. Germ., t II, p. 1834,
(3) Ex Homeliario Pergam. m$. eccles. Fridtlar.
{V) Descripsil sua manu 1666 F. A. Muldrack senior Suession. Longipontantu
ex ms. suicoenobii.
(5) Extrait de Bonaventura Teuu, Tealro ittorico di Vdletri, lib. 3, cap. ult.,
f. 326 et 327.
(6) Mancinellus, \i\y. 5, lit. C, Sermo.
(7) Antonius Mancinellus Veliternus, lib. 5, lit. YI.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 567
43. (F. 188-189). Transîatio sancti Pontiani. [Notae Papebrochii et
Henschenii].
44. (F. 190-Si04). Transîatio et miracula Eleutherii, Pontiani et
Anastasii, auctore Goffredo ecclesie Troiane praecentore (1).
45. (F. 205-205V). De S. Attone abbate.
Le feuillet 206 est blanc.
46. (F. 207-207^). [Epistola Nicolai Dionysii ad Papebrochium.
Ascoli, 22 sept. 1681].
47. (F. 208-213V). Vila B. Aitonis abbatis (2).
48. (F. 214-214*). [De S. Benigno episcopo].
49. (F. 215-215^). [De S. Benigno, notae Papebrochii].
50. (F. 216-216^). Acta sanctorum Exuperii, Severini et Feli-
ciani (3). == BHL., n» 7665.
51. (F. 217-217'). Homilia Guidonis archiepiscopi Viennensis [de
iisdem]. =- Ibid., n° 7667.
52. (F. 218-218*). Sanctorum marlyrum Severini, Exuperii et Feli-
ciani (4). = Ibid., n° 7665.
Le feuillet 219 est blanc.
53. (F. 220-220*). Passio SS. martyrum Severini, Exuperii et Feli-
ciani (5). = Ibid., n° 7665.
54. (F. 221-221*). Acta sanctorum martyrum Severini, Exuperii et
Feliciani (6). = Ibid., n" 7665.
55. (F. 222-222*). De S. Fausto, diacono martyre. En espagnol (7).
56. (F. 223). De S. Barlaam.
57. (F. 224-226*). Vita S. Theodemiri abbatis (8).
58. (F. 227). [Lettre de Chifflet. Bruxelles, 5 juin 1646].
59. (F. 228). [De S. Leopardino]. Fragment.
60. (F. 229-231*). lacobi eremitae vita.
61. (F. 232-289). [De miraculis sanctae Elizabeth]. Inc. mntil.
Capit. vicesimum. Walterus de Clustebach Treverensis dioecesis.
Papier; 239 feuillets; O-.Sé X O-^.âS; XVIII* siècle. Ce volume provient des
anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré: ^cto Sanctorum,
i9 novembris et le chiffre couronné de Léopold l".
(1) Ex ms. codice Troiano.
(!2) In pergameno descripla et in archivio ecclesie Aprutine asservata.
(3) Ex breviario Ilomanensi.
(4) Ex breviario ecclesie Viennensis. Copie de F. Chifflet.
(5) Ex breviario S. Mauricii Viennae. Copie de Papebroch.
(6) Ex breviario S. Pétri Viennensis. Copie de Chifflet.
(7) Ex mss. poslhumi D. Nicolai Antonii communicatis nobis Madriti sub finem
anni 1721 a Rev. admodum et amplissimo D. Âdriano Conninck proximo eius
consanguineo.
(8) Ex manuscriptis ecclesiae Magdunensis. Copie de Chifflet.
568 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3509. (8950-52). — Collectanea bolla.nuiana.
1. (F. 1). Index 20'« novembris.
2. (F. 2-2^). [EpistolaloANNisÏACOBiTuRiNETTi.Taurini, ISiulii 1645].
3. (F. 3-8^). Vita de sanli Solutore, Adventore et Oclavio niar-
liri (1). En italien.
Le feuillet 9 est blanc.
4. (F. 9-18^). Ofïicium sancti Solutoris.
5. (F. 19-25). Historia sanctorum Thebeorum martyrum et spe-
cialis ... sanctorum Solutoris, Adventoris et Octavii. = BHL,, n* 86,
le premier prologue manque.
6. (F. 25-26). In festo sanctorum Solutoris, Adventoris et Fuarii.
Ad missam.
7. (F. 27-37^) [Recognitio reliquiarum sanctorum Solutoris et
sociorum Taurini anno 1575].
Le feuillet 38 est blanc.
8. (F. 39-41^). [RoswEYDUs]. De SS. niartyribus thebaeis Adven-
tore, Octavio, Solutore Taurini.
9. (F. 42-43). Acta SS. Octavii, Adventoris, Solutoris. Ine Multa et
magna sunt quaede beatissimorum martyrum.
10. (F. 44-51). [Epistolae duae Ioannis Iacobi Turixetti. Taurini,
22 maii et 24 augusti 1653].
Les feuillets 52 et 53.
11. (F. 54-56). Vita S. Bermvardi episcopi Hildesemensis ex ms.
pergameno insigni codice perantiquo mentis S. Michaelis Bambergao,
collala cum impressa eiusdem vita per P. Browerum.
12. (F. 57-59). VMla S. Godehardi episcopi Hildeshemensis collala
cum insigni pergameno perantiquo ms. monlis S. Michaelis Bam-
bergae.
13. (F. 60-62^). Vita S. Bemwardi episcopi et confessoris. — BHIj.,
n° 1^53.
14. (F. 63-66'). [Epistola P. Ioaxnis Dirckixck S. I. ad Papebro-
chium. Hildesheimii, 27 iulii et 13 iulii 1690, 5 iulii 169 IJ.
15. (F. 67). Vita S. Ethmundi régis et martyris (2).
16. (F. 68-69'). [Epistola Petri Possini ad Bollandum, Tolosae,
V idus april. 1645].
17. (F. 70-70^). Variae lectiones vilae S. Edmundi régis ... coUatae
cum Passionnali ... Bodecensi.
18. (F. 71-71'). Testimonium duplex de sanitate miraculose reddila
per B. P. Edmundum Campianum.
19. (F. 72). Sanctus Edmundus. = BHL., n" 2403.
(1) Scruta del M. R. Sign. D. Alfonso ViglUga nel Flos sanclorum.
(2) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris. Résumé, cf. BHL., n» 2400.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 569
20. (F. 73). [Notae Bollandi de S. Edmundo archiepiscopo].
Les feuillets 73^-74^ sont blancs.
21. (F. 75). [Epistola Du Buisson, Parisils, nonis ianuariis 1634].
22. (F. 76-80*). In festo sanctae Maxentlae. Lectiones (1).
23. (F. 81-81*). [Epistola Francisgi Lahier. Mussiponti, 20 iulii
1648J.
24. (F. 82-85V). Vita B. Gaudenlii (2). Inc, Quia B. Gaudentii con-
fessons Ghristi veteribus litteris exarata non reperitur historia.
25. (F. 86-87*). Vita S. Bernerii. = BHL., n° 1252.
Suit un exemplaire imprimé de VOfficium S. Bernerii confessoris.
Neapoli apud Constantinum Vitalem 1604.
26. (F. 92-97). Vita S. Mauri martyris (3). = BHL., n° 5787.
27. (F. 98). In festo sancti Mauri martiris. [Lectiones].
28. (F. 98-99). Vita S. Silvestri Gabilonensis episcopi et confessoris.
Inc. Beatorum patrum gloriosa mérita.
29. (F. 100-101^). [De S. Peregrino martyre et de S. Dasio cuius
corpus asservatur Anconae].
30. (F. 102-103). [Notae de SS. Warlesio, Luxore et Dasio].
31. (F. 104-105*), [Epistola M. Delaunay ad Papebrocliium, Pari-
siis, lOmartii 1682].
32. (F. 106). Index 21^« novembris.
33. (F. 107-118, 120-120*). Vita S. Golumbani, cum annotationi-
bus (4). Inc. Quis poterit glaber audire.
34. (F. 119). [Epistola Ioannis Stephani Flisgi. Gonue, 6 decem-
bris 1675].
35. (F. 121-122*). [Epistola Ioannis Salvaterra S. I. ad Godefridum
Henschenium. Genue, 24 februarii 1675].
36. (F. 123-134). [Vita S. Attalae] (5). ^ BHL., n- 742.
37. (F. 135-154). Vita S. Golumbani abbatis (6). = Ibid., n« 1898.
38. (F. 154-165). Liber de miraculis sancti Golumbani abbatis. =
Ibid., n° 1905.
39. (F. 166-167). [Lectiones variae vitae S. Golumbani ex ms.
S. Maximini Treviris].
40. (F. 168-173). Translatio corporis beati Golumbani a Bobio in
Papia et relatio a Papia in Bobium (7).
(1) Cf. BHL., n»5797.
(2) Ex membraneo codice Card. Car. Slrozzi Sen. Florèntini, n. 3. Copie de
Papebroch.
(3) Exscripta ex cod. ms. Fundanae ecclesiae.
(4) Ex manuscriplo lierliniano veluslissimo.
(5) Ex manuscriplo S'< Aiidomari.
(6) Ex ms. Àr.cincti monaslerii elvallis Lucenlis. Copie de Chifflet.
(7) Ex cod. membranaceo Uiblioth. abbaliae Bobicnsis ... signato E.
570 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
Les feuillets 173^-175'^ sont blancs.
41. (F. 176-177). [Lecliones inofficio S. Coiumbani].
42. (F. 178-187). Miracula S. Coiumbani (1). = BHL., n» 1906.
43. (F. 188). [Papebrochius. Notae de S. Ck>Iumbano].
44. (F. 189-192). Vita domine lutte (2). Inc. Beata igitur lutta ex
nobilissima Galliae stirpe oriunda.
45. (F. 193-193^). Vita S. Obodii.
46. (F. 194-96). De S. Clémente martyre. [Notae I. Bollandi].
47. (F. 194-196). DeSS. Honorio, Eulychio, Slcphano. [Noiae].
Puis un exemplaire imprimé du Thésaurus reliquiarum sacrarutn
sodalitatis maioris B. Man'ae V. titulo annunciatae apud Patrts
Societatis Jesu Coloniae.
48. (F. 203-203^). [Instrumentum cardinalis Ginetti pro venera-
tione reliquiarum SS. Theorii, Cencini, Savini servatarum Coloniae].
49. (F. 204). De S. Gelasio.
50. (F. 205-206). La vie et le martyre de Sainct Albert de Louvain
.... par Nicolas Bergier Remois.
Suit un exemplaire imprimé de Vita Alberti cardinnlis episeopi
Leodiensis .... studio et cura Auberti Mirasi, Antcerpiae apud Davidem
Martinum 1612 (3).
51. (F. 271-272^). De S. Alberto episcopo (4). Inc. Anno Domini
millesimo ccntesimo decimo, mortuo Rodulpho episcopo Leodiensi.
52. (F. 273). Index 22*' novembris.
53. (F. 274-286). Vita et martyrium sanctae et gloriosae Christi
virginis ac martyris Caeciliac. = BHL., n® 1495.
Le feuillet 287 est blanc.
54. (F. 288-289'). Nova inventio corporis S. Caeciliae.
Le feuillet 290 est blanc.
55. (F. 291-293). [De S. Caecilia].
56. (F. 294-295V). Ceciliae, Tiburtii, Valeriani, Urbani et Lucii cor-
porum translatio (5).
57. (F. 296). [Epislola Iosephi da Ravenna. Bononiae, 22 ianua-
rii 1662].
58. (F. 297-298). [De S. Caecilia].
59. (F. 299). [Epistola Caroli a Manderscheidt. Romae, 20 febr.
1677].
(1) Ex ms. Biblioth. ambrosianae 4», V, n» 160. Copie dePapebroch. Cf. Anal.
BolL, t. XI, p. 326-329.
(2) Ex ms. Bodecensi.
(3) L'exemplaire provient de Bibliolhecae Boelendalensis.
(4) Exms. Legenda sanclorum momslerii S. Laurenlii Leodii 1668.
(5) Ex mss. monaslerii S. Caeciliae.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 571
60: (F. 300-301). Passio sancti Mauri (1). ^BHL.,n^ 5787.
01 . (F. 302-302V). Vita S. Mauri (2).
62. (F. 303-303^). Vita S. Mauri monachi et martyris (3).
63. (F. 304-306V). Martyrium S. Mauri Africani (4). = BHL.,
n° 5787.
64. (F. 307-327V). Vita S. Mauri martyris, carminé (5). = Ibid.,
n° 5790.
65. (F. 328-333^). Hymnus in B. Mauri martyris honorem (6).
66. (F. 334-335). Acta sancliNamphasii confessons (7).
67. (F. 335-335^). [Lettre de Gérard, chanoine de Sarlat, à Pape-
broch, Sarlat, 18 mars 1666].
Papier: 335 feuillets; 0°',342 X 0'»,216; XVIP siècle. Ce volume a appartenu
aux anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne ; au dos, le litre doré : Acta Son-
et orum, 20-22 novembris, et le chiffre couronné de Léopold I".
3510. (8953-54). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 23'^« novembris.
2. (F. 2). De S. Anlhionia.
Le feuillet 3 est blanc.
3. (F. 4-4v). De S. Lucretia.
4. (F. 5-6). De S. Clémente (8). = BHL., n° 1852.
5. (F. 7-14). Si. Sgipionis Scambati S. I. Quod S. Clemens I pontifex
fucrit Sardorum episcopus.
6. (F. 15-15V). De S. Clémente (9).
7. (F. 16-33'). [Vita S. Clementis]. Inc. mutil velut quaedam
voluntas latenter irrepens.
8. (F. 34-39). [Gauderigi Veliterni vita Clementis]. = BEL.,
n° 1851.
9. (F. 40-40^). Sermo domini Leonis Ostiensis episcopi de ordina-
tione seu cathedra S. Clementis papae.
(1) Ex manuscripto sancti Maximini Treviris.
(2i Ex legendario Graecorum exlracta.
(3) Ex manuscripto iltraiectino S. Salvaloris.
(4) Ex manuscripto Fuldensi.
(5) Ex codice regine Suéde 1640. Il n'y a ici que le commencement jusqu'à la
partie publiée par lo. a Bosco, Bibliotheca Floriaeensis, 1. 1, p. 349.
(6) Ex codice regine Suecie 1640.
(7) Ex sanclorali Cadurcensi MSS. ... exscripta per Armand. Gérard canon.
Sarlat. die 25 novembr. an. 1665.
(8) Ex bibliotheca Neoburgensi prope Viennam cod. 3 passionali Ms. in fol. per-
gamenoanliquo.
(9) Ex chronico ms. M'' Pyibislai Pulkavae, de bibliotheca Pessinae, nunc celsis-
simi archiepiscopi Pragensis.
572 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
10. (F. 41-42). Bioç Kai TroXirela toû àtîou KXnuevTOÇ (1). Extraits.
11. (F. 43-44^). Sancti démentis pape. = BHL., n» 1855.
12. (F. 45-45^). [Attestatio Iacobi Brlten'ne de cultu S. démentis,
S. Albini, S. Drogonis et sanctae Gerirudis in Gouvy].
Le feuillet 46 est blanc.
13. (F. 47-49). Notatio in Acta démentis I papae.
14. (F. 50-52). Passio S. démentis papae et martyris (2). «—
BHL., n» 1848.
15. (F. 53-54). Excerptum de libro miraculorum Gregorii episcopi
Turonensis de virtutibus S. démentis. — Ibid., nn"» 18j5 et 1857.
16. (F. 55-56). [dausula ad miracula S. démentis ex ms. sancti
Martini Ultraieclij.
17. (F. 57-58). Ordinatio Beati démentis papae et martyris (3).
18. (F. 59-6tv). Passio S. démentis papae. — BUL, n» 1848.
Deux exemplaires.
19. (F. 65). [Translatio sancti démentis], //ic. Anne incarnati Verbi
millesimo quadragesimo octavo quando Henricus rex Francorum.
20. (F. 66.66>'). [Miraculum S. démentis].
21. (F. 67-69). [De S. Clémente]. Inc. mutil vehebamur piratae
arreptos nos imposuerunt naviculc sue.
22. (F. 70-70''). De sancta Katharina. Inc. Maximianus qui et
Hercules.
23. (F. 70^^). De miraculis eius post obitum. Fragment.
24. (F. 71-74V). Vita italica B. Margaritae Sabaudiae.
Le feuillet 75 est blanc.
25. (F. 76-76V). [Lettre à Bollandus, s. 1. et a.] (4).
26. (F. 77-77V). Goppie des lettres du Roy Louys XI pour Chabrys
en faveur des bénéfice receus par les mérites de saint Phalier.
27. (F. 78-80). La Vie de S. Phalier.
Les feuillets 81 et 82 sont blancs,
28. (F. 83-88V). Vita sancti Phaletri confessoris. — BHL, n" 6790,
sans le prologue.
29. (F. 89-94V). Abrégé de la Vie de S. Phalier confesseur.
Le feuillet 95 est blanc.
30. (F. 96-97''). [Epistola F. Ludovici Ludovigi ad Papebrochium.
Ebraci,2sept. 1669J.
(1) Ex ms. graeco 808 bibliolhecae Valicanae, fol. 342-409. Cf. Hagiographi
BoLLANDiANi ET Pius Franchi de' Cavaueri, Catol. cod. hagiogr. graec. bibl. valica-
nae, p. 56, n» 27.
(2) Exms.Fuldensi.
(3) Ex manuscriplo S. Maximini Treviris veluslissimo.
(4) Peut-être du P. ThiersaulL
COLLECTANEA BOLLANDIANA 573
31. (F. 98-98^). S. Bernardus abbas pedum suum Zwetlae mona-
sterio Austriae reliquit.
32. (F. 99-100). Relatio a quibus et quando domus Ebracensis
fundata sit (1).
33. (F. 100^-102^). Versus de Adam primo huiusmonasteriiabbate
venerabili et amando.
34. (F. 102^). Excerptum de commendatione venerabilis Patris
Domini Adae primi Ebracensis monasterii abbatis.
35. (F. 103-127^). Miracula sancti Trudonis, auctore Stephelino
monacho (2). = BHL., n°s 8326 et 8327.
36. (F. 128-131^). Sermo in translationem sanctorum confe.ssorum
Eucherii ponlificis et Trudonis abbatis (3).
37. (F. 132-133V). Vita sancti Trudonis (4). = 5//L.,n° 8321, il n'y
a que les titres des chapitres et le prologue.
38. (F. 134). [Nota Papebrochii de vita S. Trudonis in ms. S. Lau-
rentii Leodiensis].
39. (F. 135-138V). Vita S. Trudonis episcopi et confessons (5).
Les feuillets 139 et 140 sont blancs.
40. (F. 141-151'). Vita beati Trudonis (6). = i?iZL.,n° 8321.
Le feuillet 152 est blanc.
41. (F. 153). In translatione S. Clementis (7).
42. (F. 154-155). S. Clementis Metensis episcopi ... vita (8). =
BHL., n° 1859.
43. (F. 155V-161V). Translatio B. Clementis. = Ihid., dP 1862.
44. (F. 162-169). Vita beatissimi Clementis confessons atque
Mediomatricorum primi pontificis. = Ihid., n° 1859.
45. (F. 170-171'). Miracula beati Clementis Mettensis episcopi
primi. = Ibid.,n° 1861.
(1) Transcripla est haec relatio ex libro (ut apud nos intitulatur) Pietantiarum
fol. 33 quam conscribi curavit D""' Àlberlus monasterii nostri Ebracensis abbas
anno Domina 340.
(2) Ex manuscripto codice sancti Trudonis.
(3) Ex manuscripto Rubeae vallis ex 2^" parle Hagiologii Brabantinorum.
Cf. Hagiographi Bollandiani, De codicibus hagiographicis loannis Gielemans,
adiectis anecdotis, p. 58, n» 43. Ce sermon est publié dans Sumus, Vitae sanclorum,
t. XI (1618), p. 515-16.
(4) Ex manuscripto Comelii Duyn.
(5) Ex manuscripto UUraicctino S. Salvatoris. Résumé.
(6) Ex manuscripto S. Maximini Treveris.
(7) Ex Lectionario ms. S. Mariae ad moniales Métis. Copie d'Alexandre
Wiltheim.
(8) Excod. ms. membraneo coUegii Societatis lesu Parisiis. Copie de Papebroch,
ainsi que la pièce suivante.
574 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
46. (F. 171'-172^). Translatio sancti Clemenlis. = BHL., n»1962.
47. (F. 173-178^). VitaS. Clemenlisepiscopi Metensi8(l). — Ibid.,
n" 1859.
48. (F. 179-180). Vita S. Clemenlis primi Melensis episcopi (2).
49. (F. 180-190\). VitaS.Clemenlis episcopi Melensis (3). = /^y/L.,
n" 1859. Deux copies.
50. (F. 191-192). Clemens I- episcopus Melensis. — i6id., n« 1859,
le commencement seul.
51. (F. 193-193'). De S. Clémente Metensi (4).
52. (F. 194-199). Vita S. démentis (5). = BHL., n» 1859,
53. (F. 200-207). Miracula bealissimi démentis Mettcnsis episcopi.
hic. Die qua sacri corporis thésaurus (6).
54. (F. 208-210). Vita saneti Forlunati confessons (7). — BHL.,
no 3087.
55. (F. 211-218*). [Cpistolae Clbmcntis diADTXiEwicz ad Bollan-
dianos. Romae, 20 aug., 14 oct., 2 noF., 20 nov. 1748J.
56. (F. 219). Inde.x 24-« novembris.
57. (F. 220-228). Vitae sanctorum Âmerinae ecclesiae patronoruin
a Rev™» in Ctiristo Pâtre D. AirroNio Maria Gratiano a Buroo epi-
scopo Amerinae scriptae.
58. (F. 229-230""). [Epistola ÂDGUSTQfi Carlbni ad Bollandianos,
Ameliae, 18 ianuar. 1650].
59. (F. 231-236»). De elevatione SS. Firminae et Olimpiadis.
Le feuillet 237 est blanc.
60. (F. 237-241V). De SS. Firmina et Olympiade. [Recognitio reli-
quiarum, anno 1649].
Le feuillet 242 est blanc.
61. (F. 243-241'"). De corporibus Ameliae et coniugis ex coeme-
terio Calixti.
62. (F. 245-249""). De corpore S. Claudii martyris Ameriae.
Le feuillet 250 est blanc.
63. (F. 251-254). De corpore S. Felicis ex cocmeterio S. Cyriaci
donato Somaschis Ameriae.
64. (F. 255-258""). [Officium sanctae Firminae].
65. (F. 259-263). Passio beatae Firminae virginis et martyris.
(1) Ex ms. Uonasl. Accineli el Vallis Lucenlis. Copie de ChilTlet.
(2) Ex manuscripto UUraieclino S. SalvatorU. Résamé.
(3) Ex manmcriplo S. Maximini vetuslissimo.
(4) £r ViNGESTio in Speculo Hisloriali,7tft. 9, cap. 42.
(5) E^ manuscripto Belfortii.
(H) Scriplor Fraler lohannes François Celeslinorum.
(7) Desumpla ad verbum ex tribus codicibus Lectionum qui in pergameno manu-
scripto adservantur pênes Paulum Sanvilalem episcopum Spotelanum.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 575
66. (F. 264-265^). Passio B. Firminae virginis et martyris (1).
67. (F. 266-268^). Qualiter inventa sint corpora sanctorum marty-
rum Firminae et Oiimpiadis.
68. (F. 269-269V). In festo S. Firminae [hymni].
69. (F. 270-270V). [De SS.Firmina et Olympiade]. En italien.
70. (F. 272). [Index praecedentium de sanctis Amerinis].
71. (F. 273-274). [De S. Romano] (2).
72. (F. 275-282V). Vita S. Romani confessons Castro Blariae. =
BHL., n° 7306.
73. (F. 283-285). Passio S. Chrysogoni (3).
74. (F. 286-287). Passio S. Chrysogoni (4). Inc. S. Chrysogonus
per biennium iussu Diocletiani coniectus est in vinculis.
75. (F. 288-289). Passio S. Chrysogoni (5). Inc. Cum in vinculis
iussu Diocletiani.
76. (F. 290-291V). Passio S. Chrysogoni martyris (6). = BHL.,
n" 1795, sans le prologue.
77. (F. 292-292V). S. Chrysogoni (7). = Ibld., n° 1795, le prologue
seul.
Le feuillet 293 est blanc.
78. (F. 294-295V). Acta S. Chrysogoni martyris (8). = Ihid,
n° 1795, sans le prologue.
79. (F. 296-297^). Vita Kenani episcopi et confessons.
80. (F. 298-302^). Passio sanctorum Aurelii, Georgii, Felicis,
Natalie, etc. = BHL., n" 3408.
81. (F. 303-303^). Martyrium SS. Aurelii, Nataliae uxoris eius et
aliorum (9).
82. (F. 304-306 V). Translatio sanctorum martyrum Georgii et
Aurelii atque Nathaliae. = Ibid., n" 3409, le prologue est omis (10).
83. (F. 307-307^). [Epistola Angeligi Bigarri Passinianf, 1 nov.
1676 s. 1.].
Le feuillet 308 est blanc.
(1) Ex VIS. calhedralis Amerinae.
(2) Cf. BHL., n" 7306. Résumé.
(3) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvatoris. Cf. BHL., n"» 1795, résumé.
(4) Ex manuscriplo leclionario metnbranaceo ecclesiae Audomarensis.
(5) Ex Bibliolhcca abbaliae S. Crucis ord. Cislerciensis in Auslria prope Viennam
cod. ms. Passionali pergameno insigni.
(6) Ex manuscriplo S. Audomari.
(7) Ex Bodecensis coenobii ...passionali pergameno ms. insigni mensis novembris,
f.CXLVlll,p.B.
(8) Copie de Chifflet.
(9) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvatoris. Résumé.
(10) Ex cod. sancti Germant notali 466 pagina 104 f.
576 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Suit un exemplaire imprimé de Summa de la vida ... dd venerabile
Padre Fratj luan de la Vruz. Ex Amberes, en casa de Pedro y luan
Belleros, 1625.
Papier; 334 feuillets; 0",335 X 0*,212; XVII» siècle. Ce volume rrovienl des
anciens Bollandistes. Heliure moderne; au dos, le litre ûoré-.Acta Sanctorum,
23-24 novembris et le chiffre couronné de Léopold I*'.
3511. (8955-56). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 25" Novembris.
2. (F. 2-3). De translalione reliquiarum S. Catharinae (1>. 7wr.
Sancta igitur Catharina, quemadmodum libelli passionis eius.
3. (F. 4G^). Passio S. Catharinae virginis (2). iwc. Maxentius inipe-
rutor residens in civitate Alexandrinoruin.
4. (F. 7 8^). De sancla a-itharina (3). — BHL., n» 1663, sans le
prologue, le commencement seulement.
5. (F. 9-24). Passio S. Calherinae virginis (4). = Ibid., n» 1663.
6. (F. 25-27^). Conversio sanclissimac virginis et martyris Christi
Catherinae. = Jbid., n° 1669.
7. (F. 28-29). Invcnlio S. Catharinae virginis (5). -= Jbid., n» 1679.
8. (F. 30-39'). De reliquiis S. Catharinae. En allemand.
9. (F. 40). De S. Catharina martyre Alexandrina.
10. (F. 41). De miraculé S. Catherinae. ludicium D. Marias Antonii
SciPioNis. En italien.
11. (F. 42-43V). Revelatio quam transmisit Dominos Rogerius
abbas ecclesiae bcati Evurlii Aurelianensis... de inventione eiusdem
sanctissimi pontificis Evursii. = BHL., n*> 2802.
12. (F. 44-49). Descriptio translationis reliquiarum ac miraculorum
beatae Catherinae virginis. Inc. Beata Catharina virgo amatrix
Christi gloriosa.
13. (F. 50). [Epistola Guilielmi Henneau, pastoris in sancta Catha-
rina Leodii, 16 decembris 1683].
14. (F. 51-52V). [Lettre de I. Hardouin au R. P. Du Sollier. Paris,
12 décembre 1722].
15. (F. 53-56). [Notae de S. Catharina].
16. (F. 57-58^). Passio sancta Ecaterinae virginis (6). = BHL.,
no 1662.
(1) Ex leclionario sancli Audoeni ad calcem.
(2) Ex lectionario Audomarerui.
(3) Ex manuscriplo Laelierui.
(4) Ex manuscriplo S. Maximini Treviris.
(5) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
(6) Codex Longobardi monasterii Francise, monialium Capue.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 577
17. (F. 59-63^). Descriptio tabulae quae in sacello sanctae Gatha-
rinae Greffradii (1) pendet.
18. (F. 64-64^). [Epistola Bartholomaei Des Bosses ad P. lanning.
Paderbornae, 13 (ianuarii) 1712].
19. (F, 65-66^). Inventio corporis S. Gatharinae (2).
20. (F. 67-68). Miraculum de eadem. = BEL., n° 1682.
21. (F. 68). [Epistola Alexandre Wiltheim S. I. ad Bollandum,
Luxemburgi, 20 decembris 1642].
22. (F. 69-70). De sancta Gatharina virgine martyre idyllium (3).
23. (F. 71-71V). [Epistola Pétri Possini adlanningum,22 aug.1679]..
24. (F. 72-77^). Famosum miraculum de quodam ossiculo bealae
Gatharinae recenter divulgatum (4). = BHL., n" 1698.
25. (F. 78-89^). [De miraculis S. Gatharinae in urbe Golonia]. En
allemand.
26. (F. 90 j. [Hymnus] de sancta Kalherina virgine. = RH., n° 2180.
27. (F. 91-92V). Notae [Rosweydi] in vitam Marculi.
28. (F. 93-103^). Passio sancti Benedicti qui et Marculus dice-
batur (5). = BHL., n« 5271. Trois exemplaires (6).
Le feuillet 104 est blanc.
29. (F. 105-114^). Metrum heroicum Domni Landulfi archiepiscopi
Beneventani in honorem S. Mercurii martyris. = Ibid., n°6935.
30. (F. 115-121). Relatione in brève forma délia venuta dell' ima-
gine délia Madonna délia Madia nella citta di Monopoli.
Les feuillets 121^-122^ sont blancs.
31. (F. 123-127^). Passio sancti Mercurii militis (7). = BHL.,
n° 5933.
32. (F. 128-135). Vita et miracula B. Elisabethae Reutensis ac
gormanice versa a Roderigo Atzemio Sigenensi logicae auditoro
Coloniae.
33. (F. 136-143). Vita beatae Elizabet virginis olim in Rutli
Gonstantiensis dioccesis conscripta a domino Gonrado praeposito
monasterii in Walsce, eiusdem dioecesis, canonico regulari ordinis
S. Auguslini, eiusdem B. Virginis confessario.
(1) Greffrath, au duché de Berg.
(2) Apud Quarcsimim, pag. 997, loin. 2.
(3) Scripdim liomemense auguslo 1679. Copie de Pierre Poussines.
(4) Ex manuscriplo Ruhcac Vallis... in 2" parte Novalis sanclorum. Cf. De codi-
cihus hngioqraphkis loannis Gieleinans adiectis anecdotis, p. 80.
(5) Ex Uodecensis coenobu...passionali pergameno ms. insigni mcnsis novembris.
(6) Le second est Ex manuscriplo Fuldensi et le troisième Ex manuscriplo
S. Maximini Trcviris.
(7) Ex Uodecensis coenobii... passionali pergameno ms. insigni mensis augusH
fol. X€V II, pag. A.
OàTAL. BIBL. ROYALE, T. Y. 37
578 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Suit un exemplaire imprimé, avec gravure représentant S*« Elisa-
beth, de Gebett zu der seligen Elisahetha.
34. (F. 146-146'). [Epislola Danielis Feloner. Conslantiae, 19 iulii
1640].
35. (F. 147- 147'). [De S. Elisabeth ReutensiJ (1).
36. (F. 148-159'). Miracula post vilam B. Elisabethae vulgo Bethae
de Walsee (2).
Le feuillet 160 est blanc.
37. (F. 161-162). Vila sancti Livarii Palricii Motensis et niarlyris(3).
Inc. Fuit in eodem Hugnorum confliclu.
38. (F. 163-164'). [Translalionessanclae Glodesindis].
39. (F. 165-165'). Alia breviorvita [sanctae Glodesindis].
40. (F. 166-167). Vila sanctae Glodesindis virginis et abbatissae.
41. (F. 168-168'). De S. Livario. [Notae Papebrochm].
42. (F. 169-170). Passio, miracula et translatio sancti Livarii mar-
tyris (4).
43. (F. 171-171'). De sancto Patiente discipulo quarlo boali loannis
evangelislae.
44. (F. 172-175). Passio S. Maurini levilac et mari y ris (5). —
BHL., n° 5734.
45. (F. 176-187'). B. Hieronimi e Corsica vita,
46. (F. 188-189). [Epistola Ioannis Stiphanii Fuser, Genuae,
7 novembris 1664].
47. (F. 190-190'). [De B. Hieronymo e Corsica] (6).
48. (F. 191-192'). [Reconnaissance des reliques de S. Barbarus,
août 1691', par Mgr Gathion de Galliezen, évêque d'Agathopolis].
49. (F. 193-194'). [Notae de diversis sanctis].
50. (F. 195-1%'). [Varia de sanctis Regicnsibus].
51. (F. 197). Index 21«« novembris.
52. (F. 198-204). Vita beatae Delphinae ... scripta per magistrum
Petrum Everardum (7).
(1) Ex libro informalionum apud R. P. Procuratorem generalem Romeu,
fol. 302. Copie de Papebroch.
(2) A la fin, il y a cette note : Verlil D. lacobus Molitor SS. Theol. studioius
Luxemburgensis.
(3) Exantiquissimismms. ecclesiarum Metensium.
(4) Ex ms. Carthusiae Coloniensis recenliore.
(5) Ex pcrveluslo codice D. Joly, Canonici Parisiensis. Copie de Papebroch. Ce
manuscrit est aujourd'hui le n" 17002 des manuscrits latins de la Bibliothèque
nationale de Paris. CF. Culal. cod. hagiogr. lai. libr. nalionalU Parisiensis, t. III,
p. 364.
(6) Ex Historia D. Secundi Lancelloli... impressa Venetiis anno 1633.
(7) Descripla ex ms. codice Colegii Romani Socielatit lesu.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 579
53. (F. 205-237^). Vita S. Gonradi episcopi Gonstantiensis (1).
Les feuillets 238 et 239 sont blancs.
54. (F. 240-245^). Vita sancti Gonradi episcopi Gonstantiensis. =
BHL., n" 1917, sans le prologue.
Les feuillets 246 et 247 sont blancs.
55. (F. 249-251V). [Notae de S. Gonrado].
56. (F. 252-252^), [Epistola Iagobi Pruggis ad lanningum. Gonstan-
tiae, 13 aprilis 1693].
57. (F. 253-253^). [Epistola Philippi Botting. Weingarten, 20 iunii
1690].
58. (F. 254-266V). Vita S. Gonradi (2). = BHL., n" 1918.
59. (F. 267-268V). Vita sancti Gonradi Gonstantiensis (3). = Ibid.,
n- 1917.
60. (F. 269-272). De S. Gonrado. = Ibid., n° 1919. Deux copies.
61. (F. 273-274), [Epistola Philippi Botting ad lanningum. Wein-
garten, 31 maii 1691].
62. (F. 275-276 V). [Epistola Emmanuelis Sghelstrate ad Papebro-
chium, Romae, 2 ianuarii 1690].
63. (F. 277-283). Vita S. Gonradi episcopi Gonstantiensis secundum
ordinem cronologicum (4).
64. (F. 284-285). Vita S. Gonradi episcopi Gonstantiensis (5).
65. (F. 286-287), Excerpta quaedam ex Historia Gollegii Soc. lesu
Constantiae ... pro vita S. Gonradi.
66. (F. 288-291). [Diplomata Ottonis, VIIII kal. maiiDGGGGLXI
et idus ianuar. anno DGGGGLXVJ.
67. (F. 292-300). [De S. Willeboldo notae].
68. (F. 301-304V, 307). Historia B. Willeboldi Berckheimensis (6).
Puis deux imprimés :
a) Sanctorum festivitates quae ex antiqua ecclesiae Auximanae
consuetudine ... celebrantur ... Macariae, apud Heredem Grisei,
1656.
b) S. D. N. Pauli Papae V Bulla erectionis et conceptionis mona-
(1) Cf. BHL., n" 1917 sqq.
(2) Ex codice Auguslano ms. SS. (Jdalrici et Afrae.
(3) Ex Bndecensis coenobii ... passionali pergameno ms. insigni novembris mensis
fol. CLVII, pag. A.
(4) Ce document est signé : Franc. Carol. Ant. de Razenned Canon. Capituli
Iecdesie calhedralis.
(5) Ex manuscriplo apud D. Leibnilzium ; résumé.
(6) On lit f, 307 : Extrada et fideliler descripta sunt haec ex andquis documentis
el libris parockialibus ... Rothi in Suevia 9 maii anno Domini 1719. P. Bernardus
Baur Can. Regularis.
580 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
sterii pro Congregatione MonacJwrum Silvesh mui um ... Fabrioui, ex
typographia César is Scuccioppue an no 1618.
69. (F. 322-322^). [Epistola Ioannis Steinh ad Bollandum. Molshe-
mii, 17 iul. 1646].
70. (F. 323-324^). [Lettre de J. Dcpassier à Théophilo Raynaud.
Abbaye de Sisy, 12 juin 1652].
71. (F. 325-326^, 330v.336v). Vila bcali Basoli confessons Ciliri-
sti (1). = BHL., n» 1034.
72. (F. 327-330'). Vita S. Bazoli confessoris. — Ibid., n" 1034, sauf
le prologue.
73. (F. 337-337'). Passio S. Belini episcopi Paduani (2). = Ibid.,
nol086.
Suit un imprimé :
Caroli de Noyelle ... epi»tola de vita ac morte Ioannis Pauli OUva,
74. (F. 340). [Nota Bollandi de diversis sanctis].
75. (F. 341-347). Vita S. Basoli confessoris (3). — BliL., n" 1034,
le prologue est omis.
Les feuillets 347^-348* sont blancs.
76. (F. 349). In vitam S. Basoli praefalio (4). = Jbid., n« 1031, le
prologue seul.
77. (F. 350). Serrao de S. Basolo (5).
78. (F. 350-350'^). [Epistola G. Thiersaclt ad Bollandum. Parisiis,
20 iulii 1634].
79. (F. 351-360). Vita sancli Amatoris Autisiodorensis episcopi
auctore, ut videtur, Stephano provinciae Africae presbytère (6). =■
BHL, n° 356.
80. (F. 360-364). Mamertini abbatis relatio de sua conversionc per
S. Gernianum Aulisiodorensem episcopum et de revelalione S. Cor-
codomi diaconi et marlyris. = Jbid., n*» 5200.
81. (F. 364*^-365^). Vita sancti Germani Autosiodorensis episcopi.
Epistola Conslantii. Praefatio. = Ibid., n® 3453, le prologue seul, et
n° 3454, le prologue seul.
Papier; 365 feuillets; 0»,324 X 0»,21:XVII« siècle. F. 248, gravure représen-
tant la consécration de la chapelle d'Einsiedeln, B. Schraman delin. B. Kiliar
sculp. anno 1660, et f. 305 : Der IVunderlhiitige Selige Wiltibaldut. Siuon Sokder-
MAiR sculpl. Aug[ustae] l\indelicorum]. Demi-reliure moderne; au dos, le titre
doré : Acla Sanctorum, 25-26 novetnbrU et le chiffre couronné de Léopold !•'.
(1) Ex manuscriplo monasterii Boni Fonli».
(2) Ex ms. cod. S. Eremi Camaldulensis, f. i43. Copie de Papebrocli.
(3) Ex manmcripto Accincti monasterii. Copie de Chilflet,
(4) Exms. cod. 206 scr. Reginae Sueciae. Copie de Papebroch.
(5) Extom. 2 Collect. du Chesne. Copie de Bolland.
(6) Copie de F. Chifflet.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 581
3512. (8957-58). — Collegtanea boll^ndiana.
1. (F. 1). Index sanctorum âT''^ novembris.
2. (F. 2-12). Sancti Appollinaris abbatis Cassinensis. = BHL.,
n" 622.
3. (F. 13-14^). De S. Facundo et S. Primilivo.
4. (F. 15-17'). Passio sancti lacobi intercisi (1). = BHL., no4100.
5. (F. 18-19). [Dereliquiis S. lacobi] (2).
6. (F. 19-19V). [Lecliones S. lacobi].
7. (F. 20). [Epistola Pauli de sancto Hilario ad Rosweydum.
Porto, 16 augusti 1608].
8. (F. 21). [De S. lacobo].
9. (F. 22-24). [Epistola Gasparis Alvari Lousadae, abbatis. Bra-
carae Augustae, 6 augusti MDCVIIIJ.
10. (F. 25-27'). Vita sancti Secundini.
Le feuillet 28 est blanc.
11. (F. 29). [Epistola Fr. Thomae Sgrixi. Lovanii, 3 octob. 1669],
12. (F. 29-30V). Vita metrica S. Bilhildis (3). = BEL., n« 1333.
13. (F. 31-34). Vita B. Bylhildis abbatissae (4). = Ibid., n» 1332.
14. (F. 35-36'). Relatio de B. Domina Bilhilde. = lbid.,n^ 1331.
15. (F. 37-38'). [Epistolae duae Iagobi Kritzradt ad Papebrochium.
Coloniae, 24 iunii 1662 et 19 niartii 1671].
16. (F. 39-52). Vita et miracula beati Eusicii confessons (5). =
BHL., n" 2754.
17. (F. 52-53). De sancto Eusicio confessore hymnus. = RH.,
n»2971.
Les feuillets 53'-54' sont blancs.
18. (F. 55-55'). Memoria passionis Dominicae (6).
19. (F. 56). [De neo martyre Michaele in AegyptoJ.
20. (F. 57-59). Vita S. Maximi episcopi Regensis.
21. (F. 60 63'). Vita S. Maximi Regiensis. = BHL., n" 5853, le pro-
logue manque.
22. (F. 64-69'). Vita sancti Maximi episcopi Regensis (7). = Ibid.,
n° 5853, sans le prologue.
(1) Ex Uodecensis coenobii ... passionali pergameno ms. insig ni novembris mensis
fol. CLX, pag. B.
(2) Ex A rchivio basilice Sancli Pétri.
(3) Ex veleri pergameno ms. monaslerii S. Bilhildis.
(4) Ex manuscriplo S. Maximini Treviris.
(5) Ex vcluslmimo quodam codice manuscriplo Bibliolhecae Regiae transumpto
anno reparalae salutis 1622.
(6) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris. Ce sont des miracles opérés par
la dévotion à la passion du Christ.
(7) Ex manuscriplo S'' Audomari.
582 MAxNUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
23. (F. 70-77^). Vita S. Maximi Regensis episcopi. = lind., n« 5853,
le prologue manque.
24. (F. 77^-81). Translatio sancti Amandi.
25. (F. 82-89^;. Vita S. Maximi epi.scopi ac confessoris. — BliL.,
n° 5853.
26. (F. 90-91^). Vita S. Maximi Regensis episcopi (I).
27. (F. 92). Vita S. Maximi Regensis episcopi.
28. (F. 93-93'). [Annunlialio martyrologii de B. Mixiini Rpt/ftisi
episcopoj.
29. (F. 94-95^). De S. Modeste episcopo Carinthiae apoalolo.
30. (F. 96-96'). [Epistola Iacobi Antonii >îanzini. Novellara,
16 aprilis 1705].
31. (F. 97-98). [De S. Modeslo].
32. (F. 98"). ]Epistola Ioa.vnis Gamans. Fragmenlum].
33. (F. 99-99^). Brief van Laurent van de Poêle aan Papebroch.
Siena, 12 iunii 1683].
34. (F. 100-105'). Legenda S. Maximi Regensis episcopi. = hfU. .
n° 3854.
35. (F. 106-107''). [Epistola Philippi d'Aolie ad Bollandum et Bol-
landi responsum. Taurini, 29 iulii 1664 et Antverpiae, 26 septem-
bris 1664J. En italien et en latin.
36. (F. 108-109'). In translatione sancti Maximi.
37. (F. 110-111'). [De S. Alano] (2). = liHL., n<>335.
38. (F. 112-113''). [Epistola Berthou presbiteri. Ligueux, 28 febr.
1664]. En français.
39. (F. 114-114"). In festo S. Valeriani episcopi Aquilensis.
Puis des imprimés :
a) F. GoRXELi CuRTi Augustiniani SS. Rupertus et Virgilius. Ingol-
stadi (deux exemplaires).
h) De vita et miraculis sancti Virgilii. Extrait pp. 257-287 de
Canisius, Antiquae lectiones, II, 1.
c) Leben (1er Goitseellgen Mutte.r Francisca von heiligsten Sacra-
ment ... durcli Herrn Michael Baptista de Launza. Miinchen, in Verle-
gung loh. Wagner s, 1680.
40. (F. 291-292). [Lettre de Forxeri. Carpentras, 15 février 1751].
41. (F. 293-360'). Vita S. Barlaam Eremitae et losaphat Indiae
Régis. [Variantes lectiones].
Puis les pp. 242-340 du Vifae Patrum de Rosweyde.
42. (F. 410). Index sanclorum 28^« novembris.
(1) Ex manuscripto Ultraieclino S. Salvaloris.
(2) Ex veleri Breviario dioecesis Corisopitenm.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 583
43. (F. 411-411'). [Epistola Philippi Alegambe ad Bollandum.
Romae, 28 aprilis 1646].
44. (F. 412-420^). Acta B. Gherardi Bonamici ... relata per Fralrem
Antonium de Terrinca ... anno Domini 1691.
45. (F. 421). [Epistola Fr. Antonii de Terrinca. Florentiae,
28 augusti 1691].
46. (F. 422-422^'). [Epistola Thomasii Eustachu ad Christophorum
Grini S. I., Fermo, 20 febr. 1673].
47. (F. 423-423V). [De vitaB. lacobi délia Marcha].
48. (F. 424-431). Vita et res gestae B. lacobi Piceni a Ioanne
Baptista Petrucgio archiepiscopo Florentino carminé heroico olim
conscripla (1).
49. (F. 432). Decretum. Neapolitanae ... Ganonizalionis Beati lacobi
de Marchia.
Puis un exemplaire imprimé de la pièce précédente, et un autre
de SS. in Christo Fatris et Domini nosfri Benedicti XllI pont. Max.
Constitutio de beato lacoho a Marchia. Romae, 1727.
50. (F. 438-442^). Vita Gregorii papae (2).
51. (F. 443-444'). Vita beati Andreae Benincase (3).
52. (F. 445-445'). [De B. Andréa Benincasa] (4).
53. (F. 446-446'). [De corpore B. Conradi Offidani].
54. (F. 447-450)! Passio S. Caprasii martyris (5). = BHL., n° 1558
(deux copies).
55. (F. 451-454. [Epistola Raphaelis Badii, ad Antonium Maglia-
becchi. Romae, 30 decembris 1692].
56. (F. 455-456). [Epistolae Antonii Magliabecchi ad Papebro-
chium, Florentiae, 6 decembris 1689].
57. (F. 457-457'). [De Dominico cardinale deRagusa].En italien (6).
58. (F. 458-462). Vita B. Antonii de S. Germano (7).
59. (F. 463). [De indulgenliis ordinis S. Francisci] (8).
(1) Est impressa intégra Lugduni in-S", 1641, dit une note de Papebroch, f. 424.
(2) Ex manuscripto Ullraieclino S. Salvaloris.
(3) Desumplum ex Iacobillo.
(4) Negli Annali di P. Timoteo Botonio.
(b)'Experg. ms. antiquo Regalis monaslerii S. Laurentii vulgo Escortai, signala
Passionarium inultorum martyrum, et Ex codice ms. pergam. bibliothecae melrop.
ceci. Toletanae nolalo Sanctorale sive historia martyrum.
(6) Extrait Délia prima Parte délie vite overo fatli memorabili dialcuni Papi ...
di Ieronimo Garimberto ... In Vinezia appresso Gabriel Giolilo de' Ferrari 1568 in-4,
pp. 145, 146, 147 et 148. Copie de Magliabecchi.
(7) Ex Fr. Ambrosio Taegii Mediol. deinsigniis ordinis Praedical., tom. 3. Copie
de Papebroch,
(8) Ces notes sont imprimées en tête du Direclorium ordinis minorum, de Obser-
vantia provinciae Romanae pro anno 1 728.
584 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Papier; 463 feuillets; 0-,334 X 0-,21; XVII* siècle. F. 415, gravure du PrrRTO
MtKTTE, SS. Innocenlius et RuIJui martyres quorum corpora in eulena (sic) Mitra'
Silvestri in monte Quirinali $ub altari privHegialu in sacelto a loiepho Ghishrio
exlructo condita sunt. Ce volume provient de la bibliothèque des anciens BoUan-
distes. Demi-ieliiire moderne; au dos, le titre doré : Aeta sanclonim i?7-?S Sorem'
bris, et le chiffre couronné de Léopold I".
3513. (8959-60). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 29*« novombris.
2. (F. 2-6). Acta S. Salurnini (1). = BHL, n» 7499.
3. (F. 7-8). Notatio in vilam S. Salurnini.
4. (F. 9-10). Acta sancti Saturnin! raarlyris (2).
5. (F. 11-11*). Passio S. Salurnini et sociorum (3).
6. (F. 12). In feslo sanctorum Dionysii, Huslici et Eleulherii (4).
7. (F. 13-15»). Passio sancti Salurnini episcopi.
Le feuillet 16 est blanc.
8. (F. 17-17*). Passio SS. Salurnini et Sisinnii (5).
Le feuillet 18 est blanc.
9. (F. 19-20). De adventu S. Salurnini in Hispaniam.
10. (F. 20-20*). Trunslatio corporis sancti Salurnini.
Le feuillet 21 est blanc.
11. (F. 22). S. Saturninus episcopus Tolosanus (6).
12. (F. 23). [De S. Saturnino notaej.
13. (F. 24-24'). De donmo Saturnino (7).
14. (F. 24*-25). De Launebode qui cdificavit templuni (8).
15. (F. 26). De S. Saturnino.
16. (F. 27-27*). Marlyrium S. Salurnini (9). Inc. Cum igilur genli-
lium simulacra ac vana idola.
17. (F. 28-30). Passio sancti Salurnini Tolosae urbis episcopi. =
BEL., n» 7498.
18. (F. 31-32*). Martyrium sancti Salurnini (10). — Ibid.,
n» 7497 (11).
(1) Copie de Chifflet.
(2) Ex legendario S. Theuderii. Copie de Chifflet.
(3) Ex leclionario tabularii Lateranensis. Cf. A. Po.hcelkt, Catalogué codicum
hagiographicorum bibliothecarttm romanarum praeter quain Vaticanae, p. 129.
(4) Ex codice notato A in archivio S. loanni* Laleranentis. Cf. A. Pokcelet,
op. cil., p. 52.
(5) Ex manuscriplo Ullraiectino S. Salvatoris.
(6) Ex Vincent. Spec. Ilistor., lib. 9, c. 112.
(7) FoRTUNATU?, lib. 2, caim. 8.
(8) Ibid.
(9) Ex manuscriplo Fuldensi.
(10) Ex manuscriplo Ullraiectino S. Salvatoris.
(11) Stilo diverso.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 585
19. (F. 32^-36). Item de eodera sancto. hic. Anno quinto decimo
imperii Tyberii Gaesariae.
20. (F. 36-36^). De miraculis eius post mortem. Inc. Quidam abbas
S. Saturnini una cum episcopo Lemovicensi et abbate sancti Antho-
nini de Zelem.
21. (F. 37-38^). Acta SS. martyrum Blasii et Demetrii. Inc. Beati
martyres Blasius et Demetrius.
22. (F. 38^-40). In inventione sanctorum martyrum Blasii et Deme-
trii. Inc. Tempore igitur quo summus [pontifex] Geleslinus tertius.
23. (F. 41-54^'). Ofïîcia propria antiquissima sanctorum patronorum
monasterii Rhinoviensis.
Suit un imprimé : Brève ragguaglio del glorioso martirio di quatro
santi nmrtiri le cui sacre reliquie si conservano da RR. PP. délia
Compagnia di Gesu, Ferrara, 1655.
24. (F. 73-76). Vita S. Illuminatae virginis. Inc. Igitur beatissima
S. Illuminata virgo Domini lesu Christi.
25. (F. 11-1'è). Sanctae Illuminatae. Inc. Sancta Illuminata virgo
in partibus provinciae Ravennae.
26. (F. 79-80^). Passio S. Illuminatae virginis et marlyris (1). =
BHL., n" 4267.
27. (F. 81-83»). Vita S. Theuderii confessons (2). = Ibid., n« 8130.
28. (F. 83v). Versus de S. Theuderio (3).
29. (F. 84-93). Vita S. Hathumadae (4). = BHL., n" 3763.
30. (F. 94-103V). Dialogus Agii. = Ibid., w 3764.
Le feuillet 104 est blanc.
31. (F. 105). Index 30'« novembris.
32. (F. 106). [De Garolo IV imperatore].
33. (F. 107-115). Vita S. Andreae apostoli (5). Inc. Andréas a vico
Bethsaida provincia Galileae.
34. (F. 115-119V). Passio eiusdem S. Andreae apostoli. = BHL.,
n° 428.
35. (F. 119^-125). De miraculis sancti Andreae. Inc. Legitur in vita
sancti Gregorii papae quod sex raonasteria construxit in Sicilia.
36. (F. 126-127). [De B. Andréa].
37. (F. 128-141). Miracula beati Andreae apostoli (6). = BHL.,
n» 430.
(1) Ex lomo 285 manuscriplo bibliolhccae Casinensis. Cf. Bibliolheca Casinensis,
t. II[, Florilegium, p. 81.
(2) Ex ms. CluniacensL Copie de Papebroch.
(3) Exms. Cigniacensi.
(4) Ex manuxcriplù Dilinganis.
(5) Et manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris.
(6) Ex manuscriplo sancti Audomari.
586 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
38. (F. 142-143^). Tabula manuscripfa quae in ecclesia S. Grogorii
in clivo Scauri Romae publiée proslare solebat, nunc in sacristia
servatur (1).
39. (F. 144).[Litlerae testimoniales Matthaei de Fouchespe abbalis
D. Barlholomaei de Eechoule, Brugis, de reliciuiis ox hoc nion.islcrio
in Hispaniam missis, 1588] (2).
40. (F. 145-146^). Passio S. Andreae aposloli (3).
- 41. (F. 147-147*). [RoBERTus Cocus. De S. Andréa].
42. (F. 148-149*). [De S. Andréa] (4).
43. (F. 150). [Nota Ian.ningi de inscriplione Pii II in S. Andream
prope pontem Milvium Romae].
44. (F. 151). Reliquiae S. Andreae apostoli (5).
Puis un imprimé : Litania, aniifona et aratione di S. Andréa.
Napoli, 1641.
45. (F. 156-157*). [Epistoia Rbikoloi Dbhj«ii ad Henschcnium.
Leodii, 5 novembris 1665].
Encore un imprimé : Délia manna di S. Andréa apostolo (les
feuillets 1,2, 7, 8).
46. (F. 160-160*). [Notae de S. Andréa].
47. (F. 161). Miracula S. Andreae aposloli (6). — BHL, n° 430,
le commencement du prologue.
48. (F. 162-164). Passio sancli Andreae aposloli (7). = Ibid., n''429.
49. (F. 164-167). [Passio] eiusdem. = /6irf.,n°428.
50. (F. 168-169). De capileS. Andreae (8).
51. (F. 170). [Epistoia Iacobi Kritzradt, 29 marlii 1635].
52. (F. 171-171*). [Notae Silvestri Aiossae de S. Andréa].
53. (F. 172-172*). [Epistoia Matthiae Schweister ad loannem van
Raveslein S. I. Gadibus, 16 decembris 1670].
54. (F. 173-174*). [Epistoia Iosephi Ignatii a S. Antonio ad Pape-
brochium. Tornaci, 23 septembris 1671].
55. (F. 175). [De S. Andreae reliquiis instrumentum recognilionis
Alexaxdri a Laco abbatis monaslerii Cremiphanensis, 1606].
(1) La rubrique continue : ^uawi describendam curavi anno 1699. C. Iann\ing].
(2) Copie du P. Jean Pinius, qui a écrit dans la marge celte note : Exscripsi ex
lipsanologio ms. regalis monasterii S. Laurentii Escorialensu hoc mense februa-
rio 1722 cum ibi degerem.
(3) Ex bibliolheca abbaliae S. Crucùord. Cislerciensi* prope Viennam inAuslria.
(4) Ex codice 600. Bibliothecae Valicanae.
(5) Ex lipsanologio ms. in fol. regalis monasterii S. Laurentii Escurialensis ...
1722.
6) Copie de Papebroch.
(7) Ex codice Vaticano 5771.
(8) Ex archivio sancti Pétri, in Catalogo reliquiarum.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 587
56. (F. 176-177). Vita sancti Troianieplscopi(l).
57. (F. 178-179). In festo reclusionis sancti Simeonis. Inc. Reclusus
igltur, ut vere credimus.
58. (F. 180-181). [Notae de S. Tngdualo].
59. (F. 182-183). [Lettre de Nicolas Le Du, recteur de Pommerit
à l'abbé Gurgan, 2 décembre 1689J.
60. (F. 184-185). [De S. Tugdualo].
61. (F. 186-187V). In festo S. Severini abbatis. Inc. Sanctus Seve-
rinus in Germania.
62. (F. 188). In festo sancti Tugduali episcopi et confessons (2).
63. (F. 188-190V). Vita eiusdem sancti Tugduali (3). = BHL.,
n° 8351.
Les feuillets 191 et 193 sont blancs.
64. (F. 193-193^). Exemplum pulcherrimum de B. Virgine (4).
65. (F. 194-194^). [EpistolaHENRiciMoRiadBoUandum, lOfebruarii
1657].
66. (F. 195-199). Legenda seu vita S. Levitae Eberhardi famuli
Dei (5). Inc. Notissimum est in terris et hoc mundo semper quovis
tempore fuisse sanctos (6).
67. (F. 200-201V). [Epistola Iacobi Kritzradt. Goloniae, 27 febr.
1671].
Papier; 201 feuillets; O-^.Sa? X O^^U; XVII» siècle, de l'ancienne bibliothèque
des BoUandisfes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acta Sanctorum,
29-30 novembris et le chiffre couronné de Léopold I*''.
3514. (8961-62). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 1*« decembris.
2. (F. 2-6v). Vita S. Eligii Noviomensis episcopi (7). = BEL.,
n" 2474, sans le prologue.
3. (F. 7-1 1^). Vita S. Eligii rhetorice atque commatice expolita(8).=-
BHL., n- 2478.
(1) Gregorius Turonensis, De gîoria confessorum, cap. 58.
(2) Ex breviario Carnotensi.
(3) Ex veleri manuscriplo abbaliae S. Severini de Castro Nanloniae.
(4) Ex manuscriplo Minorilarum Hibernorum Lovanii, in 4 cor. rubr. C'est le
n° 1332 dans Alb. Poncelet, Index miraculorum B. V. Marias.
(5) Ex velusto ms. anle 200 annos scil. 1470 vel 80 operose scripto. P. loannes
Grothaus p. m. sub 1651 lune Praefeclus Bibliolhecae Coloniae emeral a veleramen-
lario Kaulen in ambilu Minorilarum qui acceperat ex aliquo monaslerio Cisterciensi.
Copia exscripla 1671, feb. 27.
(6) Cf. liHL., n» 2361.
(7) Ex manuscriplo Ullraiectino S. Salvatoris. Résumé.
(8) Ex ms. Rubrae vallis.
588 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
4. (F. 12-63). Vita S. Eligii Novioniensis et Tomacensis ciTitatum
episcopi et confessoris (1). = laid., nn»* 2474-2476.
Pais les pp. 145-152 du Spicilegium de d'Achbrt, t. V.
5. (F. 69). [Epistola Iohaknis Spies. Luxemburgi, 22 aprilis 1623].
6. (F. 70-72'). Sermo Beati Eligii ad populum (2).
Le feuillet 73 est blanc.
7. (F. 74-74»), [Epistola Alotsii Garnobii ad Papebrochium,
18 maii 1677].
8. (F. 75-75''). [Epistola Iagobi Botman ad BoUandum. Neverii,
5 novembris 1650].
9. (F. 76). [De S. Eligio martyre in insuie Sardiniae].
10. (F. 77-78'). [Lettre de P. Ls Roi, abbé de Mont-Saint-Éloi à
Henschenius, s. 1. et a.]. En français.
11. (F. 79-80'). [Epistola Alani Db Lannot, recloris Atrebatensis,
ad Henschenium, 8 februarii 1666].
12. (F. 81-81'). [Epistola P. Da.vielis Simo.netti ad Papebrochium.
Veneliis, 6 octobris 1681].
13. (F. 82-90'). Vita et passione di santa Candida virgine et mar-
tire in Venetia appresso Matthio Valentini M. D. C. En italien.
14. (F. 91). [De] S. Candida.
15. (F. 92-97'). Vita S. Albani martyris Moguntini (3). — BHL.,
n» 201.
Le feuillet 98 est blanc.
16. (F. 99-101'). Vita S. Constantini abbalis (4).
17. (F. 102-104'). Vita sancti Constantiani abbatis et confes-
sons (5). = Z^^L., n« 1931.
18. (F. 105-107'). Vita sancii Constantiani abbatis et confes-
sons. = /^//L., n» 1931.
19. (F. 108). Ex vita sancti Constantiani abbatis et confessoris.
Appendix (6).
20. (F. 109-109'). Vila S. Dominici Saraceni et XVIII sociorum mar-
tyriim Gordubae a Ioan. Marietta ordinis praedicatorum hispanice
scripta.
21. (F. 109'). Canonizalio S. Udalrici episcopi.
22. (F. 110-112'). De S. Evasio episcopo Astensi.
(1) Exms.Rubraevallis.
(2) Ex manuscriplo Berliniano. Cf. Krusch, JUG., Scr. rer. Meroving., t IV,
p. 749,
(3) Ex manuscriplo N. Belforlii.
(4) Ex manuscriplo Belovacensi studio D. Nicolai Belforlii. Cf. BHL., n» 1931,
(5) Ex ms. D. Andreae du Chesne.
6) ExcolleclionePP. Falliensium Parisiis.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 589
Puis un imprimé : a) Sacra ritiium congregatio Casalensis
concessionis seu approhationis leclionum propriarum ... S. Evasii.
Tgpis Leone et Maiuardi, 1732.
b) Les pages 285-286, 283 et 284 du lome I de janvier des Ada
sanctonnH.
23. (F. 117). Invenlio sanctorum martyrum Diodori presbyteri,
Mariani diaconi et sociorum auctore Anastasio bibliothecario (1).
24 (F. 118). [De S. Florcntia PictavisJ.
25. (F. 119-119^). De S. loanne martyre Roma Rhegium translate.
26. (F. 120-126V). Vita S. Gastritiani Mediolanensis episcopi (2). =
BHL., n" 1646.
27. (F. 127-136^). Vita S. Agerici Virdunensis episcopi (3). Inc.
Impellitis me ac trahilis violentia amabili.
28. (F. 137-139V). Vita S. Agerici Virdunensis episcopi (4).
29. (F. 140-146^). Vita S. Agerici Virdunensis episcopi (5).
30. (F. 147-150). Vita S. Agerici Virdunensis episcopi (6).
31. (F. 151-153). [De S. Agerico].
32. (F. 154-155^), De vita sancti Ansani authore PetroSgalo.
Puis un imprimé : .7/ Iraccio forte e benefico panegirico in Iode di
S. Ansano ... dette del F. Paolo Ant. Appiani ... In Siena, nella stam-
paria dell Piibblico 1683.
33. (F. 167-168). Passio sancti Amsani (7). = BHL.,DP^\b.
34. (F. 169-169V). Martyrium S. Amsani (8).
Le feuillet 170 est blanc.
35. (F. 171-174). Passio sancli Amsani martyris. = BHL., n° 515.
36. (F. 175-177). [Epistolae P. Christophori Jeger. Ex Sancto Lam-
berto, in Styria, 29 aug. 1683 et 5 iulii 1687J.
37. (F. 178- 185V). [De S. Petro Pectinario].
Le feuillet 186 est blanc.
38. (F. 187-188). De S. Petro Pectinario. Supplicatio civitatis
senensis pro canonizatione.
39. (F. 189-189^). Responsum ad quaesita de S. Candida patrona
Innichensi.
(1) Cf. fiflL., n»2164.
(2) Ex codke nmLrosiano antiquo f. N. n. 246. Cf. Anal. Boll.,\. XI, p. 276.
(3) Elx. ms. Accincti monaslerii. Copie de Chifflet.
(4) Ex manuscripto Ultraieclino S. Salvatoris. Résumé.
(5) Ex manuscripto N. Uelforlii. Même texte qu'au n° 27.
(6) Ex manuscripto Hubrae vallis. Toujours le même texte.
(7) Ex Bodccensis coenobii ... passionali pergameno ms. insigni mensis decembris
fol. 11.
(8) Ex manuscripto Ullraiectino S. Salvatoris. Résumé.
590 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
40. (F. 190-195). Vita beali loannis Gueruli canonici ecclesiae Ari-
minensis qui obiit anno 1320 (!)•
Les feuillets 195*-197^ sont blancs.
41. (F. 198-198»). Officium B. loannis Gueruli canonici Arimincnsis.
42. (F. 199). Index 10»« decembris.
43. (F. 200-201*). Martyrium S.Bibianac virginis et Dafrosae matris
eius(2). = ^^L.,nM323.
44. (F. 202-202^'). De S. Bibiana. En espagnol (3).
45. (F. 203-205). Passio beatissimae virginis Vivianae et palris et
matris (4). = BHL, n» 1322.
46. (F. 206). Acta Bibianae. Quod per praefectura aclurn «nhiiidc
Imperatori tribuitur.
47. (F. 207-209). Vita sancti Pétri Rayennatis archiepiscopi et
confessoris (5). '=- tiHL.,n'* 6770.
48. (F. 210-212). Vita S. Pétri Chrysologi archiepiscopi Raven-
nalis (6). = Ibid., n" 6770.
49. (F. 213-216). Vita et aclus S. Pelri archiepiscopi Ravennalis. —
i6/rf.,n»6770.
50. (F. 217-217^). Ex litteris P. Ioan.sis Baptistae Vkracis, Medio-
lani, 1642, 29 ian. ... P. loAKNrs Caroli, rectoris Spirensis, 1* martii 1642.
51. (F. 218-218^. [Epistola Alexanori Zerchi ad Papebrochiura .
Firenze, 20 iunii 1684].
52. (F. 219-220''). Copia di quarto scrire nelle Memorie istoriehe
délia citta di Pisa raccoUe da Alons. Paolo Tro.hci (7).
53. (F. 221-224). [DereliquiisSS.Gamalielis.Nichodemi et Abibae].
54. (F. 225-225*). In festo sancli Ghromalii episcopi Aquileicnsis.
55. (F. 226-227*). [Epistola Thomae LinrxE.v. Laetiis, 1638].
Ensuite les pages 535-538 des Annales ecclesiastici, 1. 1 de Baronids.
(1) On lit, f. 1%, la note suivante écrite par Conrad Janning : Praemissa omnia
desumpla sunt ex ms. D' Bartholomaei Ilippolyti canonici regularit Lateranensit
qui ipsa descripsil anno 1666 ejcalio anliquo nu. dequo sic praefalur : LasequenU
vita (tel B. Giovanni si trova appres$o il signore Giulio Ccsare ZanoUi da Rimino.
(2) Ex inanuscripto UUraieclino S. Salvatoris.
(3j Note de Pinius : Desumpsi ex mss. posthumis D. Sieolai Anlonii communi-
calis sub finem anni 1721 a Rev. adm. el amplitêimo Adriano Connink, proxinto
eius consanguineo.
(4) Excod. D Archiva S. Pelri [Romae]. Cf. A. Poxcklït, Catal. cod. hag. lat.
bU)l. rom. praeler quain Vaticanae, p. 18.
(5) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno intigni mensis novembris
fol. CLXXIX.
(6) Ex ms. membr. Caroli Strozzi sénat. Florent, n. 3. Copie de Papebroch.
(7) La rubrique continue : c stampate in Livorno appresso Gio. Vinc° Buonfigli
anno 1682.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 591
56. (F. 230-234^). Passio sanctorum Maximi, Eusebli presbyte ri,
Marcelli diaconi, etc. (1). = BHL., n» 3970.
Suit un imprimé Kurtzer begriff des Lebens der heiligen Juncîc-
frawen und Martyrin Aiireliae, avec une gravure de Daniel
Manasbaz.
57. (F. 237-238^). [De S. Aureliae reliquiis a lohanne Schertelio
Roma aliatis]. En allemand.
58. (F. 239-239V). [De S. Aurélia].
59. (F. 240-271^). De origine monasterii viridis vallis (2).
60. (F. 272-294^'). Vita Domini loannis Ruysbroeck et de origine
huius cenobii viridis vallis (3)
Le feuillet 295 est blanc.
61. (F. 296-296^). Excerptum expraefationeflandrica Ms^'^praefixa
operibus B. loannis de Ruysbroeck par R. P. Gerardum Priorem
domus B. Virginis capellae prope Harn ordinis Garthusianorum.
62. (F. 297-298^'). [Epislola Auberti Miraei ad Rosweydum. Bru-
xellis, 15 decembris 1622].
Puis des imprimés :
a) Beatmimo D. N. Gregorio XV .... pro obtinenda servi Dei
loannis Rusbrochii ... beatificatione. Antverpiae, ex officina Planti-
tiiana, 1623.
b) Relations véritables du 17 février 1657, n" 7.
63. (F. 314-315). De S. Sola abbate.
64. (F. 317-3 18v). De S. Lucio confessore (4). = BHL, n" 5024.
65. (F. 319-3 19^). Notatio in vitam S. Severi Ravennatis episcopi.
Papier; 319 feuillets; 0™,3'27 X 0'",214; XVII' siècle. F. 316, un dessin à la
plume S. Xaverii ope pmjio deftexus Mediolani. Demi-reliure moderne; au dos, le
titre doré : Acta Sanctorum, 1-2 decembris, et le monogramme couronné de
Léopold I" (5).
3515. (8963). — Gollegtanea bollandiana. Do S. Francisco
Xaverio.
1. (F. 11-27). Nonnulla contra obtrectatores Societatis qui pridem
ausi sunt ne^rare S. Fr. Xaverium fuisse Societatis.
(1) Ex cod. D. arch. D. Pétri. Cf. A. Poncelet, op. cit., p. 16,
{■!) Ex mnnuscriplo liubee vallis fol. pergameno ex l'aparté Novalis SS. Cf. Bol-
tAîiDi\:ii, De codicibu.i hagiographicis Gielemans, p. 67. Ce texte a été publié
dans Anal, lioll., t. IV (1885).
(3) Ex libro viridis vallis apud Uruxellas. Même texte que la pièce précédente.
(4) Ex codice papyraceo circa an. 1400 MS. Augustae ad SS. Udal. cl Afram,
lit. I, n. 92.
(5) Cf, au sujet de ce volume, Calai, cod. hagiogr. bibl. reg. liruxelL, t. ï,
p. 470.
592 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
2. (F. 28-31). Brevis notilia qua occasione locus del Hito, in epi-
scopatu Conchensi situs, elegerit sibi patronuni S. Franciscum Xave-
rium, hispanice concinnata a R. P. Michaele Hurtado Toletano et
latine reddila a P. Ioanne Pinio (1).
3. (F. 32-32^). [Epistola T. van CAUDENBERti.^; ad Papol)rûfliiuni.
Tolten, 1 iulii 1700].
4. (F. 33). [Primus lapis coilegiiTlieodorianiJ.
5. (F. 34-34V). Terrae motus Hhegii in Calabria.
6. (F. 35-35^). [De S. Ivenlio et de S. Francisco Xavcrio] (2).
7. (F. 3G-39*). [Hurtado], Brève noticia de la ocasion en que la
villa del Hilo ... elisio â San Francesco Xavier por Palrono de la
dicha villa (3).
8. (F. 40). [Miracle de S. François-Xavier à Noyon].
9. (F. 41). [De S. Francisco Xaverio].
10. (F. 42-42*). [Epistola Ioannis Francisci Vannh ad Papcbro-
chium.Romae, 21 augusti 1688].
11. (F. 43). [Note de Jean-Baptiste Van Dooren sur le culle de
S. François-Xavier à Anvers, 8 décembre 1664].
12. (F. 44-45). [Epistola Caroli a Manderscheidt. Bru.xellis,
16 maii 1636].
13. (F. 46-46''). De primo lumulo et lapide sepulcrali sancli Xaverii
nuper invento.
Puis un imprimé : Helation d'un nouveau miracle... du glorieux
S. François Xavier à Palerme en Sicile... Bruxelles, chez Guillaume
Scheybels.
14. (F. 47-47*). [Epistola Petrj Possini ad Papebrochium. Romae,
27 augusti 1678].
15. (F. 48-49*). [Litterae Isaaci D'Aultry ad Henschenium,
24 decembris 1654]. En italien.
16. (F. 50). [Epistola Iacobi Schellebroot. Rornae, 23 decem-
bris 1656].
17. (F. 51-52*). [Epistola Vai^rii Zani ad Papebrochium. Bononiae,
13 aug. 1692]. En italien.
18. (F. 53-53*'). [Epistola Iacobi Kritzradt ad Bollandum.
20 februarii s. a.].
19. (F. 54-54*'). [Litterae Andreae archiepiscopi Mechliniensis.
Bruxellae, 10 maii 1660].
Le feuillet 55 est blanc.
(1) Copie de Pinius et approbation de la version par Michel Hurtado, 7 avril 1722.
(2) Ex annuis collegii Dusseldorpiensis el Paderbornensis.
(3) Cf. n" 2, plus haut.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 593
20. (F. 56-56'*'). [Epistola Iagobi Schellebroot ad Bollandum.
Romae, 15 decembris 1657].
21. (F. 57-58^). [Miraculum S. Francisci Xaverii.Leodii anno 1676].
22. (F. 59-59^). [Lettre au bourgmestre d'Anvers pour reconnaître
la protection de S. François-Xavier pendant une épidémie]. En
flamand.
Le feuillet 60 est blanc.
23. (F. 61 et 64). [Litterae datae Neapoli die 17* maii (s. a.), a reve-
rendo pâtre Ioanne Paulo Nigollello domus professae praeposito
ibidem]. Deux copies.
24. (F. 62). [Litterae provincialis Flandro-Belgicae de reliquiis
S. Francisci Xaverii datis Annae van Etten, Antverpiae, 7 octo-
bris 1651].
25. (F. 63). [Miraculum S. Francisci Xaverii Straubingae in.
Bavaria].
26. (F. 65). [Epistola Arnoldi ad Papebrochium. Leobschulzii
prope Oppaviam inSilesia].
27. (F. 66). Ex litteris P. Francisci Ricardi ad P. Matlhiam de
Champs ex reductione S. Francisci Xaverii ad flumen Uruguay in
Paraquaria, 28 augusti 1648.
28. (F. 67-69). [Litterae Guillelmi Thursault, Parisiis, 13 septem-
bris 1651].
Puis deux exemplaires imprimés de S. Xaverius verus Indorum
upostolus, Antverpiae apud Egidium Verhulsf.
29. (F. 74-78). [Ghristophorus Sghorrer S. L]. Responsum sub-
misissimum epistolae... Principis et Antistitis Frisingensis redditum
in quo séries historica argumenti concionis cuiusdam de neapolitano
miraculo S. Francisci Xaverii hic in templo S. Michaelis Societatis
lesu habitae exponitur. Monachii, typis Lucae Straub, anno 1672.
Puis, deux imprimés :
a) Relacion de un prodigioso milagro que San Francisco Xavier
apostola de la India ha hecho en la cindad de Napoles este anno
de 1634.
h) Relacion de un prodigioso milagro que el Apostol de Oriente, San
Francisco Xavier, hizo con una Religiosa de el convento de Nuestra
Senora de la Purificacion de la villa de Maymenta en Portugal, a las
diez de Marco del anno de 1637.
30. (F. 85). Relacion del milagro que en nuestro colegio de Quito...
obro San Francisco Xavier conel P" Francisco de Mestanza.
Puis, un imprimé : Prodigiosa cuiuspiam Turcae conversio quae
ope Thaumaturgi Xaverii Romae in Novis Carceribus 19 novembris
anno 1687 accidit.
F. 109-110, il y a un autre exemplaire de la même pièce.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 38
594 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
31. (F. 88-89^ 102-108'). [Litlerae Ioannis Baptistae Veracis ad
Bollandum et Pinium, Mediolani, 2 ianuarii 1647, 2 decembris 1G48,
8 maii 1647, 5 maii 1647, 19 iunii 1647, 17 iunii 1646, 30 augusti 1646,
6 iulii 1645.
32. (F. 90). [Miraculum S. Francisci Xaverii. Graecii].
33. (F. 99). Miracula S. Francisci Xaverii.
Puis, un imprimé : Triunfo com que o coUegio de S. Antan da
Companhia de lesu da Cidade de Lisboa celebron beatificaçâo do santo
Padre Francisco Xavier.
34. (F. 110). Miraculum S. Xaverii de Turca converso.
35. (F. 111). [Epislola Theodori Salminsis ad Bollandum. Aquis-
grani, 20 ianuarii 1643J.
36. (F. 111^). De miraculis novis ope S. Xaverii palratis, Sorae in
regno Neapolilano [ex epislola P. Alotsii BizarriJ.
37. (F. 112-1 14). Conversio Turcae ad invocationem S. Xaverii (1).
Trois exemplaires.
Les feuillets 114^-115» sont blancs.
38. (F. 116-117^). [Epislola Christian! Reichelt ad lanningum,
Libiesrilz, 28 iunii 1689.
39. (F. 118-119). [De S. Francisco Xaverio, notae Ianninoi].
40. (F. 120-120'). [Epislola Pétri Possini, s. 1. et a.].
41. (F. 121-122). Miraculum Neosladii in Silesia.
42. (F. 123-123'). Copia dell' aulentica d'un miracolo seguito di
S. Francisco Xaverio in Roma.
43. (F. 124). [De feslo S. Francisci].
44. (F. 125-126'). [Epislola Ioannis Dircxing ad Papebrochium.
Mindae, 16 februarii 1679J.
46. (F. 127-127'). Supplicatio honori S. Xaverii instiluta Lucernae.
Puis, des imprimés :
a) Lettre de Monseigneur le révérendissime et illustrissime internonce
apostolique à Monsieur le Recteur magnifique... de Douay. Duaci, tgpis
viduae Ioannis Serrurier sub signo Salamandrae, 1663.
h) [Lettre de Denis de Monserrote, vicaire général de Séville,
19 novembre 1635]. En espagnol.
c) Al sauto apostolo dell' Oriente San Francesco Xaverio, Napoli,.
appresso Lazzaro Scoriggio, 1628.
d) Paulus papa quintus [de missa et officio S. Francisci Xaverii].
Bomae, ex tijpographia reverendae Camerae apostolicae, 1619. Deux
exemplaires.
(1) On lit en noie : Haec verosimiliter submùsa fuerunl Roma a P. Aurelian(y
de Baenst, tune ibi paenilenliario Flandro-belga, ad P. Carolum Claesman, cuius
illa est manus. Les deux autres copies sont écrites par le P. Janning.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 595
e) {^Lettre des " Deputati per la sainte délia fedelissima città di
Napoli „, au général de la Compagnie de Jésus, août 1656]. En italien.
f) Relations véritables, W 3, du 20 ja?ivier 1657, à Bruxelles.
g) [Lettre de Carlo Nembrini, écéque de Parme, 1657. In Parma
per Erasmo Viotti stanpatore episcopale^. En italien.
h) Decretum [congregationis Bituum] 28 aprilis 1663. Romae, ex
typographia reverendae Camerae apostolicae, 1663.
i) Alexander papa VII. [Decretum 18 iunii 1663].
k) Clemens papa X. [^Decretum 14 iunii 1670].
l) [Décréta congregationis Bituum 29 decembris 1691 et 30 mar-
tii 1697].
m) [Missa et officium in festo S. Francise i Xaverii].
n) [Decretum congregationis Rituum, 10 aprilis 1726].
46. (F. 144-144^). [Epistola F. Colins ad Papebrochium. Ulys-
sippone, 30 augusti 1688].
47. (F. 145-146^). [Epistola Felicis Matheo ad P. Pinium. Gala-
tayud, 25 maii 1722].
48. (F. 147-147^). Subitanea ex longo et multiplici morbo sancatio
virginis dévote Lovanii ad invocationem S. Xaverii anno 1716.
49. (F. 148-152^). DebeatificationeetcanonizationeB.P.F.Xaverii.
Les feuillets 153-156 sont blancs.
Suit un exemplaire imprimé :
a) De la Bulla canonizationis sancti Francisci Xaverii. Madriti,
apud Franciscum de Ocampo, anno 1635.
b) Relatione délie solennita fatta in Napoli in honore di S. Fran-
cesco iSaverio. Napoli, per Luc' Antonio di Fusco, 1657.
c) Officium S. Francisci Xaverii. Deux exemplaires.
d) Officia propria sancti Francisci Xaverii et sanctae Barbarae.
Divione apud Philibertum Charance, via S. loannis, 1657.
e) S. Francisco Xaverio ... post receptam eius patrocinio sanitatem
in collegio S. L Lovanii .... Daniel Papebroghius .... Eucharisticon.
Antverpiae.
f) Officium S. Francisci Xaverii.
50. (F, 196-196^). [Epistola Ioannis Scholen s.l. et a. ad Bollandum].
51. (F. 197). [Miraculum S. Francisci Xaverii].
52. (F. 198-199V). [Epistola Ioannis Baptistae Veragis ad Bollan-
dum. Mediolani, 2 iulii 1647J.
53. (F. 200-200^). [Epistola Francisci Vander Veken ad Bollandum,
Coloniae, 19 octobris 1657].
54. (F. 201-202V). [Epistola Francisci de Paulo Baldelli ad lan-
ningum. Gorbona, 8 octobris 1695].
55. (F. 203-203^). [Epistola Caroli a Manderscheidt ad Papebro-
chium. Romae, 8 maii 1677J.
596 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
56. (F. 204-205^). Responsio marchionis Brandeburgici [Caroli
WiLHELMi Friderici] ad litleras abbalis ad duas virgines.
57. (F. 206-206^). Miracula a S. Francisco Xaverio fada Roniae in
hospitali Laleranensi circa eius feslum 1643.
Le feuillet 207 est blanc.
58. (F. 208-208*). Narratio miraculi S. Francisci Xaverii, quod
contigit 3^ ianuaiii. [Narratio Marcelli Mastrilli].
59. (F. 209-217, 224-234). (Différents documents concernant la
guérison d'Anna Cridls, guérie miraculeusement, à Anvers, par
l'intercession de S. François-Xavier en 1669]. En latin et en flamand.
60. (F. 218-235*). [Epistola Pétri Possini ad Dollandianos. Romae,
idibus ianuariis 1676].
61. (F. 236-239*^). Miraculum a S. Francisco Xaverio patratum (1).
62. (F. 240-241). [Alteslalio Santilli Sandimi pictoris de imagine
S. Francisci Xaverii, 21 ianuarii 1661J. En latin et en italien.
A la fin du volume, il y a les imprimés suivants :
a) Devotie van mghen dageii tôt lieu H. Franciscus Xaverius.
Gedruckt te Mechelen btj lan laye, 1660.
b) Vollen aflaet op den eersten dagh des iaers als oock de lerheffinyhe
der reliquien van den hegligheti Franciscus Xarerius. Mtchelen by
Andréas laye.
c) Les cahiers C, D, E, F, L ou les numéros 27-100, 150-162 d'un
ouvrage latin sur les miracles de S. François Xavier.
d) Kurtzer Bericht tines jûngst auffen Meer vom H. Francisco
Xaverio geschehenen neuen Wunderwercks.
e) Brève elogio délia vita del S. Apostolo deW oriente Francesco
Xaverio. In Napoli per Secundino Roncagliolo, 1642.
f) R. P. Marcelli Mastrilli .... iter in Indiatn S. F. Francisci Xaverii
patrocinio féliciter peractum. Antverpiae, typis loannis Meurs ii, 1637.
g) Novum beneficium per cxdtum ... itnaginis S. Francisci Xaverii
obtentum.
Papier ; 243 feuillets ; 0",327 X 0»,214; XVII* siècle. F. 1-10, gravures et dessins,
représentant f. 1, S. François-Xavier ressuscitant un enfant mort, Sac. Artoninus
BovA Pan. sculp. ; f. 2, S. Francùcus Xaverius Indiarutn Apoâlolut; t. 3, gravure
de lo. Rentiers ; f. 4, Copia eines BildU S. F. Xaverii ... zu Pastau, C. G. Ammkg
sculp. ; f. 5, S. Franciscus Xaverius ^'eachilem Reginam Temalensem ... instruit;
f. 6, Imagin de S. Francisco Xavier ... que se venera en la villa de Hito, 'Ioannes
Ferez seul. Malrili anno 1724; f. 7 et f. 8, vues du château de Xavier; f. 9, Sepul-
crum sancti Francisci, Fran. Huberti; f. 10, dessin colorié d'un autel de S. Fran-
çois-Xavier. Ce volume provient de Tancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-
reliure moderne ; au dos, le titre doré : Acta Sanctorum, 3 decembris, et le chififre
couronné de Léopold l".
(1) Typis germanicis excusum Straubingae, 1665.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 597
3516. (8964). — Gollegtanea bollandiana.
1. (F. 1). [Index].
2. (F. 2-4). Vita S. Eloquii (1). = BUL., n" 2516.
3. (F. 5-14^). [Ghronicon Walciodorense] (2).
4. (F. 15-17). [Ghronicon Walciodorense].
5. (F. 18-2 b). Vita S. Eloquii abbatis (3). = BHL., n° 2515.
6. (F. 22-24). Vita S. Eloquii abbatis Laticiniacensis in Gallia (4). =
i6ïrf.,n°2515.
7. (F. 25-28). Gonversio vel vita beatissimi Lucii confessons. =
Ibid., DP 5024.
8. (F. 29-30). Vita sancti Lucii régis et confessoris. = Ibid.,
n° 5024.
9. (F. 31-34). Gonversio vel vita beatissimi Lucii confessoris. =
Ibid., n° 5024.
10. (F. 35-35^). [Epistola Iacobi Prugger ad lanningum. Gonstan-
tiae,2l lan. 1692].
11. (F. 36-51V). Vita S. Athalae virginis (5).
12. (F. 52-53^). [Epistola Iagobi Sghellebroot ad Bollandum.
Roma, 1656].
13. (F. 54-58). Vita beatissimi Byrini episcopi, Anglorum apo-
stoli(6). = BHL.,no 1361.
14. (F. 59-60). Notae in vitam S. Birini.
Puis un imprimé Vita S. Solae, pp. 731 à 740 et 543 à 558 de
Canisius, Antiquae lediones, II, 2.
15. (F. 75-78^). Vita S. Sole abbatis Solenhofensis in lalinum con-
fecta quam ex antiquis Legendis et mss. idiomate germanico collegit
venerabilis ac religiosissimus P. Ioannes Wincklerus ordinis S. Bene-
dicti, Prior et administrator monasterii Blanckstettensis atque con-
fessarius monialium ad S. Walburgam eiusdem ordinis Eustadii circa
annum 1646 (7).
16. (F. 79-80^). Legenda S. Galgani confessoris (8). Inc. Galganus
Castro Glusino dioecesis Vulseianne.
(1) ExmanuscriploUUraiectino S. Salvatoris.
(2) Fragment.
(3) Ex manuscriplo Walciodovensi.
(4) Ex ms. codice cenobii Elnonensis quod vulgo S. Amandidicilur.
(5) Ex Bodecensis coenobii... Passionali pergameno ms. insigni mensis decembris
fol. CCXXXV. Cf. BHL., n° 740.
(6) Ex velmlo codice ms. in bibliotlieca Cotloniana sub effigie Caligulae. A . 8.
(7) En marge : Interprelalus est hanc vitam et sic transmisit propria manu scri-
ptam R. P. Mauritius Chardon Reclor Eustadiensis S. I. anno 1751.
(8) Copie de Papebroch ex Bibliolh. medicea Flor. Plut. 20. Cf. BHL.,
n« 3233.
598 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
17. (F. 81-83''). Officium S. Galgani (1).
18. (F. 84-84^). [Epistola Flaviani de Comitibus S. I. ad Papcbro-
chium, Scnis, 8 septembris 1673].
19. (F. 85-86'). [Brief van Van de Poelb aan Papebroch. Siena,
19 ianuari 1684]. En flamand.
20. (F. 87). Index 10 decembris.
21. (F. 88-96»). Vila sancli Bernardini Parmensis episcopi (2). Inc.
Sanctus Bernardinus cuius vilam cuni Dei auxilio enarrare incipimus,
Itlerliae natus (3).
22. (F. 97-109'). De sanclo Bemardo cardinale et Pamiensi epi-
scopo. = BHL., n«>- 1249 et 1250, sans le prologue.
23. (F. 110-113'). De sancto Bernardo episcopo Parmensi. =- Ibid,,
nn°» 1249 et 1250, le prologue manque (4).
24. (F. 114-114'). [De S. Sidonio Appollinari].
25. (F. 1 15-1 15'). [Epistola Antosii Magliabecchi ad Papebrochium,
28 septembris 1688J.
26. (F. 116-117'). [Epistola AndreaeCavalcasti ad Papebrochium.
8 augusti 1667].
27. (F. 118-125). Vila sancti Berachii confessons et abbatis (5). —
BHL.,n? 1168.
Les feuillets 125'-126'sont blancs.
28. (F. 127-129). [Notae Bollandi de SS. Osmundo et MclesioJ.
29. (F. 130). Vita S. démentis presbyleri (6). Inc. Erant eodem
tempore insignis Clemens Alexandrinus philosophus et Panthenus
Stoycus.
30. (F. 131-131'). [Epistolae Ioannis Gamans ad Papebrochium.
Afschaffenbourg, 10 iunii s. a.],
31. (F. 132-157). Vila S. Barbarae (7). = BHL., n»- 918 et 920.
Suivent deux feuillets imprimés d'un volume des Acta sanctorum.
32. (F. 160-160'). [Epistola Iacobi Willi ad Henschenium,s. 1. et a].
33. (F. 161-163'). Passio S. Barbarae marlyris (8). = BHL., n« 913.
(1) Exscripla Senis e libello perantiquo monialium visilalionis U. V. ord. Culer.
anno 1630.
(2) Transumplum per Ludovicum Martini camere apotlolice nolarium quod ett in
Bibliotheca Barbat\iana] in pergam. n. 937. Cf. BHL., n» 1246 sqq.
(3) Ex. ms. cod. CaroliSlro:zi sénat. Florent, f. 168, n. 5. Copie de Papebroch.
(4) Ex mss. poslhumis Nicolai Antonii communicatis Madriti sub finem 1721
a R. adm. et ampl. [t. Adriano Connink proximo eius consanguineo.
(5) Ex ms. meinbranaceo coenobii canonic. regular. Insulae omnium sanctorum
ad lacum Rhybium in Connacia.
(6) Ex manuscripto Ullraiectino S. Salvatoris.
0) Ex ms. Rubeae vallis in 4.
(8) Ex ms. Fuldensi.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 599
Puis deux imprimés :
a) Officium de S. Barbara virgineet martyre. Gandavi, typis Maxi-
miliani Graet, 1662.
h) Pages 143 et 144 d'un bréviaire : De S. Barbara.
34. (F. 179-186). De translatione corporis gloriose virginis Bar-
bare (1).
35. (F. 187-190). Passio sancte Barbare virginis. = BHL., n« 921.
36. (F. 191-193V). In natale sancte Barbare (2). = Ibid., n« 915.
37. (F. 194-194V). [Epistola Nicolai Muller S. I. Neoburgi ad Danu-
bium, 4novembris 1700].
38. (F. 195). De reliquiis S. Barbarae (3).
39. (F. 196-197). Miracula S. Barbarae (4).
40. (F. 197-197^). Ex sermone de ortu virtulibusque S. Catliarinae
authore Ioanne Capet, Minorita, 1504.
41. (F. 198-198^). [Epistola Iacobi VVilli ad Papebrochium, Her-
burgi, 29 aprilis 1771].
42. (F. 199-199V). [Epistola I. Rosenthal. Hildesii,21 octobris 1695].
43. (F. 200-203). Translatio corporis sacratissimi beatissimae
virginis et martyris Christi Barbarae. == BHL., n" 926.
44. (F. 204-204^'). [Epistola Gasimiri Oudin ad Papebrochium, Buci-
liaci, 6 ianuarii 1679].
45. (F. 205-209, 214-214^). [Epistolae quatuor Nicolai Muller. S. I.
Neoburgi, 25 novembris, 23 decembris 1700, 24 ianuarii et 3 februarii
1701. — Copia de una carta que escrivio el Rey Don Iayme el segundo
de Aragon al Soldan de Babilonia].
46. (F. 210-213). [Iean-Ioseph de Fogasses, baron de La Bastie.
Miracle de S*« Barbe, avec attestation de Charles Faber S. I.].
47. (F. 215-215V). De translatione sanctae Barbarae (5). = BHL.,
n° 922.
48. (F. 216-219^'). Vita S. Barbarae virginis et martyris (6). Inc. Bar-
bara gloriosissima virgo de ultramarinis orientalibus parlibus.
49. (F. 220-221). [De translatione S. Barbarae].
50. (F. 222-222^). Ex breviario Ms. Millestadiensi.
Le feuillet 223 est blanc.
(1) Ex ms. pergameno abbaliae S. Xisli ordinis S. Benedicti Placentiae
notalo y.
(2) Ex veleri ms. cod. S. Mariae ad martyres.
(3) Ex lipsanologio ms. reçfii monaslerii S. Laurentii vulgo dicli Escurial.
(4) Ex veluslo libro liibl. Jiruxellensis colUgalo sermoni de Passione Domini
Guillermi de Aquisgrano.
(5) Ex Petro Galo, p. 1, f. 78.
(6) Ex quodam veluslo codice in archivio calhedralis ccclesie Reati asservato.
600 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
51. (F. 224-225). [Epislola F. G. Garnefelt ad Roswcydmn. Ex
Carthusia Goloniensi, 25 niaii 1628].
52. (F. 226-227^). [Epistola Leandri Ulliedi ad Papebrochium,
Romae, 28 nov. 1683].
53. (F. 228-233^). Miracula beatissimae virginis et niarlyris Christi
Barbarae. = BHL., nn"»" 932-954, puis au lieu du n" 955, un autre
texte, inc. In Ghelria iuxta Rurmundam.
Le feuillet 234 est blanc.
54. (F. 235-237). Miracula S. Barbarae (1). — IbhL, nn*« 917, 959,
958, 951, 940 et 941.
55. (F. 237-240*). Miracula quedam de S. Barbara virj^inis et mar-
tyre (2). = Ibid., nn- 951, 955, 967-969. 964-96<i.
56. (F. 241-241V). [De S. Barbara et de S. Agilolto notao |.
57. (F. 242-242*). [Epistola Hcrma.nni Horst ad Papebrochium.
Viennae, 10maiil671J.
58. (F. 243-245). Vita S. Annonis Coloniensis archiepiscopi (3).
Puis un exemplaire imprimé de Vila S. Annonis archiepiscopi
Coloniensis compendiose descripta.
59. (F. 252-253). [Notae de S. Annone].
60. (F. 253v). [Epistola Ioannis Velde S. I. Colonie, 22 sept. s. a.l.
61. (F. 254-283). Vita beati Annonis (4). — BHL., n« 509.
62. (F. 284-315). Libellus de translatione S. Annonis archie-
piscopi (5). = Ibid., n«»512.
Les feuillets 316 et 317 sont blancs.
63. (P. 318-333). Vila sancti Sigyranni (6). — Ibid., n« 7715, le
premier prologue manque.
64. (F. 334). [Nolae Bollandi de S. Xenophonte].
Papier; 334 feuillets ; O^Sî? X 0-.iI4; XVII' el XVIII* siècles. F. 86, il y a une
gravure de F. Poilly, qui représente la Vénérable Mère Gabrielle de Jémn-Marie
d'Abbeville, Fondatrice des Religieute» Minimes de France. Uemi-reliure moderne;
au dos, le titre doré : Acla Sanclorum, 3-4 decembr'u, avec le chiffre couronné
de Léopold I".
3517. (8965-66). — Collectanea bollaxdiana.
1. (F. 1). Index 5"« decembris.
2. (F. 2). De S. Anastasio. [Notae Bollandi].
(1) Exms. charlaceo vêler i Dni Bernardi Rollendor/pi in 4».
(2) Ex ms. Carlhmiae Coloniensis.
(3) Ex ms. UUraiectino S. Salvatoris. Cf. BflL., n*507 (résumé).
(4) Ex ms. pergameno antiquo collegiatae S. (icorgii Coloniae.
(5) Exms. Carmelilarum Coloniensium pergameno calenalo insigni in 4, nolalo
lilt. L. XI, num. 26 inlatere.
(6) Ex lectionario eius monaslerii fideliler depromla.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 601
Le feuillet 3 est blanc.
3. (F. 4-6). Vita beatissima Rochi epicopi et martyris (1). =
BHL., no 7272.
4. (F. 7-7v). [De S. RochoJ.
5. (F. 8). [Epistola L. Iobert S. L ad Henschenium, s. 1. et a.].
6. (F. 9-15V). Vita D. Werrici prioris de Alna (2). = BHL.,
n° 8865.
7. (F. 16-17). [Epistola Iagobi Quetif 0. P. ad Papebrochium.
Parisiis, 15 iulii 1680).
8. (F. 18-33V). Vita beati Gondisalvi confessons (3).
9. (F. 34-40). [De S. Saba. Gommentarius praevius Pabebroghh].
10. (F. 41 -7 1^). Vita S. Sabae abbatis autore Cyrillo mona-
cho (4). = l^iïL., n" 7406.
11. (F. 72-72V). Vita S. Sabae abbatis (5).
12. (F. 73). Ex vita S. Sabae quaedam ad situm Laurae. [Notae
Papebroghii].
13. (F. 74-77^). Vita sanctissimi abbatis Sabae in heroicum trans-
lata metrum (6).
14. (F. 78-98). Vita divi Pelini episcopi et confessons (7). =
BEL., n" 6620.
15. (F. 99-106^). Miracula eiusdem S. martyris et episcopi Pelini. =
Ibid., n" 6621.
Les feuillets 107-115 sont blancs.
16. (F. 1 16-13 1>). Vita divi Pelini episcopi. = Ibid., n° 6620.
17. (F. 132-133V). Hymnus de S. Pelino. Inc. Régi regum plebs
devota.
Puis, un exemplaire imprimé des Officia sanctorum ... m metropo-
litana ecclesia Bnindusina. Lycii, MI) CLXX ex typocj raphia Pétri
Michaelis.
18. (F. 140). De S. Pelino [orationes].
19. (F. 141-143V). [Offlcium S. Dalmatii].
20. (F. 144-155^). [Vita S. DalmatiiJ. Inc. Tempore quo Domini
pietas et caelestis auxilii gratia.
(1) Exms. bibliothecae Foucquetii. Cf. Cal. cod. hagiogr. lal.bibl. nat. Paris.,
1. 1, p. 40, nota.
(2) Ex ms. pergameno in-4" in cor[io] n[igro] monasterii S. Martini Lovanii.
Cf. Cat. cod. hagiogr. lai bibl. reg. BruxelL, 1. 1, p. 395; cf. supra, p. 116.
(3) Ex leclionario quodam anliquo ecclesiae Bracarensis.
(4) Ex manuscriplo S. Laurenlii Leodii veluslissimo scriplo anle annum 1034.
(5) Ex manuscriplo UltraieclinoS. Salvaloris. Résumé.
(6) Ex cod. D archiva S. Pelri. Cf. A. Poncelet, Calai, cod. hag. bibl. rom.
praeler quam Valicanae, p. 20,
(7) Ex ms. ecclesie calhedralis Sulmonensis.
602 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
21. (F. 155^-158). In dieoclavae S. Dalmalii.
22. (F. 159-161). De sancto Dalraatio (1).
23. (F. 162-162^ 161'). De sancto Ursicino(2).
24. (F. 163-167). S. Dalmatii vita (3). Inc. Cum sancli Domini
pietas et caeleste auxiliura.
Les feuillets 167'-168' sont blancs.
25. (F. 169-170^). Vita sancti Dalmatii martyris (4). Inc. Cum
saneti Domini pietas.
26. (F. 171-171'). DeS.Basso episcopo. = BHL.,n* 1042.
27. (F. 172-175). De sancto Basso(5).
28. (F. 176-177^). Copia lilterarum Em. et Rev. D. D. Fran-
cisci S. R. E. S. Eustachii diaconi cardinalis Senensis.
29. (F. 178-178'). Copia cuiusdam decreti synodalis dioeccsis
Dipanensis (6).
30. (F. 179). Hymnus S. Bassi cpiscopi et martyris.
31. (F. 180-183). De S. Basso. En italien.
32. (F. 184-184'). [Epistola Aegidii Galenii ad Bollandum, 19 iunii
1637].
33. (F. 185-187', 190-1%'). Vitadelsanlo padrenostro Ampellico.
34. (F. 188). In festo sancte Consolate virginis. [Praefatio].
35. (F. 188'-189). [Hymnus de sancta Consolata].
36. (F. 197-199'). [Epistolae P. Stephani Flisci. Genuae, 30 aug.
1670 et 6 scptenibris 1664].
37. (F. 200-203). Vita S. Nicetii episcopi (7). = BHL., n« 6090, sans
le prologue.
38. (F. 204). Index.
39. (F. 205-206'). [Epistola Francisci Piccolomini S. I. ad I. B. Sol-
lerium, Romae, 13 aprilis 1735].
40. (F. 207-208). De inventione corporum SS. Primi et Feliciani
martyruni, anno 1625.
41. (F. 209-224^). Vita B. Simonis conversi in coenobio Alnensi. =
BEL., n» 7755.
Le feuillet 225 est blanc.
42. (F. 226-230'). De S. Sintrammo martyre (8). Deux copies.
(1) £x Petro Gai.0.
(2) Ex Petro Calo.
(3) Ex ins. Legend. Car. Strozzi Sen. Florent, n. 2°. Copie de Papebroch.
(4) Ex Uodecensis coenobii ... passionali pergameno nu. insigni mensis decembrit
fol. CXCIJ.
(5) Ex Petro Calo.
(6) Exlracli ex libro typU impresso Macerale de anno Domini 1642.
(7) Ex manuscripto UUraieclino S. Salvaloris.
(8) Ex codice Bodecensi pasêionali Februarii,pag. CCXXXVIII.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 603
43. (F. 231). [Notae de eodem].
44. (F. 232). [De sancta Lucentia].
45. (F. 232V-234V). Mémoire pour S. Lié.
46. (F. 235-235^). Mémoire pour S** Lucence.
47. (F. 236-238). Legenda de sancto Gyriaco (1). = BHL,,
n° 2063.
48. (F. 238^-240). De translatione sancti Cyriaci diaconi et mar-
\yY\s. = Ibid., n°2064.
49. (F. 240^-242). De miraculo capitis S. Cyriaci. = Ihid., n" 2065.
50. (F. 242-244^). Qualiter brachium S, Cyriaci translatum sit ad
partes transalpinas ac in Banberga reconditum per OUonem impe-
ratorem. = Ibid., n° 2066.
51. (F. 245-255). Vita S. Nicolai Myreorum episcopi cum eius
translatione Barrum (2). = /èirf., nn°« 6104-6107.
52. (F. 255^-256). [De S. Nicolao]. = Ibid., nn"' 6150 et 6151.
53. (F. 256-262). De obitu S. Nicolai episcopi et confessons. =
Ibid., nn°« 6154, 6160 et 6108.
54. (F. 264-267^). [Epistolae Casimiri Oudin ad Papebrochium.
Buciliaci, 7 octobris 1682; Parisiis, 2 iulii 1682J.
55. (F. 268-289). De translatione SS. niagni Nicolai ... eiusdemque
avunculi alterius Nicolai, sanctique Theodori martyris pretiosi de
civitate Mirrea in Venetias in S. Nicolai in littore (3). = BHL.,
nn°« 6200 et 6202.
56. (F. 290-292^), [Recognitio reliquiarum S. Nicolai in monasterio
S. Nicolai de Lido, Venetiis, anno 1634]. En italien.
Les feuillets 293-295 sont blancs.
57. (F. 296). [De S. Nicolao]. Court extrait.
Les feuillets 296^-297^ sont blancs.
58. (F. 298-312). Translatio S. Nicolai archiepiscopi per Nigepho-
RUM Barensem (4). = BHL., n° 6180.
59. (F. 313-322). Translatio sancti Nicolai Barium. = Ibid.,
nn°« 6187 et 6188.
60. (F. 323-335V). Translatio S. Nicolai Myrea Barrium auctore
NiGEPHORO Barrensi (5). == Ibid., nn»^ 6180-6186.
61. (F. 335^-336). De eo quod sanctus Nicholaus ab urbe Leodiensi
temporibus Conradi imperatoris inguinariam pestem reppulerit.
(1) Excod. Palalino 591.
(2) Ex manuscriplo S. Audomari veluslissimo.
(3) F. 268, on lit : A me C[onrado] I[anningo] anno 1686 in monasterio
S. Nicolai in UUore {vulgo de Lido) ...propria manu partimdescripta.
(4) Ex manuscriplo Aquicinctino.
(5) Ex manuscriplo membranaceo Marchianensi.
604 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
62. (F. 336^-337). Qualiter reliquiae B. Nicolai episcopi et confes-
sons ad Lotharingiae villain qui portus nominatur (vulgo dicilur
Orengeville) delatae sint. = BHL., n>» 6205.
Les feuillets 337^-338' sont blancs.
63. (F. 357-358^ 339-343^). [De S. NicolaoJ. =- Ihid., nn" 6167 et
6172.
64. (F. 344-347»). [Miracula S. Nicolai] (1). = Ihid, nn«- 6150,
6151,6153,6147,6134(2).
65. (F. 348-349). Vita eiusdeni beatisslmi Nycholai. — Ibid.f
n°6129.
66. (F. 350-353). Translalio sancti Nicholai episcopi et confes-
sons (3). = Ibid., n*6l80, sans le prologue.
67. (F. 354-355»). Iohelus monachus de miraculis S. Micolai Ande-
gavis (4). = Ibid., n® 6177.
68. (F. 356-365). Translatio sanctissimi Nicolai episcopi (5). Inc.
Gelebrantibus Nicaenam synodum sanctissimo papa Silveslro et
gloriosissimo principe Constantino.
69. (F. 366-366»). Miraculum S. Nicolai de quodam clerico. Inc.
Illud miraculum non est silendum quo In tempore necessitatis
angustie ui'bi Leodiccnsium.
70. (F. 367-369»). Aliud ... aliud [miraculum]. = BHL., nn»» 6170
et 6133.
71. (F. 370). [Epislola Casimiri Oudin. Buciliaci, 15 augusti 1682].
72. (F. 371-371»). Praefatio Iohamnis diaconi in vita beati Nicho-
lai (6). = 5/fL., n» 6104.
73. (F. 372-372»). Miraculum. Inc. Inter innumera virtutura
insignia.
74. (F. 373). Ex gazophilacio metropolilanae ecclesie Viennensis.
Papier; 373 feuillets; 0-327 X 0-,214;XVII*siècIe. F. 263, gravure représentant
S. Nicolas. De l'ancienne bibliothèque des BoUandistes. Demi-reliure moderne ;
au dos, le titre doré : Acla Sanctorum, 5-6 decembris, avec le chiffre couronné
de Léopold I".
3518. (8967-68). — Gollectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 7*« decembris.
(1) Ex libro vetuslo de variis SS. vitU in fol. ad S. Panlaleon Coloniae.
(2) Slilo mutalo.
(3) Ex ms. Passionali pro iunio et iulio S. Laurenlii Leodiensis.
(4) Ex cod. S'' Germant 470 pag. 73. Cf. Bollaudiani, Catal. cod. hagiogr. lat.
bibl. nal. Parisiensis, t. II, p, 153.
(5) On lit f. 365 : Fideliler haec ex codice Martinianae Bibliolhecae manu exarato
exscnpsit L. V. P. (Laurentius van Papenbroeck) 1668.
(6) Ex m^s. Signiacensi.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 605
2. (F. 2-3). De sancto Gereboldo episcopo Baiocensi. = BHL.,
n» 3436.
3. (F. 4-10). Sommario délia Traslazione del corpo di san Giraido
confessore Pontefice celebrata li 26 di Novembre 1698, nell' inclita
città di Velletri.
4. (F. 11-11^). [Epislola Alexandri Borgia. Coloniae,4 martii 1714].
En italien.
5. (F. 12-15V). [De S. Geraldo].
6. (F. 16-17).[VitaS. Geraldi].
7. (F. 18). De S. Sabino martyre.
8. (F. 19-19^). Nota del P. Cocgovayini sopra l'offizio di S. Sa-
vino.
9. (F. 20-21). Offîcium S. Savini episcopi et martyris.
10. (F. 22-23). [Attestatio Claudii Clari de eultu S. Savini in
civitate Caslrensi].
11. (F. 24-29^). Natalis sancti Romuli episcopi Fesulani. = BHL.,
n» 7329.
12. (F. 30-33). Passio sanctorum Quirici et lulittae. = Ibid.,
no 5805(1).
13. (F. 33'-35). Miracula sancti Sabini martyris. Inc. Triginta une
christianissima.
14. (F. 36-41). Vita sancti Boetii episcopi. = BEL., n° 1388.
Suivent trois feuillets imprimés des Ada Sanctorum Aprilis,
pp. XXIX, XXX, XLII, XLI, XXXVI et XXXVII.
15. (F. 45-45V). Vita S. Ambrosii episcopi (2).
16. (F. 46-52). Vita S. Farae (3). = BHL., n» 1487.
Les feuillets 52^-53^ sont blancs.
17. (F. 54-55^). Miracula facta per... intercessionem sanctarum
Farae virginis, Agnetis martiris et S, Martini. = Ibid., n° 166.
18. (F. 56-58). Notatio in vitam S^« Burgundofarae.
19. (F. 59-62). Tempus ordinationis S. Ambrosii.
20. (F. 63-63V). Vita S. Burgundofarae. = BHL., n° 1487, le com-
mencement seul.
21. (F. 64). [Inscriptiones in templo S. Martini].
22. (F. 65-66^). Vita S. Burgundofarae abbatissae Evoriacensis(4).=
BHL.,noTm.
23. (F. 67-74V). Vita S. Burgundofarae (5). = Ibid., n» 1487.
(1) Slilo mutalo.
(2) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvatoris.
(3) Ex mg. Bertiniano velustissimo.
(4) C'est le chapitre III de la Vie de S. Eustase, abbé de Luxeuil.
(5) Ex manuscriplo Bertiniano velustissimo.
606 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
24. (F. 75). De S. Phara virgine(l).
25. (F. 76-77, 82-83). De S. virgine Phara cl fratribus eius (2).
26. (F. 78-81). [De S. Phara].
27. (F. 84-92^). Vita sanctae Pharae virginis (3).
Le feuillet 93 est blanc.
28. (F. 94-95). [Nolae de S. Phara].
29. (F. 96-99"). [Vita sanctae Pharae] (4). — BHL., n" 1487.
30. (F. 100). Index 8" decembris.
31. (F. 101-103). La vita e martirio del glorioso santo Apolinare
nella citta di Trieste.
Les feuillets 103^^-104^ sont blancs.
32. (F. 105-106»). Vita et martyrium S. Apollinaris martyris. —
BEL., n» 633 (5).
33. (F. 107-107"). Passio SS. martyrum Apoliniae et comitum
eius(6). = i6/rf.,no6804.
34. (F. 108-112"). Sancti Savini episcopi (7). = Ibid., n» 7451.
35. (F. 113-113"). [Epistola Caroli a Manderschbidt ad Pape-
brochium, Romae, 28 februarii 1671].
36. (F. 114-114"). [Epistola Francisci Stillsr ad Franciscum
Baerlium. Hiezinii in Bohemia, 30 aprilis 1688].
Suit un imprimé : Exemplar soUmnis iuramenti feriis beatissimae
virgini matri, sine originalis peccati Icibe eoncêptae, sacris, Neapoli,
ab illustrissimo Prorege, Universitate, Consiliis, Militia, concepti et
publiée praestiti anno 1618,
37. (F. 116). Literae sacrae Caes. maiestalis ad sanctissimum
Dominum nostrum Alexandrum VII Romanum Pontificem.
38. (F. 116). [Epistola Ioannis Weter ad Bollandum. Olomucii,
15 decembris 1660].
39. (F. 117-118"). [Epistola Francisci Henrart S. I. ad Pape-
brochium, Duaci, 4 septembris 1699J.
40. (F. 119-122"). De confraternitate paenitentium alborum sub
litulo quinque plagarum Dornini Nostri Ihesu Christi et sacrae con-
ceptionis Beatae Mariae instiluta Avenione.
41. (F. 123-124). Conceptio B. Mariae quando celebrari cepta.
(1) Petrus a Natalibus, lib. I, cap. 39.
(2) ViNCKNTios, spéculum hUloriale, lib. 23, cap. 15.
(3) Ex anliquis aucloribus collecta, maxime ex lona ahbate.
(4) Expassionali S. Lamberliolim S. Victoris Parisiensis.
(5) Slilo mutalo.
(6) Ex ms. pergameno maiorU formae bibliotheau ecclesiae melropolilanae
Tolelane.
(7) In ecclesia S"* lusUnae Collegiata Monlis SilicU... ex quodam tomo maximo
manuscripto in charta pergamena characltribus antiquistimit.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 607
42. (F. 125-127^). Gelebritas conceplionis B. Mariae (1).
43. (F. 127^-129). Indulgenliae anno Domini M.CCCG.XXXIK in
Bazilea promulgatae pro celebratione conceplionis Mariae virginis.
Deux copies.
44. (F. 129»-133). Sermo de conceptione béate Marie.
Puis un paquet d'imprimés :
a) Officium conceptionis B. Mariae virginis immaculaiae.
h) Mysteria sanctissimi Rosarii. Bononiae, typis haeredis Antonii
Pîsarii.
c) Siipplex libellus ad sanctissimum Dominum nostrum Innocen-
titim XI... occasione processionis generalis habitue a RR. PP. Ordinis
Servorum B. M. V. Bononiae, typis haeredis Dominici Barberii 1679.
d) [Bulla Innogentii XII de officio B. Mariae conceplionis inima-
culatae]. Deux exemplaires.
e) [Bulla Glementis XI defesto conceplionis B. Mariae immaculaiae
de praecepto uhique servando].
f) Indulgentiae perpetuae pro ora?itibus ad pulsum salutalionis
angelicae. [Bulla Benedicti XIIIJ. Typis Reverendae Camerae aposto-
licae 1724.
g) A l'honneur de la très noble vierge et princesse sainte Cazare.
Avignon, Laurens Lemolt, 1680.
45. (F. 155-156). [Lettre de F. Martianay. Avignon, 4 mai 1684].
46. (F. 157-160). De sancta Gazaria.
47. (F. 161-164). [Lettre de F. Martianay].
48. (F. 165-166). De sancta Gazaria.
49. (F. 167). Indulgences plénières et perpétuelles concédées par...
le Pape Paul V en l'église de S* André de Villeneuve lez-Avignon.
Puis deux imprimés :
a) Merveilleuse délivrance d'un démoniaque faicte en vertu des
reliques de la très noble vierge et princesse saincte Cazarie. Avignon,
chez Michel Chastel, 1665.
b) Erectio primariae congregationis vulgo nuncupatae Délia buona
Morte. Romae, 1729, typis reverendae Camerae apostolicae.
50. (F. 175-185V). Vita S. Theobaldi abbatis Vallium Gernay (2). ==
BHL., n" 8030.
51. (F. 186-187^). [Epistolae Garoli abbatis Aureae Vallis ad
Papebrochium. In deserto nostro Aureaevallensi, 2 maii 1688].
52. (F. 188-189). Ristretto délia vita... del B. Pietro Giacomo da
Pesaro.
(1) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvatoris.
(2) Ex cod. manuscriplo S. Vicloris Parisiis.
608 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
53. (F. 190-191). Vita S. Magnaiitiae virginis (1). — BHL.,n'*b\^,
le commencement.
54. (F. 192-193^). Vita sanctae Magnanllae. = Ibid., n* 5148.
55. (F. 193^-203). Vita S. Romarici abbalis. = lOid., n* 7323.
Puis, un fragment d'imprimé, les pp. 97-144 de SancU liomanei
comitis Austrasii vita, dans Serarius.
56. (F. 205-212^). Vita sancti Romarici abbalis (2). Inc. Tempore
Theodeberti régis.
57. (F. 213-219V). vila S. Romarici episcopi (3). — BHL., n» 7322.
Deux copies (4).
Le feuillet 220 est blanc.
58. (F. 221-222). Vila S. Romarici abbalis Luxoviensis (5).
59. (F. 223-227^). De miraculis et lerlia translatione sanctorum
Amati, Romarici et Adelphii abbalum (6).
Le feuillet 228 est blanc.
60. (F. 229 et 258). Elevatio sanctorum Romarici, Amati, Adelphii
et Gebelrudis per S. Lconis papac IX legalos. Deux copies.
61. (F. 230-231 ). La naissance de S. Roniaric et sa royale exlraclion.
Les feuillets 231^-233^ sont blancs.
62. (F. 234-236, 241-242). Vita sancli Adelphii confessons. —
BHL., ri» 74, sans le prologue.
63. (F. 236-237). De la translation des S'« Amet, Romary et
Adelphe.
64. (F. 238-239). [Pièces inlcressant l'abbaye do Remiremont].
a) Épitaphe de Madame Agnès de Salen (7).
b) [Reconnaissance du corps de S. Romary, 1567] (8).
Les feuillets 239-240^^ sont blancs.
65. (F. 243-251). De miraculis et prima et secunda translatione
sanctorum Amati, Romarici et Adelphii abbatum (9).
Les feuillets 251^-252^ sont blancs.
66. (F. 253-257^^). De miraculis et tertia translatione sanctorum
Amati, Romarici et Adelphii abbalum (10).
(1) Ex ms. Eduensi. Copie de Papebroch.
(2) Ex manuscriplo Belforlii.
(3) Ex manuscriplo S. Maximini.
(4) La seconde est de Chifflet
(5) Ex manuscripto VUraiectino S. Salvaloris. Résumé.
(6) Ex manuscriplis codicibus Romaricensibu». Copie de Chifflet.
(7) Publié dans Guinot, Élude hislorique sur l'abbaye de Remiremont, p. 124.
(8) Voir ViLLEMii», Inventaire des archives du Chapitre de Remiremont, t II,
layelle, chapitre en général, liasse II, autels et reliquaires.
(9) Ex manuscriplis codicibus Romaricensibus. Copie de Chifflet.
(10) Ex manuscriplis codicibus Romaricensibus. ÎAéme pièce que plus haut n» 59.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 609
67. (F. 258-260^). De miraculis et prima et secunda translatione
SS. Amati, Roniarici et Adelfi abbatum (1).
68. (F. 261-262). [Notae de S. Romarico].
69. (F. 263-267). Richardi pueri felix certamen cum iudaeis (2). =
BHL., n° 7213.
70. (F. 268-269). Martyrium L. Boetii qui Severinus dictus est (3).
71. (F. 270-272V). De sancto Euchario, Valerio et Materno (4). =
i^JÏL.,n°2655.
Le feuillet 273 est blanc.
Suit un feuillet des thèses [quas] Praeside Beverendo Pâtre Martino
Bressaro, sacrae theologiae prof essore defendet Balthazar de Rohiano,
Lovanii .... 5" iamiarii .... 1615.
72. (F. 276-281). Vita sanctorum episcoporum Eucharii, Valerii et
Materni (5). = BHL., n° 2655.
73. (F. 282-283). Vita S. Eucharii episcopi Trevirensis (6).
74. (F. 284-289V). VitaS.Eucherii archiepiscopiTrevirorum(7).=
BHL., n° 2655, sans le prologue.
75. (F. 290-297). [De SS. Euchario, Valerio et Materno notae].
76. (F. 298-298V). Notae in vilam S. Bertulphi confessons.
Papier; 298 feuillets ; O-.SS? X O^.Slé; XVIP siècle. F. 153, deux gravures repré-
sentant S'* Cazarie, l'une signée F. Audran et l'autre L. David. Ce volume provient
de l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Uemi-reliure moderne; au dos, le titre
doré : Acta Sanctorum, 7-8 decembris.
3519. (8969-71). — Collegtanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 9^« decembris.
2. (F. 2). De S. Gypriano abbate.
3. (F. 3-6v). Passio S. Valeriae virginis (8). = BHL., n" 8478.
4. (F. 7-9). Vila beati Gervasii. = Ibid., n" 3488.
5. (F. 10-13). Vita S. Syri Ticinensis episcopi (9). = Ihid., n" 7976.
6. (F. 14-17). Vila sanctorum episcoporum Siri et Iventii (10). =
Ihid., n° 7976.
(1) Ex m$. codicibus Romarkensibus. Copie de Papebroch.
(i) Ex manuscripto Bclforlii.
(3) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvatoris.
(4) Ex manuncripto Ilubee vallis.
(5) Ex manuscripto membranaceo Marchiancnsi.
(6) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvatoris. Résumé.
(7) Ex manuscripto S. Laurentii Leodii.
(8) Copie de Papebroch.
(9) Ex ms. Signiacensi. Copie de Chifflet.
(10) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno ... mensis decembris,
fol. LXXXII.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 39
610 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Puis un imprimé Ordine da osservarsi nel Trionfo ddla dottrina
cristiana. In Pavia per Carlo de' Roffi, nellit contrada delli orefici, 1650.
7. (F. 19-21). De S. Syro.
8. (F. 22-24). [Vita sanctae Leocadiae]. — BHL., n" 4848.
9. (F. 25-25^'). [De venerabili Isabella de lesu].
10. (F. 26). [Epistola Pétri Pantos. Toleli, 15 augusli 1687J. En
espagnol.
11. (F. 27-56). Testimonio de las reliquias ... de sanla Leocadia.
12. (F. 57-62^). Passio vel vila bcatissimac Leochadiae virginis(l).
Inc. Prophetico comprobante testimonio.
13. (F. 63-64). Vila S. Egberli episcopi Trevirensis (*). Ine,
Egbertus aeternae memoriae pontifex.
Puis la feuille de titre de Vita heati Pétri torerit. Homae i /.iu, typis
Hieronymi Mainardi.
14. (F. 66). [De S. Egberto].
15. (F. 67). Index 10" decembrls.
16. (F. 68-69). Vita sancti Edibii episcopi Sucssionensis (3). iite.
Gloriosus praesul Edibius.
17. (F. 71). Passio S. Pauli papae (4). — liHL,, n» 6589.
18. (F. 72-72'). De S. Iulia virgine Emeritae in Hispania.
19. (F. 73-75^). Vita S. Sindulphi Viennae Allobrogum episcopi,
authore Eusebio eiusdem socio. Inc. Tempore Diocletiani cbristianam
religionem saevissime persequentis.
20. (F. 76-84). Vila S. Sindulphi. En français.
Les feuillets 85-86 sont blancs.
21. (F. 87-87^). [Epistola Pétri Possini ad Bollandum. Toletae,
10 kal. iunii 1648J.
22. (F. 88-91). Translatio corporis sancti Habundii. — Bi/L., n" 19.
23. (F. 92-94). [DeSS. Abundio, Carpophoro et sociis].
24. (F. 95-97*^). MarlyriuraSS.Abundii.Carpophoriet sociorum.—
5flL.,n°1622.
Le feuillet 98 est blanc.
25. (F. 99-102'). [De S. Eulalia].
Puis des imprimés :
a) Officium in principali festo sanctae Eulaliae Emeritensis. Romae,
1692, ex typographia Reverendae Camerae apostolicae.
(1) Ex manuscriplo sancti Gisleni in corio rubro in 4'", in tnembrana salis
anliqua.
(2) Ex manuscriplo UUraieclino S. Salvaloris.
(3) Ex manuscriplo lielforlii.
(4) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno ms. insigni mcnsisdecembris,^
fol. XCII.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 611
b) In festo S. Eulaliae. Deux exemplaires.
26. (F. 119-122^'). Passio sanctae Eulaliae virginis Emeri-
tensis (1). = BEL., n° 2700.
27. (F. 123-124). Vita S. Eulaliae Emeritensis. Un fragment seule-
ment.
28. (F. 125-127^'). Passio sanctae Eulaliae virginis et marty-
ris (2). = BHL., n« 2700.
29. (F. 128). [Epistola Elmenhorstii, VI kal. martii 1621].
30. (F. 129-132V). Martyrium S. Eulaliae virginis (3). = BHL.,
n° 2696.
31. (F. 133-134^). Passio sanctae Eulaliae virginis (4). = Ibid.,
no 2696.
32. (F. 135-135^). Passio sanclae Eulaliae virginis (5). = Ibid.,
n° 2696 (6).
33. (F. 136). [De S. Guitmaro. Notae Papebrochii].
34. (F. 137). Index ll««decembris.
35. (F. 138-139V). Vita et actus sancti Damasi pape. = BHL.,
n» 2087 (7).
36. (F. 140-148V). Vita S. Damasi papae. = Ibid., n» 2087.
37. (F. 149-151). Homilia in S. Damasi papae depositione.
38. (F. 152- 154^). Vita S. Damasi per Benedictum presbite-
rum (8). = BHL., n° 2088.
39. (F. 155-156). Vita S. Damasi papae (9). = Ibid., n° 2085.
40. (F. 157-158). De sanctis martyribus Romanis Thrasone, Pon-
tiano, Praetextato, Capitolino et aliis.
41. (F. 159). [De vitis sanctorum Senis repertis].
42. (F. 160). [Epistola Caroli a Mandersgheidt ad Papebrochium.
Romae, 16 ianuarii 1677].
43. (F. 161-164V). Passio SS. Fusciani, Victorici atque Gen-
tiani (10). = BHL., n" 3224.
44. (F. 165-168^). Passio sanctorum Fusciani, Victorici et Gen-
(1) Ex ms. D. du Chesnc.
(2) Ex liodecensis coenobii ... passionali pergameno ... mensis decembris,
fol. XCII.
(3) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
(4) Ex manuscriplo sancti Audomari.
(5) Ex manuscriplo S. Audomari vetuslissimo.
(6) Slilo mulato.
(7) Stilo diverso,
(8) Ex p. 2 Colleclionis Holslenianae. Copie de Papebroch.
(9) Ex manuscriplo Ullraieclino S. Salvaloris.
(10) Ex manuscriplo Berliniano veluslissimo.
612 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
tiani (1). Inc- Praecavens Diocletianus ne deorum cullura se princi-
pante deficeret.
Le feuillet 169 est blanc.
45. (F. 170-170*). Invenlio sanclorum Fusciani sociorumquc
eius(2). = 5//L.,no3229.
46. (F. 171-174*). Passio sanclorum Fusciani et Victorici (3). litv.
Tempore Rictiovari impiissimi praefecti.
47. (F. 175-178). Passio sanctorum Fusciani, Victorici et Gentiani
martyrum. =» BEL., n» 3226.
48. (F. 179-180). De translatione eoruradem sanctorum. — Ihid.,
n° 3229.
49. (F. 181-181'). Legenda sanctorum Fusciani, Victorici et Gen-
tiani. = IbkL, n" 3228.
50. (F. 182-182*). Passio SS. Victorici et Fusciani. Inc. Eodem tem-
pore quo Valerianus Augustus.
51. (F. 182^-183). Inventio corporum eorumdem. «= BEL., n« 3229,
sans le prologue.
52. (F. 184-185*). Passio SS. martyrum Faustini {^sic) et Victo-
rici (4). = Ibid., n» 3226.
63. (F. 186-186*). De sanclis Fusciano et Victorico (5).
54. (F. 187-187*). Inventio sancti Gentiani sociorumque eius(6).=»
BEL., n» 3229.
55. (F. 188-189). Vita S. Euphrosyni episcopi (7). — Ibid., n« 2727.
Puis un imprimé Nel célèbre giorno délia festa di S. Vgolino. In
Todiper Crispolto Ciccolini, 1635.
56. (F. 197-198). [Epistola Dominici Magelotti. Perusiae, 31 au-
gusti 1649].
57. (F. 199-200*). Perbrevis enarratio sanctae vilae Ugolini Mage-
lotti.
58. (F. 201-217*). Vita B. Davidis monachi claustralis discipuli
S. Bemardi. -» BEL., n» 2106. Deux exemplaires (8).
(1) Descripta e Legendario Eccletiae Collegiatae D. Wulfranni urbit Abbavillae
dioecesis Ambianensù.
(2) Excerpta e manuscriplo legendario ecclesie collégiale divi Wulfrani apud
Abbavillam Diocesis A mbianensis.
(3) Ex manuscriplo monasterii Bonifontit.
(4) Ex ms. bibliolhecae abbatiae S. Crueis Ord. Cisterciensit prope Viennam in
Auslria passionali insigni pergameno.
(5) Ex Petro Calo, p. 1, f. 56.
(6) Ex tomo 3 collectionis D. du Chesne.
(7) Ex compilatione anonymi cuius prologum vide po$l legendam S. Zenobii ex
bibliotheca Medicaea Flor. Plut. 20. Copie de Papebroch.
(8) Le second est ex. ms. Bibliothecae illustrissimi comitis Manderscheidl in
Blanckenheim.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 613
Les feuillets 218-219 sont blancs.
59. (F. 220-220"). [Epistola Hermanni Grumbagh ad Bollandum.
Coloniae, 18 ian. 1641].
60. (F. 221-223). Vita S. Synnochi. Inc. Fuit vir vitae venerabilis
nomine Synnochius.
Le feuillet 224 est blanc.
61. (F. 225-242V et 280). Ghronotaxis vitae R. P. Theodorici a
Monasterio (l).
62. (F. 243-279"). Vita VVilburgis incluse et sororis domus sancti
Floriani quam scripsit Eynwicus frater eiusdem monasterii et pre-
positus. = BHL., n" 8887.
Papier; 280 feuillets; O^.SST X 0'»,214; XVII« siècle. F. 243, il y a une gravure
Effigies R. P. Theodorici Coelde. Ph. Fruitif.rs delineavil. Ce volume provient des
anciens BoUandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acta Sanclo-
rum, 9-11 decembris, et le monogramme couronné de Léopold I*'.
3520. (8972-73). — Gollegtanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 12 decembris.
2. (F. 2). De SS. Hermogene, Donato, etc. (2).
3. (F. 3-5V). De Paulo Sergio (3).
4. (F. 6-7). Vita Comani. Inc. Beatissimus Gomanus praesul.
5. (F. 8). [Epistola Iacobi Bernard ad Bollandum. Bruxellis,
5 aug. 1634].
6. (F. 9-11). Vita S. Ghorentini Gornubiae episcopi. = BHL.,
n° 1594, sans le prologue.
7. (F. 12-15V). [Officium S. Gorentini].
8. (F. 16). Translatio S. Ghorentini. = BHL., n» 1955.
9. (F. 17-31V). Vita Finniani Gluona Hyrard (4). = Ibid., n° 2989.
10. (F. 32). Vita S. Arnoldi (5). = Ibid., n° 685.
11. (F. 33-33^). De nonno Francone de Arkenna monacho (6).
12. (F. 34-35V). [De Francone].
Les feuillets 36 et 37 sont blancs.
13. (F. 38-39"). [Epistola Guillielmi Van ... (?), Hafniae 18 maii 1647].
14. (F. 40-40^). [Epistola Theodori Moreti ad Bollandum, Pragae,
3 iulii 1649].
(1) Ex ms. operese collecto per R. P. lacobum Polium Marcoduramun ordinis
S. Francisci RecoU. di/finilorem Coloniae.
(2) Ex ms. posthumis Nicolai Anlonii.
(3) Ex Pelro Calo.
(4) Ex ms. Hihernico Seminarii Salmanticensis Soc. lesu. Cf. supra, p. 146.
(5) Ex ms. Ecclesiae Arnoldi-fVeiler. Copie de Papebroch.
(G) Ex ms. codice monasterii Rubee Vallis.
614 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
15. (F. 41-42^, 50-50'). De B. Vicelino (1).
16. (F. 43-48V). [Epistola Stdonis]. = BHL., n° 8553.
Les feuillets 49 et 51 sont blancs.
17. (F. 52-54^). [Privilégia monasterii Segenbergensis S. Augu-
stini].
18. (F. 54^-55). De B. Vicelino processus inetricus. — BHL.,
n° 8555.
19. (F. 56-65^). [De S. Vicelino et monaslerio Segenbergensi]. En
allemand.
20. (F. 66). [De S. Fabiano].
Les feuillets 66^-67*' sont blancs.
21. (F. 68-68'). [Epistola ad PapebrochiumJ.
22. (F. 69). De S. Lucia.
23. (F. 70). Index 13" decembris.
24. (F. 71-71V). De S. Lucia (2).
25. (F. 72-73^). Corporis beale virginis ac martyris Lucie Vcnelias
ex Constantinopoli urbe translatio (3). — BHL., n" 5000.
Les feuillets 74 et 75 sont blancs.
26. (F. 76-77^). An certum sit S. Luciam virginem Sjrracusanam
translatam esse Constantinopoli in urbcm Venelianam.
Le feuillet 78 est blanc.
27. (F. 79-82). De translatione S. Luciae virginis et martyris Syra-
cusanae.
28. (F. 83-83V). [Translatio brachii S. Luciae] (4).
29. (F. 84-84V, 106-106'). [Epistola Matthiae de Amezaoa. Cloeste-
rade, 1* augusti 1651].
30. (F. 85^-85). De translatione sanctae Luciae (5).
31. (F. 86-87). Translatio S. Luciae virginis martyris.
32. (F. 87-87V). Ganonizatio S. Bernardi abbatis. De S. Bolhano
episcopo. De B. Béatrice Estensi. De B. Facio confessore.
33. (F. 88-88V). De S. Lucia. [Officium] (6).
Puis des imprimés :
rt) Het Leven ende martijrie van de Heylighe maghet etide martelae-
resse Lucia de trelcke gheviert wordt in Croenenborch Cajypelle staende
in de Clooster-Straet hinnen Antiverpen. ' T Anticerpen hy lacob Mesens.
h) Les pp. 11-16 d'un poème flamand Van de H. maegket Lucia.
(1) Ex ms. Danico.
(2) Ex manuscriplo Marchianensi velusto.
(3) Ex ms. reginae Sueciae.
(4) Cf. BHL., no 4998.
(5) Ex Pelro Calo, f. 63.
(6) Ex ms. Melensi.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 6l5
c) Succinto lîagguaglio délia spéciale protezione délia V. e M.
S. Lucia. In Palenno 1736.
. 34. (F. 105-105^). [De Anastasio papa nota Papebroghu].
35. (F. 107-107^). [Epistola Frangisci Lahier ad Bollandum. Insulis,
28 iunii 1642].
. 36, (F. 108-114^'). [Epislola Thomae Luytens, ex monaslerio Lae-
tiensi]. Ad vitam S. Luciae.
Le feuillet 115 est blanc.
37. (F. 116-116^). [Epistola Pétri Francisgi Ghifflet ad Hensche-
nium. Divione, 10 iulii 1669].
. 38. (F. 117-118^). [Epistola Francisgi Lahier ad Bollandum. Mussi-
ponti, 12 iunii 1647].
39. (F. 119-120*). [Epistola Alexandri Zampi ad Papebrochium.
Bononiae, 15 decenibris 1675].
Puis un imprimé : Cels"'' ... Frincipis Ferdinandi ... de Furstenberg
votiva epigraunnata ... cum poematHs lacohi Wallii et Danielis Pape-
brochii. [Antverpiae 1677].
■ 40. (F. 136-137). [Epistola HugonisPeltre. Ex monte divaeOdiliae
2* aprilis s. a.].
41. (F. 138). Elogium S.Tranquilli abbatis Agaunensis (1).
42. (F. 139-157*). De B. Pontio de Balmeto. = 5i/L., n» 6895.
Les feuillets 158 et 159 sont blancs.
43. (F. 160-160^). Ad beatum Bartholum Silviorum Geminianen-
sium (2).
44. (F. 161-174*). Elogium B. Elizabethae Rosetensis abbatiae
fundatricis.
45. (F. 175-176*). [Epistola Iagobi Vignier S. L ad Ghristianum Le
Roy, monachum Laetiensem, Senonis, 4 novembiis 1647].
46. (F. 178-184*). Vita S. Othiliae virginis (3). = BEL., n° 6271.
Le feuillet 185 est blanc.
47. (F. 186). [De S. Odilia Alsatensi et Odilia in Orpio magno].
48. (F. 187-200*). Vita S. Othiliae virginis. = BHL., n» 6271.
49. (F. 201-206*). Vita S. Othiliae virginis in Alsalia (4). = Ibid.,
n» 6271.
50. (F. 209-209*). [Officium sanctae Odiliae].
51. (F. 210). [Epistola Francisgi Storer S. L ad Bollandum. Ingol-
stadii, 14 iunii anno 1650].
(1) Ex vilis primorum abbalum Agaunensium duobus e mss. codicibus perveluslis.
Copie de Ghifflet.
(2) Ex Canlalysio poêla Halo lib. 2. epigrammalum ad Polydorum Tyberluin.
(3) Ex manuscriplis DHinganis.
(4) Ex.membrariis fns. monaslerii Windbergensis in Bavaria.
616 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
52. (F. 211-212»). [De S. Odilia (1).
53. (F. 213-214). [Vita S. Odiliae]. = BHL., n» 6171 (2).
54. (F. 215-215'). [Epislola Pétri Verrt S. L ad Papebrochium.
Argentinae, 16 maii 1695].
55. (F. 216-217). [De S. Odilia].
56. (F. 218-219»). [Epistolae Ioannis dk Monceaux ad Roswcydum.
Namurci, 12 maii 1617 et 20 septenibri 1618].
57. (F. 220-221). [De S. Odilia].
58. (F. 222). [Epislola Chiffletii. Bruxellis, 20 ianuarii 1650].
Le feuillet 223 est blanc.
59. (F. 224-224'). [Epislola Ioannis d'Aubrbmont ad Bollandum.
Parisiis, 7 maii 1650].
60. (F. 225-225'). [Epislola Huoonis Pkltre ad Papebrochium. Ex
monte S. Odiliae, 22 iunii 1695J.
61. (F. 226-233). Vita béate Odilie (3). — BHL., n« 6271.
62. (F. 234-248). Legenda sanctae Âdiliac virginis « Ibid., n« 6271.
63. (F. 249-254', 207-208). Ilinerarium cuiusdam sanclae Crucis.
64. (F. 255-256'). [Epislola fralris Ambrosh a Tarento ad Pape-
brochium].
65. (F. 257-265). Passio sancli Anlhiochi marlyris.
66. (F. 265-268'). [Officium sancli Anlhiochi].
67. (F. 269-279'). S. Eustratii et sociorum (4). = BHL, n« 2778.
68. (F. 280-280'). Vila S. Edburgae virginis et abbatisso (5). —
76/rf.,no2384.
69. (F. 281-289'). Vila S. Aulberti Cameracensis et Atrebatensis
episcopi, a Fulberto doctore clarissimo (6). — Ibid., n* 8»51.
Le feuillet 290 est blanc.
70. (F. 291-292'). [De S. Philippo Nerio].
71. (F. 293-294'). [Epistolae Ignatii Pien ad loannem Pien.Romae,
20 decembris 1738, 7 septembris 1737J.
72. (F. 295-296). [VitaS. Aulberti], cap. XLV-XLVIL
73. (F. 297-298'). Succincta rithmiticeque édita beati Aulberti
vitae descriptio (7). = BHL., n9 862.
74. (F. 299). [Epislola Gaspari Alvari Tosada. Bracarae Auguslae,
XXVII iulii anni M.DGIX].
(1) Exms.posthumis D. Nicolai Anlonii.
(2) Un fragment.
(3) Ex manuscripto bibliolhecae Valicane.
(4) Ex velustUsimo codice ms. Emin. tard. Uarberini.
(5) Ex ms. Rubee vallis.
(6) Ex manuscripto codice coenobii S. Àuberti, quoi canonicorum est régula-
rium in urbe Cameracensi.
(7) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno ... mensis decembris.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 617
75. (F. 300-304^). De S. Autberto arcobispo de Braga en estes
reynes de Portugal.
76. (F. 305-306 V). f Epistola AuBERTiMiRAEiadRosweidum.Bruxel-
lis, 25 februarii 1623].
77. (F. 307). Hymnus virginalis. = RH., n° 10701.
78. (F. 307). Epitaphium S. Hilarii et versus Ottonis abbatis ad
Henricum imperatorem.
79. (F. 307-308). S. Hilarii episcopi miracula. = BUL., nn»^ 3893-
3901.
80. (F. 309-3 llv). De S. Afra. = PL., t. X, col. 549-52.
81. (F. 312-322V). Vita sancti Golumbae de Tyre da glass (1). =
BUL., n» 1897.
Le feuillet 323 est blanc.
82. (F. 324-328). Vita et miracula B. lodoci (2). Inc. Beatus ludocus
luthail régis Britonum filius.
83. (F. 329-330). Vita S. ludoci (3). = BHL., n° 4511. Des. mutil.
tôt vicibus sibi depredatis sigillatuni persignum...
84. (F. 331-337^'). Vita praeclarissimi et misericordissimi confes-
sons sancti lodoci. = Ibid., n" 4505; l'épitre dédicatoire manque.
85. (F. 338). De B. Buochsano eremita in episcopatu Constantiensi.
Papier; 338 feuillets; O-'^S X 0»,21; XVII- siècle. F. 177, gravure représen-
tant V. P. Anlonius de Grassi<; P. S. Fihellvs pinxil ; lo. Blondeau sculp. Itomac,
1682. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acla Sanclorum, 12-13 decem-
bris, et le chiffre couronné de Léopold 1".
3521. (8974-75). — Gollegtanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 14'*« decembris.
2. (F. 2-3). De SS. lusto et Abundio (4).
3. (F. 4-5). Vita S. Spiridionis episcopi (5). = BHL., n° 7831.
Puis un imprimé Vera Relatione del Thaumaturgo di Corfu Spiri-
dione. In Venetia, per il Mortali, 1669.
4. (F. 7-7v). De S. Spiridione (6). En espagnol.
5. (F. 8). [De S. Spiridione. Nota PAPEBRocmi].
(1) Ex ms. seminaru Salmanlicensis Hibernici. Cf. supra, p, 146.
(2) Ex manuscripto Parisiensi. F. 328, cette note est précisée par la suivante:
Exscripta Luletiae ex cod. ms. memhranaceo quo conlinetur Hisloria ccdesiastica
Orderici Vilalis ... anno 1616.
(3) Ex manuscripto S. Maximini Treviris.
(4) Ex mss. poslhumis Nicolai Ântonii communicatis Madriti sub finem 1721 a
R. adm. et amplissimo D. Adriano Connink, proximo eius consanguineo.
(5) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno MS. insigni memis Aprilis
fol. CCXXXVL
(6) Ex mss. poslhumis Nicolai Antonii.
618 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
6. (F. 9). [Epistola Iosephi a Ryckel, abbalis S. fJortnidis. Lovanii,
llmaiil630J.
7. (F. 10-11). Viahuniilitalis.nuncupata viapcT nihiluine doclrina
V. P. N. loHANNis A Cruce dcscripla.
8. (F. 12-45"). [Vita S. lohannis a Cruce].
9. (F. 46). Aiigustissimis coniugibus Lcopoldo et Leonore matri-
monium celebrantibus Passavii.
10. (F. 47). [Epistola F. Iosephi Ignatii ad Papebrochium. Naniurci,
in vigilia Paschatis 1677J.
Puis deux décrets imprimés de la Ck)ngrégation des Rites, 21 ^. . t a.-
bris 1674 et 12 ianuarii 1726, pour la canonisation de S. Jean de la
Croix.
11. (F. 50-50^). [Epistola ad Papebrochium].
12. (F. 51-57'). Miracula quae desunt in vita S. Agnelli abbatis (1).
13. (F. 58-68'). Natalis S. Agnelli confessons (2). = BHL, n» 150.
14. (F. 68'-70v). [Carmen de S. Agnello]. = Jbid., n« 151.
15. (F. 71-72). De obitu domini Gervasi Remorum archiepi-
scopi (3).
16. (F. 73-76). Passio sancti Nichasii marlyris (4). — BHL,
n° 6076.
17. (F. 77-84"). Vita S.Nichasiiarchiepiscopi. Liber secundus(5).«=
^/<i.,n«'6077.
18. (F. 84'-86). De ccclcsia loviniana seu S. Agricolae olim
dicta quae tandem inchoata anno 1055 in sancti Nichasii nomen
transiit (6).
19 . 87-90"). Passio sancti Nicasii episcopi et niartyris (7). —
BHL., n« 6076.
20. (F. 91-92"). Viro clarissimo atque erudilissinio loanni Stiltin-
ghio ... Angélus Antonius Faber. Venctiis, XVI kal. febr. 1754.
21. (F. 93). Index 15''* decembris.
22. (F. 94-94"). Vita S. Maximini abbalis. [Notae].
23. (F. 95-96"). Vita S. Maximini (8).
(1) Ex inomimenlis NeapoUlanaeecclesiae. Cf. BHL., n'> IW.
(2) Ex cod. Utleris langobardicis ms. olim monaslerii \eapolilani S. Séverine
ord. S. Bened., mox card. S. Severinae, nunc Pauli Sanclerii Beferendarii apoito-
lici eius nepotis.
(3) Ex ms. reginae Sueciae, n. 1456.
(4) Cf. Gesla episcoporum Cenomanensium.
(5) Scripsil ann. 1666 propria manu P. A. Muldrac senior Longiponlanut
ex mss.
(6) Ex ms. N. Belfortii.
(7) Ex gallicis schedulis domini Maugeralii canonici Regularig Sparnacensis.
(8) Ex ms. S'' Audomari.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 619
24. (F. 97-133V). Vita S. Maximini abbatis (I). = BHL., n^ 5814.
25. (F. 134-137^'). Vita sancti Maximini presbyteri et confes-
sons (2). = 76/f/., n° 5818.
26. (F. 138-143^', 145-146). Conversatio et actus beatissimi atque
sanctissimi confessons Christi Maximini (3). = Ibid., n» 5817, sans
la dédicace.
27. (F. 144-144^, 149-151^). Sermo de inventione corporum Patris
Maximini et discipulorum eius (4). = Ibid., no5821.
28. (F. 152). [Index sanctorum].
29. (F. 153-153^). De sancto Maximino versus, vita et miracula (5).
30. (F. 154-157). Vita S. Maximini. = 5flL.,n°5817.
31. (F. 158-182). Vita et conversatio sancti et Deiferi patris nostri
Pauli, eius qui in monte Latro habitavit (6).
32. (F. 183-192^). Sancti Patris nostri Nicephori Mileti episcopi
vita (7).
33. (F. 193-196V). Vita S. Urbes(8).
34. (F. 197-198). De S*» Urbez. En espagnol.
35. (F. 199-2C0). [EpistolaF.BERENGERiFiENAUT adPapebrochium.
Dixmudis, 18 iunii 1685].
Papier ; 200 feuillets; 0'°,33 X O-^l ; XVII« siècle. F. 6, gravure de S. Spyridon et
f. 200 : B. Innocenlius a Clusa Ilecollect. tconderlick in deughden en mirakelen
overleden te Roomen den 16 decem. 1631. Demi-reliure moderne; au dos, le titre
doré : Acla Sanctorum, 14-15 decembris et le chiffre couronné de Léopold I".
3522. (8976-78). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 16'*» decembris.
2. (F. 2-2^). Vita sancti Adonis episcopi Viennensis (9). = BHL.,
n° 82.
Le feuillet 3 est blanc.
3. (F. 4-6 V). S. Adonis episcopi Viennensis (10).
(1) Ex cod. regio descriplo a Domino du Chesne tomo 3 colleclionis. Variantes
lectiones.
(2) Ex ms. reginae Sueciae 569.
(3) Ex manuscriplo D. Preudliomme Canonici Cameracensis veluslissimo.
(4) Ex cod. 1321 Regio membraneo.
(5) Fideliter transcripta sunl e veluslissimo MS. codice Bibliolhecae Regiae
Parisiorum.
(6) Ex antique ms. codice greco Bibliothecae Sforzianae per P. Sirmondum, S. /.
Latine versa apud D. I. B. Marium. Cette version a été publiée Anal. BolL, t. XI,
1892, p. 19 sqq.
(7) Copie de Combefis. Cf. Anal. BolL, t. XIV, p. 130.
(8) Vide de la Nuza, lom. 2, lib. 2, cap. XXXYll, * F. 28 in Hist. Aragon.
(9) Ex breviarioS. Pétri Viennensis.
(10) Deux copies, l'une de Chifflet ex breviario ecclesie Viennensis, l'autre de
Papebroch ex breviario S. Mauricii.
620 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Puis un imprimé : Historicher Bericht der Translation ... dfr
H. Jungfrawen ... Alhinae.
4. (F, 13-13^). [Epislola Theodori Batalii S. I. ad lacobum Krilz-
radt, 19 aprilis, Iuliaci, s. a.].
5. (F. \l^\.^^'). [Epistola Ucoer Kritzhaot ad BoUandum, 0 mali
1665].
6. (F. 15-15^). [Epislola Thbodori Schmal ad lacobum Krit/radt.
Iuliaci, 14 aprilis 1671].
Puis un imprimé [Epistola Mardi Gallii nuntii apostoliei, Coloniae,
8 mariii 1665].
7. (F. 17-18). [De reliquiis sanctae Albinae Iuliaci].
8. (F. 19-24'). Legenda sancti Floriani. Ine. Ad laudem omnipo-
tenlis Dei (1).
Puis un imprimé : La vita délia gran serva d'iddio Eufrosina ....
In Ferrara nella stamperia CameraU, 1619,
9. (F. 41-42). [De S. Beano. De S. Karadocho notae].
Puis les pp. 395-418 de Canisius, Antiguae Udionis t. W De
Adelhaide.
10. (F. 58-G3'). Vita sanctae Adelhaidis reginae (i). — BlIL.,
no 64.
11. (F. 64-68'). Epitaphium domnae Adelheidae Augustae. —
Ibid., n» 64.
12. (F. 69). S. Adelheidis.
13. (F. 70-74V). Vita B. Theophanonis.
14. (F. 75-95'). Instrumenta donationum ecclesiae S. Euscbii
Vercellensis.
15. (F. %). Index 17" decembris.
16. (F. 97). De Eleutheropoli. [Notae Papebrochii].
17. (F. 98-105). [De S. Olympia notae].
18. (F. 106-107). Passio sexaginta marlyrum qui passi sunt a
Sarracenis (3).
19. (F. 108). Vita S. Marthae. [Notae].
20. (F. 109-128'). Vita Guilielmiducis Nortraanniae (4).
21. (F. 129-130'). Vita [S. FranciJ (5).
(1) Publiée dans les .4na/. Boll., t XXIII (1904), p. 304-7.
(2) Ex Bodecensis coenobU ... nu. ... pergameno pcusionali insignis decembris.
(3) ExcodiceD. archivii S. Pétri. Publiée dans Anal. Boll., t. XXIII (1904),
p. 300-3. Cf. A, PoscELET, Calai, cod. hagiogr. hibl. rom. praeler quam Valicanaef
p. 19, n« 50.
(4) Ex manuscriplo Thosano. C'est aujourd'hui le ms. n» 55 de la bibliothèque
de Bruges. Cf. Anal. Boll., t X, p. 454.
(5) Exms. chronico incerli aucloris ... invento apud PP. ServiUu Florenliae.
Copie de Papebroch.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 621
22. (F. 131-134). Vita S. Franci carmelitani (1).
Puis un imprimé : La vita del beato Franco Sanese da Grotti ....
escritta del R. F. F. Gregorio Lombardelli da Siena. Firenze, stampe-
ria di BartoJommeo Sermarfelli, 1611.
23. (F. 167-168). De S. Lazaro.
24. (F. 169-171^). Passio sancli Lazari episcopi et martyris (2). =
BHL., n- 4802.
25. (F. 172-183V). Vita S. Beggae viduae (3). = Ibid., n» 1083.
26. (F. 184-187^). Vita sanctissimae Beggae viduae (4). Inc. Apo-
stolicae aucloritatis gloria.
27. (F. 188-188^). De S. Lazaro, episcopo et martyre (5).
28. (F. 189-194^). Catalogus venerabilis Beggae matronae paren-
ium et consanguineorum qui vilac sanctitate célèbres habentur.
29. (F. 195-196). Vita S. Bertuini episcopi et confessons (6).
30. (F. 197). Index 18''« decembris.
31. (F. 198-198''). [Epistola P. Georgh, Lovaniensis Gapucini, ad
Papebrochium, Gandavi, 20 decembris 1680.
32. (F. 199). De SS. Digno, Bodagesilo, Udone.
Puis un imprimé : IDecrettim Co?igregatioms R'duum, 4 augusti
1703 de festo Expectationis B. Marine virginit],
33. (F. 201). Notatio in vitam S. Gatiani.
34. (F. 202-202^). S. Gatianus primus episcopus Turonensis (7).
Le feuillet 203 est blanc.
35. (F. 204-205V). [De S. Flavito] (8).
36. (F. 206-212^). Vita sancti Flaviti presbyteri. = BHL., n° 3025.
Deux copies (9).
37. (F. 213-214^). [Lettre de Cyprien Beaugeard, Sainte-Colombe,
22 août 1662].
38. (F. 215-226^'). De S. Hildeberto Genomanensi episcopo.
Puis un imprimé, Vita sancti Wunibaldi, pp. 513-534, de l'ouvrage
de Caxisius, Antiquae lectionis, tom. IV.
(1) Ex fru. inventa apud R. P. Servos D. V. Florentiae.
(2) Ex ms. membranaceo Collegii Paderbornensis.
(3) Ex manuscripto Rubee vallis ex i« parle Hagiologi Brabantinorum. Cf. De
codicibus lohannis Gielemans, adieclis anecdolis, p. 43.
(4) Ex anliquo Ms. S. lacobi Leodiensis. Copie de Papebroch.
(5) Ex breviario augustodunensi. Copie de Ghifflet.
(6) Ex manuscripto Ullraiectino S. Salvaloris.
(7) £ir Gregorio Turonensi, X, 3i.
(8) Ex Breviario anliquo Sanclae Columbae Senonensis. Cf. BHL., n° 3025.
(9) La première Ex ms. S. Benigni Divionensis, et la seconde, en partie de
Papebroch Ex codice ms. Divionense ill"'' domini Bahier Consiliarii.
622 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
39. (F. 241-244'). Variae lecliones in vilam S. Wunibaldi (1).
40. (F. 245-247'). Variae lecliones in vita S. Wunnibaldi (2).
Papier; 247 feuillets; 0-^ X 0",21; XVII» siècle. F. 75, dessin k la plume
colorié : Vera effigie det P. iVico/o Baldelli da Coriona PreU délia Compunia dt
Gesu; f. 98, S, Syniphorien. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré: Acla
Sanclorum, 16-18 decembris, et le monogramme couronné de Léupold I*'.
3523. (8979-82). — Gollbctanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 19" decembris.
2. (F. 2-3). [De S. Berardo nolae].
Puis des imprimés :
o) Vita S. Berardi. Vendus, 1601, apud. loan. Antonium Rampa»
zettum.
b) Vita S. Berardi. Asculi, l*i37, apud Maphaeum Sulrlunum.
c) In festo sancti Berardi. Venetiis, apud lo. Antonium liampa-
zettum.
3. (F. 20-20'). Compendiosa reiatio de sacrosanctis capitibus
apostolorum Peiri et Pauli que a Domino Urbano R. P. nunc in Late-
ranensi Basilica collocata sunt a me Nigolao Processi composita (3).
4. (F. 21-22). In feslo S. Berardi.
5. (F. 23-24'). Aliquol miracula B. Macharii qui Herbipoli colilur.
6. (F. 25-26'). fEpislola Ioannis Bernardi, suffraganei Herbipoli,
9 ian. 1740, ad Sollerium].
7. (F. 27-28). De B. Machario Herbipolensi.
8. (F. 29-30). Vita B. Macharii primi ad S. lacobum Scotorum
Herbipoli coenobii abbatis.
9. (F. 31-41'). Vita venerabilis Domini Pétri Aroldensis prae-
positi (4). = BHL., n» 6701 .
10. (F. 42-43). Vita sanctae Egburgis virginis. = Ibid., n» 2431.
11. (F. 4448'). Vita S. Sainthannae virginis (5).
Le feuillet 49 est blanc.
12. (F. 50'). [Lettre du P. C. Faber S. L au P. Louis Jobert S. I.,
Avignon, 24 décembi-e 1683].
13. (F. 51'). Pro S. Urbano papa V.
14. (F. 52-52'). Epitaphium beali Urbani papae quinti (6).
Il) Ex ms. 5 codice Augiae maiorit,
(2) Exms. codice Aichsladiano.
(3) Ex libro miscellaneo nu. Nicolai Processi in Bibliotheca Valicana conservalo
sut n" 6824.
(4) Ex manuscriplo membranaceo coUegii Paderbornensis.
(5) Ex manuscripto D. Bug. Vardei guardiani minorilarum Hibernorum Lovanii.
(6) Ex Valicana bibliotheca cod. 4026. Publié dans Albamès et Chevalier,
Documents sur le pape Urbain V.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 623
15. (F. 53-109). Liber de vita et miraculis Beati Urbani papae
quinti. = BEL., n° 8397 (1).
16. (F. 110), [De S. Honulpho episcopo Senonensi].
17. (F. 111). Index 20 decembris.
18. (F. 112-114V). [De SS. Macario et Eugenio].
19. (F. 115-116V). Passio SS. Macarii et Eugenii (2). = BHL.,
n« 5103.
20. (F. 117). S. Dominici Silensis abbatis (3).
21. (F. 118). De SS. Liberato et Basulo (4).
22. (F. 119-119V). Vita beati Pétri de Sardinia monachi (5).
23. (F. 120-122). [De S. Iulio Geldufiae].
24. (F. 123). Liberatus episcopus Iliberitanus.
Le feuillet 124 est blanc.
25. (F. 124-124^), S. Gregorius episcopus Gomplutensis.
26. (F. 125-125^). Responsa Patris Ioannis Baptistae Romagus ad
quaesita quaedani Patris Gonradi lanning.
27. (F. 126-126V). [Epistola].
28. (F. 127-127^). [Epistola Fr. Anselmi de la Torre. S. Martini di
Vicanes, 19 iunii 1682J.
29. (F. 127v). [Epistola Hieronymi Suitman. Matriti, 25 iunii 1682] .
30. (F. 128-128^). [Epistola MatthiaeSoutërmans ad Papebrochium.
Madriti, 29 ianuarii 1676].
31. (F. 129-129^). [Epistola Ghristophori de Mendoza. Matriti,
23» martii 1673].
32. (F. 130). Index 21^« decembris.
33. (F. 131-132V). Vita S. Severini (6). = BEL., n" 7652.
34. (F. 133-133V, 135). Vita S. Severini Tréverensis episcopi (7). =
Ibid., n^ 7652.
35. (F. 134-134^). [Epistola Alexandri Langui ad Papebrochium.
Pavia, 12 iunii 1691].
36. (F. 136-137). [Notae in vitam S. Thomae].
37. (F. 138-142V). Passio S. Thomae apostoli (8). = BRU, n° 8136.
(1) On lit, f. 109, la note suivante : Hic lotus codex Vaticanus 4026 descriplus
est ut iacet, adnolatis in margine numeris foliorum codicis. Est aulem hoc exemplum
cum codice qui di/ficilis lectu est, collatum et corrcclum a me Conrado lanningo.
(2) Ex manuscriplo S. Maximini Treviris.
(3) Ex ecclesie Burgensis labulis in P. Galle collée t., tom. L.
(4) Ex mss.posth. Nicolai Antonii.
(5) Ex historiarum Camaldulensium parte posteriori per Augustinum, libro tertio,
cap. 3.
(6) Ex manuscripto S. Martini Treviris.
(7) Ex ms. Passionali Bodecensi mensis Novembris.
(8) Ex manuscripto S. Audomari.
624 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Le feuillet 143 est blanc.
38. (F. 144-147»). [Passio S. Thomae], Fragmenla.
39. (F. 148-167). Passio sancti Thomae aposloli (1). — BHL.,
n° 8136.
40. (F. 168- 168»). De S. Thoma aposlolo miracula gloriosa (2). —
/6iW., n»8146.
41. (F. 169-169V). Translatio S. Thomae aposloli (3).
42. (F. 170-176). Collectanea desancto Thoma apostolo.
43. (F. 177-179*). [Epistola P. loscrai db Luciis ad lanninguro,
4 septembris 1702].
44. (F. 180-180*). [EpistolaTHOMAtDEPizzi8,Orlonae, 10 april. 1701].
45. (F 181-185'). Passio S. Thomae aposloli (4). — liHL., n« 8243.
46. (F. 186-186\ 189). De brachio S. Thomâo afiostoli (juod ser-
vatur in Bariensi Basilica.
47. (F. 187-188*). [Epistola Leandri cardinulis CÀ>llendi ad Pape-
brochium, Roma, 28 maii 1695J.
48. (F. 189-189*). De brachio S. Vincenlii marlyris quod servalur
a Bariensibus. = BHL., n<> 8652.
49. (F. 190-191V). Miracula S. Thomae apostoIi(5). «= Jbid., n« 8145.
50. (F. 192-193*). Délie varie translationi decorpi santi.
51. (F. 194-194*). Epistola domni Odonis abbatis S. Rcmigii ad
Thoniam coniitem (6). = BHL., n" 8147.
52. (F. 194*- 195*). De miranda ecclesia S. Thomae in Indiis (7).
53. (F. 196-197). De corpore S. Honorati M. (8).
54. (F. 198 205). [Offîcium S. Mauricii].
Papier; 206 feuillets; 0-33.T X 0*3M; XVII* siècle. Ce volume provient des
anciens Bollandisles. Demi-reliure moderne; au do«, le titre doré : Acta SttnetO'
rum, 19-22 decembris, et le chiffre couronné de Léopold !•'.
3524. (8983-84). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1-21*). Vila B. Harlmanni episcopi Brixinensis (9).
2. (F. 22-23), [De demonibus].
(1) Ex manuscriplo S. Martini Tretiris.
(2) Ex manuxcripto UUraieclino S. Salvaloris.
(3) Ex manuscriplo Utlraiectino S. Salvaloris.
(4) Excodice liibliolhecae Valicanae, n" 6074.
(5) Excod. theolog. latino tns. in membrane Itibl. Cet[areae], n'>anliquo 86,
novo 548, in 4° rubro corio tectus.
(6) Ex manuscriplo S. Amandi Elnonense.
(7) Ex manuscriplo codice S. Martini Tomacenri.
(8) Ex lipsanologio ms. Regii monasterii sancti Laurentii vulgo Escorial.
(9) Autographus Amandi ab. 1668. C'est Araand, abbé de Saint- Pierre de
Salzbourg.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 625
3. (F. 24-29^). Vita beati Hartmanni episcopi Brixinensis. = ^jffL.,
n° 3757.
4. (F. 30). De sancto Hartmanno Brixinensi episcopo (1).
5. (F, 31-33'^'). [Epistola Frangisgi Metser ad Papebrochium].
6. (F. 34-35^). [Epistola Amandi abbatis S. Pelri Salisburgensis ad
P. I. Gamans, 19 augusti 1668].
Les feuillets 38-39^ sont blancs.
7. (F. 40-41^'). [Epistola Christophori Iager prioris ad Pape-
brochium].
8. (F. 42-65, 36-37, 66-90v). [Amandus]. Vita B. Hartmani episcopi.
Deux copies.
9. (F. 91-92). [Des. Hartmanno].
10. (F. 92-92V). Inslrumentum [Conradi] donationis aedificii Resi-
dentiae archiepiscopalis.
11. (F. 92^-94). Alterum instrumentum eiusdem Conradi de
anno 1171.
12. (F. 94-94^), Extractum ex literis Reverentissimi Domini Nigolai
abbatis montis S. Georgii Tyroli, anno 1668.
13. (F. 94^-95). Litterae donationis dominorum de Schlitters.
14. (F. 95-96). Privilégia capituli Salysburgensis de institutione
vitae canonicae ibidem. [Galixtus papa, 1119].
15. (F. 96-97V). [Bullae Honorii papae, 1125, Innocentii, 1130].
Le feuillet 98 est blanc.
16. (F. 99). [Epistola Marquardi Ehingen. Frisingae, 8 aug. 1662].
17. (F. 100-101^). [Epistola Ioannis Gamans. Afschaffenburgi,
1 iulii 1667].
18. (F. 102). [Epistola Constantini Golibratii].
19. (F. 103). [De S. Eckenberth].
20. (F. 104-107). Antiquum martyrologium monasterii de Alto-
villari.
21. (F. 108-110). De venerabili Petro Nicolao Factore (2). Nel capi-
tolo IX, X, XVII. En espagnol.
Les feuillets 110^-111 sont blancs.
22. (F. 112-112V). [De eodem] (3).
23. (F. 113-113V). [De B. Hartmanno].
24. (F. 114-117^). Vita B. Hermanni ordinis praemonstratensis (4).
25. (F. 118-122). Acta B. Hermanni ordinis praemonstratensi
primi Scheidae in Westvalia abbatis.
(1) Caput 120 Venatorii canonicorum regularium Mauburni.
(2) Apud Arlurum.
(3) Ex libro Infor malionum apud Procuralorem generalem Romae, f. 239.
(4) Ex monumenlis ms.per loannem Gelenium.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 40
626 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
26. (F. 122'-123).TranslatioB. Hennanni Scheidensis.
27. (F. 123-123^). Translalio beati Hechardi.
28. (F. 124-124^). [Epislola Iacobi Kritzradt ad BoUandum. Golo-
niae, 18 febr. 1859].
29. (F. 125-127). De hospilali S. Crucis Brixinae. [BuUa AdrianiJ.
30. (F. 128-129^). [Epislola P. de Waghevent, 6 nov. 1659].
31. (F. 130-130^). [Epislola Iacobi Kritzradt. Coloniae. 1659,
17 aprilis].
32. (F. 131-131^). [Epislola B. V. Duithe ad abbatem Sieinhcwer,
Schedae, 24 aprilis 1732].
33. (F. 132-154^). Hrrmanni ludae abbatis Scheidensis libcllus de
sua conversione.
Puis, un imprimé, en double exemplaire : Vita sanctae Victoriae
Romanae rirginis. Anconae, 1588.
34. (F. 182-183). [De S. Victoria].
35. (F. 184-184""). [Epislola Emmamjcus Schelstraete. Roma,
25 novembris 1670]. De8. mutil. sibique Yiam in Italiain slravcrunt...
36. (F. 185-186V), [De S. Victoria].
37. (F. 187). Index 24 decembris.
38. (F. 188-193). Vita S. Yrminae virginis(l). — BHL., n» 4471.
Deux copies.
39. (F. 194-195). Translatio S. Modoaldi arrhiopiscopi Treve-
rensis (2). = Ibid., n» 5985.
40. (F. 196). [Epislola G. Hesii, 15 septembris 1675).
Imprimé, fragment de thèses à défendre in aula theologica Cotlegii
Claromontnni Societatis lesu.
41. (F. 198-201). [Epislola Irmlniae ad Willebrordum]. Deux
copies de Papebroch (3).
42. (F. 202-203). Bealus Ignatids episcopo Anthiocenus doctor et
martyr de beala Dei génitrice Maria.
43. (F. 203-205). Sermo cuiusdam in festo Reliquiarum.
44. (F. 205-206^). Vila S. Irminae. = BHL., n» 4471.
Le feuillet 207 est blanc.
45. (F. 208-209). Passio S. Gregorii martyris (4). = Ibid., n^ 3677.
46. (F. 210-214). Sermo ad laudem S. Gregorii [Spoletani] (5).
(1) Ex manuscripto S. ifaximini Treviris.
(2) Ex ms. Bodecensù coenobii ... patsionali pergameno ... mentis maii,
fol. CXLVII.
(3) Voir plus haut, p. 421, note 4,
(4) Ex BibliothecaS. Crucis ord. Cisterciensis prope Viennam cod. ms. Passionali
pergameno, in folio, anliquo.
(5) Ex Legendario ms. card. Baronii membraneo in-folio 35, fomo 1.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 627
47. (F. 215-217). In natalem sancli Gregorii Spoletani {\.). = BH.L.,
n» 3677.
48. (F. 218-219^). Tractatus ad clerum factus Coloniae de sancto
Gregorio Spoletano.
49. (F.220). [Epistola](2).
50. (F. 221-227). Vita et miracula beati loannis Cantii Poloni (3).
51. (F. 227-227^). Testimonium de sanctitate et rniraculis B. loannis
Cantii S. I. D. celebris Polonorum Historici domini Matlhiae Miecho-
ritae suorum Ghronicorum, lib. 21, cap. 69.
52. (F. 228). [Epistola Andreae Stredonensis ad Bollandum. Nissae,
1635, 15 deeembris].
53. (F. 229-231^). [Epistolae Martini Waleszyuski ad Guperura.
Cracoviae, l** iunii 1726].
Puis un feuillet imprimé yEinstola Gasimiri a Lubna Lubienski epi-
scopi Cracoviensis, Cracoviae, typis Francisci Cezariz],
54. (F. 233-234V). [Miracula B. loannis Gantii].
Papier; 234 feuillets; O^.SS X 0'",212; XVIP siècle. Demi-reliure moderne; au
dos le litre doré : Acta Sanclorum, 23-24 deeembris, et le chiffre couronné de
Léopold I".
3525. (8985-86). — Gollegtanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 25«« deeembris.
2. (F. 2-3v). [Vitae S. Anastasiae] prologus. = BHL., n» 1795.
3. (F. 4-5^). Martyrium S. Anastasiae. = Ibid., n<'401.
4. (F. 6-18^). Gesta S. Anastasiae, Chrysogoni et aliarum marty-
rum. = Ibid., n<» 1795, sans le prologue (4),
5. (F. 19-20). De adventu (5).
6. (F. 21-25). Quo anno a creatione mundi Christus sit natus. Que
anno imperii Augusti natus sit Ghristus (6).
7. (F. 26-31V). [De S. Alano]. En français et en latin.
8. (F. 32-33). [Epistolae Ioannis Golumbi ad Papebrochium. Lugduni,
1 augusti, s. a.].
9. (F. 34-35^). De sancta Basilla. Inc. Imperante Gallieno saevis-
sima adversus Ghristianos exorta est persecutio. Des. mutil. Ne pro-
priam quidam domum repetere voluerint
10. (F. 36-36V), Passio S. Basillae virginis (7).
(1) Ëx ms. antiquo S. Marine ad martyres, ex tomo 8, f. 97.
(2) En marge, le P. Papebroch a écrit : Vidcntur esse P. Alex. Willheim.
(3) Exveleribus manuscriplis ecclesiae S. Anne Cracoviemis.
(4) Copie de Martin Lipsius.
(5) Ex manuscripto S. Maximini Treviris vetustissimo.
(6) Baronii Annales ad diem 25 decembnV.
(7) Ex manuscripto UUraiectino S. Salvaloris. Résumé.
628 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Le feuillet 37 est blanc.
11. (F. 38-55). Antonii Lolui geminianensis vila- Eugeniae vir-
ginis (1).
12. (F. 56-58). [Notae de S. Eugenia].
13. (F. 59-77*). [Vita metrica S. Eugeniae]. Inc. Eugeniae mores
virlutes atque labores.
14. (F. 78). [De S. Eugenia].
15. (F. 79-94). [Vila sanctae Eugeniae]. »= BHL., n» 2666(2).
16. (F. 95-98*). Vita S. Bentivolii composita per Leonardum Fran-
cuM doctorem seplempedanum.
17. (F. 99-103). Vita del beato glorioso Benlivoglio minore conven-
tuale. En italien.
18. (F. 104-105'). Compendio délia Tila del Beato BentivogUo.
Les feuillets lOG et 107 sont blancs.
19. (F. 108-109*). [Epistola Hibrontmi Ndlt? ad Romulum Brogli,
San Séverine, 1C98J. En italien.
20. (F. 110-110*). De sancto Romulo prosa (3).
21. (F. UOv-lll*). [Note surlabbaye de Saint-Satur].
22. (F. 111*-113). [Lectiones de S. Romulo].
23. (F. 113-113*). Vita abbatis Biure. En espagnol.
24. (F. 114-114*). Processus et seu regium iudicium cum erectione
partium et treugarum latum et promulgatum per inclilum regeni
Aragonum.
25. (F. 115-118*). Die commemorationis divae Anastasiae martyris
ac eleemosinariae. Inc, Pervetusta est ac minime contemnenda con-
suetudo.
26. (F. 119-135*). La vita di Frate lacopone (4). En italien.
27. (F. 136). Index 16 decenibris.
28. (F. 137). De translatione S. Stephani protomartyris [notae].
29. (F. 138-143*). Vita S. Stephani protomartyris (5).
30. (F. 144). [De S.Stephano].
31. (F. 145-150*). Animadvcrsiones Domini CoNSTANTiNi de sancti
Stephani translatione Venetias.
32. (F. 151-152*). De translatione novissima corporis sancti
Stephani marliris ab ecclesia veteri monasterii sancti Georgii maioris
(1) Ex libella ms. membranaceo S. V. N. Alexandri VII.
(2) En partie manuscrit, en partie imprimé, extrait de l'édilloD de Rosweyde,
Vilae Palrum, p. 340-46.
(3) Cf. Castellanus, De scriploribus rerum Gallicarum, 1. 1, p. 821.
(4) Ex Bibliolheca S. Crucu in lerusalem codice 83. Descripsil pro nobis quidam
monachus ... eiusdem abbaliae S. Crucis in lerusalem anno 1753.
(5) Ex manuscripto Ullraiectino S. Salvatoris.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 629
Venetiarum in novam eiusdem ... brevis enarratio auctore domno
DoMiNiGO Abasula Gasinensis congregationis.
33. (F. 153-162^'). De translatione sancti Protomarlyris Stephani
do Constantinopoli Venetias. == BHL., n° 7891.
34. (F. 163-163^). [Epistola Mighaelis Senesghal. Duaci, 23 augusti
1659].
35. (F. 164^). [Notae Papebroghu de translatione corporis S. Ste-
phani].
36. (F. 165-166^). Translatio S. Stephani Constantinopoli Romam.
= BHL.,n'>7818.
37. (F. 167-172^). Translatio sancti Stephani Protomarlyris de
Constantinopoli Romam. = Ibid., n° 7882.
38. (F. 173-174V). Translatio S. Stephani protomarlyris (1). =
Ibid., n° 7882.
39. (F. 175). [Epistola Nirhi? ad Rosweydum, s. 1. et a.].
40. (F. 176). Miraculum ad brachium S. Stephani (2). = Ibid.,
n° 7882.
41. (F. 177-177^). De translatione pedis S. Stephani Constanti-
nopoli Genuam (3).
42. (F. 178-178^). Exemplum abbreviatum instrumenti seu carte
donationis et oblationis reliquiarum quas D. Nicolaus de David
honorabilis civis lanuensis ... conventui fratrum minorum dona-
vit (4).
43. (F. 179-179^). De baptisterio Hispanio in honore S. Stephani
consecrato (5).
44. (F. 180). Revelatio S. Stephani (6). = BHL., n° 7852, le pro-
logue seul.
45. (F. 181-184). [De S. Stephani officio, reliquiis, etc.].
Les feuillets 184-185^ sont blancs.
46. (F. 186-187^). De inventione sanguinis S. Stephani protomar-
lyris in ecclesia Neopolitana monasterii sancti Gaudiosi episcopi.
47. (F. 188-189). [De S. Stephano].
48. (F. 190^-191^). [Epistola Huberti Germys abbatis sancti Tru-
donis, 31 martii 1623].
(1) Excoenobii Bodecensis . . . passionali pergameno ... mensis augusti.
(2) Ex ms. Capuano.
(3) Ex ms. Convenlus S. Francisci Genuae membraneo anliquo. Copie de Pape-
broch.
(4) Copie de Papebroch.
(5) Ex ms. pergam. codice Collegii Claromontani Societatis [lesu] Parisiis. Copie
de Papebroch.
(6) Ex. ms. anliquo Collegii Melensis.
630 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
49. (F. 192-192*). Quomodo sanguis prodigiosus divi Slephani ad
monasterium divi Trudonis veneril (1).
50. (F. 193). [Epistola Hbnrici episcopi Vesonlionensis de S. Sle-
phano] (2). = BHL., n° 7877.
51. (F. i94-199v).Qualiter brachiumboaliprollioinnrfyrisSfopliani
Bisontium allatum sit. ■— Ibid., n"* 7873.
52. (F. 200-200*). Epistola Aviti presbyteii ad Walconium
papam. = Ibid., n"> 7850.
53. (F. 201-211). De translalione S. proloniarlyris Slephani de
Constantinopoli in Venelias (3). = Ibid., nn- 7891-7893.
54. (F. 211*-223'^). Documentuni publicum translationis sancti
Slephani ab ecclesia veleri S. Gcorgii maioris ad ecclesiam novam
dicli monaslerii.
55. (F. 224-224^). [Epistola Francisci Haroldi ad Pnpebrodïinm.
Roniae, 20 maii 1673].
56. (F. 225-225»). [Epislola Antomi Magliabecchi ad Papebro-
chium. Florentiae, 7 iuUi 1676].
57. (F. 226-227). [De miraculis S. Slephani]. — BHL., nn»» 7868-
7870.
58. (F. 228-233). De inventione sancti Steplu.i.. ..*;. - //"-<., n"7854.
59. (F. 234-236). Sermo de translalione sancti Slephani (5).
Les feuillets 236^-237 sont blancs.
60. (F. 238-242). De revelatione S. Slephani protomartyris (6). —
Ibid., n« 7854.
61. (F. 242-245). Translatio S. Slephani prolomarlyris de leroso-
lyma in Constant inopolim civitalem. == Ibid., \Y* 7858.
62. (F. 245-250). Translatio corporis S. Slephani prolomarlyris de
Constantinopoli ad urbem Romani. == Ibid., n® 7882.
Les feuillets 250»-251*' sont blancs.
63. (F. 252-257). Translatio corporis S. Slephani prolomarlyris
Hierosolymis Constantinopoli m. = Ibid., n" 7858.
64. (F. 258-261). Sermo de translalione S. Slephani in Constanli-
nopolim (7). = Ibid., n» 7858.
65. (F. 262-265*). Translatio sancti Slephani prothomartyris de
Hierosolymis in Gonslantinopolim (8). = Ibid., nn°» 7857 et 7858.
(1) Cf. Bfl/:.,n»7890.
(2) [Ex codice] Collegii Metenxis Societali» lesu.
(3) Ex veleri manuscripto monasUrii S. Georgii maioris Veneliis.
(4) Ex manuscripto S. Martini Treviris.
(5) Ex ms. legendario cardinalis Baronii, n" i, f. 45.
(6) Exms. S. Maximini Treviris.
(7) Exms. legendario card. Baronii.
(8) Ex ms. Caritatis. Copie de Chifflet
COLLEGTAKEA BOLLANDIANA 631
66. (F. 266-268). Translatio sancli Stephani a lerusalem Gonstanli-
nopolim (1). = BHL., n° 7858.
67. (F. 269-270-). De sanguine S. Stephani (2).
68. (F. 271-273). De sanguine S. Stephani protomartyris Neapoli
in ecclesia S. Gaudiosi monialium S. Benedicti (3).
Les feuillets 273-274 sont blancs.
69. (F. 275-277^). Copia del attestato dell' inventione del sangue di
S. Stefano nel monasterio di S. Gaudioso di Napoli.
70. (F. 280-281). [Epistola Sebastiani Loth. Moguntiae, 25 ianua-
rii 1707].
71. (F. 282). Translatio S. Stephani Gonslantinopoli Romani.
[Notitiae marlyrologiorum].
Le feuillet 283 est blanc.
72. (F. 284-284^). Tituli super picturisRomae in ecclesia S. Stephani.
73. (F. 285-288). Descriptio qualiter prothomarliris Stephani
brachium ad civil atem Bisuntinam sit delatum tempore Theodosii
iunioris imperatoris (4). = BHL., n" 7873.
74. (F. 289). Epistola Aviti presbiteri (5). = Ibid., n° 7850.
Les feuillets 289^-290^ sont blancs.
75. (F. 291). [Attestalio I. B. Mari de reliquia S. Stephani tradita
episcopo Viennensi].
76. (F. 292-292^). De cranio S.Slephani. [Attestatio Ottonis Rein-
HOLDi ex baronibus ab Andrimont].
Puis, imprimées les pp. 31-36, 25-30 de Surius, éd. de 1618, t. VIIL
77. (F. 299-299V). Vita S. Thatei episcopi et confessons (6).
Le feuillet 300 est blanc.
78. (F. 301-302). S. Abundantiae virginis.
79. (F. 303-30iv). [Epistola Caroli a Mansfelt ad Bollandum.
Bruxellis, 1=* maii 1645J.
80. (F. 305-306^). Sanctae Abundantiae virginis Spoletinae vita et
miracula.
81. (F. 307-307^). [Epistola raagislri Antonii Brantomi. Spoletae,
29 martii 1640]. En italien.
82. (F. 308-308^). [Epistola Silvestri Penetae. Laureti, 25 martii
1640J.
(1) Exscriplum ex ms. Marchianensi membranaceo vetusto.
(2) Ex chronico monasterii Sancti Trudonis.
(3) Le P. Janning a ajouté la note : Nota pleraque haec impressa legi apud Camil-
lum Tulini de duobus Gaudiosis, p. 52 et sqq.
(4) Copie de Chifflel.
(5) Ex ms. S. Lamberti Leodicensis ante annos 600 exarato, descripta 1668.
(6) Ex manuscripto Rubec vallis.
632 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
83. (F. 309-309^). De sancta Abundanlia.
84. (F. 310-313^) S. Dionysii papae Iranslatio (1). Des, mut il. erga
eundem locum lam studiosus exlitit...
85. (F. 314-314^). [Epistola F. Iosephi Ignatii a S.Antonio carmeli-
tae. Bruxellis, 21 seplembris 1673].
86. (F. 315-318»). [Epistolae Pétri Vernk S. I. ad Papebrocliium.
Flexiae, 1" maii et idibus decembris 1666].
87. (F. 319-326'). [Epistolae Pétri Posshvi ad Papebrochium,
1 decembris 1674, 25 ianuarii 1676, 17 ianuarii 1676, 17 marlii 1676,
16 ianuarii 1677].
88. (F. 327-329»), Vila S. Marini marlyris clarissimi. = BJIL..
n° 5539.
89. (F. 330-337»). Passio S. Mari marlyris (2). -=76irf., n« 5538.
90. (F. 338-338»). De S. Marino puero.
91. (F. 339). [De sanctis omissis ad diem 26 decembris].
Papier; 339 feuillets; 0-,3î8 X 0-,M; XVII* «iècle. Ce volume a appartenu
à l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos,
le titre doré : Aeta Sanctorum, 25-26 decembri», et le chiffre couronné de
Léopold I".
3626. (8987-89). ~ Collectanka bollandiana.
1. (F. 1). Index 27 decembris.
2. (F. 2-2»). De ven. Masseo ordinis Minorum.
Le feuillet 3 est blanc.
3. (F. 4-4»). De S. Claudia vidua.
Puis les pp. 395-404 des Vitae Patrum de Roswetde et les
pp. 109-184 de la Bibliotheca Patrum, t. II.
4. (F. 32-33). [De S. lohanne apostolo].
5. (F.34). DeS. Ioanne(3).
6. (F. 35-38). Prologus in vita S. loannis evangelislae. = BHL.,
n*> 4320. Deux copies.
7. (F. 39-39»). Repetitio miraculorum S. lohannis (4).
8. (F. 39»-44). Passio sancti Blasii marlyris (5). = BHL., n" 1376.
9. (F. 44-47). Passio sancti Sixti episcopi (6). = Ibid., n« 7801.
(1) Ex ms. monaslerii Sublacensis, parle P* collectaneanorum HoUlenianorum
de Pontificibus. Copie de Papebroch.
(2) Ex ms. I). du Chesne.
(3) Ex mss. posthumis Xicolai Anlonii communicalix Madrili sub finem 1721 a
R. adm. et ampl. D. Adriano Connink proximo eius consanguineo.
(4) Codex membraneus in fol. Bibliolhecae S. Crucis Florenliae, plul. XXIX,
n. 4.
(5) In eodem codicepag. 92.
(6) In eodem codicepag. CLXXV.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 633
10. (F.48-59v).Passio sanctilohannis apostoli et evangelistae(l).=
BHL., n° 4320.
11. (F. 60-63V). [De S. lohanne evangelista].
12. (F. 64-68^). Assumptio S. loannis apostoli et evangelistae (2). =
^^L.,n«4316.
Le feuillet 69 est blanc.
13. (F. 70- 70^). [Epistola Alexandri Wiltheim ad Papebrochium,
11 maiil675].
14. (F. 71-86^). loannis ante portam latinam (3).
15. (F. 87-102V, 104-105V). Vita beati Hugonis ordinis Cister-
ciensis. = BHL., n° 4034; le prologue est à la fin.
16. (F. 103-103V). [Epistola H. Sturm ad Bollandum. Goloniae,
8 augusti s. a.].
17. (F. 106-107V). [De Ghrislina Ebnerin].
18. (F. 108). Index 28='« decembris.
19. (F. 109-109V). [Epistola F. Marianes. Mediolani, 19 martii 1700].
20. (F. 110-113). Martyrium SS. Innocentium puerorum (4).
21. (F. 114-117). Revelatio Innocentium apudBronium (5).
22. (F. 118-118^). De B. Malthia a Nazaraeis.
Ensuite, divers imprimés :
a) Relatio fada in ConsistoHo... super vita, sanctitate... Beati Fran-
cisci de Sales. Romae, 1662.
h) Sanctissimi D. Alexandri Vil Brève Beatificationis Francisci
de Sales. Romae, 1661.
c) Relatione délie cerimonie... nella beatificatione del glorioso vescovo
di Geneva Francesco di Sales. In Roma, appresso Francesco Moneta,
1662.
d) Triomphe du bien-heureux François de Sales ou Eloges et poésies
qui ont esté faites dans Grenoble, en la solemnité de sa Béatification.
A Grenoble, 1662.
23. (F. 144- 145 V). [Epistolae F. Van der Veken ad Bollandum.
Romae, 11 febr. 1662, 14ian. 1662].
24. (F. 146-146^). [Epistola Garoli a Mandersgheidt ad Pape-
brochium. Romae, 2 decembris 1661].
25. (F. 147-148^). [Epistolae Iacobi Sghellebroot ad Bollandum.
Romae, 11 decembris 1661 et 15 ianuarii 1662J.
(1) ExmanuscriploS. Martini Treviris.
(2) Ex Bodecensis coenobii... passionali pergameno ms. mensis decembris.
(3) Ex manmcripto Ultraieclino S. Salvaloris... Extrada ex fabula... Prochori.
Cf. fl//L.,n°4323.
(4) Ex manmcripto Ultraieclino S. Salvaloris. Pleraque ex Legenda Aurea.
(5) Ex manuscriplo Broniensi.
634 MANUSCRITS DE LA BIBUOTHÈQUE ROYALE
Puis un imprimé : SancHssimi Domini AUxandri papae VU h"»-*
beatificationis Francisci de Sales.
26. (F. 150-154). Vila sancti Connoionis primi monasterii Rolho-
nensis abbalis(l).
27. (F. 155-179). Liber domni Thomae monachi Frigidimonlis
ordinis Cistercicnsis de periculis et peregrinatione Margharilae
sororis suae.
28. (F. 180). Index 29 decembris.
29. (F. 181). De S. Guerrino m.
Les feuillets 181»- 182» sont blancs.
30. (F. 183-184*). [Lilterae cardinalis Ginetti de invenlione cor-
poris Flavii Pétri martyris. Romae. 4 iulii 1646].
31. (F. 185-186). [De SS. Guarrino, Benincosa Rapaccioli, Boni-
facio].
32. (F. 187). [DeS. Anania].
33. (F. 188-190). Viennensium conversio per Crcsccntium Pauli
apostoli discipulum (2).
34. (F. 191-191'). [Viennensium conversio].
Le feuillet 192 est blanc.
35. (F. 193-211). [DeS.Crescenlio].
36. (F. 212-213). DeS. Garibaldo episcopo et confessore. [Epistola
Francisci Lahier. Mussiponti, 22 decembris 1646].
37. (F. 214-223V). Vita S. David régis (3).
38. (F. 224-225). Narratioquorumdam miraculorumS.Ebrulphi(4).
39. (F. 228.229V). [Epistola Antonii Vexusu ad Papebrochium.
Parisiis, 1» septembris 1666J.
40. (F. 230-230'). Qualiter corpora sanctorum Ansberti et Ebrulfi
a Resbaco fuerint delata. — BHL., n» 2379.
41. (F. 231). Vita S. Ebrulfi abbatis (5). = Ibid., n» 2377, le pro-
logue seul.
42. (F. 232-232'). Vila S. Ebrulfi confessons (6). = Ibid, n« 2377,
sans le prologue.
43. (F. 233). Vita S. Ebrulphi confessons (7).
44. (F. 234-235V). S. Ebrulfi confessoris (8). = Ibid., n° 2376.
(1) Ex veteribus diclae abbaliae mamucripiu decerpta.
(2) Ex veleri ms. codice Viennensis ecclesie.
(3) Ex manuscriplo UUraiecUno S. Salvalorut.
(4) In tnanuscripto bibliothecae ecdesiae BelvacentU.
(5) Copie de Papebroch.
(6) Ex manuscriplo UUraiecUno S. Salvatoris.
(7) Ex manuscriplo iV. Belforlii.
(8) Ex liodecensis coenobii ...passionali pergameno MS. insigni memis decembris.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 635
45. (F. 236-239V). Ad vitam S. Trophimi.
46. (F. 240-241^'). Vita S. Trophimi episcopi et confessons (1). Inc.
Sanctorum mortem in conspeclu Domini semper pretiosam.
47. (F. 242). [Attestalio Rodolphi archiducis Austrie de reliquiis
omnium sanctorum. Viennae, anno MCCCLX in die corporis Ghristi].
48. (F. 243). De S. Trophimo.
49. (F. 244-245 V). [Fragmentum Ghronici].
50. (F. 246-326^). Legenda sancti Gerardi ordinis fratrum mino-
rum auctore fratre Bartholomaeo de Pisis.
51. (F. 327-33 iv). Vita S. Thomae Gantuariensis archiepiscopi (2).
52. (F. 332). De canonizalione eius (3).
53. (F. 333-336^). Vita sancti Thomae archiepiscopi Gantuariensis
et martyris (4).
54. (F. 337-338^). Quidam hoc compendium frater compilavit, quo
sancti martyrium Thomae coornavit (5).
55. (F. 339-340). Translatio S. Thomae Gantuariensis (Q).=BHL.,
n° 8230.
56. (F. 341-342»). Translatio sancti Thomae. = Ibid., n^ 8231.
57. (F. 343-343^). [Epistola P. Andreae Denys ad Papebrochium,
1663].
58. (F. 344-346). [Nolae de S. Thoma].
Puis deux imprimés :
a) Les pp. 139-144 de S. Gregorii Thanmaturgi ojpera, éd. Vossius,
Moguntiae, 1604, Miscellanea.
h) Les pp. 13-20 de Marianus Vigtorius, Cantuariensium archiepi-
scoporum omnium ... cnialogus, éd. Gerardus Vossius, Romae, 1604.
59. (F. 355-36 1^). Passio sancti Thomae archiepiscopi Gantua-
riensis (7). = BHL., n° 8180.
Papier; 361 feuillets; O^Sé X Q'^,'i\l; XVIP siècle; volume des anciens Bollan-
distes. Demi-reliure moderne ; au dos, le litre doré : Acla Sanctorum, 27-29 decem-
bris, et le chiffre couronné de Léopold P'.
3527. (8990-91). — Gollegtanea bollandiana.
1. (F. 1). Index 30 decembris.
2. (F. 2-4^'). [Epistola Fr. Nigolai Daussy prioris Valcellensis. Val-
cellis, 12 ianuarii 1633].
(1) Ex mensis ianuarii Passionali coenobii Bodecensis.
(2) Ex manuscriplo Ullraiectino S. Salvaloris. Résumé.
(3) Ex geslis Ponlificum.
(4) Ex manuscriplo lielfortii.
(5) Ex manuscriplo sancli Gisleni in-4°, caria rubro salis velusto.
(6) Ex manuscriplo Abbalis ville.
(7) Ex manuscriplo sancli Gisleni in-4° caria rubro.
636 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Le feuillet 5 est blanc.
3. (F. 6-6^). [Epistola G. de Waha ad Papebrochium].
4. (F. 7). Notatio in vilam S. Sabini.
5. (F. 8-11'). Martyrium S. Sabini episcopi Spoletini (1). — BHL.,
n» 7451.
6. (F. 12-13). [Epislola Antonii de Winqhe ad Rosweydum. Lieliis,
12 augusti 1629J.
7. (F. 14-15). S. Savini episcopi et marlyris (2). — BIIL.,
no 7451 (3).
8. (F. 16-16'). De S. Savino (4).
9. (F. 17-18). SS. Sabini episcopi, Exuperanlii et Marcelli (5).
10. (F. 19-22). Passio sancli Savini episcopi et martyris (6). —
BHL., n^l^i.
11. (F. 23-27). In natalem sancli Savini episcopi et martyris (7).
12. (F. 28-33). Vila fralris Gerardi de Valentia (8).
13. (F. 34-38'). Vila S. Eugenii (9). =- BHL., n« 2684. Deux copies.
14. (F. 39-54). Vila S. Liulbergae. — llnd., n» 4936.
15. (F. 55-72). Vila et conversatio sanctae Liulbergae iuclu-
sae (10). = Ibid., n» 4936.
16. (F. 73-94'). Vila bealae Margarilae virginis de Ck)lumna.
17. (F. 95). Index 31««decenibris.
18. (F. 96-98). [Notae variae].
19. (F. 99-103). Vita SS. Saviniani et Polentiani (11). — B/ZL.,
no 7435.
20. (F. 103-104'). Ilem eorundem sanctorum translatio.
21. (P. 105-113'). Vila et passio sanclorum marlyrum Saviniani et
Polentiani sociorumque eius (12). »= BHL., n? 7432.
22. (F. 114-117). Vita SS. Saviniani et Polentiani (13).
(1) Ex codice Fuldensi.
(2) Ex BodecensU coenobii ... passionalipergameno m$. insigni mensis decemhris.
(3) Slilo mulalo.
(4) Ex manuscripto Carthusiat UltraiecUruis.
(5) Ex Bodecensi* coenobii ... pastionali pergameno 9IS. insigni mentit niarlii.
(6) Ex manutcriplo Romane.
(7) Ex manuscripto antiquo S. JUariae ad martyres
(8) Ex manuscripto Rubrae vallis fol. perg. ex l'aparté Sovalis SS. Cf. Haoio-
GnkPHiBoLixmikm, De codicibus hagiographicis lohannis Gielemans adieelis ane-
cdotis, p. 63, n. 11.
(9) Ex praegrandi pergameno Blaburensis ... prope Ulmam coenobii.
(10) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno ms. insigni mensit
februarii.
(11) Ex manuscripto N. Belfortii.
(12) Ex ms. Vallis Lucentis. Copie de Chifflet.
(13) Ex manuscripto Rubeae Vallis.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 637
23. (F. 117-117^ 160]. [De SS. Saviniano et Potentiano]. = BHL.,
n° 7421.
24. (F. 118). De SS. Agoardo et Agliberto.
25. (F. 119-119^ 124-124^). Histoire véritable du martire de
S. Agoard et S. Aglibert.
26. (F. 120-123^). Martyrium sanctorum Agoardi et Agliberti (1).=
BEL., n° 168.
27. (F. 125-125^). [Lettre de Gilles Goquart à Papebroch, Sens,
8 mai 1679].
28. (F. 126-227). Passio SS. Saviniani et Potentiani, Albini et
aliorum (2).
29. (F. 128-138^'). Vitasancti Saviniani archiepiscopiSenonensis.=
BHL., n« 7416.
30. (F. 139-144). Sanctorum raartyrum Saviniani et Potentiani
sociorumque eorum.
31. (F. 145-147V). Reliquum Actorum S. Potentiani (3).
32. (F. 148- 159^). Passio SS. martyrum Saviniani et Potentiani
sociorumque eorum (4). = BHL., n** 7416.
33. (F. 161-162^'). Vita S. Barbatiani confessons et presbyteri (5).=
Ibid., n« 972.
34. (F. 163-170^). Vita S. Barbatiani (6),== 7è/c?.,n° 972.
35. (F. 171). Prologus in vitam S. Barbatiani (7).
36. (F. 172, 177-177^). [Epistola Papebrochii ad anonymum (8).
Antverpiae, 17 aprilis 1693].
37. (F. 173-175). Vita S^''^ Columbae.
Les feuillets 1 75^-1 76^ sont blancs.
38. (F. 178-178^). [Epistola Pétri Hausman ad Papebrochium.
Coloniao, 8 aprilis 1693].
Le feuillet 179 est blanc.
39. (F. 180). [De S*^ Columba].
40. (F. 181-182). Vita S. Columbae virginis et martyris (9). =
BHL., n° 1894.
(1) De codicibus ms. ecclesiae parochialis Chris toliensis.
(2) Ex manuscriplo Vltraieclino S. Salvatoris. Résumé.
(3) Ex ms. Mazarineo. Copie de Papebroch.
(4) Ex cod. ms. 79 Reginae Sueciae.
(5) Ex Bodecensis coenobii ... passionali pergameno ms. insigni mensis decembris.
(6) Ex codice bibliothece valicane n" 6073.
(7) Ex ms. langobardo monasterii monialium S. loannis ordinis S. Benedicti
Capuae.
(8) Peut-être à Pierre Hausman, curé de Sainte-Colombe, à Cologne. Réponse
à la lettre de ce dernier, infra n" 38.
(9) Ex ms. S. Audomari velusHssimo.
638 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
41. (F. 183-184). PassiosancleColumbae virginisetinarlyris(l).—
BEL., n» 1896.
42. (F. 184-184^). Antiphonae et rcsponsoria de sancfa Columba.
43. (F. 185-186). [Nolae de S»« Columba].
44. (F. 187-188*). Acta S. Columbae virginis et martyris (2), =^
BHL., n« 1892.
46. (F. 189-190). [De S* Columba].
46. (F. 191-192^). [Epistola Pétri Hausman ad Papebrochium.
Coloniae, 8 maii 1693].
47. (F. 193). Index eorum quae in commentario suo de S. Columba
narrât Fontaninus.
48. (F. 194-194'). [Epistola Io.'ïatii Plnii ad Petrum van den Bosch
S. I. Romae, 10 maii 1732].
49. (F. 195-195'). [Epistola Pétri tan dbn Bosch ad Ignatium
Pinium. Antverpiae, 21 martii 1732].
50. (F. 1%-196'). Responsiones ad dubia de sancla Colomba vir-
gine et non martyre in dioecesi Aquilciensi.
51. (F. 197-197'). De S. Columba martyre (3).
52. (F. 198-199'). [Epistola Pétri Hausman ad Papebrochium.
Coloniae, 6 iulii 1706].
53. (F. 200-204). Passio sanctae Columbae virginis et martyris (4).»
BHL., n° 1896.
Puis des imprimés :
rt) In festo S. Columbae virginis et martyris (pro oflScio).
b) Missa pro festo S. Columbae.
54. (F. 207). Lilterae donationis quibus Dominabus S. Bernardi in
Blendeka pagus ipse conferlur.
55. (F. 208-210). Inventio S. Columbae.
56. (F. 211-231'). Vila S. Silvestri papae (5). = BHL., nn»- 7725-
7733.
57. (F. 232). Notae in vitam S. Silvestri.
58. (F. 233-241'). Vila S. Silvestri (6).
Le feuillet 242 est blanc.
59. (F. 243-252). Acta Silvestri. [Varia excerpta].
60. (F. 253). [De reliquiis S. Silvestri in ecclesia sanctae Barbarae
Mantuae].
(1) Ex codice manuscriplo Dominarum de Blandeka ordinis D. Bernardi,
(2) Expassionario S. lustl Lugduni. Copie de Chifflet.
(3) Ex mss. posthumis Nkolai Antonii communicatis Madrili $ub finem 1721 a
R. adm. et amplissimo D. Àdriano Connink proximo eitu consanguineo.
(4) Ex ms. vallis Lucentis. Copie de Cliifflet.
(5) Ex ms. Aquicinctino.
(6) Ex ms. M. Velseri.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 639
61. (F. 254-255). [Epistola Marii Florentinii. Lucae, 10 februarii
1682].
62. (F. 256^-256 et 257^). De translationc sancti Silvestri (1).
63. (F. 258). [Epistola Silvestr[ Petrasangta ad BoUandum.
Romae, 15 augusti 1637],
Pais les pp. 693-704 d'un exemplaire imprimé des Vitae Patrum
de Rosweyde.
64. (F. 266-294). Gonversatio B. Melaiiiae iunioris (2). = BEL.,
n« 5885.
Puis un imprimé : Adventoria ... in qua de inscrîptione Libri
S. Augustini De gratia Ghristi disseritur a F. Henrigo Noris.
Florentiae, ex typographia sub signo stellae, 1674.
65. (F. 315). [De omissis ad 31 decembris].
66. (F. 316-317V). De SS. Leobardo et Mauro abbatibus in
Alsatia.
Puis des imprimés :
a) Korte verhandeUng uyt welke blyld ofden Saligen Joannes Fran-
ciscus Régis is gestorven in de Societeyt lesu. 't Antiverpen, by de
weduwe van Petrus lacobs, 1717.
b) Sanctissimi in Christo Patris ... démentis XII constilutio de
Beato loanne Francisco Régis. Romae, 1738.
c) Oratio et lectiones propriae [5. Francisci Régis]. Romae, 1724,
typis reverendae Camerae Apostolicae.
67. (F. 334-335V). Glarissimo viro ... Rev. P. I. Sollerio S. I. Anto-
Nius Antinori.
68. (F. 336-357^). Glarissimis viris ... Actorum Sanctorum Antver-
piae scriptoribus Antonius Antinori.
Papier; 357 feuillets; 0'n,33 X 0",21 ; XVIP siècle. Volume provenant de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre
doré : Acla Sanctorum, 30-31 decembris, et le chiffre couronné de Léopold I"".
3528. (8992-93). — Indices Agtorum Sanctorum.
1. (F. 1-42). [Index alphabeticus personarum A-ZJ.
2. (F. 42^-44). [Index rerum aliquot mirabilium].
3. (F. 4547^). [Index familiarum, regionum, ordinum religio-
sorum, etc.].
Papier; 47 feuillets, plus six restés blancs à la fin du volume; O^.éS-ô X O^S?;
XVIII* siècle. Ce volume semble provenir des anciens bollandistes de Tongerloo.
Demi-reliure moderne, basane.
(1) Ex anliquo codice ms. hedino abbatis Nonanlulinae. Copie d'Ughelli.
(2) Ex manuscriplo S. Amandi veluslissimo
640 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3529. (8994-97). — Collectaxea bollandiana.
1. (F. 1-14). De S. Eliphio ... martyre ... commentarius praevius(l).
2. (F. 15-15V). Vita sanctae Pharahildis. = 7i//L., n" 6793.
Le feuillet 16 est blanc.
3. (F. 17-36). De S. Pharailde virgine commentarius praevius
auctore Bollando et I. Thtsio (2).
4. (F. 37-37*). De S. Ragnulfo martyre [notae Isfridi Thysii].
5. (F. 37*^-42 ). De S. Hadulfo ... commentarius historiens auctore
GODEFRIDO HeNSCHENIO (3).
6. (F. 43^-45). Passio S. Eliphii subleslae fidei (4).
7. (F. 46). [Nota Fr. Leonis Raymaekers canonici Averbodiensis,
pastoris de Balen, de S. Odradae rcUquiis].
8. (F. 47). [Epistola F. C. Caknen. Averbodii. 23 decembris 1784].
9. (F. 47»). [Epistola eiusdem, Averbodii, 24 novembris 1784].
10. (F. 48-48'^). Documenta rcliquiarum sanctae Odae in Roey
sanctae Odae prope Sylvam Ducis.
11. (F. 49^-50*). Van de heilige Oda maget wt Schottlandt.
12. (F. 51-53'). Een schoon Uedeken van de heilige maghet Oda,
patronesse van Venray.
13. (F. 54). [Notae in praecedentem vitam flandricam].
14. (F. 54-55). [De B. Bertha].
15. (F. 56). [Variae lectiones vitae S. Odradae].
16. (F. 57-59'). De sancta Odrada virgine ... syllogc.
Le feuillet 60 est blanc.
17. (F. 61). [De S. Odrada]. En flamand.
Les feuillets 61*-62» sont blancs.
18. (F. 63-63^). [Epistola F. Sbrvatii, abbatis Averbodiensis,
27 septembris 1654].
19. (F. 64-64'). [Nouvelle copie des pièces nn"« 7-9].
20. (F. 65-66'). Het leven van de heilige maget Oda des Conincks
dochter van Schotlant geschreven van een Religieus van den oorden
van den heiligen Augustinus int Clooster Jérusalem tôt Venraij.
Papier; 66 feuillela; 0»,35 X 0™,238; XVII* siècle. Ce volume provient de»
Bollandistes de Tongerloo. Demi-relinre moderne, basane rouge.
3530. (8998-9000). — De sanctis annotata varia.
1. (F. 1-97', 99-111', 113-116'). [Lettres de Georges Chastelain à
Papebroch, Paris, 30 avril 1683, 4 avril 1691] (5).
(1) Voir Acta SS., Octobr. t. VIL
(2) Voir Acta SS., lanuar. t. L
(3) Cf. ibid., lunii t. IIL
(4) Ex ms. UUraieclino S. Salvaloris. Cf. BHL., n» 2481.
(5) Observations sur les Acta Sanctorum.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 641
2. (F. 98-98V). [Lettre de Moyreau à Papebroch. Paris, 2 avril 1686].
3. (F. 112-112^). [Epistola Comitis sangti Pétri, 12 novembris
1689, s. 1.].
4. (F. 117-120% 126-127V). [Lettres de Du Gange à Papebroch,
Paris, 1683].
5. (F. 121-125V). Vitae et martyria SS. ex bibliotheca Golber-
tensi (1).
6. (F. 126-128^). [Godices Metaphrastis in bibliotheca Parisiensi].
7. (F. 129-129^). [Lettre de Rainssant. Versailles, 14 février 1685].
8. (F. 130-141). [Epistolae Andreae Arnoldi ad Papebrochium,
Norimbergae, 1676-1686].
9. (F. 142-143^). Danieli Papebrochio Andréas Pusterla biblio-
thecae Ambrosiariae praetectus. Mediolani, 27 februarii s. a.
10. (F. 144-145^). [Epistola Henrigi Blumpp. Dresdae, 6 septem-
bris 1678].
11. (F. 146-146). [De venerabili P. D. loanne Fort].
12. 147-147^). [Lettre de G. van Beughem, chanoine de Sainte-
Pharaïlde. Gand, 12 septembre 1790].
13. (F. 148-149^). [Lettre de Glaude Nolson. Abbaye de Molome,
28 août 1787].
14. (F. 150), [Lettre de Fr. Labbae, 6 septembre 1787].
Le feuillet 151 est blanc.
15. (F. 152-153). In festo translationis S. Valerii lectiones.
16. (F. 154-155). [Epistola N. De Lahoese pastoris in Steynockerzeel,
ad Dominum Thys Tongerloensen Bollandistam, 28 ianuarii 1791].
Papier; 155 feuillets ; 0°',225 X O'-.ieS; XVII« et XVIII» siècles. F. 66% gravure
représentant D. H. Lamagae fondatrice de la maison et hospital des Filles de la
Providence de Dieu à Paris. J. Boulanger fecil. Volume de l'ancienne bibliothèque
des BoUandistes. Demi-reliure maroaquin.
3531. (18182-86). — Gollegtanea bollandiana (2).
1. (F. 1-1'). Acla sanctorum octobris, tomus seplimus, dies décima
quinta. Sancti qui coluntur idibus octobris (3).
2. (F. 2-7). Praetermissi et in alias dies relati (4).
3. (F. 7^-8). De S. Fortunato martyre Romae (5).
4. (F. 8-9). De SS. Lupulo et Modesto, martyribus Gapuae (6).
(1) Notes de Du Gange.
(2) Copie du volume imprimé à Tongerloo.
(3) Voir Acla SS., Octobris t. VII, p. 1.
(4) Ibid., p. 2-5.
(5) Ibid., p. 5-6.
(6) Ibid., p. 6-7.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 41
642 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
5. (F. 9-13'^). De S. Agileo martyre (1).
6. (F. 14-23). De SS. CGCLX raarlyribus Mauris (2).
7. (F. 23^^-25'). De S. Antiocho episcopo, confessore Lugduni in
Gallia (3).
8. (F. 26-40). De SS. Cannato et Anlonino (4).
9. (F. 40^-46). De S. Aurélia virgine Argentorati in Alsalia (5).
10. (F. 46^-53). De S. Severo episcopo (6).
11. (F. 53^-57). De sancto Tummaro episcopo (7).
12. (F. 57^-70). De S. Conogano episcopo (8).
13. (F. 70-77^). De S. Leonardo confessore (9).
14. (F. 78-87). De S. Bauderico seu Baldcrico confessore (10).
15. (F. 87'-93»). De sancto Deodalo seuTheodato episcopo (11).
16. (F. 94-103). De S. Thecla virgine et abbaUssa(12).
17. (F. 103^-111). De S. Sabino episcopo et confessore (13).
18. (F. 111»-122*). De S. Rogerio episcopo Canncnsi (14).
19. (F. 122V-125'). De B. Galtero (15).
20. (F. 126-155). De beata Philippa virgine do Campo-Milano
dicta (16).
Papier; 155 feuillets; 0-36 X 0",343; XIX* siècle. F. 156', on lit : Mlatum eum
originali per me F. Henry Merten$ Bibliothecarium Bibliotheeae ÀnlverpientU.
Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acta Sanctorum octobrU et le chiffre
couronné de Léopold I*'.
3532. (18862-63). — Ck)LLECTANEA bollandmra.
1. (F. 1-29). Danielis Papebrochii ad novam errorum exliibilionem
responsiones posthumae ex prioribus ab annis XXX cdilis collectae
et digestae adversus Odoacris llbachii Actorum S. Catlierinac
pseudo-vindicias, auclore I. B. S. [ollerio] et I. T.
(1) Voir Act. SS., Octobris t. VU, p. 7-10.
(2) Jbid., p. 11-16.
(3) Ibid., p. 17-18.
(4) Ibid., p. 18-27.
(5) Ibid., p. 27-31.
(6) 76ù/.,p.31-34.
(7) /6id., p. 35-37.
(8) Ibid., p. 37-44.
(9) Ibid., p. 45-49.
(10) ifeid., p. 49-55.
(11) /6id., p.55-59.
(12) Ibid., p. 59 64.
(13) Ibid., p. 65-69.
(14) 76id., p. 70-77.
(15) Ibid., p. 77-79.
(16) Ibid., p. 79-106.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 643
2. (F. 30-30^). [Epistola Pétri Benedetti ad Sollerium. Ex Urbe
27 decembris 1726],
3. (F. 31). [Epistola Frangisgi Retz ad Sollerium s. 1. et a.].
4. (F. 32-32^ 41-41^'). [Epistola Raphaelis Underperger ad Solle-
rium. Romae, 22 iunii 1726J.
Les feuillets 33-4^ sont les pp. 15-28 de l'imprimé suivant : Ad
exhibitionem errorum praeambulnm secundum.
5. (F, 42-52). In apologiam pro Actis S. Catharinae V. et M. ani-
madversioncs.
6. (F. 53-75). Daniel Papebrochius Societatis lesu defensus contra
Odoacrem llbachium.
Pais un exemplaire imprimé de La Critica d'oggidi ... de
GiAGOMO Ladekghi ... data alla luce da Girolamo Mainnrdi. In
Roma MDCCXXVI,
Papier ; 75 feuillets; 0"°,33 X 0™,21; XVIIP siècle. Ce volume provient de l'an-
cienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne ; au dos, le titre doré :
Acta Sanclorum, 25 novembris, et le chiffre couronné de Léopold I".
3533. (18875-80). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 7). S. Maximi levitae et martyris (1). = BEL., n" 5834.
Les feuillets 7^-10^ sont blancs.
Suivent des imprimés.
a) Passio sive historia XI miliiim virginum.
b) Historié van sente Vrsida.
c) Historié van sent Ursulen.
d) Historia undecim milium virginum ... impressa Colonie per
Henricum de Nuscia.
e) Legenda sandarum virginum Christiane, Kuegundis, Mechtundis
et Wibrandis de societate undecim milium virginum et martyrum.
f) Historia undecim milium virginum.
2. (F. 69^-70). Libri graecorum rituales.
3. (F. 71-84). Vita sancti Romani archiepiscopi urbis Rothoma-
gensis(2). Inc. Beatus igitur Romanus pontifex gloriosus.
4. (F. 85-94^). Vita sancti Romani archiepiscopi urbis Rothoma-
gensis (3). = BHL., nn"'' 731 1 et 7310.
5. (F. 95-97V). De sancto Romano. = Ibid., n" 7317.
Le feuillet 98 est blanc.
6. (F. 99-lOOv). Passio sanctorum martyrumHermanni et Germani.
(1) Ex Brcviario anliquo manuscriplo qui in q)i8copio eiusdem civitatis [Aquilaé]
asservalur descripla.
(2) Ex manuscriplo sancti Audoeni.
(3) Ex manuscriplo sancti Audoeni.
644 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
7. (F. 101-111^). Passio sancli Livini episcopi et niarlyris. — i
BEL., n» 4960.
8. (F. 111^-114). Passio sancli Quintini niartiris Parisiensis. =
iJ»W.,n°6998.
9. (F. 114-117). Passio innumerabiliummarlyrum. — iWd.^n* 1503.
10. (F. 117-1 17^). Sermo quando vel a quo celebritas animarum
ceperit.
Le feuillet 118 est blanc.
11. (F. 119^-127). Passio sancli Salvil marliris (1). = BHL.,
no 7472.
12. (F. 127^-132). Vita sancli Flocelli marlyris. -= Jbid., n» 3068.
13. (F. 132^-136»). Passio sancli Alexandri episcopi et marlyris. —
i6iV/.,n°273.
14. (F. 137-140). Vila sancU Appolinaris episcopi. — i6iW.,
n«> 634.
15. (F. 140^). Vila sancli Richarii confessons. — Jbid., n» 7233, le
commencement seul.
Puis un imprimé Vita et miracoli del beato Giovannibuono. Mantoa,
pei' Francesco Osanna, 1591.
Papier; ISS feuillets; 0",295 X 0*,16; XVll* siècle. Voiame provenant des
anciens Boilandistes. Deini-reliare moderne; au dos Je litre doré : Acta sanctorum
21-23 oclob. et le chiffre couronné de Léopold I*'.
3534. (18881-88). — Ck)LLECTANEA BOLLANDIANA.
En tête, un imprimé : Origine délie monache Camaldolesi di S. Maglo-
rio in Faenza ... succintamente esposita dal Litt. D. Giovanni Grilli ...
in Faenza, 1742.
1. (F. 11-21^). Appendix [ad praecedens opusculum].
Le feuillet 22 est blanc.
2. (F. 23-45). Vila S. Montanae virginis. — BEL., n«6008.
Les feuillets 45^-47^ sont blancs.
3. (F. 48-64). B. Ludovici Amsteinii .... vita. — Ibid., n» 5033.
Puis un imprimé Eistoria S. Ardouini angligenae de Ceperano,per
modum Allegationis in iure descripta ab A^TONIO Vitagliano Cepera-
nense. Urbini, 1645.
4. (F. 69-81^). Khort verhael van het leven van Alphonsus
Rodriguez.
Le feuillet 82 est blanc.
5. (F. 82-93). Gort verhael van sommige principaele poincten van
(1) Cette pièce et toutes les suivantes sont transcrites ex manuscriptis codicibus
Ursicampi.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 645
theylich leven van onson broeder Alphonsus Rodriguez ...geschreven
door den eerweerdighen Pater Rector van het collège van Maiorque(l).
6. (F. 94-98). Lettre touchant la vie et mort du vénérable Alph.
Rodriguez coadiuteur temporel de la Compagnie de Jésus (2).
Les feuillets 99-100 sont blancs.
Puis des imprimés :
à) Historia S. Engelherti per Gelenium.
b) Vita B. Ferpetui Leodiensis episcopi ... Leodii ex officina Henrici
Hovii, 1601.
c) Vita S. Erplonis ... ah Alberto Boichorst. Monasteri West-
phaliae, typis Bernardi Raesfeldi, anno 1649.
Papier; 327 feuillets; 0™,217 X 0'",165; XVIP siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre
doré : Àcla sanclorum 21 oclobris — 9 novembris, avec le chiffre couronné de
Léopold I".
3535. (18889-94). — Collegtanea bollandiana.
1. (F. 1-4^). Vita sancti Martini Vertavensis abbatis. = BEL.,
no 5669.
2. (F. 5-12). Textus miraculorum sancti Quintini martyris. =Ibid.,
nno« 7017-7029.
3. (F. 13-18^'). Sermo in tumulatione sancti Quintini martyris. =
Ibid., n" 7020.
4. (F. 18^-20^). Sermo pro gratiarum actione in festivitate sancti
Quintini martyris legendus. Inc. Inter omnia, dilectissimi, humano-
rum actuum studia.
5. (F. 20''-22v). Sermo in octavis sancti Quintini gloriosissimi mar-
tyris. Inc. Festus nobis praesens, dilectissimi, dies beati Quintini.
6. (F. 23-24^). Sermo in elevatione gloriosissimi marliris Quin-
tini. = BHL., n" 7021.
7. (F. 25^-30). Vita sancti Maturini confessoris. = Ibid., n° 5720.
Les feuillets 30^-33^ sont blancs.
8. (F. 34). [Index sequentium] (3).
9. (F. 34^-37). Vita sancti Fidoli abbatis. = BEL., n« 2975.
10. (F. 37-39). Vita sancti Gassiani episcopi et confessoris. = Ibid.,
n° 1630.
11. (F. 39*'-44). Miracula per sanctissimum Apollinarem post
mortem facta. = Ibid., n° 627.
(1) Suite de la rubrique : ende ghezonden door P. Hubertus de S. Laurent[io]
1618. La pièce est signée Michael Julinon.
(2) Copie de Chifflet. La lettre est signée Miguel Julian.
(3) De récriture de Papebroch.
646 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
12. (F. 44-47). Sermo hysloricus de translalione reliquianim san-
clissimi papae Gornelii. Inc. mutil. ... supplemento refocillalus consilii
omni Francorum itérât exercitu.
13. (F. 47-49). Passio sancli Balsemii. — B//L.,n»904.
14. (F. 49»-50). Passio sanctorum Scillilanomm marlyrum. — Ibid.,
no 7527.
15. (F. 50-51'^). Vita sancli Eugenii martiris. Inc. Beatus Eugenius
cuius vita extat in ecclesia bonorum operum forma.
16. (F. 52-54). De sancto Calesio presbitero (1). Inc. Calesius
Aquitani oriundus oppido.
17. (F. 54^-55). Vilae sanctae Berthillae Suessionensis. = BHL.,
n- 1287, sans le prologue.
18. (F. 55-56^). Vila sancla Elisabeth Parisiensis (2). lue bancta
Elisabeth de vico Parisiensi orta fuit.
Puis deux imprimés : Vita B. Perpetui Leodiensiê. Leodii ex officina
Henrici Hovii, 1601 et Hisloria admirandarvm cttrationum ... ope
deprecationeque divi Perpetui. Leodii, 1601.
19. (F. 80-91). Vita S. Girardi monachi(3). - JÎ//L., n» 3548.
20. (F. 92-127V). Vila S. VVinnoci abbalis (4). — Ibid., n» 8954.
21. (F. 128-129V). De sancto Winnoco yninus. — li/J., n" 17325.
Puis deux imprimés :
a) Vita illustris ac dite Helisabeth Jlungarorum régis ... opéra
Christi sacerdotis Iacobi Montani.
b) Cronica santé Elisabet ... gedruckt ... in der Wblichen stadt Erffordt
durch Matthes Maler ... 1520.
22. (F. 197-231). Processus et ordo canonizationis Bealae Eli-
sabeth.
23. (F. 232-235). Sermo de beata Elisabetha Landigravia Thurin-
giae (5).
24. (F. 236V-237). [Epistola P. Wilhelmi Mûlheim prions Romers-
dorfensis ad P. I. Gamans, Romersdorff, 21 novembris 1676J.
25. (F. 238). [Epistola PmLippi Willemann S. I. Wetzlariae,
4 februarii 1700].
Papier; 238 feuillets; 0»,238 X 0-,185; XVII» siècle. Volume de la bibliothèque
des anciens boUandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acla
sanctorum, 29 oclobris - 19 novembris et le chiffre couronné de Léopold l".
(1) Ex manuscriplo Worconssalensi.
(2) Ex Legenda Franciscanorum Stopulensium.
(3) Descripla e veteri codice ms. eccletie S. Albini Andegavensis.
(4) Ex manuscriplo S. Winnoci.
(5) Ex perveluslo manuscriplo BUtliolhecae Romersdorffensis monatterii ùrdinis
Praemonslra tensis.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 647
3536. (18895-900). — Collegtanea bollandiana.
En tête du volume, un imprimé :^osa autumnalis ... sive beaUts
losaphat Kwncevicius ... per Benedidum Morbniericz.
1. (F. 1-17'). Vita et martyrium B. losaphat ... scripla fusius
Polonice a P. Stanislao Kusinski ... redacta in latinum compendium a
P. Alberto Koialowicz (1).
Le feuillet 18 est blanc.
2. (F. 19-27). Vita novi martyris losaphati Concevicii archiepiscopi
Polocensis descripta a Iosepho Velamjko Rucio archiepiscopo et
supremo metropolita.
Puis des imprimés :
a) Ziemskicy hiérarchie^ ... a niebieskicy proinocicy Doktor
B. Baphal Zakonu Bracicy Mnieyzych Swietego Franciszka Obser-
vantoiv ... ad X. Hieronymo Lipczynskicyo.
b) Les pp. 41-44 d'un catalogue des reliques de l'Italie.
c) Fragment d'un incunable de la "vie de S. Martin par Sulpice
Sévère.
d) Les pp. 299-348, Liber uniciis de vita sancti Abbonis Floriacensis
abbatis et martyris de I. a Bosco, Bibliotheca Floriacensis.
3. (F. 89-105). Vita et olficium S. loannis heremitae de Tufania in
Capitanata sub Beneventana provincia, cuius corpus quiescit in
oppido S. Bartholomei de gualdo Vulturariensis diocesis in maiori
ecclesia (2).
4. (F. 106-108). [Vita metrica S. loannis anachoretae].
5. (F. 109-114V). [Officium S. loannis].
Puis un imprimé : Officium beati Felicis martiris episcopi Nolani.
6. (F. 130-137'). Vita S. Felicis episcopi Nolani et martyris. Inc.
Régnante impiissimo Marciano (3).
7. (F. 138-138'). [Extrait de la vie italienne de S. Félix de Noie par
Andréa Ferrari].
8. (F. 139-156). Missae quatuor propriae in vigilia, natali die ac
translatione sanctissimi Fintani, quarla votiva.
9. (F. 157-169). Officium sancti Findani.
10. (F. 170-171'). Alte Beschaffenheit der stad Rheinau.
11. (F. 172-175'). [Epistola Fratris Romani a Lauffen. Rhenovii,
11 iulii 1646J.
12. (F. 176-176'). S. Fintani corporis exhumatio.
(1) Impressa Vilnae 1665. Inconnu à G. Sommervogel, Bibliothèque de la
Compagnie de Jésus, t. IV, col. 1164-70.
(2) Ex vetuslissimo codicc eiusdem ecclesie descripta. Auctor eius fuit Pelrus
sacerdos et monachus monaslerii Gualdensis.
(3) Cf. BHL., n» 2869.
648 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
13. (F. 177). [Epistola F. Romani a Lauffen. Rhenovii, 30maii 1646].
14. (F. 178-199^). Vita S. Findani. — BHL., n^SOSâ. Deux copies.
15. (F. 199^-201^). B. Fintani corporis exlrumasio (2).
Papier; 201 feuilleta; 0",219 X 0-,168; XVII» siècle. De la bibliothèque des
anciens bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acta sanctorumf
13-15 novembrù, et le chiffre couronné de Léopold I*'.
3537. (18901-3). — Cou.egtanea bollandiana.
En tête du volume : Histoire de ia vie et des miracles de S. J-Aimond
roy d'Estangle. A Tolose, par Pierre Bosc, M.DC.XIL.
1. (F. 56-71''). Vita S. Edmundi episcopi Cantuariensis (i). —
BHL., n» 2404.
2. (F. 72-75). [Lettre du P. Menestrier S. I. Paris, 30 avril 1677J.
Puis un imprimé : Vita sancti Trudonis, etc. perstricta Gerardo
MoRiNGO autore. Lovanii, apud Servaiium Zassenum anno 1540, mense
iunio,
3. (F. lOO'^-lOl). [Note de Jean Chrtsostome Claesiian sur l'icono-
graphie de S. Trond]. En flamand.
4. (F. 102-107"). Vita S. Plialetri. Inc. Plerique dum priscorum
patrum antiqua laudantes gesta miraculorum.
Le feuillet 108 est blanc.
5. (F. 109-114). De S. Phalier confesseur. — BHL. n» 6790.
Puis un imprimé : Officium sancti Fhaletri confessoris.
Papier; 127 feuillets; 0-,20 X 0M45; XVII» siècle. F. 115. gravure représenUnt
S. Phallier. De l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne ;
au dos, le titre doré : Acla sanctorum, 20 novembrU-16 decembris, et le chiffre
couronné de Léopold !•'.
3538. (18904-5). — Collêctanea bollandiana.
En tête un imprimé : Legenda béate Kalerine virginis et martyris...
impressa per magistrum lohannem Bruninger cicem Argentinensem...
anno miUesimo quingentesimo octavo.
1. (F. 55-56^). [Epistola Maoritii Chardon S. I. ad L Pinium. Dilin-
gae, 19 augusti 17401.
Puis, des imprimés :
a) Diva Caiharina a philosophis Tubingensibus repudiata, vindicafa
a Dilinganis... P. Daniel Stadler... anno MDCCXL.
b) S. Catharinae virginis et martyris Acta a censuris hodiernorum
pseudo'criticorum vindicata ab Odoacre Ilbeghio... Komae..., anno
MDCCXXIV.
(1) Seconde copie du n» 12.
(2) F. 71", il y a la note : Et rursus ex hoc ms. descripla anno 1662, die vigesima
quinta octobris Wratislaviae in bibliolheca S. Elisabelhae ex codice n" 79, 5.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 649
2. (F. 149-152^"). Een wonderlick nij ende ongehoert mirakel,
datter geschiet is van eenre cleynre reliquien der glorioser maghet
S. Gatherinen.
Ensuite un imprimé : Florentissimae principi Catharinae Alexan-
drinae... Bhetorices collegii Burdigaîensis Societatis lesu. Burdigalae,
apud Pefrum De la Court... 1625.
3. (F. 165-166''). Gonceptio nobilis Katherine virginis.
4. (F. 166^-169'). Gonversio sancte Katarine virginis,
5. (F. 169V-171). Exemplum de beala virgine Katarina. = BEL.,
n° 1683.
6. (F. 171-174). Inventio sancte Katharinae virginis. = Ibid.,
n» 1679.
7. (F. 174^). Exempla de sancta Barbara virgine et martire et
eciam miracula. = Ibid., n° 953 ; le commencement seul.
Puis un imprimé : De phiala reliquiarum S. Agathae virginis et
martyris dissertafio auctore Alexandro Wilthemio Societ. lesu
presbitero. Augustae Trevirorum excudebat Hubertus Reulandt anno
MDCLVL
Papier; 174 feuillets; O^jQl X 0™,15o ; XVIII* siècle. Ce volume a appartenu
aux anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acta
sanctorum, 29-30 novembris, et le chiffre couronné de Léopold I"''.
3539. (18913-18). — Golleotanea bollandiana.
1. (F. 1-50). Vita seu conversatio sancti Patris nostri Ignatii archi-
episcopi Constanlinopolitani conscripta a Nigeta servo lesu Ghristi,
qui et David Paphlago nuncupatur (1).
2. (F. 51-55). Passio sancti Yppoliti martyris (2). = BHL., n° 3961.
3. (F". 56-59^'). [De reliquiarum SS. Lucae et Andreae transla-
lione] (3). =i6^W., n° 435.
4. (F. 60-246^). Libellus beatae Dominae Dorotheae exhortatorius
ad canonizationem (4). = Ibid., n" 2328.
5. (F. 247-268^). Relatione délia santità di S. Carlo Borromeo (5).
Les feuillets 269-270^ sont blancs.
6. (F. 271-272). Inscriptio ad aram maiorem collegiatae ecclesiae
S. Mariae de Rocca.
7. (F. 273-278^). De quodam miraculo sancti Martini quod contigit
in festivitate translationis eius (6). = BEL., n° 5660.
(1) Ex Bihliothcca Colummensi n» 14 qui fuit cardinalis Sirleli.
(2) Excod. Valicano,n'> 1190.
(3) Excod. Valicano, noôMô.
(4) Codex Valicanus, n" 4934.
(5) Ex cod. Vaticano Urbinalensi, n" 409.
(6) Ex ms. Reginac Sueciae, n" 1313.
650 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
8. (F. 279-:287^). In natale sancli Marlini pape (1). — BHL.,
n«5597.
9. (F. 288-289^, 293-294^). Epislola Severi Sulpicii de mirabilibus
beati Marlini (2). = Ibid., n° 5811.
10. (F. 290-292*, 293-294''). Epislola eiusdem Sevebi ad Eusebium
presbiterum (3).— Ibid., n'^bSli.
Papier; 294 feuillels; 0*383 X 0»,iy7; XVUI» siècle. Volume de TaDcienne
bibliothèque des Bollandisles. Reliure moderae; au dos, le titre doré : Acla
sanclorum, 23 oclobris-ll novembris, et le rooDOgramme couronné de Léopold I*'.
3640. (18919-28). — Collccta.nba bollandiana.
1. (F. 1-2'). Acla sancli Martini Papae. = BBL, nn- 5592-5594.
2. (F. 3-4»). Vita sancli ac bcatissimi Martini Pape.— iWrf.,n» 5696.
3. (F. 5-31). Vita et miracula sancli Didaci latine reddita a Iohanna
Adstru (4).
4. (F. 32-37). Passio sancli Abbibi martyris et confessons (5).
5. (F. 38-48'). Vita sancli Merovoi confessons (6).— BHL., n« 5941.
Le feuillet 49 est blanc.
6. (F. 50-61). Passio sanclorum martyrum Valeriani, Tiburtii,
Maximi et Caeciliae (7). == Ibid., n* 1495.
7. (F. 62-72). Passio beatorum martyrum Simproniani, Clauilii,
Nicostrali, Castorii et Simplicii (8). — Ibid., n» 1837.
Les feuillets 72'-73' sont blancs.
8. (F. 74-75). Passio sancli Grisogoni martyris (9).
9. (F. 76-88). Historia Malchi monaclii viri sancli et captivi (10).=-
BEL., n** 5190, sans le prologue.
10. (F. 89-100). Passio sancli Erasmi martyris (11). — Ibid.,
n° 2582.
11. (F. 101-148). [Summarium processus canonizalionis S. Elzearis
de Sabrano] (12). = Ibid., n" 2522.
(1) Ex antiquo codice nu. S. Mariae ad martyres nunc in Faticano, n^ 5696.
(2) Excod. Valicanotn' 6074.
(3) Ex cod. Vaticano, n» 1209.
(4) Codex Valicanus sub num' 5494.
(5) Ex codice Archivi Basilicae Vaticanae signalo litteraA. 5,pag. 44 a lergo.
Cf. A. PoNCELET, Catal. cod. hagiogr. bibl. roman, praeler quam Vaticanae, p. 16,
n°12.
(6) Ex codice B. Vatic, n<> 318, p. 222.
(7) Ex codice B. Vatic, n" 523, p. 35.
(8) Excod. Val. Palat., n'>846,pag. 130.
(9) Ex codice Valic, n" 1190, pag. 217. Cf. BHL., n« 1796.
(10) Ex cod. Valic, n» 6187, pag. 75 a lergo.
(11) Ex codice Valicano, n" 6075, pag. 135.
(12) Codex Valicanus, no 4018, p. 1.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 651
12. (F. 149-151). Vita sancti Saturnini et aliorum (1).
13. (F. 152-153). [Carmen de S. Nicolao].
14. (F. 154-161). Vila beati Savini episcopi(2).
15. (F. 162-163). [De S. Damasd] (3). = BEL., n° 2085.
16. (F. 164-197). Passio sancti Eustrachii et sociorum eius (4). =
ièîrf.,n°2778.
17. (F. 198-200V). [De S. Thoma] (5).
18. (F. 201-202^). De reliquiis et revelatione prothomartyris
Stephani (6). = BEL., n» 7850.
19. (F. 203-212^). Inventio corporis sancti Stephani levitae a
Luciano inventi (7). = Ibid.,n° 7851.
20. (F. 213-217'). Translatio sancti Stephani in Romam (8). =
i6/rf.,n°788l.
21. (F. 218-227). Descriptio vitae Beati Antonii monachi (9). =
Ibid., n° 584, sans le prologue.
22. (F. 228-231). De sancto Thoma (10). = Ibid., n° 8194, le com-
mencement seul.
23. (F. 232-233^). Epistola Honorii papae de translatione beati
Thomae Cantuariensis episcopi etmartyris (11).
24. (F. 234-263). Traclalus domni Stephani Canthuariensis archi-
episcopi de translatione B. Thomae martyris.
25. (F. 264-267^). [Epistola Alexandri papae ad fratrem G. Lon-
doniensem episcopum].
26. (F. 271-277^, 268-270'). Passio sancti Savini episcopi et mar-
tyris. = 5^L., n«> 7451.
Papier ; 277 feuillets ; 0'",277 X O^.SO ; XVIJe siècle. Volume de l'ancienne
bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titre doré : Acta
sanclorum, 12 noveinbris-30 deccmbris, et le chiffre couronné de Léopold P"".
3541. (18929-34). — Collegtanea bollandiana.
1. (F. 1-13). Vita sancti Anyani episcopi.
2. (F. 13-18). Vita sancti Leoniani abbatis.
(1) Ex codice Valicano, no 1195, pag. 62. Cf. BHL., n° 7493.
(2) Excod. Valicano, n" 57 7 2, pag. 54.
(3) Ex codice Valicano, n" 1104, pag. I.
(4) Ex codice Valicano, n" 1193, pag. XXXV.
(5) Cod. Valic, n» 6074, pag. XVIII.
(6) Ex codice Valicano, n" 1188, pag. 82 a lergo.
(7) Ex cod. Valic, n» 6073, pag. XLII a lergo.
(8) Ex cod. Valic, n" 5696, pag. 158 a lergo.
(9) Ex cod. lieg. Valic, n" 129, pag. 55 a lergo.
(10) Ex codice Vallicellano B. 60.
(11) Ex cod. Valicano, n» 1220, pag. 256. Cf. Pressuîti, Regesla Honorii
papae III, 1. 1, p. 305, n» 1840.
652 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
3. (F. 18^-29). Vita sancli Vindiciani episcopi et confessoris.
Puis un imprimé : Vita S. Bernwardi ... a R. P. Christophor o
Browero. Moguntiae, ex typographia loannis Albini, 1616.
4. (F. 86^-87, 119-150^). Vila S. Silvestri confessoris et mirifici
eremitae. = BHL., n- 7744.
5. (F. 88-88'). (Epistola P. Caroli Silvcstri Franceschixi, abbalis
generalis nionachorum Silveslrinorum, ad patres Bollanilislas.
Fabriani in Piceno, idibus ianuarii 1772J.
6. (F. 89-118'^). Vila S. Silveslri abbatis ... authore ven. viro
D. Andréa Iacobi Fabrianensi. = BHL., n" 7744.
Les feuillets 151 et 152 sont blancs.
7. (F. 153-166). Vita S. Romarici abbalis (1). =- Ibid., n" 7323.
Puis un imprimé : Vita S. Stunnii primi abbatis Fuldensis ... cura
studioque reverendi patris Chaistophori Browerl Moguntiae, ex typo-
graphia loannis Albini, anno 1616.
8. (F. 194-106). [Vila S. SlurmilJ. — BUL., m 7924, sans le pro-
logue.
Ensuite, des imprimés :
a) Vita Aegil abbatis Fuldensis ... studio ac labore R. P. Christo-
phori BaowERf. Moguntiae, ex typographia loannis Albini, 1616.
b) Vita S. Sturmii primi abbatis Fuldensis... cura studioque reoS'
rendi patris Christophori Broweri. Moguntiae, ex typographia loannis
Albini, anno 1616.
c) De augustissimo Eucharistiae Sacramento ... asserebat ... M. Ioan-
NES RuBos, die 15 novembris 1619. Duaci, typis viduae Laurentii
Kellami.
9. (F. 158^-176). Vita B. Eberardi confessoris (2). = BHL., n<» 2361.
10. (F. 176>'-179). Vila Beati Rychardi, monachi ordinis Gister-
ciensis (3). = Ibid., n« 7204.
Papier; 179 feuillets; 0",285 X 0",»4; XVII» siècle. Ce volume provient de
rancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dot, le titre
doré : Acla sanctorum, 15 novembris - 21 decembris, et le chiffre couronné de
Léopold I".
(1) On lit, f. 166 : Haec vila deprompta est ex manuscriplo membraneo Accincli
cl fideliler relecta et collala per F. loannem laguelinum coenobii Accincli presby-
lerum el religiosum anno 1632.
(2) On lit, f. 176 : Vilam hanc beati Eberardi, ex perveluslo manuscriplo codice
monasterii Ebirbacensis iuxla Mogunliam, fideliler el ad verbum exscripsi
F. Carolus de Visch, Religiosus Dunensis, S. Theol. Baccalaureus formalus, eius-
demque nuper anle Suecicos lumullus. Leclor in Ebirbach, nunc aulcm, monialibus
Cisterciensibus Corlraci, a confessionibus anno 1635.
(3) On lit, f. 179 : Vilam quoque hanc ex anliquo manuscriplo Germaniae descripsi,
idem [C. de Visch] qui praecedenlem, anno 1631.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 653
3542. (18935-40). — Collegtanea bollandiana.
En tête : démentis apostoU epistolarum encyclicartim altéra ... per
GoTTiFREDUM Vendelinum. Tomact, typis viduae Adriani Quinque, sub
signo SS. Fetri et Pauli, 1655.
1. (F. 13-27^). Memorabilia de bona Elisabetha e tertio ordine
S. P'rancisci ex Reulten prope Waldsee.
2. (F. 28-37^). Vita sancti Conradi episcopi (1). = BEL.,
nM918(2).
3. (F. 38-39). De S. Conrado (3). = Ibid., n" 1919.
4. (F. 39V-49V). De S. Conrado episcopo. [Offîcium].
5. (F. 50-54). Vita S. Conradi episcopi Constanliensis. = BHL.,
n° 1917.
6. (F. 54-58). [De S. Conrado] (3).
7. (F. 58^-59^). Vita S. Conradi episcopi Constanliensis, auctore
GaBRIELE BUCELINO.
8. (F. 59V-70V). [De S. Conrado] (5).
9. (F. 71-146). De S. Conrado episcopo Constantiense.
10. (F. 71-95V). Vita S. Bilhiidis viduae ducissae (6).
11. (F. 91-104). Tractatus de vita et miraculis lohannis Ruysbroeck
devoli et prinii prioris Viridis Vallis. = BHL., n° 4433.
Les feuillets 105-107 sont blancs.
12. (F. 108-1 17^). NicoLAi Shrari Societalis Icsu presbyteri de
S. Nicolao episcopo et confessore opusculum (7). Des. mutil,
13. (F. 118-126). De campana Villelensi in Hispania in templo
S. Nicolai. En espagnol.
Papier; 126 feuillets; 0"',215 X O^.ieS; XVII" siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des bollandisles. Demi-reliure moderne; au dos, le titre
(1) En marge, on lit : Haec descripsit P. Polling Weingartensis anno 1691, ul
apparet ex eius epislola, quae hic praeslo est, et Icgitur in volumine bibliolhecae
Burgundicae n" 8955 med. Cf. supra, p. 579.
(2) La translalio manque.
(3) Ex membrana lombardica legenda manuscripta noslrae bibliothecae [ Wein-
garlensù].
(4) Extraits d'ARNOLDus Wion, Lignum vilae, part. 2, pp. 375 et 376; de Gabriel
BucELiNUs, Descriplio Lacus polamici.
(5) Extraits de Chr. Nostitius, Germania liistoricorum illuslrium, Franco-
furti, 1585; Martinus Crusius, Annales Suevici, lib. I, part. 2, p. 30; Bucelinus,
Aquila Imperii Iknediclina, p. 227; Gaspar Bruschius, Descriplio monasleriorum
Germaniae.
(6) Ex germanico manuscriplo perveluslo sub 1500 antiquis lilleris in fol.
exaralo quod P. I. Grolliaus S. I. Coloniae Bibliolhecae 1651 émit a vetera-
mentario, acceptum ex antiquo monaslerio Cisterciensi, latine vertit l[acobus\
K[îitzradt] 1671.
(7) Cf. C. SoMMERvoGEL, BibHothèque de la Compagnie de Jésus, t. Vil, col. 1140.
654 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
doré : Acla sanctorum, 2 novembru - 2 dtembris, et le chiffre couronné de
Léopold I".
3543. (18941). — Collectanba bollandiana.
En tête, un imprimé : Miraculosa aanatiofaeia Meekliniae 27 maii
1702 per invocationem S. Francisa Xaverii ... Antcerpiae apud
viduam Henrici ThieuUier.
1. (F. 16-47). [Sanatio facta Mechliniae anno 1702 per invoca-
tionem S. Francisci Xaverii] (1).
Ensuite, des imprimés :
a) Sermon en la ... fiesta que il coUegio de eau Ermenegildo de la
Compania de lesus desta Ciudad de Sevdla .„ a la canonizaciou
san Ignacio de Loyola ... y san Francisco Xavier ... predicado por el
Padre Fray Francisco Fkbyre. SeviUa por Matins Clacijo, 1672.
b) Relatio facta in consistorio secreto coram S. D. N. Oregorio
Papa XV ... super vita, sanclitate, actis canonizationis et miraculis
beati Francisci Xaverii ... recusta Dilingae, apud Udalricuin Rem, 1622 .
c) Triunfo com que o collegio deS. Antam da Companhia da lesu da
cidade de Lisboa celebrou a Beatificaçâo do santo Padre Francisco
Xavier.
d) Relation écrite de Ooa par le R. P. Perbtra ... sur l'ouverture
qui se fit, le douzième décembre mil sept cens quarante quatre, du tom-
beau de saint François Xavier, apôtre des Indes et du Japon.
2. (F. 116-143). Koort verhael van de mirakuleuse ghenosinghe
van jouffrouwe Catharina Burton van Godt verkreghen door het
oeÉfenen van de 10 vrydaeghsche devolie ter ceren van den heilighen
Franciscus Xaverius.
3. (F. 144-156). Seynd-Brief van Horatius Antonblli aan Pater
Franciscus Roselti, over de besondere ionsten ende weldaeden die
cen van syn kinderen van Godt ontfanghcn heeft door de voorsprack
van den H. Franciscus Xaverius ... geschreven den 10 octobri 1657.
4. (F. 157-157^, 162-162*). [Arnoldos Anoblus. Versus in honorem
S. Francisci Xaverii].
5. (F. 158-16 1^). Arnoldi Angeli elogium de S. Xaverio.
Le feuillet 163 est blanc.
6. (F. 164-180). Gontinuatio gratiarum et beneficiorum a S. Fran-
cisco Xaverio Oberburgi in Styria patratorum ab anno 1732.
Suivent des imprimés :
a) Li trionfi di san Francesco Saverio ... nella chiesa di S. Rocco de'
Padri délia Cotnpagnia di Giesii ... In Par ma et in Palermo, per Nicold
Bua, 1658.
(1) Manuscrit de l'ouvrage précédent, plus complet que l'imprimé.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 655
b) Narratione d'un prodigio operato in Velletri delV apostolo detV
Indie S. Francesco Saverio. In Palermn ... 168S.
c) Relatione délia sanita miracolosamente ricuperalaper intercession e
di S. Francesco Havet'io da Alessandro Filipucci délia Compagnia di
Giesu ... In Macerata, 1658.
d) Brève ragguaglio délia sanità miracolosamente ricuperata da una
Beligiosa in Roma ... In Roma, 1705.
e) Racconto d'alcuni de molti miracoli operati da S. Francesco
Saverio in Napoli ... In Roma et in Milano.
f) Verhael van eenighe mirakelen ... die door de voorspraecke van
den H. Franciscus Xaverius tôt iS'apels geschiet zyn ... in 1656. Tôt
Antwerpen ghedruckt by Cornelis Woonsinde sterre 1657.
g) Vereeringhe van den H. Franciscus Xaverius apostel van Indien.
Tôt Brugghe, ghedruckt by Joos van der Meulen, 1687.
h) Relatione délia sanita miracolosamente restituita da S. Fran-
cesco Xaverio ad una religiosa di S. Francesco nel Monistero di
S. Lorenzo in Panisperna in Roma, 1678. In Roma per Ignatio de
Lazari, 1678.
i) Relation de la guerison miracideuse d' Alexandre Filippucci ... le
12 mars 1658. Liège, deVimprimerie Jean Mathias Hovius.
k) Relation d'un nouveau miracle fait à r intercession du glorieux
apostre des Indes S. François Xavier a Falermo, en Sicile, 1622. A
Bruxelles, chez Guillaume Scheybels [1663].
Papier; 256 feuillets; 0"',223 X O-n.lôS; XVIP siècle. Volume de l'ancienne
bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure moderne; au dos, le titi'e doré : Acta
sanclorum, 3 decembris, et le chiffre couronné de Léopold I"".
3544. (18942-46). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1-25^). Vita sancti Nicolai archiepiscopi. = BHL., nn°s 6104-
6106, 6155-6156, 6160, 6163, 6174, 6143 et 6138.
2. (F. 26). [De S. Nlcolao]. = Ibid., n» 6174. Inc. mutil... quia illi
quod exigebat, in manu dederat.
Le feuillet 27 est blanc.
Puis un imprimé : Magni Nicolai Myrorum episcopi vita per
insignem oratorem Leonardum Iustinianum Venetum. Ex officina...
Theodorici de Borux, anno Domini MDCXIII.
3. (F. 44-46). De balsamo ex D. Nicolai Myrensis episcopi sepulcro
promanante (1).
Les feuillets 47^-48 sont blancs.
4. (F. 48^ et 49^). [Epistolae Harduini, Parisiis, 28 et 5 septem-
bris s. a.].
(1) Voir Beatillus. Cf. la note suivante.
656 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
5. (F. 49). [Nota Papebrochh de S. Nicolao].
6. (F. 50-67). Conipendium vitae S. Nicolai (1).
7. (F. 68-81). [NicoLAus Serarius. De S. Nicolao] (2).
8. (F. 81 ^-82^). [De cullu S. Nicolai in Lolharingia] (3).
Le feuillet 83 est blanc.
9. (F. 84-96>). Vila sancli Theobaldi abbalis valliura Cernay ordinis
Gisterciensis. = BHL,, n» 8030.
Les feuillets 97-101 sont blancs.
10. (F. 102-128^). Passio sanctae Luciae virginis (4). «— Ihiâ.,
n» 4995.
Puis un imprimé : Canneti in sacratisaimain (/// " l.>i>-i.tr nnjims
et martyris Si/racusatiae costulam. Messtmae, ex of/irni't l''tri Brève,
1605, per Laurentium Valla.
11. (F. 138-146^). Passio sanctae Luciae virginis et martyris
Ghristi. =- BUL., n» 4992.
12. (F. 147-149''). [SiGEBBRTDSJ. Ëpistola de Passione sanctae
Luciae (5).
13. (F. 150-153). [Officium S. Luciae].
Les feuillets 153^-155 sont blancs.
14. (F. 156-167^). Vita Beatac Theophanonis interprète P. Geor-
GIO... (6).
15. (F. 168-204). [Reinoldos Dehnius]. In sanctam Theophano
imperulricem (7).
16. (F. 205-21 iv). Vila B. Theophanonis (8).
Puis des imprimés :
a) Vita sancti Adelhaydis... Impressum in Surlach.
h) Les pp. 395-420 de Ganisius, Aniiquae lectionis t. V, 2.
17. (F. 230-266''). Liber de conversione Domini Hermanni quondam
ludei, primi abbalis ecclesiae Scheidensis (9).
(1) Extractum ex libro quem de eodem tanclo conscrip$U P. Antonius BeatUlo
Barensis.
(2) Cf. supra, p. 653.
(3) Une note, p. 81, dit : Quae sequuntur a Paire Stephano Voyrino olim excepta
sunt ex labulis Ecclesie S. Nicolai in Lolharingia.
(4) Ex manuscriplo Sigeberli Gemblacensis.
(5) Cî. BHL., no i90ô.
(6) Le reste du nom propre est effacé.
(7) En marge, il y a la note : Nicepkori Gregorae, laline verta ex codice graeco
domus professae Viennensis descriplo ex alio velutliore serenittimi elecloris Bavariae.
Cf. KuRTz, Zwei griechische Texle iiber die H. Theophano, p. 25-45.
(8) Version latine du texte grec qui commence 'EneibriTrep iroXXoi'. Cf. Kurtz,
op. cit., p. 1-24. Cette version est de la même écriture que le n» 14.
(9) Hanc vilam sua manu descripsit R. P. loannes Hensaeus abbas Scheidensis
modo pastor, ex antiquis manuscriplis ipsius Hermanni olim ludae dicli.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 657
18. (F. 267). [Epitaphium Hermanni].
19. (F. 268). [Hermannus]. Oratio suramo inane dicenda.
Papier; 268 feuillets; 0",22 X O^.ieô ; XVIP siècle. Volume de l'ancienne
bibliothèque des Bollandistes. Demi-reliure; au dos, le titre doré : Acta sanctorum,
6-16 deceinbris, et le chiffre couronné de Léopold I".
3545. (18947-52). — Collectanea bollandiana.
En tête du volume : Vita Theodorici a Monasterio... studio et opéra
Arnoldi Raissii. Duaci, typis Pétri Aurol, 1031.
1. (F. 9-10). [Notae Ianningi de S. Wilburge et de S. Valeria].
Puis deux imprimés :
a) Triumphiis castitatis seu Acta et mirabilis vita venerabilis Wil-
burgis... a R. P. Bernardo Pez... Augtistae Vindelicorum, anno 1725.
b) Vita Beverendi Patris Theodorici a Monasterio ordinis minorum.
Monasierii Wesfphaliae, anno 1630.
2. (F. 101-109V). Vita sancti Ebrulfi abbatis. = BHL., n°2377.
3. (F. 110-116). Vita sancti Alberti abbatis. Inc. Sol iustiliae
Christus.
4. (F\ 117-130). Vita S. locundi episcopi Augustae Praetoriae.
Les feuillets 130^-133^ sont blancs.
5. (F. 134-165). Vita B. Silvestri papae. = BHL., nno^ 7725-7733.
Les feuillets 165^-167^ sont blancs.
6. (F. 166-186^). Vita S. Silvestri (1). = Ibid., n» 7726.
Papier; ISfi feuillets; O-.aS X O^IG ; XVII» siècle. Ce volume provient des
anciens Bollandistes. Demi-reliure; au dos, le titre doré : Acla sanctorum,
il-3l decembris, et le chiffre couronné de Léopold I".
3546. (18953-55). — Collectanea bollandiana.
1. (F. Iv). Index.
2. (F. 2). [Epistola Francisci Weschii ad P. Gamans, Novacellae
14 ianuarii 1669].
3. (F. 2^). De Richero 41™° episcopo Brixensi.
4. (F. 3). [De S. Hartmanno Brixiensi episcopo].
5. (F. 4). [Epistola Christophori Kelm ex Tristenstein, 23 octo-
bris 1666].
6. (F.5-14V). [De S. Hartmanno notae].
7. (F. 15). [Epistola Paulini Mayr, Brixiae, 16 ian. 1668].
8. (F. 16v), [Epistola Francisci Wesch. Novacellae, 2 ianuarii 1668J.
9. (F. 17-27). Memoriale triplex rerum et litterarum veterum
S. Hartmanni.
10. (F. 28). [Epistola!. Fabricii, Herbipoli, 12 ianuarii 1667].
(1) Ex schedis D. Lindani episcopi.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V.
658 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
11. CF. 29-33). [De s. Hartmano],
12. (F. 34). [Epislola Christophii Kelm, U iulii 1663].
13. (F. 35-38). [Notae de S. Hartmanno].
14. (F. 39-40*). [Epislola Ludovici Pii ad Aaronem archiepiscopum
Salisburgensem].
15. (F. 41-43»). [Epislolae loANNis Georgii Guûber ad P. Gamans.
Auguslae Vindelicorum, 7 octobris 1666 et 20 aprilis 16G7J.
16. (F. 44»). [Epislola Francisci Wcsch. Neoccllae, 25 aprilis s. a.].
17. (F. 45-45»). [Epislola Philippi Nussel].
18. (F. 46-46»). [Epislola Matthaei Hess. Brixinae, 24 iulii 1667].
19. (F. 47-48). [Epislolae Francisci Wcsch. Neocellae, 11 et
29 iunii 1668].
20. (F. 49-50»). [De S. Harlmanno].
21. (F. 51-54»). [Epislolae Ioa2«!«is Georqii Grûber ad P. Gamans.
Auguslae Vindelicorum, 28 oclobris el 9 decembris 1666].
22. (F. 55-55»). [Epislola Ioanms Gamans. A fMli;ifTiMiburgi,On'hrua-
rii 1667].
23. (F. 84-91», 56-63», 92). Vita beati Iluitmanni episcopi Brixi-
nensis. = BHL., m 3757, sans le prologue.
24. (F. 64-73). [De B. Harlmanno].
25. (F. 74-80). Quodlibelum de vila el gestis B. Ilarlmani.
Les feuillets 80»-81» sonl blancs.
26. (F. 93). [Epislola RuPBRTi,praeposiliChiemsensis,nonisdecem*
bribus 1666].
27. (F. 94-99»). [De B. Harlmanno nolae].
28. (F. 100-131). Vila beali Harlmanni episcopi Brixinensis con-
scripta carminé per Dominum .Maximilianum Heufflerum, Novacellae
professum.
Les feuillets 131-132» sonl blancs.
29. (F. 133-140). [Epislolae Francisci VVesch ad P. Gamans. Neo-
cellae, 13 iulii, 29 iunii, 11 maii, 1 iunii, 15 iunii 1671; 30 maii, 14maii
1667].
30. (F. 141-150»). Vila beali Harlmanni. = BHL, n» 3757; le
prologue manque.
31. (F. 151-152»). [HippoLYTUs Guarino.nius]. Vila B. Harlmanni. En
italien.
32. (F. 153-1G2»). Vila beali Harlmanni episcopi. = BHL.,
n" 3757, sans le prologue.
33. (F. 163-167). S. Hartmannus Boius (1).
34. (F. 168-168»). [Officium S. Harlmanni].
(1) Raderus, Bavaria sacra, t. II, p. 262 sqq.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 659
35. (F. 169-169^). [De S. Hartmanno]. En allemand.
36. (F. 170-173^). S. Hartmannus benefactor Reichersberg(l).
Le feuillet 174 est blanc.
37. (F. 175-180^). S. Hartmannus Friderico I imperatori acce-
ptus (2).
38. (F. 18M87V). [Notae variae de S. Hartmanno].
39. (F. 188-188V). [Epistola Matthaei Herr ad P. Gamans.
Molshemii, 24 februarii 1667].
40. (F. 189-194V). [De S. Hartmanno].
41. (F. 195-225^), Vita B. Hartmann! episcopi Brixinensis. ==
51fL., n°3757.
42. (F. 226-233V). [De S. Hartmanno notae].
43. (F. 234-245). Vita beati Pétri Abrincensis. = BHL., n° 6689.
Puis, un imprimé Vita délia Beata Genovefa da Siena ... scritta del
M. B. F. F. Gregorio Lombardelli. In Siena appresso Luca Bonnetti,
1586.
Papier; 268 feuillets; 0"»,215 X O^.lôS; XVII« siècle. Volume des anciens
Bollandistes. Demi-reliure; au dos, le titre doré : Acla sanclorum, 23-24 decem-
bris, et le chiffre couronné de Léopold P'.
3547. (20602, 20682). — Collectanea bollandiana. En deux
volumes.
Tome premier (n° 20602).
Passio et gesta S. Austremonii (3). = BHL., n° 814. Des. mutil. vel
preruptis montibus....
Tome deuxième (n° 20682).
1. (F. 1-3^). Passio saneti Austremonii episcopi et martyris. =
BHL., ïi^ 814. Inc. mutil. ... montibus seu abditis cuniculis tutamine
defensi.
2. (F. 3^-5). Revelatio corporis beati Austremonii. = Ibid., n» 846.
3. (F. 5-7^). Eiusdem prima translatio. = Ibid., n^ 854. Des. mutil.
et haec audientes ulterius...
4. (F. 8-12^). Translatio secunda. = Ibid., n" 855. Inc. mutil. ...
nequaquam audeant in sanctos Dei.
5. (F. 12v-16^). Textus libri miraculorum = Ibid., n° 847. Des.
mutil. martyris Austremonii mausoleum seponi debere rogavit....
Papier; 40 et 16 feuillets; O^.Say X O^.Sll ; XVP siècle. Provient probablement
des anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne, basane rouge.
(1) Chronicon Reichersperg, f. 199 et 209, et une bulle d'Innocent de 1212.
(2) Raderus, De geslis Friderici 1 Barbarossae, lib. 2, c. 13, f. 696, lib. 1, cap. 14
(3) Ex codice membraneo serenissimae Christinae reginae Suéde in-é".
660 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3548. (20603-4). — Collectaxea bollaxdiana.
1. (F. 1-3). [De cardinale BellarminoJ.
Les feuillets 3^-4^ sont blancs.
2. (F. 5-7). Vila B. Dalmalii episcopi (1). — BHL., n* 8084.
Papier; 7 feuilleU ; 0"373 X 0",193; X VU* siècle. Demi-reliure moderne, basane
rouge.
3549.(30614). - Collectanea bolla.ndiana. De imaginibus mira-
culosis B. M. V.
1. (F. 1). [Note d'A. Matthieu au sujet de ce volume].
2. (F. 2-2^). B. Mariae imagines roiraculis célèbres.
Pais un imprimé : Het bêeU mii em cort verkad vtm onse lieve
vrotiwe ten Scherpenheuvel.
3. (F. 5-6). Diva virgo Sicliemiensis antiqua (2). £ii vers flamands.
4. (F. 6^-8). Ander exiract van den selven bouck [Miraculen van
sint LaureisJ.
Puis deux imprimés : Onse lieve vrouwe op SUenbereh bottch et
Contrafe und warhafftiges Ebtnhild des gnadenreichen und wunderthâ-
tigen Mariaebildts Iteg den PP. Dominicanem zu Hotweil.
5. (F. 10-12*). Hisloria fumlalionis ecclesic beale Marie in Laken
iuxla Bruxellam (3).
Le feuillet 13 est blanc.
(1) Ex Lectionario mt. insigni relutlo archivii S. loannis Lalrraneniis,
nolato D. Cr. A. Pokcelet, Catal. cod. hagiogr. bibl. rom. prarler quam Valicanae,
p. 77, n" 100.
(2) Exiract uuijt eenen melter hant gketchreren franchynen bouck gebonden in
root berderen parckcment ofte leer, op elcke z{jde met vijf metaUn drijhouckighe
pickelen, gheintituUert Hier beghint de tafele van de vijrster partien vanden
Spiegele ijslorlale, inhoudende een hondert drientwinlich bladeren ende emighe
onbeschreven, schijnende genouch blijkelick uuyt eenUjhe Liffrarie van etn clonsler
oft andere coUegie te wesen vert^remt, in tœcomtnenden nfle tteselen wetende bij
Bemaerl van Langene$$e Bouckvercooper wonende binHen de sladl Middelbnurg npt
houcxken van de gistrate, too men gtmt naar de abdie nu het hof van /.celant,
daaruuyt zyn hangendede vier tcinden ... Desen bouck naer dusdanig overgetonden
exiract aen den Heere Robiano trésorier generael van haere hoocheden zoo is by
schriftelicken Icut desselfs heeren Trésoriers, oie soo men meent, met voorgaende
hennisse van haere doorluchtighe hoocheden gecochl van den bouckevercooper hier
genoemt by M'- Marcellus van Eversdyck alsdœr advocaet lot Middelburg in Zeelant,
tzedert het besluyt van den tegenicoordighen Trêves van daer vertrocken ende nu
wonende f Antwerpen in S' Andriesslrate in huys van wylen [den liurgemeesler de
Mera.
(3) Ex manuscripto Rubee Vallis, fol. XVIl, exprima parte Novalis sanctorum.
Cf. BoLLAWDiANi, De codicibus hagiographicis lohannis Gielemans adiectis anecdotis,
p. 70, n» 55.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 661
6. (F. 14-16). Exordium venerationis yconis B. Mariae virginis in
Lee (1). — Deux copies.
Les feuillets 16^-17' sont blancs.
7. (F. 18-68). Epistola D. virginis ad Messanenses defensa.
Les feuillets 69-70^' sont blancs.
8. (F. 71-77^'). An cullus et celcbritas Marie Pacis in S. Nicolai
prius aut polius ex abbatia Affligeniensi quam ex Prioralu Afïlighe-
mensium Wavarano proQuxit.
Le feuillet 78 est blanc.
9. (F. 79-1 10). Defensorium B. Virginis apud Wavriam (2).
10. (F. 1 1 1-126). Miracula B. V. Marie in capella Hospitalis Langin-
gensis.
11. (F. 127-429^). Historia fundationis et propagalionis ecclesie
béate Marie in Alsenberghe (3).
12. (F. 130-133). Historia de initio et fundatione ecclesie de
Beverne in comifatu Flandrensium (4).
13. (F. 134). Gomparacio de natura cristalli et de conceptu vir-
ginis Marie (5),
Puis un imprimé : Copie du tableau posé en la chapelle Nostre Dame
de Hal. A Bruxelles de l'imprimerie lan Mommaert, imprimeur iuré.
14. (F. 136-145). Historia exordii et fundationis capellae beatae
Mariao in Zonia vulgariter Bonae Redolentiae dictae (6).
Le feuillet 146 est blanc.
15. (F. 147-147^). [Epistola Iacobi Wyns ad Heriberlum Roswey-
dum. Ruremundae, 5 febr. 1623J.
16. (F. 148-150). [Miraculen van O.L. Vrouw te Roermonde, 1604].
Les feuillets 150^-151^' sont blancs.
17. (F. 152-153). [Lilterae Iacobi a Castro episcopi Ruraemun-
dani, 1613J.En flamand.
18. (F. 154-157^). Dat beginsel van onser vrouwen hoe sy te
Schertogenbossche is verheven.
19. (F. 158-163). S. Maria Buscodensis. En latin et en flamand.
(1) Ex manuscriplo Rubee Vallis, fol. XVIIII, exprima parte Novalis sanclorum.
Cf. De codicibus . . . Gielemans, p. 70. n" 63.
(2) Ex manuscriplo Affligeniensi seu prioralus Nostrae Dominae in Wauria
inferiori, in charla anno 1737.
(3) Ex manuscriplo Rubee Vallis fol. pergam. Ex 1'"" parle Novalis SS. Cf. De
codicibus ... Gielemans, p. 70, n» 57.
(4) Ex manuscriplo Rubee vallis fol. perg. ex 1'"" parle Novalis SS. Cf. De codi-
cibus ... Gielemans, p. 63, n" 10.
(5) Ex manuscriplo Marchianensi.
(6) Ex ms. Rubeae vallis, ex 3"^ parte Novalis SS. Cf. De codicibus ... Gielemans,
p. 83, n» 25.
662 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
20. (F. 164-164^). Exordium fralernilatis B. Mariae de Sepi apud
fratres minores in civitate Yprensi anno MCCClxxxiij«(l).
21. (F. 165-166). Van den Tuynedagh te Ipre.
Le feuillet 167 est blanc.
22. (F. 168-1 68^). Miraeculeusen oirspronck van de Processie van
Poperinghe, begonst anno 1479.
Le feuillet 169 est blanc.
23. (F. 170-170''). [Epistola A.noreab tan dim BoeAiBOE, ad
Rosweydum, l' februarii 1623].
24. (F. 171-172»). Origine délia chiesa di santa Maria délia gratia
in Lecce.
25. (F. 173-175»). Exordium cappellae Beatae virginis Mariae de
Cruce (2).
Le feuillet 176 est blanc.
26. (F. 177-178»). Miracula per beatam virginera Mariani Dei geni-
trieem .... in Fuldensi ecclesia.
27. (F. 179-180). Miracula B. V. Mariae in monaslerio Fuldensis
ecclesiae dicto Bischofsberg.
28. (F. 182-182). Initium fundalionis capellae B. Mariae virginis
iuxta oppidum Hannofer in Saxonia Myndensis dioccsis (3).
29. (F. 183-184»). Voor- reden met claer beleyt der dinghen die
in het derde deel ghchandelt worden.
30. (F. 185-186). LiteraeRevcrendiDominiAdolphiMaguntinensis
archiepiscopi editae super dicto festo anno Domini M' CCCC<»lxviii«*(4).
31. (F. 187-187»). [Officium B. Pétri Thomae] (5).
32. (F. 188-189»). [Gérard, chanoine de Sarlat. Notes sur le
B. Pierre Thomas].
Suit un imprimé : Lettres de Charles cinquième surnommé le sage et
de Philippe gentilhomme de Picardie. Metz, par Jean Antoine, 1638.
33. (F. 200-205»). Praesentatio Mariae virginis in templo (6).
34. (F. 206). De reliquiis amabilissimae Matris V. Mariae.
35. (F. 207-208»). Bulla eiusdem Sixti papae 4^' de indulgentiis
(1) Ex manuscripfo Rubeae vallis fol. pergameno ex î'" parle Novalis SS. Cf. De
codicibus ... Gielemans, p. 64, n° 20.
(2) Ex manuscripto Rubre vallis ex 2^ parte Novalis SS. Cf. De codicibus ...
Gielemans, p. 79, n" 30.
(3) Ex manuscripto Rubeae vallis fol. pergam. Ex i""» parte Novalis SS. Cf. De
codicibus ... Gielemans, p. 70, n° 64,
(4) Ex manuscripto Rubae vallis ex terlia parle Novalis SS. Cf. De codicibus ...
Gielemans, p. 84, n" 3L
(5) Extractum ex Registris episcopalus Sarlalensis.
(6) Ex manuscripto Ultraiectino S. Salvaloris.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 663
quas consequuntur legentes psalleiium gloriosae virginis Dei geni-
tricis Mariae datae anno Domini M''CCCC°lxxix<'(l).
36. (F. 209-209^). Bulla Domini Sixti Papae quarti de indulgentiis
quae consequuntur Rosarium legentes (2).
Le feuillet 210 est blanc.
37. (F. 211-226^'). Privilégia domus Lauretanae. [Bulla Iulii].
Les feuillets 227-228 sont blancs,
38. (F. 229-229V). Hécatombe Protoparthenia.
39. (F. 230-23 Iv). [Epistola Gasparis van der Veken, Laureto,
23 aprilis 1703J.
Puis un imprimé : Officium in festo translationis almae Domus
Lauretanae, Romae, 1699.
40. (F. 238-240). De sacra domo Lauretana.
41. (F. 241-242^). [Epistola Antonii Mariae Mansfredi ad Pape-
brochium, Laureti, 4 iunii 1695].
42. (F. 243-243V). [Epistola Petra Santa. Laureti, 12 decembris
1638J.
Puis un imprimé : Disegno deïlo stendardo del Prima visio levato
sotio Vienna ... spiagato del Révérend iss'"° F. Ludovico Marracci, 1683.
43. (F. 248-258^). Exordium et origo cappelle constructe in Boen-
dale (3).
Le feuillet 259 est blanc.
44. (F. 260-263^). Miraculum sanctae Dei genitricis Mariae in
ecclesia de Schercinio factum.
Les feuillets 264-265 sont blancs.
45. (F. 266-266^). Narratio quomodo imago gloriose virginis Marie
perducta est Bruxellam et coUocata super Sabulum.
Le feuillet 267 est blanc.
46. (F. 268-268^). Sancta Maria de Ceraso prope Aldenardum (4).
En flamand.
47. (F. 269-27 Iv). Exordium miraculorum Béate Mariae de Ceraso
iuxta Aldenardum in Flandria (5).
Le feuillet 272 est blanc.
(1) Ex manuscriplo Rubeae Vallis, ex 5'"' parte Novalis SS. Cf. De codicibus ...
Gielemans, p. 85, n" 35.
(2) Ex manuscriplo Rubeae vallis, ex 5"" parte Novalis SS. Cf. De codicibus ...
Gielemans, p. 85, n° 34.
(3) Ex manuscriplo Rubeae vallis fol. pergameno ex 1<^ parte Novalis SS. Cf. De
codicibus ... Gielemans, p. 70, n" 60.
(4) Exlraicl (jescreven ende gelrocken uuyt eenen ouden Missael bouck inde
Capelle van onse L. Wrouwe te Kersselaer by Audenaerde.
(5) Ex manuscriplo Rubeae vallis, ex 2'' ^ parte Novalis SS. Cf. De codicibus ...
Gielemans, p. 79, n° 47.
664 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
48. (F. 273-274). [Crayon généalogique de la famille 't SerclaesJ.
49. (F. 275-277). B. Virgo Pelrona Ulinac.
Puis des imprimés :
a) t^nser îiebe Frair in Kirchatadt. DiUingen, Caspar Sufor, 1630.
b) Uhralte wunderihtltige Wallfarth zn uitser lieben Frawen in
Kirchstadt. Dilingen, 1630.
50. (F. 284-293). Miracula HôchsHetlensia in templo D. Virgini
sacro.
51. (F. 294-298^). OrigoanliquissimaccoilegiataeecclesiaeSoIieDsis
in Carinlhia sitac.
52. (F. 299-300'). De sacellis D. Virginis Duaci.
53. (F. 301-310). De origine sacclli D. Virginis in Buggenhoven
Auguslanae dioecesis.
54. (F. 311-311*). Historia de compassione B. Mariae virginis.
55. (F. 315-315*). Indulgentiae de festo commendalionis quod
occurrit feria VI post lubilat.
Papier; 315 feuilleta; 0»,aï5 X 0'-.2l4; XVII' si. . I- I . Ji . ,i f. -itT, deux ex«ni-
plaires d'une gravure repréMotant U maison de Loretie. Itnmuùcu* UriliusdeH'
neavit, Sicolau* Gilliriut Bixantbtm exemUt; f. iS3, gravure de Notre-Dame de
Kirchstadt, Daniel Uanasses feeit et excudit. Ce Tolume provient de l'ancienne
bibliothèque des Bollandistes. Detni-reliore moderne, au dos, le titre doré '.Histoire
de plusieurs images miraculeuses de Notre-Dame de divenee égliêes; au deMoiw, le
chiffre couronné de Léopold I".
3560. (20615-17). — Gollectamea bollandiana.
1. (F. 1-12*). Severus cpiscopus. De laude cl miraculis sancti
Stephani prothomartiris. = BHL., n* 7859.
2. (F. 12^-31*). De miraculis sancti Stephani prothomartiris. =»
Ibid., nn°» 7860-7862.
3. (F. 32-33*). Potestas excommunicandi eliam Reges et eorum
officiales et indices laicos defensa.
4. (F. 34-35). De clericis non conveniendis corara iudice laico pro
debito pecuniario.
Les feuillets 35*-37* sont blancs.
5. (F. 38-38*, 40-41). An extrahens violenter homines a loco
sacro ipso facto incurrat excommunicationem.
6. (F. 38*-39). De non erigendis in Belgio monasteriis monialium
Carmelitarum discalceatorum.
7. (F. 42-45). Coadiutori quid competat ?
8. (F. 46-47). An delegans subdelegatos possit aliurn iudicem sub-
delegare.
9. (F. 48-48*). F. Van der Ztpb (1). [Qaaesita iuris canonicij.
(1) Anlverpiae, 15 martii 1647 ; note f. 48'.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 665
Fragment d'une lettre imprimée sur les droits et l'autorité épisco-
paux (p. 1-8).
Le feuillet 53 est blanc.
10. (F. 54-54^). [De litteris ex poenitentiaria apostolica expeditis].
11. (F. 55-60^). [Gasus Bertini Barre presbiteri capti a gcnerali
Beck. Solutio Thomae Stegkii, Gandavi, 20 novembris 1641].
12. (F. 61-70). Quando decernendaa indice citatio edictalis.
13. (F. 71-72). Non esse locum declinatoriae post petitani copiam
libello actoris.
14. (F. 73-74). [Gasus de reconstruendis in Flandria ecclesiis
anno 1566].
15. (F. 75-77). [De l'aliénation par les prélats, en cas de nécessité,
des biens du monastère]. En français.
Le feuillet 78 est blanc.
16. (F. 79-80V). [Gasus de testamento] (1).
17. (F. 81^-87v). De immunitate ecclesiae.
Le feuillet 88 est blanc.
18. (F. 89-92^). Vita sancli Maximiliani cum sociis eius (2). Inc.
Eodem tempore quo Gonstantinus imperator.
19. (F. 93-94V). S. Maximiliani et Nymphae miraculum (3).
20. (F. 95-100). Sanclae Nymphae virginis vita (4). = BHL.,
n°6254. Des. miitil. dum eis sanctissima...
21. (F. lOlv). [De S. Golumbano] (5).
22. (F. 102-103). Epistola Golumbani ad S. Gregorium super que-
stipnePaschae.
Les feuillets 103^-104 sont blancs.
23. (F. 104v). [Nota in hanc epistolam].
Papier; 104 feuillets; O'-.SaS X 0",202; XVII« siècle. Volume provenant des
anciens Bollandistes. Demi-reliure, basane rouge.
3551. (20622). — Synaxarium.
1. (F. 1-18). Acta et commemorationes sanctorum in manuscripto
codice R. P. lac. Sirmundi Soc. lesu ... October (6).
Les feuillets 18^-21^ sont blancs.
2. (F. 22-33). [Synaxarium Novembris].
(1) 5» septembrit 1658.
(2) Ex end. Vaticano 6453.
(3) Ex rm. membraneo Card. S. Sevcrinae. Cf. BHL., n» 6255.
(4) Ex end. bibl. Valie. 1192.
(5) Ex Gcslis Langnbardnrum.
(6) Version latine du texte grec synaxaire de Sirmond, mois d'octobre et de
novembre. Cf. Propylaeumad Acla SS. Novembris.
666 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Les feuillets 33^-35^ sont blancs.
3. (F. 36-47). [Synaxarium Decembris].
Papier; 47 feuillets; 0",!225 X 0",172. Ce volume provient des anciens Bollan-
distes. Demi-reliure moderne, basane rouge.
3552. (20638). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1-1^). Extractum ex Processu pro canonizalionc S. Delfinac.
2. (F. 2). Admodum Reverendo Patri Godefrido Henschenio
loANNEs Iacobus Turinettus. 6 iulii 1668.
Le feuillet 3 est blanc.
3. (F. 4 et 58). [Notae P. Turinetti de S. Delphina].
4. (F. 5-57'). [Processus canonizationis S. Delphinae].
5. (F. 59-59'). [Epistola Francisci de Maunes ad Henschenium].
Papier; 59 feuillets; 0"^ X 0",21 ; XVII» siècle; de la bibllclhèque de« anciens
Bollandisles. Reliure velin.
3553. (20670-72). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1-2). Index regularum quae sunt in codicc manuscriplo
Beatae Mariae in Gaesdonck.
2. (F. 3-45). [De SS. Euchario, Valerio, Malemo, Auspicio, Man-
sueto, Clémente... Severo, episcopis Coloniensibus].
3. (F. 46-49'). De S. Hugone episcopo Lincolniensi.
4. (F. 50'). De S. Eusebio Verccllensi.
5. (F. 51-51'). Passio sancti Eusebii martiris (1). Inc. Igitur evolulis
multorum temporum.
6. (F. 52-61'). Vita S. Eusebii episcopi Vercellensis (2). — BI!L.,
n» 2748.
7. (F. 62-62', 65-65', 63-64'). S. Eusèbe évêque de Verceil et martyr.
Papier; 65 feuillets ; 0»,334 X 0»,215;XV1I« «iècle. Papiers des anciens Bollan-
distes. Demi-reliure moderne, basane rouge.
3554. (20683-84). — Collectanea bollandiana.
1. (F. 1). [De Utïingo monacho Werthinensi].
2. (F. 2-4'). [De S. Ida, notae].
3. (F. 5). [Epistola Ioannis Friedhoff, 16 ian. 1642].
Le feuillet 6 est blanc.
4. (F. 7-13). Libellus sermocinalis atque succinctus de vita et
sancta conversatione B. Idae viduae cuius venerandae sacri corporis
reliquiae in loco qui Hertfeld dicitur cis fluvium Lippiae (3).
(1) Ex cod. Bibl. Vatic, n» 6073.
(2) Ex manuscripto S. Maximini Treviris.
(3) Cf.BflL.,n°4143.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 667
5. (F. 1440). Vita et conversatio S. Idae venerandae nostrae
patronae in Hertzfel per me Fridericijm Wikckellmann pastorem
ecclesiae sanctae Idae in Hertzfelt, ex relictis scriptis honorabilis ac
pereruditi Domni loannis Cyncinni Lippiensis praesbyleri et con-
victoris imperialis abbatiae Werdenensis probe extracta (1).
6. (F. 41). Memoriale [Friderici Winckellmann] pro reverendo
Domino Rectore GoUegii Societatis lesu Monasteriensis.
7. (F. 42-43^). [Epistola Friderici Winckellmann ad P. Gamans ; in
abbatia Werdennensi, 1642].
8. (F. 41-65), Vita S. Thomae Gantuariensis ab aliquo eius dome-
stico et familiari descripta (2). = BEL., n° 8183.
Papier; 65 feuillets; O^.aS? XO",!/?; Ce volume {.rovienl de la bibliothèque
de^i anciens Bollandistes. Reliure moderne, basane rouge.
3555 (20685-86). — Collegtanea bollandiana.
1. (F. 1-8). Vita S. Elzearii confessoris (3). = BHL., n° 2523.
2. (F. 9-14^). Vita sanctissimi Elzearii comitis Sabrani (4). = IbicL,
n« 2524.
3. (F. 15-18). Legenda saneti Enoch abbatis ac patroni ecclesie de
Saissenayo. Inc. Vanitas vanitatum, dicit Ecclesiastes.
4. (F. 18). De eodem sancto Enoch anliphonae.
5. (F. 18-18^). Oratio dicenda ante celebrationem missae édita a
sancto Thoma doctore.
Papier et parchemin (les feuillets 15-18); 0»,332 X O^.SS; XVII» siècle, sauf les
feuillets 15-18 qui sont du X VI«. De l'ancienne bibliothèque des Bollandistes. Demi-
reliure moderne, basane rouge.
3556. (20697-700). — Gollectanea bollandiana.
1. (F. 1). De SS. Reliquiis Graecii Styrorum.
Puis un imprimé : Sermon que predico... el doclor Juan Bravo de
Aguna... Toledo, por Pedro Bodriguez... MDClll.
2. (F. 50-50^). B. Virgo in Feielavv. Historia GoUegii Societatis lesu
Dilingani.
Le feuillet 51 est blanc.
(1) Suite de la rubrique : Aclum in abbatia Werdenensi in anno 1642 in mense
iunio.
(2) Quam ex codice Cariloci propria manu descripsil R. P. Sfephanus Chamil-
larl... misit mense iunio MDCCXV.
(3) Ex Bodecensis coenobii... passionali pergameno ms. insigni mensis seplembris
fol. CCXIX.
(4) Ex manuscripto Rubeae Vallis fol. perg. ex i« parle Novalis sanctorum.
Cf. BoLLANDiANi, De codiclbus hagiographicis lohannis Gielemans adieclis anecdolis,
p. 13, no 8.
668 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3. (F. 52-530. Historia miraculi quod accidil Caesaraugusiae dum
sacrosancta Eucharistia per très dies fuit imnuilata in pulcherrinium
infantulum, scripla a Iacobo Roig medico Valenlino (1). Circa annutn
Domini 1427 et ad posteritalis meraoriam depicla in quodam sacello
lempli maximi Cesaraugustani.
4. (F. 54-55). [De PP. Ferdinando Verbiest et De Rongemont].
Papier; 55 feuillets; 0",21 X 0",16; XVIII* siècle. Ce Tolame provient de
l'ancienne bibliothèque des Bollandisles; f. 54, il y a la cote : ^ M$. i72;l 56», on
lit : Aet;'" adm. ac eruditutimn Domino U. tioyert Patlori. Demi-reliure, boeane
rouge.
3557. (22044). — Collectanea bollandiasa.
1. (F. 1). [Epistola CoRNELii Duyn ad Heriberliim Rosweydium.
Hage Hollandie, 1607.
2. (F. 2-2'). [Lettre de Fray I. B. de Castclarnau ad Rosweydum,
23 février 1628]. En espagnol.
3. (F. 3-3^). [Epistola Pétri Castelarnau ad Rosweydum. Caesar-
augustae, 20 octobris 1628J.
4. (F. 4-4'). [Epistola Iacobi Mallsbrancq ad Rosweydum. Ariae,
11 martii 1623].
5. (F. 5). [Epistola F. Simon, praepositi mouasterii canonicorum
regularium ordinis S. Augustini. Diessae in Bavaria, 16 octob.
anno 1640].
6. (F. 6^'). Reliquiae et iinpcratoria clenodia a Caesare Sigi-
smundo Norimbergam iovccta.
7. (F. 7). De S. Benigna. Relatio generosi domini Equitis Domini
loANNis Calens de Kolna ... e boemico in latinum translata.
8. (F. 8-10). [Epistolae Thbodori Moreti ad Boilandum. Glatoniae
26 aprilis, 26 iulii et 23 augusti 1653].
9. (F. 11-12^). S. Aniani confessoris.
10. (F. 13-15). [Epistola consulum ac senatorum urbis Turiaso-
nensis ad Papebrochium, 20 septembris anno 1666].
11. (F. 16-17). De sancto Prudenlio. De sancto Gaudioso. De sancto
Ëmîliano.
12. (F. 18-18', 27). [Epistolae P. Xaray de Morales, Turiasone,
14 septembris et 7 octobris 1666].
13. (F. 19-26'). [Notae de sanclis Aragoniae].
Le feuillet 28 est blanc.
14. (F. 29-30'). [De sanctis Hispaniae, de S. Auxea et S. Gaudioso].
15. (F. 31-32'). Ad vilam S. Guniberti [notae].
(1) Cf. Antonius, Bibl. hisp. velus, t. II, p. 242-43.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 669
16. (F.33-33V). DeS. Lupo(l).
17. (F. 34-34V). [Epistola Nicolai Layieno. Salerni, 17 febr. 1688].
18. (F. 35-35V). [Epistola Teotese Giulio, 7 mars 1694].
19. (F. 36). Quaesita de B. Noviomensibus.
Les feuillets 36^'-37^' sont blancs.
20. (F. 38-39V). [Notae de diversis sanctis].
21. (F. 40-41). [De S. Marco miraculum]. En italien (2).
22. (F. 42-43^). Vita e martirio di S. Pasicrate protettore d'Alino.
Vita et martirio di S. Caro vescovo e prottettore d'Atino. Vita e mar-
tirio di S. Prudenlio vescovo e prottettore d'Atino. Vita del beato
Fulgento vescovo e prottettore d'Atino.
23. (F. 44-44^'). [Lettre de M. Soughey au P. Hardouin, s. 1. et a.].
24. (F. 45-47^). [Epistolae Ioannis Kloppenburg ad Papebrochium.
Neuhusii, 11 ianuarii, et9martii 1686J.
25. (F. 48-48^). [Epistola Fhangisci Giordani ad Carolum Alexan-
drum Manderscheidt S. I. Neapoli, 15 novembr. 1610].
26. (F. 49-49V). De S. Kanuli ducis translatione.
Papier; 49 feuillets; O^.Sâé X O^.SS. Ce volume provient de la bibliothèque des
anciens Bollandistes, dont il porte f. 5 la cote MS. 187 c. Demi-reliure moderne.
3558. (7524-55). — Gollectanea bollandiana.
1. (F. 1). [Titre].
2. (F. 2). [Note signée E. H. Dr. mena. Octob. 1841 sur la disser-
tation suivante].
3. (F. 3-14^). Probationes ac fundamenta quibus sancta Begga...
demonstratur fundatrix Begginarum.
4. (F. 15-21). De primaria institutione Beghynarum (3).
Les feuillets 21^-23^' sont blancs.
5. (F. 24). [Titre des pièces suivantes].
6. (F. 25-26^). Puncta quaedam ex vita b. memoriae Ioannis
Godefridi episcopi Bambergensis et Herbipolensis.
7. (F. 27-27^). De beato Hieronymo Malabayla ordinis minorum
de Observantia.
8. (F. 28-28V). De dominis xMontisferrati.
9. (F. 29-34^). De vita et moribus B. P. Henricl Reicher Garthusiani
pracfecti domus Herbipolensis (4).
(1) Ex mss. posthumis D. Nicolai Àntonii communicatis Madrili sub finem 1721
a R. adm. et Amplissimo D. Adriano Conink, proximo dus consanguineo.
(2) Il y a la note suivante, f. 41 : Hoc miraculum habel in calalogo sanclorum
italiae Ferrarii, f. 222.
(3) Ex manuscriplo libro S. lacobi Leodii post vilam Onuphri, in-S" in charla.
(4) Ex mss. libris eiusdem patris cursim collecta bona fide. Copie de Papebroch.
670 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
10. (F. 35-35V). Elogium P. loannis Pegonii Carthusiani.
11. (F. 36-53^). [Antonio Mascarenhas S. I.]. Relaçaô de algunas
couzas da vida exemplar de P. Diego Monleiro. En portugais.
12. (F. 56-58^). De Dominico solitario quodam Hiberniae ex libro
visionum Clarevallensium, cap. 34.
Le feuillet 59 est blanc.
13. (F. 60). [Index sequenlium].
14. (F. 61-66^). Litaniae Piclonicae seu sanclorurn qui orlu vel
incolatu Pictonum oram nobililarunl ab IlKNRrco Ludovico Castanes
DE LA RocHEPOZAY PiclavoFum episcopo concinnalae.
15. (F. 67-70). Litaneae ecclesiae Trecensis cum praefatione et
epistola episcopi MAXTHAEidala 1174.
Le feuillet 71 est blanc, puis suivent des imprimés :
a) Litanies des sa i nets dont les sacrées reliques sont honorées en
VEglise et sacristie du Collège delà Compagnie de Jesui [Douai, 1637 J.
b) Litayiiae pro capella sancti Caroli Boromei superioris Olagoviae.
c) Litaniae sacrae in ecdesia D. Virginie Marias de Tongerloo.
16. (F. 79). Prosa Aula regali.
17. (F. 79V-83). [Litaniae] (1).
18. (F. 83^-84). Litania gallica.
19. (F. 84-85'). Litania italica diccnda die terlia in rogationibu s.
20. (F. 85^). Benedictiones super hominem et feminam.
21. (F. 86). [Litaniae] (2).
Le feuillet 87 est blanc.
22. (F. 87-88'). Epistola D. Turraquila millenlis informationera de
corporibus sanctorum Roma ad ipsum allatis, 1652.
23. (F. 92). [Epistola Theodori Moreti S. I., Pragae, 17 maii 1652].
24. (F. 93-96). Informatio D' Toraqoila de corporibus sanctorum
Georgii et Âgapiti Roma allatis.
25. (F. 97-97*). Responsio P. Bollandi ad D. Turraquilam de
corporibus SS. Georgii et Agapito Mimonii.
Le feuillet 98 est blanc.
26. (F. 99). [Attestatio Bollandianorum anno 1711 de diversis
manuscriptisj.
27. (F. 100-105»). [ViNCENTius Bo.nardus Ordinis PraedicalorumJ.
De Agnus Del antiquitate.
Les feuillets 106-1 10 sont blancs.
28. (F. 111-114). De celebri dicto R. P. Generalis Ordinis Praedi-
catorum Thomae Turci non tenuisse D. Thoraae physicam praede-
(1) Litanies du XI" siècle, ainsi que les feuillets S3-85 ; les SS. Etienne, Hilaire el
S*« Perpétue sont en rouge.
(2) Ms. du XIV» siècle.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 671
terminationem. Informatio testium recepta in praesenti civitate
Valentia.
29: (F. 115-116^). Forma baptismi Nestorianorum.
30. (F. 117-120). Tractatus de miseria humanae vitae auctore
Bernardo de Krayburg, canonico ecclesiae Salisburgensis.
31. (F. 121-153^), [MiraculaB. Mariae virginis a Volberto cenobita
Ahusano].
32. (F. 153^). [Henrigus de Meinhagen]. Versus quomodo presbyter
se debeat gerere tempore interdicti.
33. (F. 154-155). [Descriptio codicis Bibliothecae SS. Udalrici et
Affrae, Augustae Vindelicorum, qui continet Volberti miracula
B. Mariae virginis].
34. (F. 156-158). [Notae Ianningi de sequentibus apographis].
35. (F. 159-176). Catalogus consul am Romanorum (1).
36. (F. 177-179). Deregionibus Urbis aliisque locis (2).
37. (F. 179-183*). [Gonsulum catalogi].
38. (F. 185-186). Depositio martyrum (3). Depositio episcoporum.
39. (F. 187-189). Imperia Gaesarum (4).
40. (F. 190-196^). [Catalogus consulum romanorum] (5).
41. (F. 197-208). [Kalendarium Romanum].
42. (F. 209). Attestatio [Remacli Huart de codice vel membrana
ex qua haec descripta (6).
Le feuillet 213 est blanc.
43. (F. 214-217). [Bullae duae Eugenii papae. Bononiae, 1437, qua
Arnoldo duce Geldriae conceditur facultas eligendi sibi confes-
sorium].
44. (F. 218). [Decretum Antonii Electi Giiriensis contra Arnoldum
de Borchem, invasorem capellaniae sancti Andreae in ecclesia
B. Mariae Traiectensis. Romae, 1456].
45. (F. 219^-221). [Bullae Bonifatii papae et Glementis papae de
peplo B. Mariae virginis asservato in ecclesia Pragensi. Romae, 1389
et 1386).
(1) Ex velmlo manuscriplo bibliothecae Cesariae Viennensis a Cuspiniano saepius
cilalo, invenitur in cod. manuscriplo hislorico lalinon" 648, infra 56.
(2) Ex manuscriplo Bibliothecae Viennensi Cesariae Bibl. Hislorico lalino
n. 648, infra 56.
(3) Ex bibliotheca Cesarea Viennensi codice manuscriplo hislorico lalino n. 648.
CL Ad. SS., iunii t.VII.
(4) Ex manuscriplo bibliolhece Viennensis Caesarea cod. hislorico lalino, n. 648,
infra 56.
(5) Fragmenlum islud ... exslal apud loannem Bremerum scribam senalus
Luxemburgensis.
(6) C'est-à-dire le n» 33, Remacle Huart était le gendre de Bremer.
672 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
46. (F. 222-222^), [Litteraeindulgentiarum pro Kerilzem cappella
prope Vuest. Avenione, anno 1319].
47. (F. 223). [Liltera Henrici Coloniensis archiepiscopi de praeco-
dcntibus indulgentiis. Greverode, 1319],
48. (F. 224-224^). [Pro eadem capella in Kerilzem iitlerae indulgen-
tiarum. Romae, anno 1280].
49. (F. 225-256). Quadro del miracolo délia Neve.
Papier; 254 feuillels, plus trois de garde à la fin; 0",33 X 0",M; XVII* siècle.
F, 23, gravure représentant les ancêtres de S*» Begge. et f. Î0Î>-211, dessina à la
plume des allégories des mois chez les Romains. Ce volume provient de le
bibliothèque des anciens Bollandistes et |)orte Tei-libris ifi MS. iti3. Demi-reliare
moderne: au dos. le lilre doré : i)pfra varia et le chilTre couronné de Léopold I*'.
3569. (7985-92). — Collectanba bollandiana.
1. (F. 1-20). Chronicon ordinis servorura B. M. V. scriplum a
F. Petro de Tuderto.
2. (F. 20-20^). Alla monumenlaad originem ordinis servorum B.M. V.
3. (F. 20^-30). Nonnulla monumenta pertinentia ad cultiimB.Alexii
de Falconeriis et alioruni sex BB. PP. Fundatorum ordinis serTorum
B. M. V. En latin et en italien.
Les feuillets 30-31^ sont blancs.
4. (F. 32-47). Fratris Thadaei Adamarii Florent ini de origine
ordinis servorum.
5. (F. 48-49). Laus beati Philippi Florenlini ordinis servorum. Jnc.
Plaude, tellus Florentina.
6. (F. 49^-70^). Philippi Florentini servi Marie virginis vita pcr
NiGOLAUM BuRGENsiuM cquitem Sencnsem édita. [Item aliorum sex
fundatorum].
7. (F. 71-89). Giornale eRicordi scrilto dal P. Nicolao de Pistoja.
Les feuillets 89»-90^ sont blancs.
8. (F, 91-91*). De sanctis quorum memoria specialiter in Veronensi
ecclesia celebratur(l).
Le feuillet 92 est blanc.
9. (F. 93-104V). Ristratto délia vita del Beato Girolamo Polfran-
ceschi de Verona.
10. (F. 105-1 19^). Dissecratio al taris sancli GregoriiMagni Papae(2).
Le feuillet 120 est blanc.
11. (F. 121-131V). Dissecratio allaris sanclae Petronillae (3;.
Le feuillet 132 est blanc.
(1) Descripsil loseph lilanchinus.
(2) Ex codice archivi Basilicae f^alicanae cui titulus Instrumenta authentica
Iacobi Grimaldi de Iranslalione SS. corporum et reliquiarum signatoG. i3, pag. 32.
(3) Ex codice ... 6. ï3, pag. 42.
COLLECTANEA BOLLANDIANA 673
12. (F. 133-140^). Elevatio corporis sancti Leonis Papae noni de
sepulcro (1).
13. (F. 141-144). Repositio corporis S. Bonifacii IIII inlra capsam
cypressinam (2).
14. (F. 145- 147^). Translatio sacrorum cinerum mullorum sancto-
rum ac sanctarum (3).
Le feuillet 148 est blanc.
15. (F. 149-166). Aperitio altaris sanctorum Leonum primi,secundi,
tertii et quarti summorum pontificum et confessorum (4).
16. (F. 167-203). Delalio sanctissimi sudarii Veronicae, Lanceae et
capitis sancli Andreae in novam Rasilicam (5).
Les feuillets 203^-204^ sont blancs.
17. (F. 205-218). Elevatio corporum sanctorum Simonis et ludae
apostolorum (6).
18. (F. 219-221^'). Relatio brachii sancti Magni archiepiscopi Tra-
nensis rnartyris (7).
Le feuillet 222 est blanc.
19. (F. 223-223^). Inclusio partis humeri sancli Stephani protomar-
tyris in novo tabernaculo (8).
20. (F. 224-224^). Inclusio sacrarum reliquiarum S. Francisci in
novo tabernaculo (9).
21. (F. 225). Inclusio reliquiarum de vélo B. Virginis (10).
22. (F. 226). Inclusio costae sancti Venantii rnartyris in novo taber-
naculo (11).
23. (F. 227-229^'). Inscriptioncs aliquot miraculorum in ambitu
sacrae confessionis B. Peiri depictorum (12).
Le feuillet 230 est blanc.
24. (F. 231-232^). Elevatio sacrarum reliquiarum ex labro porphy-
ratico allaris chori Sixti IIII (13).
Les feuillets 233 et 234 sont blancs.
(1) Ex codice archivi Hasilicae Valicanae, signala G. 13, pag. 54.
(2) Ex codice ... G. 13, pag. 51.
(3) Ex codice ...G. 13, pag. 59.
<4) Ex codice ... G. 13, pag. 102.
(5) Ex codice ...G. 13, pag. 88.
<6) Ex codice ...G. 13, pag. 20.
<7) Ex codice ...G. 13, pag. 23.
<8) Ex codice ...G. 13, pag. 150.
<9) Ex codice ... G. 13, pag. 50.
(10) Ex codice ... G. 13, pag. 150.
(11) Ex codice ... G. 13, pag. 150.
(12) Ex codice ... 0. 13, pag. 183.
(13) Ex codice ... G. 13, pag. 123.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. V. 43
674 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
25. (F. 235-239^). Relazione di quanto è seguito nel rifarsi il pavi-
mento dentro la S. Casa di Loreto.
Les feuillets 240-242^ sont blancs.
26. (F. 243-24o). Antonio Francisco Gorio Laii[bertus] Pri[or],
1749 [de domo Laurelana].
27. (F. 245-245*). [Charta Ioroani Humanensis cpiscopi, largienlis
ecclesiam monachis Fontis Avellanae, anno 1 183J.
Le feuillet 246 est blanc.
28. (F. 247-247"). Inscriptio marmorea S. Theodori cpiscopi Vero-
nensis.
Le feuillet 248 est blanc.
29. (F. 249-250*). [Copia epistolae Pitri Boschii hagiographi.
Antverpiae, 13 ianuarii 1727J.
30. (F. 251-253*). [Elevalio corporum bealorum Evangelislae et
Pellegrini].
Le feuillet 254 est blanc.
31. (F. 255-256*). Translatio corporum beatorum Evangelistae et
Peregrini.
32. (F. 257). [De Arlhmanni litaniis] (I).
33. (F. 258). [De Gaudcntio Veronensii cpiscopo].
34. (F.259-260»). [Legata facla confralernilali B. V. M. de Peja in
ecclesia S. Proculi VeronaeJ.
35. (F. 261-263). [Epistola Marii Iustuiiani episcopi Veronensis»
12 seplembris 1635J.
Les feuillets 263*-264* sont blancs.
36. (F. 265-265*). Exemplum ex aclis Consiliorum magniflcae
civitatis Veronae.
37. (F. 266). [Abbas S. Zenonis, Veronae, de duabus sororibus
monasterii S. Maximi pctentibus vitam eremiticam, 27 apriiis 1365].
38. (F. 267-273). De inventione et translatione sanclorum episco-
porum Veronensium.
Les feuillets 273*-274* sont blancs.
39. (F. 275-281*). [De reliquiis quae Veronae assorvantur].
Le feuillet 282 est blanc.
39. (F. 283-288*). Recognitio et translatio reliquiarum quadraginta
martyrum Veronensium.
40. (F. 289-290). Monumentum exemplatum [de reliquiis Vero-
nensibus].
41. (F. 291-294). [Calendaria Veronensia].
42. (F. 295-295*). [De reliquiis Veronensibus].
(1) Cf. Gaxisius, Anliq. LecL, t. V, p. 132.
COLLEGTANEA BOLLANDIANA 675
Papier: 295 feuillets; O^.SOâ X 0",208; XVIP siècle. Ce volume provient des
anciens BoUandistes, car, sur le premier plat, il y a la cote ^ MS. 207 d dç
leur bibliothèque. Reliure parchemin.
3560. (8142-43). — Gollectanea bollandiana. De S. Andréa.
1. (F. 1-8). S. Andréas patronus Burgundionum. Gullus eius in
veteri Burgundie regno.
2. (F. 9-29). S. Andréas. Gultus eius apud Burgundiae reges.
Les feuillets 30-37 sont blancs.
3. (F. 38-54). S. Andréas cruciflxus ad arborem olivae.
4. (F. 55-58). [De cruce in consecratione ecclesiae].
Les feuillets 58»-59» sont blancs.
5. (F. 60-6 h). An et quomodo S. Andréas Burgundionum apostolus.
Le feuillet 62 est blanc.
6. (F. 63-89). Altéra imago S. Andreae patientis in cruce quadran-
gulari.
F. 72, est intercalée une lettre de Simon le Boucq, Vais, 10 septem-
bre 1636, et f. 89, une autre de Boudoz, 10 juin 1636.
7. (F. 90-98). Tertia imago S. Andreae.
8. (F. 99-112). [Quartus modus depingendi martyrium S. Andreae].
Les feuillets 113 et 114 sont blancs.
9. (F. 115-124^). Littera Graecorum et Hebraeorum X Ghristura
significat.
Les feuillets 125 et 126 sont blancs.
10. (F. 127-132^). Gur S. Andréas vulgo pictus cum decussata
cruce.
Papier; 132 feuillets; O^SIQ X 0'",20; XVII" siècle. Le volume renferme un
grand nombre de dessins : f. 9", sceaux du pape Etienne; ff. 1012, dessins de la
vie de S. André, dans une chapelle de la cathédrale d'Arras; f. 12' et f. 13", des-
sins représentant S. André à la cathédrale de Cambrai; f. 15, f. 34 et f. 42',
dessins de la porte de cuivre de l'église de Sainl-Paul hors de Rome; f. 16, ex capsa
argenlea S. Adriani conflala anno 1423 Gerardimonlis in Flandria (dessin à la,
sanguine) ; f. 17, A udomari in feretro S. Berlini anni M.CC. XXXIV ; f. 33, S. Pierre
et S. André, au chœur de l'église de Saint-Pierre à Louvain ; f. 37, monnaies d'Arca-
dius et d'Honorius ; f. 43, AflOC APEAI (sic); f. 66 et f. 69, S. Andréas ex menologio
graeco in Valicano; f. 67, dessin de S. André sur la châsse de S. Landehn à
Crespin; f. 73, grand crucifix de bois fort ancien qui se trouve en l'église de Notre-
Dame du Puy en Velay (sanguine); f. 79, dessin représentant S. André in S. Gauge-
rici Cameraci, 1245; f. 80, S. André, Valencenisin S. Pauliad sepulcrum lapideum
lialduini de Avesnis; f. 81, le même, ad capsam S. Autberti Cameraci, anno
Domini 1243; f. 82, le martyre de S. André, ex fenestra vitrea sacelli episcopalis
Alrebatis... et ex antiquissimo ms. cod. Vedastino; f. 86-87', trois représentations
du crucifiement de S. André, d'après des manuscrits de Saint- Vaast à Arras; f. 88,
le martyre de S. André; f. 108, écusson de Jacques, roi d'Ecosse (1598); f. 109,
monnaies d'or avec S, André; f. 110, dessins de lettrines coloriées avec S. André
et S. Philippe. Demi-reliure moderne.
676 MANUSCRITS DE LA BIBUOTHÈQUE ROYALE
3561. (7914). — loANNEs Mauburnus. Vcnalorium sanclorum
ordinis canonicorum regularium (1).
1. (F. 1). [Titre].
2. (F. 2-243). [loANNEs Maubornus. Venatorium ordinis sanclorum
canonicorum regularium].
3. (F. 243-243^). Duo epigrammala in venatorium.
Papier; 243 feuillets; 0",33 X 0»,Î0; XVII« siècle. Ce volume provient de
l'ancienne bibliothèque des Boliandiste", car f. 1, II y a la cote : »ï< Mt. i63. Demi-
reliure moderne; au dos, en maroquin rouge, le titre doré : loanni» de BnuttUa
Venalorium sanclorum ordinis canonicorum regularium ; en dessous, le ebUfire
couronné de Léopold I".
3562. (11973). — Ioanxes MAUBORiMs. Venalorium sanctorum
ordinis canonicorum regularium (2).
1. (F. l-8\ 10-46', 48-115'). [Ioannbs de Bruxkllis]. Vcnalorium
ordinis sanctorum canonicorum regularium.
2. (F. 116). Duo epigrammala in venatorium.
3. (F. 9). [ Epistola Ioannis Hoybergii prioris Ck)rsendoncani ad epi-
scopum Antverpiensem. Corscndonck, 26 seplembris 1643J.
4. (F. 47). Die hcylighon patronen, godvrucligen mannen wl hel
oorder der Premonstre} t .
Les feuillets 116*-! 17^ sont blancs.
5. (P. 118-136'). [loANNES Van Gelre. Notac in venatorium].
Papier; 136 feuillets ; 0-314 X 0-,904: XVII* tiècle (ir»4ô), car on lit. f. 116:
Hoc venalorium ego loannes van Gelre profeuui in Corsendonck fideHter éatripri
excodice manuscripto itergameneo in (iaetdonrk prope (ioch anno Domini 1645 dtum
ibidem indignus suppriorit officio fungerrr et praecedentia marginalia et seqttenles
annotatiunculas addidi rudi marte. Au verso da premier feuillet de garde, en tète,
il y a la signature de J. F. ran de Yelde. Denii-reliare; vur le premier plat exté-
rieur, étiquette avec le litre écrit de la main de J. F. van de Velde.
3563. (7416). — Ioannes Molanus. Addiliones ad martyrolc^ium
romanum.
1. (F. 1-34). Index sanctorum.
Les feuillets 34'-36' sont blancs.
2. (F. 37-398^). [Addiliones et notationes in martyrologium roma-
numj.
F. 398, il y a l'approbation de l'ouvrage, signée : Henricus Cuyck-
lus Pontificius ac Regius librorum ceiisor.
Papier; 398 feuillets; t)-,217 X 0",136;XVII« siècle. Reliure, veau racine, filets
d'or ; au dos, le titre doré : Molani MSS.
(1) Cf. J. AcQuoY, Hel Kloo$ler le Winde$heim, t. II, p. 354.
(2) Cf. le ms. n" 7914. Ce volume est cité par Acqoov, Ioc. cit.
VARIA HAGIOGRAPHICA 677
3564. (7417). — I. Molaxus. Annotationes ad martyrologium.
Exemplaire imprimé et interfolié, avec des additions manuscrites.
[Annotationes ad Martyrologium ianuarii ad iunium].
Papier; 126 feuillets; 0-°,2'2l X O^.lôS; XVIP siècle. Reliure veau racine ; filets
d'or; au dos, le titre doré : Molani MSS.
3565. (7413, 7414, 7415). — Ioannes Molanus. Natales sanctorum
Belgii. En trois volumes.
Tome premier (n° 7413).
1. (F. 1-1*). [Titre et épigramme]. Puis, f. 2\ un imprimé : In
eximium D. loan. Molamim Fetri Bacherii S. T. F. cannen.
2. (F. 3-13^). Indiculus sanctorum Belgii quorum natales aut obitus
in hoc libro celebrantur.
Les feuillets 14-18 sont blancs.
3. (F. 19-21^'). [Testimonia variorum de Molano].
Le feuillet 22 est blanc.
4. (F. 23). [Acta sanctorum ianuarii, februarii, martii et aprilis].
Tome deuxième (n» 7414).
[Acta sanctorum Belgii maii, iunii, iulii et augusti].
Tome troisième (n° 7415),
[Acta sanctorum Belgii septembris, octobris, novembris et decem-
bris].
Papier; 215, 247 et 208 feuillets; 0"',2 15 X 0",15; XVII» siècle. Reliure, veau
racine, filets d'or; au dos, le titre doré : Molani MS.
3566. (7418). — l. Molanus. Natales sanctorum Belgii.
Exemplaire imprimé et interfolié, avec des notes manuscrites.
Papier; 133 feuillels; 0'",215 X 0",15; XVII* siècle. Reliure veau racine, filets
d'or; au dos, le litre doré : Molani MSS.
3567. (6125-26, 6127, 6128-30). — Foppens. Vitae sanctorum
Belgii. En trois volumes.
Tome premier (n" 6125-26).
1. (F. 1). Protestatio praevia.
2. (F. 2-19^). Index alphabeticus sanctorum Belgii aliarumque
personarum pielate illustrium.
3. (F. 20-84^). Anacephalaeosis chronologica seu historiae eccle-
siasticae belgicae compendium.
Suit la première feuille imprimée des Vitae sanctorum Belgii a
lo. Molano, Aub. Miraeo, Arn. Raissio, Ant. Sandero, Barth. Fisenio,
aliisque hagiographis collectae et des Fasti Belgici et Burgundici ah
Auherto Miraeo editi quibus accedunt Arnoldi Raissii et aliorum recen-
tiorum hagiographorum auctaria.
678 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
4. (F. 109-362). [FoppENs. Vitae sanctorum ianuarii, februarii,
martii et aprilis].
Tome deuxième (n* 6127).
Vitae sanctorum maii, iunii, iulii et augusli.
Tome troisième (n» 6128-30).
1. (F. 251^). [FoppENs. Vitae sanctorum septcmbris].
Les feuillets 252-253 sont blancs.
2. (F. 254-340). Index.
Papier; 362, 319 et 310 feuillets; 0-,î6 X 0»,197; XVIII» «iècle. Ces volumes
sont ornés d'un grand nombre de gravures, 1. 1 : f. 95, Vera e/^ies V. F. Basilif a
S. Spiritu alias Gaigneur. H. Coixi:* fecU brus. ; t. 97. S. Gerlacus, loH. Dam. Hkrtz,
inv. del. et sculp (1); f. 101, Gertrudis van Oosten Beggina Delphensls; f. 104*.
Ludovicus Blosius; f. 107, Agne^ van Heilsbach. geestelycke dochter, 1640; f. 111,
Sainte Gudule palrone de Brusselle, Harrkwtr fecit ; t. Ii3 et f. 124, B. GodefHduf
de Cappenberg de C. di Maluoit (3) et do I. D. Hnm (3); t. 138*, Leonardus
Lessius, par N. db L'Armossi»; f. 153, EfAgies V. S" Scholaaticae a S. Elia« alias
Rondelet; (. 166', Charlemagne, par DicsROcincRs; f. 174', S. Aldegundis virgo, par
S. Bolswert; f. 187, EHlgies R. admodum P. F. Michaelis a S. Augustino, alias
Van Ballaer, Bruxeliensis ; f. 190, Heylighe Berlendi.«; 1. 197', EfAgies R. M. Mariae
Margaritae ab angelis ordinis de Monte (larmelo; f. S33, S. Evermodus, par
Hertz (4); f. 230, B. Simon Alnensis, par C Galli; f. Î37', Franciscus Sylvius, par
I. B. JoNGELiNx; r. 246*, Charles le Bon; f. 249, B. Fredericus, ord. Praemonstr.,
par I. D. Hertz (5); f. 251, V. Mater Anna a lesu. par ..jrr.; f. 266, Yen. Pater
Dionysius a Ryckel; f. 272, S»« Gertnide, par C. db Mallxrt; f. 272'. S»* Gertrude ;
f. 277*, Adamus Sasboutius, Delfos, Franc! scanus ; f. 2fô', R. 0. Nicolaus Wig-
gerius, P. Southans pinxit, Matham s€ulp$il ; f. 292, Anna Van Schriecke, beggyntie
tôt Anlwerpen; f. 295, Beata Ida de Lovanio; f. 295* et f. 296', suivie de sQize
gravures représentant la vie de la B- Ide; f. 297', L'origine de l'église de Lacq (6) ;
f. 300, Geneviève de Brabant. par Lefils; f. 306*, B. Hermannus, par I. D. Hertz (7) ;
f. 325, S. Lydtwina, par Jérôme Wierx ; t 329, B. Petrus Calmttioutanus, pastor
in Haren, par F. Bouttats; f. 332*, S*« Aye; f. 333», B. Idesbaldus, par Lucas
Vorsterman; f. 334', invention du corps du B. Idesbalde, par B. Picart, 1729;
f. 336, V. Soror Calharina Daneels olim uxor D. Anselmi van den Cruyce, Moerman
invenil, LouuEuit fecit ; t. 343, lacobus Merlo Honlius, paslor Coloniae; f. 346',
Effigies V. S. Margaretae a Matre Dei, alias de Lacensooy ; f. 359, Elfigies devotae
sororis Glarae Franciscae Antwerpiensis, par Hcsnw. Au tome deuxième : f. 15',
Virgo de bono successu, Bruxellis; t. 29, Vera effigies B. M. ven. P. F. Ambrosii
(1) Cf. Van Spilbeeck, Iconographie norberline, IV, 1900, Anvers, extrait des
Bulletins de l'Académie royale d'Archéologie de Belgique, p. 11.
(2) Id., ibid., VI. Anvers, 1902, p. 6.
(3) Id., ibid., IV, Anvers, 1900, p. 5.
(4) Ibid., p. 7.
(5) Ibid., p. 8.
(6) Cf. CBEMziiiAjis, François Plekell'histoire de 'Noire- Dame de Laeken, dans
Revue des Bibliothèques et des Archives de Belgique, 1904, p. 109.
(7) Van Spilbeeck, op. cit., IV, p. 10.
VARIA HAGIOGRAPHICA 679
Druwé ord. Praed. ; f. 52'', Robert Gagnin, par de Larmessin ; f. 86, Uen H. Boni-
facius; f. 90, R. P. Carolus [d'Arenberg] Bruxellensis ord. Capuc, Abb. a Diepen-
BEKE ddineavil, P. Pontius sculpsil; f. 91, S. Norbertus, par C. de Mallery (1);
f. 97, venerabilis Anna a S. Barlholomaeo; f. 108, H. Odulphus, priester; f. 113,
S. Basilius, par Alex. Voet; f. 120% S. Alena, 1663; f. 127, H. Engelmundus abb. ;
f. 131, S. Albanus ; f. 131'', figure du corps non corrompu de la vénérable Marie-
Marguerite des Anges (Marguerite Wake), 1716, par P. B. Bouttats ; f. 135,
S. Walhere, patron d'Onhaye; f. 143, H. Adelbertus; f. 145, Lambertus Beggus ;
f. 156", S. Rumoldus, Ph. Fruitiers inv., Iac. Neeffs exe. ; f. 171, S. Godeleva ;
f. 173', Effigies V. P. Bartholomaei Gaigneur, par R. Coli.in; f. 178% Petrus
L'Hermite; f. 180, Leonardus Vechelius; f. 181, D. loannes Osterwyck; f. 186",
S. Amelberga ; f. 189", Maria Lilliana Herentalensis beggina ; f. 192, R. P. Ghristianus
Lupus ord. S. Augusti, par F. Harrewyn ; f. 198", Autel du Saint-Sacrement des
Miracles, par F. Harrewyn; f. 199, même sujet, par un autre graveur; f. 207",
Effigies V. P. Dominici a S. Nicolas, alias Bockx ; f. 216", Den H. Fredericus,
bisschop; f. 219, Nicolaus Eschius, par I. Berterham; f. 219", autre portrait du
même; f. 241 et f. 242, deux portraits de Thomas Kempensis; f. 245, loanna
Van Randenraedt, geestelyke dochter, par F. A. de Peutre; f. 246", Cornélius de
Bye, ord. S. Auguslini ; f. 255, Servais Van der Speeten, par Martin Van den Ekden ;
f. 278", loannes Berchmans, par lo. Bat. Iacoboni; f. 280", Anna de Mellen, par
I. Mariette; f. 293, Sancti Bernardi vera effigies; f. 305, H. Gregorius, bisschop;
f. 313, Den H. Werenfridus, priester; au tome deuxième : f. 1", Nostre Dame de
Hal, par Gaspar Bouttats; f. 3, Saliger Margareta van Loven; f. 12, Miracle du
sainct sang k Bois-Seigneur-Isaac, par I. Berterham; f. 19, Guido Nivellanus, paslor
Begginagii Nivellensis; f. 20", S. Guido par I. Berterham; f. 21, S. Guido; f. 26,
Adrianus VI; f. 31, Robertus Bellarminus; f. 34, Effigie de limage prodigieuse...
honorée à Vervier, par Pierre Van Sande; f. 38, Guillaumme Estius, par F. Har-
rewyn; f. 44", Vera effigies V. P. Livini a SS. Trinitate alias Turf, par R. Collin ;
f. 61% V. et exim. P. Gaugericus Limeletle, ordinis de Monte Carmelo; f. 63,
Cornélius Amoldi; f. 68" et f. 69, Effigies S. Brunonis (deux exemplaires); f. 83,
S. Gummarus; f. 94, Vera effigies ven. Matronae Margaretae de Bacquere viduae
D. Nicolai de la Tour, par I. Troykn; f. 97, loannes Venduillius episcopus Torna-
censis; f. 110, S. Ursula; f. 111, S. Damianu.s, par Iacobus de Man; f. 116", Agnes
Baliques fondatrisse van de vergaederinge... van de onbevleckle ontfanckenis, par
P. B, Bouttats; f. 121", loanne Dedemaecker beggyntjen tôt Aelst, par F. Bout-
tats; f. 133, S. Hubert; f. 140, den H. Willibrordus Bisschop; f. 147, Effigies Palris
felri Marchant ; f, 154, S. Siardus, pari. D. Hertz; f. 167, Figure au naturel de
Notre Dame de Foy, sculp. Fr. Egidius Trazenies, minorifa 1632; f. 178",
H. Radbodus Bisschop: f. 201", Cornélius Musius Delphensis; f. 212, S. Nicasius ;
f. 216, S. Begga; f. 218, S. Wirina; f. 225, Petrus Ganisius; f. 228, Vera effigies
V. P. Hieronymi Gratiani Carmelitae, par R. Collin; f. 228", Effigies V. S" Paulinae
Le Petit, ord. Carmelitarum ; f. 235, S. Begga, par Michel Snyders. Demi-reliure
moderne, maroquin brun; au dos, les titres dorés : Foppens. Vitae sanctorum
Jtelgii, ianuarius-aprilis, tomus 1..., maius-auguslus, lomus II..., september-
december, tomus III, avec le double chiffre couronné de Léopold l" (2).
(1) Van Spilbeeck, Iconographie norberline, VI, p. 15.
(2) Voir au sujet de ces volumes : B"" de Reîffenberg, Discours préliminaire à
l'édition de VHisloire des troubles des Pays-Bas, par Van der Vynckt, Bruxelles,
1822, 1. 1, p. XVI et XVII, et Id., Jean-François Foppens, dans Annuaire de la Biblio-
thèque royale, 1. 1, 1840, p. 110, n» 39.
680 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3569. (15143). — I. N. Paquot. De historia SS. imaginum.
Exemplaire imprimé de cet ouvrage, édile à Louvain en 1771,
mais rempli à chaque page de notes de Paquot, en nie d'une seconde
édition.
On a y joint, à la fin, le billet de part imprimé de la mort de
Paquot.
Papier; 677 pages; 0',277 X 0"Î15; XVIII» siècle (1771). Sur le premier feuillet
de garde, on lit : Ex librit lohannU SatalU Paquot, puis en-de«ou8 : Acheté de*
héréliers de M. Paquot, par les ioin* et l'intervention de M. Vùn der Heyden, profet-
seur de mathématiques à l'Académie de Liège, pour moi. CM. tam Holtiicm, Reetevrde
l'Académie de Bruxelles, Bruxelles, le 10 janvier I8I3 (I). Demi-reliure moderne.
3569. (4241). — Acta sanctordm Hibermiae.
1. (F. 1»). Noraina episcopatuura in Belgio in quibus iacent cor-
pora SS. Ibernorum.
2. (F. 2). [Victor De Bock]. Note sur ce Tolume.
3. (F. 3-20). [Vitae brèves sanctorura] (2).
Les feuillets 20''-21'' sont blancs.
4. (F. 22-22^). Nomina quorumdani qui tractant de vitis sancto-
rum.
Le feuillet 23 est blanc.
5. (F. 24-24»). De sanclo Adolyiso presbytero (3).
Le feuillet 25 est blanc.
6. (F. 26). De sancto Bertuino episcopo Maloniae.
Les feuillets 26^-27» sont blancs.
7. (F. 28). De sanclo Ammehado (4).
8. (F. 28^-29). De sancto Albuino (5).
Les feuillets 29^-30» sont blancs.
9. (F. 31). De sancto Aidano (6).
10. (F. 32-34V). Vila S. Brigidae virginis Scotiae. — BHL, n» 1462.
11. (F. 35-35»). Authorilates pro sancla Brigida quod est Ibema,
non Scota Brittanica.
Les feuillets 36 et 37 sont blancs.
12. (F. 38-39»). Vila S. Brandani (7).
Les feuillets 40 et 41 sont blancs.
(1) Voir Bibliotheca Hulthemiana, f. VI, manuscrits, p. 16, n? 5Î.
(2) On lit, en marge, au commencement de ces extraits : Que sequuntur vite
sanclorum sumunlur ex Pet. Cbatepolio, De sanclis Germaniae.
(3) Extrait de Molanus, Natales SS. Belgii, 2 iunii, fol. 108.
(4) Ex Florent. Wigor., p. 624.
(5) Ex lib. 3 rerum Mogunlinarum auth. P. Nick. Uerrar, p. 501.
(6) Ex Wwne, lib. 2, c. 25, p. 245.
(7} En noie : Ex vila eius ms. quam habui a monachis AquicinctensUms.
VARIA HAGIOGRAPHICA 681
13. (F. 42-43). De S. Batherio abbate, de S'* Bega virgine, de
S. Brioco, de S. Brendano.
Les feuillets 43^-44^ sont blancs.
14. (F.45-45V). VitaS. Cathaldi (1).
Le feuillet 46 est blanc.
15. (F. 47-47^). De S.Cathaldo episcopo Tarentino (2).
16. (F. 48). De S. Goelio Sedulio (3).
17. (F. 49-52). Vita S. Columbani abbatis ex ea quae est per
lONAM (4).
18. (F. 53-59). [Notae de S. Columbano].
19. (F. 60). De S. Golonato raonacho.
20. (F. 6 1-61 V). De sancta Cruce Dubliniae loquente (5).
21. (F. 62). De Purgatorio S. Patricii (6).
22. (F. 63-67V). De S. Columbano, de S. Gutberto.
Les feuillets 65'-66^ 68-71 sont blancs.
23. (F. 72). De sanctis David et Diniare.
Les feuillets 72^-75^' sont blancs.
24. (F. 76-76V). Vita S. Ettonis (7).
25. (F. 77-78V). Vita S. Ethbini, S. Eloquii.
26. (F. 79v). De SS. Eternano et Evvaldo.
27. (F. 80-81^). Vita S. Fiacrii confessons et eremitae (8).
28. (F. 82-93). De SS. Fiacrio, Finano, Foillano, Forranano, Frido-
lino, Fredegando, Frigidiano.
29. (F. 94-108V). De S. Furseo.
30. (F. 109-1 14). Vita S. Galli (9).
Les feuillets 114^-116^ sont blancs.
31. (F. 117-117^). De S. Gereberno presbytero et martyre.
Le feuillet 118 est blanc.
32. (F. 119-119V). De S. Guthagono confessore.
Le feuillet 120 est blanc.
33. (F. 121-125). De SS. Helia, Himelino (10),Harruto, Hengero,
Kiliano.
Les feuillets 125^-1 26^ sont blancs.
(1) Ex Petro de Natalibus.
(2) Ex Alexandro ah Alexandro, lib. 3 genialium dierum, p. 148, cap. 15.
(3) ExSixlo Senensi in liibliolheca Sancta lib. 4, p. 222.
(4) Contracta per F. Zachariam Lippeloum ex tomo quarto.
(5) Ex Giraldo Cambrense dint. i« tipographiae Hiberniae, cap. 44-46, fol. 731.
(6) Ex Bapthta Mantuano, lib. i" Alphonsi.
(7) Molanus in natalibus SS. Belgii, fol. 147.
(8) Ex ca quae estapud R. P. Laurentium Surium.
(9) Ex ea quae est per Walfridum Strabonem.
(10) Ex relatu Nicolai et Ghentii scriptorum in Rubeaevalle et Throno.
682 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
34. (F. 127-136). Vita S. Kiliani episcopi Iberni (1). Inc. Cum pcri-
torum sagax ingenium.
35. (F. 136-137). [De S. Kiliano].
Les feuillets 137^-139^ sont blancs.
36. (F. 140-143). Vita S. Laurentii archiepiscopi Dubliniensis (3).
Les feuillets 143^-144* sont blancs.
37. (F. 145). Antiphona et hymnus S. Laurentii archiepiscopi
Dubliniensis.
38. (F. 146-146'^). De S. Livino episcopo et martyre.
Le feuillet 147 est blanc.
39. (F. 147^). Note de Willam Smith sur S. Liévin. En anglais.
40. (F. 148-154"). Gesia illustrissimorum sanctorum martyrum
fratrum Luglii archiepiscopi et Lugliani régis (3). ■— BHL., n* 5061.
41. (F. 154^-155*). Sequentiae .... quae in ecclesia collegiata Lile-
rionsi in missarura sollemniis decantantur a choro. — BH., n" 7508.
42. (F. 156-158"). De moribus antiquorum Brittannorum.
43. (F. 158v-163> De SS. Maclovio. Madoco, Molingo, Madoco,
Mauricio Kent, Malcho, Macario.
Les feuillets 163"-165" sont blancs.
44. (F. 166-169"). Oflîciuni S. Malachlae episcopi et confessons. Ex
breviario Cisterciensi.
Les feuillets 170-173" sont blanc».
45. (F. 174-175). VilaS. Obodii. SequenUa de S. Obodio.
46. (F. 176-185). Legenda S. Patricii ... excerpta e libre manu-
scriplo Patrum Societatis lesu Duacensium, collectore fratre Balta-
zare Bisscol. = BUL., n" 6506.
47. (F. 186-189). De S. Patricio.
Les feuillets 189"-191" sont blancs.
48. (F. 192-193). Vita et martyrium sancii episcopi Mayonensis
Patricii 0 Heli (4).
Les feuillets 193"-195" sont blancs.
49. (F. 196-201). De S. Rumoldo, S. Ricarde. Tancone, luda,
Vincentio Madelgario.
Les feuillets 201"-202" sont blancs.
50. (F. 203-209"). De SS.Ultano, Vulgario, Virgilio, Wirone.
Le feuillet 210 est blanc.
(1) Ex libro M.S. Monaslerii S. Gùleniprope Montes in Hanonia desumpla.
(2) Ex ea quae est apud Surium.
(Z) Ex petrelusto codice ilS. eccUsiae colUgiatae S. Audomari in opido LUle-
nensi
(4) Ex Hisloria ecclesiasUca martyrum eiutdem ordinu authore Tho. Uourchero
anglominorita.
VARIA HAGIOGRAPHICA 683
51. (F. 211-240^). The names and surnames of the Learned of the
nation taken oute of M. Stanihurstus, Description of Ireland.
Les feuillets 241 et 242 sont blancs.
52. (F. 243-264V). Vita S. Brendani(l). = BHL.,n° 1438.
53. (F. 265-270). De S. Kiliano. [Officium].
54. (F. 271-272). Quaedam miracula S. Killiani episcopi et con-
fessoris (2).
Papier; 272 feuillets; 0°',212 X O^.lô; XVII" siècle (1608), car on lit, f. 271 :
Ea transa-ipsi die martii 20 novembris el vigilia B. Andreae aposloli anno 1608.
Demi-reliure moderne; au dos, en maroquin rouge, le titre doré : Acta sanctorum
Hibemie, et le monogramme couronné de Léopold I",
3570. (3640). — Exempla sanctorum.
1. (F. 1-138^). Exempla, narraliones, actus heroici personarum
illusirium sanctitate, tam ex nostris annalibus, quam ex aliis codi-
cibus desumpta et in unum collecta.
2. (F. 139-139V). Index titulorum.
Papier; 139 feuillets; 0'",305 X 0°',185; XVI» siècle. Reliure du même temps,
veau racine.
3571. (561). — De Seglyn. Index sanctorum.
1. (F. 1-3). Ratio operiscoliectiva.
2. (F. 3-479). Index generalis [sanctorum].
3. (F. 479V.531). [Index sanctorum qui XII-XXXI decembris
colunlur].
4. (F. 532).Epilogus.
Papier ; 532 feuillets, plus onze feuillets blancs à la fin du volume ; O^jSlô X O^jSO ;
XVIII* siècle. Reliure, veau racine; au dos, le titre doré : Index generalis, et
l'inscription : Cel[estinorum] Hever[leensium]; tranche rouge.
3572. (3945). — Processus factus in Calabrja per episcopum
CaRIATENSEM super vita et MIRACULIS SAKCTI PaTRIS FrANCISCI DE
PaULA. LiNGUA ITALIGA.
1. (F. 1). Titre.
2. (F. 2-3). Episcopo Cariât ensi Iulius papa IL
3. (F. 3-133^). [Depositio testium]. En italien.
Papier; 133 feuillets; 0°',24 X O-.ISS; XVII" siècle (16C8), car on lit, f. 1 : Pro
convenlu Bruxellensi PP. ordinis Minimorum Provinciae Flandriae 1668, et
f. 134 : Pro archivio convenlus PP. Minimorum Bruxellis, Fraler Philippus de
Mesemaere, Proxnncialis, 1668. Reliure du même temps, comme les deux volumes
suivants, nn°» 3946 et 3947.
(1) Ex veluslissimo ms. monaslerii Aquicinclensis in Belgio.
(2) Ex codice quodam velustissimo ms. prioralus eiusdem] sancli Albiniaci unde
et ea transcripsi.
684 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
3573. (3946). — Processus factus in Calabria per episcopum
Cariatensem super vita et miraculis S. Palris Francisci de Paula (1).
1. (F. 1). Titre.
2. (F. 2-'^^). Episcopo Cariatensi Iulids papa II.
3. (F. 3^-189). [Depositio testium].
4. (F. 190-195). Index.
Papier; 195 feuillets ; 0-237 X 0»,184; XVII» siècle (1688), car on lit 1. 1 : Prû
convenlu Bruxellensi PP. ordinU minimorum Provineitu Pkuidnat anno 1668, et
f. 189' : Pro archicio eontfntus PP. mimimorum Bruxtilis Fr. PkUipftu i$
Mesemaere ProvincialU 1668. Reliure da même lempe, veau reciné à flIeU d'or;
au dos, un joli fer, Chantas, dans une gloire eomoiMe d'une cooronne.
3574. (3947). — Progbssds foetus in partibus Galliae, super vita
et miraculis sancli Patris Francisci de Paula (2).
1. (F. 1). Titre.
Les feuillets l'-â'^ sont blancs.
2. (F. 3-6). Litera episcoporum Parisiensis, Aulisiodorensis et
Gratianopolitanensis ad Petrura Cruchet et Petrum Ctiabrion.
3. (F. 6^-10^). Lilerae Pétri Cruchet et Polri Chabrion subdelcga-
torum ad episcopum Parisiensem.
4. (F. 11-12^). Litera Reverendi Domini episcopi Parisiensis ad
summum Ponlificem.
5. (F. 13-168). Sequitur depositio testium.
6. (F. 169-173'). Index.
Papier; 173 feuillets ; 0-,24 X 0-,19; .XVII'Mècle (1668), car on lil f. 1 : Pro «rnumlu
Bruxellensi PP. ordinis minimorum provineiae Flandriae 1668, et f. 168» : Pro
archivio convenlus minimorum BruxeUis, Pnler PhiUppui et Mtmmatn Prwok^
cialis 1668. Reliure du même temps, veaa racine, tranche jaapte; an doe, on joli
fer, Charilas, dans une gloire surmontée d'ane cooronne.
3575. (6418). — La Vie, mort et miracles du Bienheureux trois
fois Prince, Monseigneur Pierre de Luxembourg Diacre, Cardinal du
Tittre de S*-George au Voile d'Or, evesque de Metz, un des patrons
tutelaires de la ville d'Avignon, par les Pères Celcstins.
Papier; 63 feuillets; 0-,189 X 0-,135; XVIII* siècle. En tête du volume, une
gravure représentant S. Pierre de Luxembourg, Matheux fecil, Mbssaobr
ex[c\idH\. Reliure parchemin.
(1) Voir le n" 3945.
(2) Voir les nn" 3946 et 3947.
SUPPLÉMENT (i).
3576. (9231 et 9232). — Jean Mansel. La Fleur des histoires. En
deux volumes (2).
L (F. 1-7). La table du livre que l'en apelle la Fleur des hystorcs.
Le feuillet 8 est blanc.
2. (F. 9-9^). Prologue. Inc. Gomme il appartiegne a chascun roy
avoir en son royalme trois lieux principaux.
3. (F. 9^-177^'). Le premier livre, [depuis la création jusqu'au règne
d'Auguste].
4. (F. 178V-304). Le second livre.
a) (F. 179). Prologue.
b) (F. 179V-217). [Vie de Notre Soigneur].
c) (F. 217^-234). [Actes des apôtres].
d) (F. 235^-238). De la glorieuse assumpcion en corps et en ame
de la benoite Vierge Marie.
e) (F. 238^-268). Pluseurs notables miracles de la glorieuse Vierge
Marie.
f) (F. 269-273). Hystore des angeles.
g) (F. 273^-280). Des hommains, [depuis-la mort d'Auguste jusqu'à
l'avènement de Domilien].
h) (F. 281-300). De toutes les provinces du monde [suivant l'ordre
alphabétique].
i) (F. 300^-304). De la noblesse des edefices de Romme.
Le feuillet 305 est blanc.
5. (F. 306^^-357). L'ystore de la grant cite de Belges, que maintenant
l'en nomme Bavay, en Haynau.
(1) Diverses causes rendent parfois impossible la description de certains
ouvrages à la place que leur assigne la classification. Telle est la raison d'être
de ce supplément. Sont recensés dans ce volume tous les manuscrits d'histoire
ecclésiastique générale et d hagiographie que la Bibliothèque royale de Belgique
possédait à la date du 1" décembre 1905.
(2) Voir plus haut, p. 14-21.
686 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
Tome second.
1. (F. 1-8V). [Table].
2. (F. 8^-431). Le tiers livre de la Fleur des hystoires.
a) (F. 9). Proheme.
h) (F. 9'-20i> [Vies de saints, par ordre alphabétique].
c) (F. 204-^-290). L'istoire en brief prinse sur le dyalogue sain l
Grégoire.
d) (F. 290^-431). L'istoire des Rommaios [et des Français, depuis
Domitien jusqu'au règne de Charles VI].
Les feuillets 432-i3t sont blancs.
3. (F. 435-4i3^). L'istoire des papes de Rommc [jusqu'à Clé-
ment V].
4. (F. 443^444). [La légende d'Antide].
5. (F. 444-448). L'istoire de Griseldis.
6. (F. 448-473^). Une briefve recolleclion d'examples des yerlueu x
faiz des anciens princes paiens conccrnans les quatre vertus car-
dinales.
7. (F. 473^-489). De l'ame humaine.
8. (F. 489-490). Conclusion de ce présent volume par quoy l'en
peut congnoislre les noms de l'acteur et du livre (1).
Parchemin ; 357 reuillets, plas deux de garde en papier et 40(), plus deux de
garde en papier ; O'.éSô X 0*.3U0; XV* siècle; deux colonnes; rubriques; initiales
et crochets alinéaires en or sur fonds bleus et rouges ornés de fils blancs ; ancienn e
foliotation, î-ccc.xlix, commençant au f. 9, et dans le deuxième roinme à partir
du f. 9, ccclviii*-.xxjci. Des miniatures superbes décorent de nombreoset page*
aux marges joliment enluminées (2) ; la première forme un frontispice à six com-
partiments où l'on voit la Sagesse éternelle, la Trinité, les bons et les mauvais
anges; les sujets des suivantes sont : f. 11*, la construction de l'arche et le déluge ;
f. 13\ l'histoire d'Abraham ; f. 24, les Hébreux occupés aux travaux publics en
Egypte et l'épisode du berceau de MoT^ie al>andonné sur le Nil ; f. 33*, le passage du
Jourdain par Josué; (Ai, le combat de David et Goliath; f. 51', l'inauguration du
temple de Salomon; f. 67', le roi Joachim et le prophète Jérémie; f. 73, l'histoire
de Job; f. 74, l'histoire de Tobie; f. 79, l'histoire de Suzanne; f. 86, Judith et Holo-
pherne; f. 90', Esther et Mardochée ; f. 93', les Macchabées; f. 97', Jonathas
Macchabée; f. 99', la mort de Jonathas et de ses deux fils; f. 104, l'enfance et la
jeunesse d'Œdipe ; f. 109', la conquête de la Toison d'or ; f. 111, la première prise
de Troie et sa reconstruction ; f. 116, le cheval de Troie; f. 118, la fondation de
Venise; f. 120', l'enfance de Cyrus; f. 125', l'envahissement de l'Angleterre par les
compagnons de Brutus ; f. 127', le débarquement de^ Troyens en Italie et le combat
singulier d'Énée avec Turnus; f. 129', Romulus et Rémus, et la fondation de
Rome ; f, 137, la naissance et la jeunesse d'Alexandre; f. 145, le maître d'école des
(1) L. Delisle a publié un texte de cet épilogue en vers dans La BibliofiUa de
L. S. Olschki, t. V, 1903-4, p. 270-274.
(2) Voir Marchal, dans les Bulletins de l'Académie royale, t. XVII, 1^ partie,
1850, p. 271.
SUPPLÉMENT 687
Falisques au camp de Camille; f. 154, la prise de Garlhage; f. 161, un combat entre
les Gaulois et les troupes de César; f. 176, Auguste assistant au supplice des meur-
triers de César; f. 179, la naissance de la Vierge; f. 205', le Calvaire; f. 212', la
résurrection; f. 216', l'ascension; f. 218,ladescenteduSaint-Esprit sur les apôtres;
f. 219, les apôtres au temple; f. 236, la mort de la Vierge; f. 269, les bons et les
mauvais anges; f. 274, la mort d'Auguste ; f. 277, S. Jacques prêchant près du
temple de Jérusalem et les prodiges qui précédèrent la destruction de la ville .
f. 281', vue générale du monde habité ; f. 307, un combat sous les murs de Belges.
Dans le deuxième volume, les miniatures (1) représentent : f. 9, le martyre de
S.André; f. 205, S. Grégoire conversant avec son diacre Pierre, puis l'histoire
d'Honnoré; f. 231, l'abbé se plaignant de ses jeunes moines à S. Antoine; f. 269, la
célébration de la messe ;f. 283, divers miracles du Saint-Sacrement; f. 291, le
Panthéon; f. 295', la conversion et le baptême de Constantin ; f. 299', la victoire
des Sicambres sur les Alains; f. 307', le baptême de Clovis; f. 327', le roi Dagobert
faisant recueillir les reliques de S. Denis et de ses compagnons ; f, 332', une bataille ;
f. 335, le couronnement de Pépin; f. 337, scènes de la vie de Charlemagne; f. 351,
scènes de l'histoire de Lothaire (2); f. 364', combats; f. 375, Philippe-Auguste;
f. 388, S. Louis; f. 407% un champ de bataille durant la guerre de Cent ans; f. 423,
Charles V; f. 435, S. Pierre bénissant ses évêques, prêtres et diacres ; f. 444', scènes
de la légende de Griselidis; f. 448', les quatre vertus cardinales; f. 474', frontispice
allégorique du traité sur l'âme humaine. L'esl9,mpille rouge, aux faisceaux, de la
Hibliolhèque nationale de Paris se trouve dans le tome premier f. 9 et f. 357, et
dans le tome deuxième f. 1 et f. 490. Reliure, veau racine orné d'or; au dos, le
titre doré La Fleur des histoires et les chiffres i et 2, lesquels sont reproduits à
l'inlérieur sur des étiquettes de maroquin rouge appliquées à la garde ; en outre,
Técusson belge et la cote : Bibliothèque royale ; tranches dorées (3).
3577. (14030-32). — Fasgiculus temporum.
1. (F. 1-5^'). Ex vitis sanctorum S. Abrahae heremitae, Vincencii
[Ferrerii], Gristici et Astionis, Malachie.
2. (F. ô-SO'^). [Revelatio spiritus Henrici Buschman] (4).
3. (F. 20^-28). De alio spiritu qui dicebatur Tondalus (5).
4. (F. 28-35). De spiritu Gwidonis (6).
5. (F. 35-41^). Aliqua exempla ex vitis fratrum praedicatorum.
6. (F. 42-42^). Tabulare.
7. (F. 42^-55^). [Gaesarius]. Distinctio décima [de miraculis].
(1) Voir VoQELSANO, Holldndische Minialuren, p. 107.
(2) Celte miniature est reproduite en lithographie au frontispice du t. II de la
Chronique rimée de Philippe Mouskês, publiée par Keiffknberg, Bruxelles, 1838, in-4<».
(3) Voir au sujet de ces volumes, Barrois, Bibliothèque protypographique,
pp. 124, 1^25, 215, 236, 240, nn" 714, 715, 1499, 1500, 1652, 1681; Les nouvelles
Archives historiques des Pays-Bas, de Reiffe.nberg, t. VI, 1832, p. 1-15; L. Delisle,
dans le Journal des Savants, 1900, pp. 22 et 25, et Grôber, Grundriss der roma-
nischen Philologie, t. II', p. 1147.
(4) Cf. supra, p. 190 et Hagiographi Bollandiani, De codicibus lohannis Giele-
mans, p. 72-73.
(5) Cf. PoTTHAST, Bibl. kisl. med. aevi, 2» éd., p. 1098.
(6) Cf. supra, p. 190.
688 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
8. (F. 55^-85^). [Caesarius]. Undecima dislinclio, de morientibus.
Duodecima distinclio de pena et gloria morluorura.
9. (F. 85-89^). Ex vilis fratruni hereniitarum ordinis.
10. (F. 90-1 12^). I Caesarios]. Secuiida dislinclio.
11. (F. 112v). Capsula XII* distincUonis.
12. (F. 113). De quodam abbale propler subditorum gratiam a
Domino converso.
13. (F. 114-134). Tabula brevis et ulilis super libello quodam
Fasciculus temporum.
14. (F. 134-258). Fasciculus lenipornni omnos aiitiquorum cronicas
complectens (1).
15. (F. 259-266). [Exempla ex diversi^
Papier, au filigrane de la lettre I* fleur» i: > ,-M
XV* siècle; deu xcolonnes. Sur le premier ; />'- '''" '
pertinet lohanni SchaulherUn m Teneramu lu XV
bois recouverts de veau l>run eslamp*; joli- fermoir?.
3578. (311). — LuDOLriius ue î^axoma. \ii;i «.iiiisu.
1. (F. 1-3). Tabula evangeliorum super annuin de terapore et de
sanctis.
2. (F. 4-201). Prima pars traclatus Magistri Lldou'hi m vita i>oiniiu
noslri Ihesu Chris! i (3).
3. (F. 202-202'). Capitula prime partis de vila Domini nostri Ihesu
Chrisli.
Parchemin; '2(>2 feuillets; 0-,337 X 0-JJ7; XV' siècle. Sur le preut... y.^. .i.U-
rieur, on lit : Libtr canonicorum rtçularium in Kort$tndonck prope lurnout.
Reliure du XV* siècle, peau de truie stur ain de liois; sur le premier plat, le titre
sous corne : Primum volumen vile Ihttu Chrisli in h'ortsfndonck (3).
3579. (3770). — Nierembergius. Vila S. Ignatii Loyolae (4).
1. (F. 1-3^). Titre, approbal ions, dédicace.
2. (F. 4-98^). Vita sancti Ignatii de Loiola fundatoris Socielatis
lesu (5),
Papier; 98 feuillets ; 0",289 X 0^,185; XVTl* siècle. F. 1. on lit : Collegii Socielalii
lesu Namurci 1662. Reliure parchemin.
(1) Cette chronique va jusqu'en 1474.
(2) La seconde et la troisième partie se trouvent dans les nn— 2128 (389) et
2127 (151) de la Bibliothèque royale de Belgique. Cf. t III de ce Catalogue,
p. 300-301.
(3) Cf. Sanderus, Bibl. belg. mt., part. II, p. 65.
(4) Cf. SoMMERvooEL, BïbUolhèque de la Compagnie de Jésus, f. V, col. 1734.
(5) Dans le litre, il y a l'indication suivante : Ex hispanico aucloris latine red-
dila ad veibum anno 1637 Armenleriae.
SUPPLÉMENT 689
3580. (53(t7). — Vita S. Iohannis Berchmans.
1. (F. 1-61^). Vita loannis Berchmanni Belgae religiosi Societalis
lesu.
2. (F. 61^-72). Gravium virorum de loanne tcstimonia.
Les feuillets 73-75 sont blancs.
3. (F. 76-78). Colleetio variarum rerum spiritualium a Ioanne
Berchmans.
4. (F. 78^-100^), Alla quaedam ab eodem Ioanne Berchmans Romae
conscripta»
Papier; 100 feuillets, plus deux blancs en tête et quatre à latin du volume;
0™,19 X 0™,152; XVII» siècle. F. 1, il y a la note : Domus probationis Societalis lesu
Tornaci. Reliure parchemin (1).
3581. (6271).— Manuscripta in causa servi Dei Iohannis Berchmans.
1. (F. Iv). Tilre.
2. (F. 2). Exemplum epistolae R. P. Muni Vitellesci... de corde
Berchmanni recondendo.
Les feuillets 2^-3 sont blancs.
3. (F. 4-5^')- Manuscripta omnia ad causam servi Dei loannis Berch-
mans spectantia quae in archi-dioecesi Mechliniensi inventa sunt.
4. (F. 6-9). Summarium ex Actis publicis in causa perquisitionis
scriptorum Servi Dei loannis Berchmans S. I. confectis, concinnatum.
5. (F. 10-11). [Iohannes Berchmans]. Querela aniniae (2).
6. (F. 12-228). [Recueil de 140 pièces relatives à S. Jean Berch-
mans] (3).
Les feuillets 229 et 230 sont blancs.
7. (F. 23 1-250). Praecipua quae circa monumcnta haec manuscripta
videntur possè observari.
8. (F. 251-253). Ghronicon vitao servi Dei loannis Berchmans.
9. (F. 254-258). Séries genealogica
a) Domicellae loannae Wiart.
b) Parentum servi Dei loannis Berchmans.
c) Patrui servi Dei.
d) Alterius tuloris fratrum et sororis servi Dei.
(1) Ce manuscrit est en tout semblable au n° 3322 (6398-99), voir plus haut
p. 309-10. Ce dernier volume a été analysé en détail par H. Van der Speeten, Vie
du li. Jean Ikrchmans, 1886, p. 417-18.
(2) Publié par H. Van der Speeten, Vie du B. Jean Berchmans, Louvain, 1886,
p. 425-27.
(3) Ces pièces sont signées et scellées pour la plupart du notaire Daems.
Quelques-unes ont le sceau et la signature du cardinal Thomas-Philippe de Boussu
d'Alsace. Les nn">' 2, 3, 4, 7, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 18, 20, 84 ont été publiés par
H. Van der Speeten, op. cit., p. 424-47.
CATAL. BIBL. ROYALE, T. Y. 44
690 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
e) [Parentum loannis Berchmans].
10. (F. 259-260^). Elenchus brevior autorum et librorum impres-
sorum in causa servi Dei loannis Berchmans S. I. qui in archidioecesi
Mechliniensi inventi sunt (1).
11. (F. 261-262). [Relalio I. B. Alegiani de causa venerabiiis loannis
Berchmans anno 1752J (2).
Papier; !26'2 feuillets, plus trois de garde en tête et quatre à la fin du volume ;
0">,215 X Qu'îles; XVII -X VIII* siècle. Ce volume semble provenir de la biblio>
thèque du caniinal Thomas-Philippe d'Alsace, archevêque de Malines, à en juger
parla couverture, ve.iu fauve, flletsd'or; au dos, te titre doré : M. S. in eauta
servi Dei lo. Berchmans ; signet en soie verte.
3582. (6189). — Saîjcti fo.sdatorks religiosorum Ordimm.
I. (F. 3). Sanclus Elias (3).
. 2. (F. 3v-4). Epitaphium S. Eliae (4).
3. (F. 6-6^). Sanclus loannes Baplisla (5).
4. (F. 8-9^). lesus Ghrislus. Epilhalamium (6).
5. (F. ll-13v;. SanclaMaria.
6. (F. 15-15»). Sanclus Paulus (7).
7. (F. 17-17V). Sanclus Anlonius (8).
8. (F. 19-19»). Sanclus Basilius (9).
9. (F. 21-21»). Sanclus Pachomius (10).
10. (F. 23-23»). Sanclus Auguslinus (11).
II. (F. 25-25»). Sanclus Benediclus (12).
12. (F. 27-27»). Sancla Scholaslica (13).
13. (F. 29-29»). Sancla Waldelrudis (14).
14. (F. 31-31»). Sanclus Bruno (15).
(1) Publié par H. Var der Spekt», op. cit., p. 419.
(2) Voiriftid., p. 470-71.
(3) Haec exlibro S. hidnri episcopi de pairibus releris Tetlamenli.
(4) R. P. lacobus S'Jlianus Socielalis lesu i" t»>"tHbus eccleni''*''-": •■,iér''n
Teslamenli tomo 4" ad annum tnundi 3139.
(5) /{. P. lacobus Salianut in Annalibus ecclesmxttcts leteris Testamrnii, tiim't o"
ad annum lesu Christi 32-"".
(6) Uaecomnia ex It. P. lacobo Saliano in Annalibus ecclesiastieis veteris Tesla-
menli, lomo 6" ad annum lesu Chrisli 34.
(7) Ex Breviario Romano.
(8) Ex Breviario Romano.
(9) Ex Breviario Romano.
(10) Ex Metaphrasle.
(11) Ex Breviario Romano.
(12) Ex Breviario Romano.
(13) Ex tomo primo Annalium ordinis D. Benedicli.
(14) Ex chronicis Uannonum, hisloria manuscripla S. ^''aldelrudis et libriê
Monlensis ecclesiae.
(15) Ex éius vila apud Surium et alios.
SUPPLÉMENT 69 1
15. (F. 33-33V). Sanetus Bernardus (1).
16. (F. 35-35^'). Sanclus Norbertus (2).
17. (F. 37-37V). Raimundus de Podio (3).
18. (F. 39-39^'). Sanclus Guilielmus (4).
19. (F. 41-41V). B. loannes Mattha (5).
20. (F. 43-43V). Sanetus Dominicus (6).
21. (F. 45-45 V). Sanetus Franciscus (7).
22. (F. 47-47V). Saneta Clara (8).
23. (F. 49-49V). Sanetus Gyriacus (9).
24. (F. 51-51V). Albertus de Monte Drepano (10).
25. (F. 53-53^). S. Petms de Morono (11).
26. (F. 55). S. Nieolaus Tolentinas (12).
27. (F. 57). B. lohannes Golumbinus (13).
28. (F. 59-59V). Saneta Birgitta (14).
29. (F. 61). Petrus Ferdinandus.
30. (F. 63-63^). S. Laurentius lustinianus (15).
31. (F. 65-65V). Sanetus Tobias (16).
32. (F. 67-67V)) Sanetus Franeiseus de Paula (17).
33. (F. 69-69^). Beata loanna (18).
34. (F. 71-71V). F. Matthaeus Basei (19).
Le feuillet 72 est blane.
35. (F. 75-75V). S. Ignatius de Loiola (20).
36. (F. 77-77V). Saneta Teresa de lesu (21).
(1) Ex Breviario Romano.
(2) Exeiusvila quamscripsit B. Hugo Praemonstralensis eius successor.
(3) Ex P. Boysset in hisloria equilum S. loannis.
(4) Exclus vila lier Thcobaldum episcopum.
(5) Ex eius vila per lacohum Bourgeois.
(6) Ex Breviario Romano.
(7) Ex Breviario Romano.
(8) Ex Breviario Romano.
(9) Ex Petrode Nalalibus et Polidoro Virgilio.
(10) Ex o/ficio parliculari Carmelilarum Discalceatorum.
(11) Ex eius vila per Pelrum de A Uiaco.
(12) Ex Breviario Romano.
(13) Ex Polidoro Virgilio.
(14) Ex Bulla canonizalionis Bonifacii noni.
(15) Ex eius vila per Bernardum lustinianum.
(16) Exlihro Tobiae, cap. 1, 2, 14.
(17) Ex Breviario Romano.
(18) Ex eius vila per R. P. F. Gazet franciscanum.
(19) Ex chronim minorum.
(20) Ex Relalione fada in consislorio secrelo coram S. D. N. Gregorio Papa XV
super ipsius vila cl aclis canonizalionis.
(21) Ex o/ficio parliculari Carmelilarum Discalceatorum,
692 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
37. (F. 79-79v).F. loannes Dei (1).
38. (F. 81-81^). S. Philippus Nerius (2).
39. (F. 83). Venerabilis P. Ludovicus Blosius (3).
Papier; 84 feuillet?, plus trois feuillets blancs en tête; 0",26 X 0",186; XVi«aiècle.
Ces textes servent d'explication à la série de« gravures exéculéei par Thi^odors et
Corneille Galle et intitulées : Sancfi Fundatortt religiosontm ordinum in ecdetia
laeliennis monasterii Ordinis S. Benedicli laMla piclit pio êpeclatori supra ckori
sedilia posili, 1630. Au verso du troisième feuillet blanc en lélc, il y a la noie :
Domus probalionu SocietatU letu Tomaci, cat. inf. Reliure parcbemiu.
3583. (7050). — Gcilelmus de Metseb. De vita V. Matris Mariae
Marf^arilae ab Angelis ordinis Carmclilarum. En lalin et en flamand.
1. (F. 1-8'). [Epislola Guilielmi de Metsfr, pasioris in Vnlle vilae (4)
D. ludoco Houbraken. do V. Marin Marparifa de Angelis, 28 apri-
lis 1676].
Le feuillet 9 est blanc.
2. (F. 10-11). [Facultalcs dalae Guiliclmo de Melser pro iimjuim-
tione in corpore V. Mariae Mai-garitae de Angelis).
3. (F. 12-15). Varia testimonia de duobus frustulis adipis seu
omenli cadaveris V. Matris Mariae Margaritae ab Angelis.
4. (F. 15^-28^). De disseclione cadaveris V. Mariae Margaritae ab
Angelis. Visitationes cadaveris.
5. (F. 29-38). De oleo quod in magna quaiititak- . \ lillavit sine
faetore ex cadavere ven*** malris Mariae MargarUae ;il) An^relis.
Le feuillet 38^ est blanc.
6. (F. 39-42). De authoritate D. Ludovici Bilsii primi in visitatione
Buscoducensis iudicis.
7. (F. 43-44). Uylstortingh des herle op den 62 Psalm van David...
ter heyligher gedaghtenisse van de gocde moeder Maria Margriel
van d'Engelen ... door G. de Mctser, Pastoor van Lcefdael.
8. (F. 45-51). Relaes van den eerw. Hcere Ioanhss Driesmans
Priester.
9. (F. 52-79). Eenighe corle aenteeckeninghe en by een voeghsel
vant Leven, Doodt ende dat naer de Doodt is geschiet van de gelu-
ckige Moeder Marie Margerite van d'Engelen.
10. (F. 80-81^'). Lofdicht om te vereeren bel vyftigshte jaer van't
geluckigh schyde uyt dese werelt van de Moeder Marie Margerite
van d'Engelen, opgedraegcn door haere religieuse den vyfden
februarius 1708.
(1) Ex eius vila perR.P. Franciscum de Castro Reclorem Xenodochii Granalensis.
(2) Ex Breviario Romano.
(3) Haecex Auberto JUiraeo.
(4) Leefdael, près de Louvain.
SUPPLÉMENT 693
11. (F. 82-83^'). Gopye van eenen Brief geschreven door de Eervv.
Moeder Terese Françoise van den H. Geest.
12. (F. 84-86). Liet gemaeckt door onse Eerw. Moeder Seraphine
VAN DE H. Dryvuldigheyt OMi te vereeren het vyftighste jaer van't
geluckich overleyde van onse gl. moeder Marie Margcrite van
d'Engelen.
Papier ; 86 feuillets, trois blancs en tête et quatre à la fin du volume ;
0",3!24 X O^.Sl; XVIIP siècle. Sur le troisième feuillet blanc au commencement,
gravurere présentant VEffigies R. M. Malris Mariae Margaritae ab Angelù.
Reliure parchemin, en forme de portefeuille; fermoirs en lanières de cuir.
3584. (8077-82). — De sanctis.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 1^-2). [Recettes]. En flamand.
3. (F. 2). [Notes diverses]. En latin.
4. (F. 2^-132). Postillae omnium evangeliorum omnium dominica-
rum ... editae a Revcrendo magistro fratre Anthonio Parmensi *
ordinis praedicatorum (1).
Les feuillets 132^-133^ sont blancs.
5. (F. 134-2 12v). Paratus de sanctis.
6. (F. 212v). [De sancta Anna].
7. (F. 213). Tabula sermonum sanctorum.
8. (F. 213-213'). In visitatione beatae Mariae.
9. (F. 214-2 14^). De sanctis Crispino et Crispiniano (2).
10. (F. 214^-215). De conversione sancta dive Gatharine (3).
11. (F. 215V-217V, 264V-265). De sancto Eligio.
12. (F. 218-218^ 219-231^). Tractatus magistri Samuelis Israelitae
[Alphonsi Boni hominis] (4).
13. (F. 232-243). [De sancta Barbara]. = BHL., nn°« 918 et 926.
14. ( F. 243-248'). [xMiracula sanctae Barbarae].= iôid, nn°« 932-950.
15. (F. 248'-250). [Miracula S. Barbarae].
Deux miracles inédits: Terram istam nunguam pluvia et Fuit in
Frussia Marscallus, puis BHL., nn°^ 960, 957, 958 et 950.
16. (F. 250'-255'). De sancto Anthonio. /«c.Tempore quo Gonstan-
tinus imperator.
17. (F. 255^-260'). Legenda miserabilis (sic) quam frater Alphon-
sus .... de arabico transtulit in latinum anno Domini MCGG° quadra-
gesimo 20 (5).
(1) Voir QuÉTiF-EcHARD, Scriplores ordinis praedicatorum, 1. 1, p. 530.
(2) Ex aurea legenda.
(3) Cf. BHL., n° 1670.
(4) Cf. QuÉTiF-EcHARD, op. Cit., 1. 1, p. 594,
(5) Ibid.,p. 594.
694 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
18. (F. 260^-261^). De translatione sancli Anthonii.
19. (F. 261^-264). [De sancto Antonio]. Jnc. BciIm- Antonîns
abbas cum erat.
Les feuillets 265^-266 sont blancs.
20. (F. 266^). Forma praesentationis ad aÎK!'""^ l'oneficium. Forma
alicuius volenlis peregre proficisci.
21. (F. 266*). Contra malum aerem. Recette eu ilamand.
Papier, aux filigranes de la tête de bœuf surmontée de la croix, de la lettre P
gothique et fleuronnée; 266 feuilleU; ()-,298 X 0"312:XV' siècle. Au sujet du
scribe, on lit f. 132, la note : Ediff a Kerrrmdo magistro fralre Anlfumin l*ari$knti
ordinis praedicalorum, finiU el comcriptr per me Paulum Mickkrlt arliummagi'
strum, presbiterum earumdemqur possessorrm. F. 3, il y a la note : hie librr iterlinet
magistro Paulo Mickkelt de Wicraetlt prttbitero, puis on a ajouté l'autre nom dn
possesseur : Harmano Ziberli ac prfsbUero ac rrclori allaris bfalr Marie Virginit in
Veld. F. 1, on lit deux autres noms de posactseors loannù ab Oyen, dont les
initiales se retrouvent aussi au verso du premier feuillet de garde, et D. Duyn.
Plus tard, ce volume a appartenu aux BoUandistes, car leur ex-libris ^ MS. ii3
se trouve au verso du feuillet de garde et f 1\ Demi-reliure moderne; au dof*. en
maroquin brun, les titres dorés : Àntonii Parisiensis pttshlla Evangeliorum.
Paratus de sanctis, XV $aec., elle chiffre couronné de I^opoM 1".
3585. (8117). — Gesta Salvatoris.
1. (F. 1). loannes Nepos episcopus 46 Hierosolymitanus.
2. (F. 2-20*). Gesta Salvatoris a Theodosio magno inventa (1). Le
prologue Ego Aenias manque.
Papier; 20 feuillets ;0",3I5 X 0-,îl ; XVIII» siècle. De Panrienne bibliothèque
des BoUandistes. Demi-reliure moderne.
3586. (8123). — De sancta Hedwioe.
1. (F. 1-5). Tractatus sive spéculum genealoge (fiîc)sancte Hedwi-
gis. = BEL., n° 3768.
■ 2. (F. 5V-17*). Vita béate Hedwigis. = Ibid., n» 3766. Des. mutil. et
opus sanctum quod pro Dei dileccione....
3. (F. 18). Nobiles arborum rami... de quibus processit... beata
Hedwigis.
Papier; 18 feuillets; 0"^75 X 0",238; XVII» siècle. F. 1\ dessin à la plume
représentant S^« Hedwige. F. 2, on lit : Accepimus a Domino Gelasio Dobner priore
Piarum scholarum Wetero-Pragae, anno 1769 descriptum es codice MS. CoUegii
Slacoverdensi earumdem scholarum piarum. Ce volume a appartenu aux anciens
BoUandistes. Demi-reliure.
3587. (8144). — Adamus Opatovius. Vita B. loannis Cantii.
1. (F. 1). [Titre].
(1) Ex manuscripto B. Bertini veluslissimo. Publié dans Tischeiïdorf, Evangelia
apocrypha, p. 335-415.
SUPPLÉMENT 695
2. (F, 2-57). Vita et miracula venerabilis loannis Cantii (1).
A la fin, on lit la note, f. 57 : Haec vita impressa est sumptibus fiin-
dationis illustrissimi d. Bartholomaei Nowedworski equitis Maltensis
ordinis.
Papier; 57 feuillets: 0"'.32 X 0",206; XVIP siècle. Ce volume provient des
anciens Bollandistes. Demi-reliure moderne.
3588. (8146-49). — De sangta Gruge.
1. (F. 1). Index.
2. (F. 2-4). Miracula de cruce et aliis mysteriis hoc tempore con-
troversis.
3. (F. 3-5v). [Epistola Iacobi Stravii ad Rosweydum. Lovanii,
14maiil623].
4. (F. 6-7). Exordium de inventione S. Crucis quae servatur in
Ascha iuxta Bruxellam (2).
5. (F. 8-19). Processus miraculorum S. Bernardi Caluon raonachi
€t abbatis.
6. (F. 20-21). S. Crux Strombergae.
7. (F. 22-23V). Aliatio S. Crucis Donawerdam (3). = BHL., n" 4187.
7. (F. 24-24^'). Prologus in historiam sanguinis miraculosi de busco
Domini Isaac (4).
9. (F. 25-40). De S. Cruce Dordracena, Brugensi et Middelburgensi
in Flandria (5).
Papier; 40 feuillets; O^^.SSS X O^.Sl ; XVIP siècle. Ce volume provient des
anciens Bollandistes, car f. 1, il porte la cote i^ MS. 172. Demi-reliure moderne.
3589. (8150). — loANNEs Gielemans. Tractatus miraculorum.
1. (F. 1). [Titre].
2. (F. 2-2v). Prologus.
3. (F. 3-4v). Index miraculorum sequentium.
(1) Publié en l'original polonais, à Cracovie, lypis Andreae Pelricorii, en 1632.
La version latine est, d'après le titre : Latine reddila a II. S. Benedicto Paulo Boym
LeopoUlano S. I. anno 1661. Papehroch a ajouté la note suivante : Qui cum
P. Papebrochio Lovanii Theologus fuit et concionator Domus Professas Vilnae
obiil. Cf. C. SoMMERvoGEi,, Bibliollièquc de la Compagnie de Jésus, t. II, col. 69. Ce
texte a été publié Ad. SS., Octobr. t. VII, p. 1073-1100.
(2) Ex manuscriplo Ruheae vallis fol. pergameno, ex i« parle Novalis SS,. Cf.
Haoiocraphi Bollandiani, De codicibus lohannis Gielemans, adieclis anecdotis,
p. 69, n° 52.
(3) Ex codice Augustano SS. Udalrici et Afrae MS. an. MDM per loanncm
Kisharder scolarem.
(4) Ex manuscriplo Rubeae vallis fol. pergameno ex i« parte Novalis SS. Cf. De
codicibus lohannis Gielemans, p. 70, n° 61.
(5) Ex archiviis Brugensibus ecclesiae S. Mariae.
696 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQDE ROYALE
4. (F. 5-102^). Tractatus recenliorum miraculonim circa nostra
tempora patratorum (1).
Papier; 102 feuillets; 0»33 X 0»,215; XYII* siècle. Volume proyennnt de l'an-
cienne bibliothèque des Bollandisles, car f. 1, il y a la cote «Je MS. t7â. Demi-
reliure moderne.
3590. (II. 3344). — De V. THtoDORico a Monasterio.
1. (F. 1). Index.
Puis, un imprimé Leven ran dm eertceerdigen Pater Theodoricun
van Munster,
2. (F. 12-13). [Epistola Iosephi Beel, FF. Minonim RecoUeclorum
Gandensis ad Dom. De Ram. Trudonopoli IGiunii l^>69].
3. (F. 14-14V). [Letlre du P. Joseph Bkil à 3lgr Do Ram. Sainl-
Trond, 2 juillet 1669].
Ensuite, un imprimé Vita Beverendi Patrie Thêodorici a Mona^
sterio. Monasterii Westphaliae, typis Bernardi Hae^feldii, anno 1636,
4. (F. 23). Attestatio quod Theodoricus ab Ossenbrug Ck)1oniae
apud convenluales non reperiatur. [Copie du n* 9].
5. (F. 24-25). Recommendatio Philipfi ducis Burgundiae pro
dandis eleemosinis pro monasterio Goudensi Franciscanorum. [Copie
dun» 13].
6. (F. 26). [Epistola Hcrmanni Bergh ad lacobum Polium. Coloniae,
20 iunii 1633].
7. (F. 26*). [Nota F. Iacobi Polii]. De dcperdito Theodorico Mona-
steriensi.
8. (F. 27-27V). [Copie du n*» 6J.
9. (F. 28-28»). Attestatio quod Theodoricus ab Ossenbrug Coloniae
apud conventuales non reperiatur.
10. (F. 29-29»). De dcperdito libro Thêodorici Monasteriensis.
[Copie du n° 7).
11. (F. 30). [Testimonium Ioa2«mis Grothaus de Speculo christ iano-
rum Thêodorici Monasteriensis'].
12. (F. 31). [Copie du document précédent].
13. (F. 32). [Recommendatio Philippi, ducis Burgundiae, pro
dandis eleemosinis pro monasterio Goudensi Franciscanorum].
14. (F. 33). [Eadem recommendatio Georgii episcopi Urcie].
15. (F. 34-36). [Copie du document précédent].
Papier; 36 feuillets; 0-,353 X 0-,215; XVU* et XIX* siècle. Ces papiers ont été
recueillis par Mgr De Ram, de là ils ont passé dans la bibliothèque du chanoine
Reusens; ils ont été achetés en 19Ce à M. L. Causse pour 15 francs. Cartonnage.
(1) Ex manuscripto Rubeae mllit, ex 2^ parte XovalU SS. Cf. Haoiooraphi
BoLLANDiANi, Dc codUibus loannis GUlemaiu adUclis anecdotis, p. 79, n» 52.
SUPPLÉMENT 697
3591. (11.3345). - Vita soRORrsMARGARiTAERECLusAE Luxemburgj.
1. (F. 1). Titre.
2. (F. 2-14^). Conversio, vita et mors venerabilis sororis Marga-
ritae reclusae tertiariae S. P. Francisci Luxemburgi in civltate Ger-
maniae celeberrima, anno 1651, die 21 augusti cum sanctitatis fama
defunctae.
Papier; 14 feuillets; O-.IO X O-^^oS; XVIP siècle. Acheté à M. Gausse, en 1905,
pour 15 francs. Cartonnage.
3592. (4120-22). — Vie de S*" Euphrasie. En flamand.
1. (F. 1-8^ 15-21^). Vander heylegher maghet Eufrasie ghe-
noemt (1).
2. (F. 9-13). [Gregorius]. Die forme ende manière der weerde der
approbatie der reghele des heylighe vaders Benedicti.
Les feuillets 13^- 14^ sont blancs.
3. (F. 22-23). [Fragment d'antiphonaire, avec nemnes].
Papier, sauf les feuillets 22 et 23 qui sont en parchemin: 23 feuillets; 0™,22 X
0",15. Cartonnage.
3593. (U. 3462). — Leven van S. Hieromymus (2).
1. (F. 1^). [Antienne à S. Jérôme]. En latin.
2. (F. 2). Die epistele op sinte Iheronimus dach in den boec der
wysheit (3).
3. (F. 2-2^). Evangelie secundum Matheum (4).
4. (F. 2^-25). De légende ende dat leven des hooghen gloriosen
docloer leerere ende alderweerdichste vader Sinte Iheronymus.
5. (F. 25-26'). Een schoon vysioen dat Severus ende meer and ère
goede menschen vertoent was.
6. (F. 26^-28). Sinte Eusebius woerden.
7. (F. 28-34). Sint Augustyns epistole die hy sant Ghyrillus bisscop
van Iherusalem van der groetheit des heylighen Iheronymi des weer-
deghen priesters (5).
8. (F. 34-43^). Eenen tytel vanden lof ende weerdeghen prijse der
werken des gloriosen lieven vaders sinte Iheronimus.
9. (F. 43^44). [Indulgence de Léon X, de Jean Lampier, évêque de
Selimbria et d' Adrien, évêque de Rose (6).
(1) Version Hamande de BHL.,n°^7iS.
(2) Cf. le ms. n° 3396 (IL 147), plus haut, p. 376-377.
(3) Eccli., XXXIX, 6-13.
(4) V, 13 sqq.
(5) Traduction Hamande de BHL., n» 3867.
(6) La rubrique dit : De icelcke selven bisscop heeft oec dat beelde van St Iheroni-
mus ghewijl inV iaer ans heeren M. V' XXIX, de XX'' dach septembris.
698 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHEQUE ROYALE
10. (F. 44-68^). Die epislelc die sinle Chirillcs ... sinde tôt
S*« Augiistine sprekende vanden mirakelen des gloriosen Iheroni-
mus (1).
11. (F. 69-71^). Die translalio des heileghen gloriosen hooghen
doctoer sinte Ihcronimus.
12. (F. 71^-77*). Miraculen ... bescreven van den eenveerdighen
doctoer Iohannes Andrée (2).
Parchemin; 77 feuillets; 0-.207 X 0-.14; XVI* siècle (après 15t9. cf. f. 43')«
Il y a dans le volume de très jolies lettrines, f. 4', une superbe miniature représen-
tant S. Jérôme avec une religieuse en prière, f. 5, une autre : S. Jérôme au désert
F. 1 et f. 44, il y a une estampe coloriée du XVI* siècle représentant la pénitence de
S. Jérôme. II y a. f. 77'. la note suivante : Iht boft bfhoorl toe int rtffHUtrisien
doosler van sint Elizabelh op den bmh ran Syon binnen Brustet (i) by mff SmUr
Janne van Ophem, Eenen Are Maria om Goite roor mi m aile zielen. Sur le premier
plat intérieur, se voit le chifTre i78 inscrit au XVI* siècle, cl le nom /. U. La Roche,
Itruxelles, 1784, qui se voit aussi f. 1'; f. l.on lit : I. B. Franuen», viee-pa*tor
Kernseke 1818. Ce volume a été acquis le 30 novembre 1905. à une vente chez
Vander Schelden à Gand <4), pour Tr. 167 JO. Reliure, dont il ne reste qu'un plat
du XVI* siècle; ais de bois recouverts de veau brun estampé, restes de Termoirs en
cuivre.
3594. (8083). — Iacobds db Vokaoine. Legenda aurea (5).
Parchemin ; 248 feuillets; O-^JTô X 0-.S02; XIV* siècle; deux colonnes; initiales
rouges et bleues, grande rapitale peinte et encadrement au premier feuillet F. 1,
il y a la note Bibl[iotheca] Tong[eTloentit\. Reliure du XVI» siècle, ai» d»' •"'■' •■"''ou-
verls de veau estampé, fermoirs en cuivre.
(1) Traduction flamande de BHL., n« 3K6a
(2) Cf. BHL., n» 3876.
(3) Voir, au sujet de ce monastère, rarticle de J. Coviuer, Une archiviste du
A'Î7« siècle, dans Mélanges Paul Fredioiicq, p. 396-305.
(4) N» 149 du catalogue.
(5) Cf. supra, p. 390-393.
ADDITIONS ET CORRECTIONS
p. 19, ajouter à la notice des nn"' 3080 (21252, 21253) : Ces volumes ont élé
achetés par la Bibliothèque royale, le 24 mai 1855, à une vente chez Heussner,
à Bruxelles, au prix de 250 francs. Ils avaient appartenu auparavant k
P.-Ph.-C. Lammens et avaient élé vendus à Gand en octobre 1839. Voir Seconde
partie du catalogue des livres et manuscrits de feu ^t P.-Ph.-C. Lammens, Gand,
D. J. Vanderhaeghen-Hulin, [1839], in-S», p. 403, n» 85; cf. aussi L. Delisle,
dans la Bibliofilia, t. V, 1903 4, p. 274-275.
P. 31, 1. 6, au lieu de Basislei, lire Badislei.
P. 103, dernière ligne, au lieu de Pimra, lire Pitra.
P. 112, n° 25. La pièce intitulée ludicium Susane estd'Hildebert, et a été publiée
entre autres dans PL., t. CLXXF, col. 1287.
P. 119, l'autographe d'Olivier de Langhe qui se trouve n" 3164 (4837-44), a été
signalé par REUsENs,dans liiographie nationale, t. V, col. 322.
P. 131, au sujet du n° 3173 (6717-21), il y a lieu de citer la description complète
de ce volume faite par Aem. W. Wybrands, Gcsta abbatum orti sancti Mariae,
p. xiii, XV. La plupart des pièces de ce manuscrit y ont été publiées pp. 74-75, 254-262,
147. On doit noter aussi que le scribe de ce volume, Paulus de Monte Sancti Winoci,
s'appelait Paulus Gisberti, comme le montre l'acrostiche f. 51.
P. 157, 1. 12, au lieu de Maria, lire Mariam. Cf. aussi plus haut, p. 27.
P. 168, à la note, ajoutez : Anal. BolL, t. XXIV (1905), p. 485.
P. 287, à la note 1, ajoutez : Voir au sujet de ce volume, Neues Archiv, t. X,
p. 593, et S. Balau, Les Sources de l'histoire de Liège au moyen âge, p. 134.
P. 329, note 5, au lieu de 1847, lire 1897.
P. 393, 1. 4, au lieu de Jacques de Voracine, lire de Voragine.
P. 405, à propos du n» 3434 (15069), il est à noter que M. Paul Bergmans s'en
est occupé dans son article : L'ne copiste bruxelloise du XV" siècle, Revue des
BIBLIOTHÈQUES ET ARCHIVES DE BELGIQUE, 1905, n° 4, p. 285-86.
p. 412, n" 26. Le Carmen heroicum de Pic de la Mirandole est publié à la fin de
la première partie de Vllisloria Antoniana d'Aimarus Falco,
P. 412, note 2, au lieu de Laeliensi, lire Laeliensi.
P. 413, note 1, au lieu de ex /" parte, lire ex i" parte.
P. 441, note 1, 1. 3, au lieu de Benefieio, lire Beneficio.
P. 457, 1. 2, au heu de saneti, lire sancti.
P. 467, note 6, au lieu de Agassa, lire Ayossa.
700 MANUSCRITS DE LA BIBLIOTHÈQUE ROYALE
P. 497, 1. 12, au lieu de Grothaust, lire Grothaus.
P. 596, 1. 10 a fine, noter que plusieurs de ces gravures ont été reproduites par
G. Clair, Vie de S. François Xavier.
P. 641, 1. 25, au lieu de Tongerloensen, lire Tongerloenêem.
P. 670, ]. 4 a fine, au lieu de Thomae, lire Thomam,
P. 672, 1. 1, nn** 46 et 47, notez que ces pièces sont déjà signalées plus haut.
p. 532-33, nn" 20-21.
TOI
TABLE DES MATIÈRES
PAGES.
VII. HISTOIRE 1
I. Chronologie, Histoire universelle, Histoire ancienne . . 1
n. Chroniques générales 26
III. Histoire ecclésiastique 40
1. Traités généraux • 40
2. Hagiographie 50
1. Vies de saints en latin 50
2. Vies de saints en grec 314
3. Vies de saints en français 332
4. Vies de saints en flamand 362
5. Vies de saints en italien, en allemand, en anglais et
en irlandais 379
6. Recueils hagiographiques : Légende dorée, Colle-
ctanea boUandiana 390
SUPPLÉMENT • 685
Additions et Corrections 699
^.'•^•f^iNd «EOT. DEC 1 7 wB4
PLEASE DO NOT REMOVE
CARDS OR SLIPS FROM THIS POCKET
UNIVERSITY OF TORONTO LIBRARY
Z
6621
B92a
t. 5
Brus sel s o Bibliothèque
royale de Belgique.
Section des manuscrits
Catalogue
For use in
the Library
ONLY